Güçlü Parolalar Yaratmak

Birçok farklı parolayı hatırlamak zor olduğundan, insanlar genellikle birçok farklı hesap, site ve serviste az sayıdaki parolalarını tekrar tekrar kullanırlar. Günümüzde, kullanıcılardan sürekli yeni parolalar üretmesi isteniyor—çoğu insan bunun sonunda aynı parolayı onlarca ve belki de yüzlerce yerde kullanmaya başlıyor.

Parolaları tekrar kullanmak oldukça kötü bir güvenlik alışkanlığıdır, çünkü bir saldırgan bir yerdeki parolayı öğrendiğinde ilk iş olarak o kişiye ait diğer tüm hesaplarda o parolayı kullanmayı deneyecektir. Eğer bu kişi aynı parolayı birden fazla yerde kullandıysa, saldırgan birden çok hesaba erişebilir hâle gelmiş olacak. Bu da bir parolayı kullanıldığı en az güvenli yer kadar güvenli yapar.

Parolaları tekrar kullanmaktan kaçınmak değerli bir güvenlik önlemidir, ancak her yerde farklı parola kullandığınızda bunları hatırlamanız imkansız olacaktır. Neyse ki, bu konuda size yardımcı olacak araçlar var— bir parola yöneticisi (parola kasası olarak da bilinir) büyük sayıda parolayı güvenli bir şekilde saklamanıza yardımcı olan bir yazılım uygulamasıdır. Bunlar aynı parolayı farklı yerlerde kullanmaktan kaçınmayı pratik bir hâle getirir. Parola yöneticisi ttüm parolalarınızı bir ana parolayla (ya da daha iyisi, bir anahtar parolasıyla—aşağıdaki tartışmaya bakın) korur ve bu sayede yalnızca bir parolayı ezberlemeniz yeterli olur. Parola yöneticisi kullanan insanlar bir süre sonra farklı hesaplarında hangi parolaları kullandıklarını hatırlamazlar; parola yöneticisi tüm parola yaratma ve hatırlama süreçlerini onlar için halleder.

Örneğin, KeePassX bilgisayarınıza kurduğunuz, açık kaynak kodlu, ücretsiz bir parola kasasıdır. Unutmamanız gereken bir nokta, eğer KeePassX'i kullanıyorsanız, yaptığınız değişiklikleri ve eklemeleri otomatik olarak kaydetmeyecektir. Yani birkaç parola ekledikten sonra program çökerse, onları tamamen kaybedersiniz. İsterseniz bu özelliğini ayarlardan değiştirebilirsiniz.

Bir parola yöneticisi kullanmak saldırganların tahmin edemeyeceği güçlü parolalar seçmenize de yardımcı olur. Ve bu oldukça önemlidir; bilgisayar kullanıcıları sıklıkla saldırganların tahmin edebileceği kısa ve basit parolalar seçerler, "password1", "12345", bir doğumgünü, arkadaşın, eşin veya evcil hayvanın ismi gibi. Parola yöneticileri içinde bir kural ya da yapı bulunmayan rastgele parolalar yaratmanıza ve kullanmanıza yardımcı olabilir—bunlar tahmin edilemez olurlar. Örneğin, bir parola yöneticisi "vAeJZ!Q3p$Kdkz/CRHzj0v7" gibi bir parola yaratabilir, böyle bir parolayı bir insanın hatırlaması—ya da tahmin etmesi─ imkansıza yakındır. Ama hiç merak etmeyin, parola yöneticisi bunu sizin için hatırlayacaktır!

Parolalarınızı Birden Çok Cihaz Arasında Senkronize Etmek Anchor link

Parolalarınızı birden çok cihazda kullanmak isteyebilirsiniz, bilgisayarınızda ve akıllı telefonunuzda örneğin. Birçok parola yöneticisi içerisinde parola-senkronizasyon özelliğiyle gelir. Parola dosyanızı senkronize ettiğinizde, tüm cihazlarınızda daima güncel olur, böylece bilgisayarınızda yeni bir hesap eklediğinizde, telefonunuzdan da giriş yapabilirsiniz. Diğer parola yöneticileri parolalarınızı "bulutta" (cloud) saklamayı teklif eder, yani başka bir yerdeki bir sunucuda parolalarınızı şifrelenmiş olarak saklamayı ve laptopunuzda ya da telefonunuzda ihtiyaç duyduğunuzda onu otomatik olarak deşifre ederek size getirmeyi. Şifrelerinizi saklamak ya da senkronize etmenize yardımcı olmak amacıyla kendi sunucularını kullanan parola yöneticileri daha kullanışlı ve pratik olabilir, ancak bu o yöneticilerin saldırılara karşı daha korunmasız olmaları anlamına da gelir. Parolalarınızı yalnızca bilgisayarınızda saklarsanız, bilgisayarınızı ele geçirebilecek biri şifrelerinizi çalabilir. Parolalarınızı bilgisayarınızda değil de, bulutta (cloud) saklarsanız, saldırganınız bunu da hedef alabilir. Saldırganınızın parola yöneticisi şirketi üzerinde yasal bir gücü yoksa, ya da şirketleri veya internet trafiğini hedef aldığı malum değilse, endişelenmeniz gereken şey genellikle güvenlik ihlalleri değildir. Eğer bir bulut (cloud) servisi kullanıyorsanız, parola yönetici şirketi hangi servisleri ne zaman ve nereden kullandığınızı bilebilir.

Güçlü Parolalar Seçmek Anchor link

Az sayıda parolanız gerçekten ezberlenmeli ve mümkün olduğunca güçlü olmalıdır: verilerinizi kriptografi ile kilitlemek için kullandıklarınız. Bunların içerisine cihazlarınızın parolası, tam-disk şifreleme gibi şifreleme parolaları ve parola yöneticinizin ana parolası girmektedir.

Bilgisayarlar artık 10 karaktere kadar olan parolaları çabucak tahmin edebilecek kapasiteye sahip. Bu yüzden nQ\m=8*x ya da !s7e&nUY ya da gaG5^bG gibi tamamen sıradan karakterlerden oluşan kısa parolaların herhangi biri bile, günümüzde şifrelemeyle kullanılacak kadar güçlü değildir.

Güçlü ve hatırlanabilir anahtar parolalar yaratmanın birkaç farklı yolu vardır; en doğrudan olan ve kesin sonuç veren, Arnold Reinhold'un "Diceware yöntemidir."

Reinhold'un yöntemi bir kelime listesinden fiziksel zarlar atarak rastgele bir grup kelime seçmeyi içerir; birleştiğinde, bunlar sizin anahtar parolanızı oluşturur. Disk şifreleme (ve parola kasası) için, en az altı kelime seçmenizi öneririz.

Reinhold'un "Diceware" yöntemini kullanarak bir anahtar parolası oluşturmayı deneyin.

Bir parola yöneticisi kullandığınızda, parolalarınızın ve ana parolanızın güvenliği, onu kurduğunuz ve kullandığınız bilgisayarın güvenliği kadar güçlüdür. Eğer bilgisayarınız ele geçirilmiş ya da spyware (casus yazılım)yüklenmişse, spyware ana parolanızı yazarken sizi izleyebilir ve parola kasanızın içeriğini çalabilir. Bu yüzden parola yöneticisi kullanırken bilgisayarınızı ve diğer cihazlarınızı zararlı yazılımlardan uzak tutmanız oldukça önemlidir.

"Güvenlik Soruları" Üzerine Bir Söz Anchor link

Websitelerinin parolanızı unuttuğunuzda kimliğinizi doğrulamak için sorduğu "güvenlik sorularına" karşı dikkatli olun ("Annenizin kızlık soyadı nedir?" ya da "İlk evcil hayvanınızın adı nedir?" gibi). Bu tarz soruların çoğuna vereceğiniz dürüst cevaplar, azimli saldırganlar tarafından herkese açık alanlardan kolayca bulunabilir ve bu sayede parolanızı tamamen atlatabilirler. Örneğin ABD başkan yardımcılığı adayı Sarah Palin'in Yahoo! hesabı bu şekilde hacklendi. Bunun yerine, sizin dışınızda kimsenin bilemeyeceği cevaplar kullanın, tıpkı parolanız gibi. Örneğin, eğer parola sorusu size evcil hayvanınızın adını soruyorsa, bir fotoğraf paylaşım sitesine kedinizin fotoğrafını, "İşte sevimli kedim Boncuk!" yazarak yüklemiş olabilirsiniz. Bu yüzden parola kurtarma sorunuzun cevabı olarak "Boncuk" yazmaktansa "Rumplestiltskin" gibi bir cevap seçebilirsiniz. Farklı websiteleri ve servislerde aynı parolaları ve güvenlik sorusu cevaplarını kullanmayın. Benzer şekilde, hayali güvenlik sorusu cevaplarınızı da parola kasanızda saklayın.

Nerelerde güvenlik sorularını kullandığınızı düşünün. Ayarlarınızı kontrol etmeyi ve cevaplarınızı değiştirmeyi bir düşünün.

Parola kasanızın yedeğini almayı unutmayın! Bilgisayarınızın çökmesi durumunda parola kasanızı kaybederseniz (ya da cihazlarınıza el konulursa), parolalarınızı kurtarmak çok zor olabilir. Parola kasası programları genellikle bağımsız yedekler yaratmak için bir imkan sunarlar, bu özelliği ya da düzenli kullandığınız yedekleme programını kullanın.

Genellikle birçok serviste, kayıtlı eposta adresinize bir parola kurtarma epostası göndermelerini isteyerek parolanızı sıfırlamanız mümkündür. Bu yüzden, eposta hesabınızın da anahtar parolasını ezberlemek isteyebilirsiniz. Eğer bunu yaparsanız, parola kasanıza muhtaç kalmadan parolalarınızı sıfırlamanın bir yoluna sahip olursunuz.

Çok Aşamalı Doğrulama ve Tek Seferlik Parolalar Anchor link

Birçok servis ve yazılım araçları sizin iki aşamalı doğrulama kullanmanıza imkan tanır, buna aynı zamanda iki adımda doğrulama veya iki adımda giriş de denilir. Buradaki ana fikir şudur, giriş yapabilmeniz için belirli bir fiziksel nesneye de sahip olmanız gerekir: genellikle bir cep telefonu ama kimi versiyonlarda security token denilen özel bir cihaz da olabilmektedir. İki aşamalı doğrulama, servis içi kullandığınız parola çalınsa bile giriş yapabilmelerini imkansız kılar, çünkü giriş için o cihaza ve yalnızca onun yaratabildiği özel kodlara da sahip olmaları gerekmektedir.

Genellikle bunun anlamı, bir hırsızın ya da hackerın hesaplarınıza erişebilmesi için hem laptopunuzun hem de telefonunuzun kontrolünü ele geçirmesi gerektiğidir.

Bunu kurabilmeniz için servis yöneticilerinin de yardımı gerektiği için, eğer servis bu imkanı sağlamıyorsa bu özelliği kullanabilmenizin imkanı yoktur.

Cep telefonu kullanarak iki aşamalı doğrulamayı gerçekleştirmenin iki yolu vardır: giriş yapmak istediğiniz zaman servis size bir SMS gönderebilir (ve yazmanız gereken ekstra bir güvenlik kodu sağlar), ya da telefonunuza kurduğunuz bir doğrulama uygulaması telefonun içerisinden size bu kodları üretebilir. Bu, bir saldırgan sizin parolanızı öğrendiğinde ama telefonunuza fiziksel erişim sağlayamadığında hesabınızı korumanızı sağlayacaktır.

Google gibi kimi servisler, istediğinizde kullanmak için tek seferlik parolalar listesi yaratmanıza imkan verir, bunlara tek kullanımlık parolalar da denir. Bunlar çıktısı alınarak ya da bir deftere yazılarak yanınızda taşıyabilmeniz içindir (yine de kimi zaman birkaçını ezberlemek mümkün olabilir). Bunların hepsi yalnızca bir kez çalışır, yani eğer bunlardan birisi yazılırken spyware onu çalarsa, hırsızın bunu gelecekte herhangi bir şey için kullanma şansı olmayacaktır.

Eğer siz ya da organizasyonunuz kendi iletişim altyapınızı işletiyorsanız, örneğin kendi e-mail sunucularınızı, sistemlerinize erişirken iki-aşamalı doğrulamayı aktifleştirmek için kullanılabilecek ücretsiz yazılımlar bulunmaktadır. Sistem yöneticinize, "Time-Based One-Time Passwords" (Zamana Dayalı Tek Kullanımlık Parolalar) ya da RFC 6238 açık standartlarını sisteminize entegre etmek için kullanılabilecek yazılımları sorun.

Fiziksel Zarar ve Hapis Tehditleri Anchor link

Son olarak, saldırganların parolalarınızı ele geçirmek için daima kullanabileceği bir yolu unutmayın: Sizi direkt olarak göz altına almakla ve fiziksel zararla tehdit etmek. Eğer böyle bir şeyin imkanlar dahilinde olduğunu düşünüyorsanız, parolanızı asla teslim etmeyeceğinize güvenmek yerine, parolayla korunan verilerinizin veya cihazlarınızın varlığını gizlemeyi düşünün. Bir seçenek de ağırlıkla önemsiz bilgiler barındıran ve parolasını kolayca verebileceğiniz bir hesabı elinizin altında bulundurmak olacaktır.

Eğer birilerinin sizi parolalarınız için tehdit edebileceğine inanmak için geçerli sebepleriniz varsa, cihazlarınızı şifresini verdiğiniz hesabın "gerçek" hesabınız olmadığını açığa vurmasını engelleyecek şekilde ayarlamalısınız. Gerçek hesabınız bilgisayarınızın açılış ekranında ya tarayıcınızı açtığınız anda otomatik olarak görülüyor mu? Eğer öyleyse, bazı şeyleri yeniden ayarlayarak hesabınızı daha az bariz hâle getirmeniz gerekiyor demektir.

Belçika ve Amerika Birleşik Devletleri gibi kimi ülkelerde, şifreniz için yapılan bir isteğe yasal yollardan karşı koyabilirsiniz. Birleşik Krallık ve Hindistan gibi diğer bölgelerde, yerel yasalar devlete parolanın açıklanmasını isteme hakkı verir. Eğer ABD sınırlarından geçerken dijital cihazlarınızdaki verileri korumak istiyorsanız, EFF'in bu konuda hazırladığı Defending Privacy at the U.S. Border rehberine bakabilirsiniz.

Lütfen kanıtların kasıtlı şekilde imhasının ve soruşturmayı engellemenin ayrı bir suç olarak cezalandırıldığını ve çok ağır sonuçları olabileceğini unutmayın. Kimi durumlarda, devlet için iddia ettikleri ve araştırdıkları suçlardansa, bunu kanıtlayarak daha ağır cezalar vermek çok daha kolay olabilir.

Son güncelleme: 
2016-01-13
Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
JavaScript license information