Playlist
  • Gazetecilik öğrencisi?

    Gazetecilik bölümünde muhtemelen öğretmeyecekleri güvenlik dersleri.

    Gazetecilik bölümünde birçok şey öğrenebilirsiniz ama kendinizi gözetimden nasıl koruyacağınız her zaman bunlardan birisi olmayabilir. Buraya tıklayın ve karşılacağınız riskleri belirlemeyi ve kendinizi bunlara karşı nasıl koruyacağınızı öğrenin. Bu playlist size çeşitli tehditleri nasıl anlayacağınızı, diğerleriyle güvenli iletişim kurmayı, kendinizi ve verilerinizi çevrimiçi korumayı ve İnternet sansürünü nasıl atlatabileceğinizi öğretecek.

  • Risklerinizi Değerlendirmek

    Verilerinizi herkesten sürekli korumaya çalışmak pratik olmadığı gibi yorucudur. Ancak korkunuz olmasın! Güvenlik bir süreçtir ve dikkatli bir planlamanın neticesinde sizin için neyin doğru olduğunu değerlendirmek mümkündür. Güvenlik sadece kullandığınız araçlardan veya indirdiğiniz uygulamalardan ibaret değildir. Güvenlik, karşılaştığınız tehditleri anlamak, ve bu tehditlere nasıl karşı gelebileceğinizi anlamakla başlar.

    Bilgisayar güvenliğinde bir tehdit, verinizi savunma çabanızı baltalamaya çalışabilecek olan potansiyel bir olaya verilen isimdir. Bu saldırılara karşı gelebilmek için neyi, kime karşı koruyacağınızı belirlemeniz gerekir. Bu işlemin adı "tehdit modellemesi"dir.

    Bu rehber kendi tehdit modelinizi nasıl oluşturabileceğinizi, ya da dijital bilgileriniz için riskleri nasıl analiz edebileceğinizi ve bu risklere karşı hangi çözümlerin çare olabileceğini öğretecek.

    Tehdit modellemesi neye benzer? Diyelim ki evinizi ve mülkünüzü güvende tutmak istiyorsunuz. Bu sorulardan bazılarını sorabilirsiniz:

    Evimde korumaya değer neler var?

    • Bunlar mücevherat, elektronik eşyalar, finansal belgeler, pasaport, veya fotoğraflar olabilir.

    Bunları kimden korumak istiyorum?

    • Mülkünüzü hırsızlardan, ev arkadaşlarınızdan, veya misafirlerinizden korumak isteyebilirsiniz.

    Mülkümü korumayı isteme olasılığım nedir?

    • Komşunuzun evi daha önce soyuldu mu? Ev arkadaşlarım veya misafirlerim ne kadar güvenilir? Düşmanlarım ne kadar kabiliyetli? Hangi riskleri düşünmeliyim?

    Başarısızlığın benim için zararı nedir?

    • Evimde yenisiyle değiştiremeyeceğim bir şey var mı? Eşyalarımı değiştirmek için yeterli zamanım veya param var mı? Evimden çalınan eşyalar sigorta güvencesinde mi?

    Bu sonuçları engellemek için ne kadar uğraşmaya niyetliyim?

    • Hassas belgeler için bir kasa almaya niyetim var mı? Kaliteli bir kilit almaya param var mı? Değerli eşyalarımı korumak için yerel bankamdan güvenlik kutusu kiralamaya vaktim var mı?

    Kendinize bu soruları sorduktan sonra, hangi tedbirleri alabileceğinize karşı bir fikriniz olacak. Eğer eşyalarınız değerliyse, ancak bunların çalınma riski düşükse, pahalı bir kilit almak istemeyebilirsiniz. Ama değerli eşyalarınızın çalınma riski büyükse, piyasadaki en iyi kilidi almaya ek olarak iyi bir güvenlik sistemine yatırım yapmak bile isteyebilirsiniz.

    Tehdit modelinizi oluşturmak, karşılaşabileceğiniz riskleri, varlıklarınızı, düşmanınızı, düşmanınızın kabiliyetini, ve bu risklerin gerçekleşme ihtimalini değerlendirmenize yardımcı olur.

    Tehdit modellemesi nedir ve nasıl başlarım? Anchor link

    Tehdit modellemesi değer verdiğiniz şeylere karşı varolan tehditleri ve bu tehditlerin kimlerden gelebileceğini belirlemenize yardımcı olur. Tehdit modellemenizi oluştururken, aşağıdaki beş soruya cevap verin:

    1. Neyi korumak istiyorum?
    2. Kimden korumak istiyorum?
    3. Başarısızlık ne gibi kötü sonuçlara yol açar?
    4. Bu şeyi korumak zorunda kalma ihtimalim nedir?
    5. Muhtemel olasılıkları engellemek için ne tür zorluklara katlanabilirim?

    Bu soruları yakından inceleyelim.

    Neyi korumak istiyorum?

    "Varlık", değer verdiğiniz ve korumak istediğiniz bir şeydir. Dijital güvenlik bağlamında ise bir varlık bir tür bilgidir. Örneğin, epostanız, kişi listeniz, anlık mesajlarınız, konumunuz, ve dosyalarınız birer varlıktır. Cihazlarınız varlıklara başka bir örnektir.

    Varlıklarınızın bir listesini çıkarın: sakladığınız veriler, bunları nerede sakladığınız, bunlara kimlerin erişiminin olduğu, ve başkalarının bunlara erişimini neyin durdurduğu gibi.

    Kimden korumak istiyorum?

    Bu soruya cevap vermek için kimlerin sizi ve bilgilerinizi hedef alabileceğini belirlemek önemlidir. Varlıklarınıza karşı tehdit oluşturan bir kişi veya kuruma "düşman" (adversary) denir. Patronunuz, eski ortağınız, ticari rakibiniz, devletiniz, açık ağ üzerindeki bir hacker düşmanlara örnektir.

    Düşmanlarınızın veya varlıklarınızı ele geçirmeye çalışmak isteyebilecek kişilerin bir listesini hazırlayın. Listeniz kişileri, bir devlet kurumunu, veya şirketleri kapsayabilir.

    Düşmanınıza göre değişkenlik göstermekle birlikte, bu listeyi hazırladıktan ve tehdit modellemenizi yaptıktan sonra listenizi yok etmek isteyebilirsiniz.

    Başarısızlık ne gibi kötü sonuçlara yol açar?

    Bir düşmanın verinizi tehdit etmesinin birçok yolu vardır. Örneğin düşmanınız ağ üzerinden geçen gizli haberleşme trafiğinizi okuyabilir, veya verilerinizi silebilir ya da kullanılmaz hale getirebilir.

    Düşmanların gerekçeleri, saldırıları gibi farklılık gösterebilir. Polis şiddetini gösteren bir videonun yayılmasını engellemeye çalışan bir devlet için bu videoyu silmek veya dağıtımını kısıtlamak yeterli olabilir. Buna karşın siz farkında olmadan politik rakibiniz gizli belgelerinize erişmek isteyebilir ve bunları yayınlayabilir.

    Tehdit modellemesi sürecinde bir saldırganın varlıklarınızdan birine başarıyla saldırması durumunda yaşanabilecek kötü sonuçları irdelemek çok önemlidir. Bunun için düşmanınızın kabiliyetini hesaba katmalısınız. Örneğin, mobil hizmet sağlayıcınız telefon kayıtlarınızın hepsini elinde tutar, bu yüzden bu verileri size karşı kullanma kabiliyetine sahiptir. Açık bir Wi-Fi ağındaki bir hacker şifrelenmemiş görüşmelerinize erişebilir. Devletinizin kabiliyeti çok daha güçlü olabilir.

    Düşmanınızın gizli verilerinizle neler yapabileceğini bir yere yazın.

    Bu şeyi korumak zorunda kalma ihtimalim nedir?

    Belli bir varlığınıza karşı mevcut olan belli bir tehdidin gerçekleşme ihtimaline risk denir. Risk, kabiliyetle birlikte ele alınır. Mobil hizmet sağlayıcınız bütün telefon kayıtlarınızı elinde tutsa bile, bu kayıtları yayınlama riski kendi saygınlığına getireceği zarardan ötürü düşüktür.

    Tehdit ve risk ayrımını yapmak önemlidir. Tehdit, olabilecek kötü bir şeyken; risk, tehdidin gerçekleşme ihtimalidir. Örneğin tehdit, binanızın yıkılabilecek olmasıyken risk, binanızın yıkılma ihtimalinin depremlerin nadiren gerçekleştiği Stockholm'e oranla, depremlerin sıklıkla gerçekleştiği San Francisco'da yüksek olmasıdır.

    Risk analizini gerçekleştirmek hem subjektif hem de kişisel bir işlemdir çünkü herkesin öncelikleri ve tehdide bakış açısı farklıdır. Bazı kişiler için risk ne olursa olsun bazı tehditler kabul edilemez, çünkü sonucu ne olursa olsun tehdidin varoluşu ve düşük bile olsa gerçekleşme ihtimali onlar için yeterlidir. Diğer durumlarda ise bazı kişiler tehdidi bir problem olarak görmedikleri için yüksek riskleri görmezden gelirler.

    Ciddiye alacağınız tehditleri, ve hangilerinin zararsız (ya da mücadelesinin zor) veya nadiren gerçekleşebileceğini bir kenara yazın.

    Muhtemel olasılıkları engellemek için ne tür zorluklara katlanabilirim?

    Bu soruyu cevaplayabilmeniz için risk analizi yapmanız gerekir. Herkesin öncelikleri ve tehditlere bakış açısı farklıdır.

    Örneğin, ulusal güvenlikle ilgili bir konuda müvekkilini temsil eden bir avukat, davayla ilgili olan görüşmelerini korumak için bir annenin kızına kedi videoları yollamak için kullandığı eposta hesabından farklı olarak hesabını korumak için her türlü yola başvurabilir.

    Özgün tehditlerinizi hafifletmeye yönelik seçeneklerinizi bir yere yazın. Finansal, teknik, veya sosyal baskılarla karşı karşıya olup olmadığınıza dikkat edin.

    Sıradan bir uygulama olarak tehdit modellemesi Anchor link

    Durumunuzla birlikte tehdit modelinizin de değişebileceğini aklınızdan çıkarmayın. Bu yüzden, tehdit modellemesi durumunuzu sıklıkla gözden geçirmek iyi bir pratiktir.

    Özgün durumunuza uygun kendi tehdit modelinizi yaratın. Daha sonra gelecek bir tarihi takviminizde işaretleyin. Bu işlem, tehdit modelinizi gözden geçirmeniz ve tehdit modelinizin mevcut durumunuzla uyumluluğunu kontrol etmeniz için sizi uyaracaktır.

    Son güncelleme: 
    2017-09-07
    This page was translated from English. The English version may be more up-to-date.
  • Başkalarıyla Haberleşmek

    Telekomünikasyon ağları ve internet, insanların birbirleriyle hiç olmadığı kadar kolayca iletişim kurmalarını sağladı, ancak bu iletişim ağları gözetimin insanlık tarihinde daha önce görülmemiş şekilde yayınlaşmasına da ön ayak oldu. Mahremiyetinizi koruyacak ekstra adımlar atmadığınız sürece, yaptığınız telefon görüşmeleri, attığınız metin mesajları, epostalar, anlık mesajlaşmalar, VoIP aramaları, görüntülü sohbetler ve sosyal medya mesajlarınız gözetime karşı savunmasız kalıyor.

    Bilgisayarları ve telefonları işin içine dahil etmeden, başkalarıyla iletişim kurmanın en güvenli yolu yüz yüze görüşmektir. Ancak bunu yapmak her zaman mümkün değildir. Eğer bir ağ üzerinden yaptığınız görüşmelerinizin içeriğini korumak istiyorsanız, en güvenli ikinci seçeneğiniz görüşmelerinizde uçtan uca şifreleme kullanmaktır.

    Uçtan uca şifreleme nasıl çalışır? Anchor link

    İki kişi (Akiko ve Boris) güvenli bir şekilde iletişim kurmak istediğinde, bu kişilerin kendilerine şifreli anahtar yaratmaları gerekir. Akiko, Boris'e mesaj yollamadan önce, Boris'in mesajın şifresini çözebilmesi için mesajını Boris'in anahtarına şifreler. Daha sonra şifrelenmiş bu mesajı internet üzerinden gönderir. Eğer bir kişi Akiko ve Boris'in görüşmelerini dinliyorsa (bu dinlemeyi yapan kişinin Akiko'nun mesaj göndermek için kullandığı servise erişimi olsa bile), bu kişi sadece şifrelenmiş veriyi görebilir ve Akiko ve Boris'in mesajlaşmalarını okuyamaz. Boris, Akiko'nun mesajını aldığında, Akiko'nun mesajını okunabilir bir hale dönüştürmek için, mesajın şifresini kendi anahtarıyla çözmelidir.

    Uçtan uca şifreleme kullanmak için belli bir efor sarfetmeniz gerekir. Ancak görüşen kişilerin, görüşürken kullandıkları platforma güvenme gereği duymadan, görüşmelerinin güvenli olduğunu doğrulamaları için başka bir seçenekleri yoktur. Skype gibi bazı servisler uçtan uca şifreleme kullandıklarını iddia ederler ancak bu gerçeği yansıtmaz. Uçtan uca şifrelemenin güvenli olabilmesi için, kullanıcıların mesajlarını şifrelerken kullandıkları anahtarın gerçekten konuştukları kişiye ait olup olmadığını doğrulaması gerekir. Eğer yazılım bu kontrol mekanizmasını içermiyorsa, yazılımın kullandığı bu şifreleme yazılımın ait olduğu şirket tarafından kolaylıkla çözülebilir (ya da bir devlet bu şirketi şifreyi çözmeye zorlayabilir).

    Anlık mesajlaşmalarınızı ve eposlarınızı uçtan uca şifreleme ile nasıl koruyabileceğinizi detaylı bir şekilde anlatan, Freedom of the Press Foundation'ın (Basın Özgürlüğü Vakfı) hazırladığı Encryption Works isimli rehbere gözatabilirsiniz. Konuyla ilgili bizim düzenlediğimiz SSD rehberlerine de bakabilirsiniz:

    Sesli aramalar Anchor link

    Sabit hat ya da cep telefonu kullanarak bir arama yaptığınızda, konuşmalarınız uçtan uca şifrelenmez. Eğer cep telefonu kullanıyorsanız, cep telefonunuz ve baz istasyonu arasındaki iletişim zayıf bir şekilde şifrelenebilir. Ancak yaptığınız görüşme telefon ağları arasında taşınırken, konuşmalarınız, kullandığınız telefon operatörü ya da operatörünüzün üzerinde güç sahibi olan organizasyonların yapacağı dinlemeye karşı korunmasızdır. Sesli arama yaptığınızda uçtan uca şifreleme kullandığınızdan emin olmak istiyorsanız, bunu en kolay yolu VoIP kullanmaktır.

    Dikkatli olun! Skype ya da Google Hangouts gibi popüler olan VoIP servis sağlayıcıları, konuşmalarınızın dinlenmesini engellemek için şifreleme hizmeti sunar. Ancak bu, servis sağlayıcınızın konuşmalarınızı dinleyemeyeceği anlamına gelmez. Tehdit modelinize göre bu size bir problem yaratabilir, ya da yaratmayabilir.

    Uçtan uca şifreleme hizmeti sunan bazı VoIP servis sağlayıcıları şunlardır:

    Uçtan uca şifreleme kullanarak VoIP üzerinden bir görüşme gerçekleştirmek istiyorsanız, görüşeceğiniz kişiyle aynı (ya da uyumlu) yazılımı kullanmak zorundasınız.

    Metin mesajları Anchor link

    Standart metin (SMS) mesajları uçtan uca şifrelemeyi desteklemez. Telefonunuzu kullanarak şifrelenmiş mesajlar göndermek istiyorsanız, metin mesajları göndermek yerine şifreleme kullanan anlık mesajlaşma yazılımlarından birini kullanmayı düşünün.



    Uçtan uca şifreleme kullanan anlık mesajlaşma servislerinin bazıları kendi protokollerini kullanır. Mesela, Signal kullanan Android ve iOS kullanıcıları, bu uygulamaları kullanarak birbirleriyle güvenli bir şekilde sohbet edebilirler. ChatSecure, XMPP kullanan herhangi bir ağ üzerindeki konuşmalarınızı OTR ile şifreleyen mobil bir uygulamadır, bu da çeşitli bağımsız anlık mesajlaşma servislerinden istediğinizi seçebileceğiniz anlamına gelir.

    Anlık mesajlaşmalar Anchor link

    Off-the-Record (OTR), gerçek zamanlı mesajlaşmalar için yazılmış ve diğer servislerle birlikte kullanılabilen, uçtan uca şifreleme protokolüdür.

    OTR kullanan bazı anlık mesajlaşma yazılımları şunlardır:

    Eposta Anchor link

    Eposta servis sağlayıcılarının büyük bir çoğunluğu, herhangi bir internet tarayıcısını kullanarak epostalarınıza ulaşmanız için size bir yol sunar. Bu servis sağlayıcılarının büyük bir çoğunluğu HTTPS hizmeti sunar. Kullandığınız eposta servis sağlayıcısının HTTPS kullanıp kullanmadığını öğrenmek için, eposta hesabınıza giriş yaptıktan sonra internet tarayıcınızın adres çubuğuna bakın ve adresin HTTPS ile başlayıp başlamadığını kontrol edin (örnek olarak https://mail.google.com adresini ziyaret edebilirsiniz).

    Eğer eposta servis sağlayıcınız HTTPS'i destekliyorsa, ancak bunu varsayılan olarak yapmıyorsa, adres satırındaki HTTP'yi HTTPS ile değiştirin ve sayfayı yenileyin. Mevcut olduğu durumlarda HTTPS kullandığınızdan emin olmak istiyorsanız, Chrome ve Firefox için hazırlanmış HTTPS Everywhere eklentisini kullanabilirsiniz.

    Varsayılan olarak HTTPS kullanan eposta servis sağlayıcılarının bazıları şunlardır:

    • Gmail
    • Riseup
    • Yahoo

    Bazı eposta servis sağlayıcıları, HTTPS'i varsayılan olarak kullanabilmeniz için ayarlar kısmından size bu seçeneği sunar. Bunu yapan en popüler eposta servis sağlayıcısı Hotmail'dir.

    Taşıma katmanı şifrelemesi ne işe yarar ve buna neden ihtiyaç duyabilirsiniz? SSL ya da TLS olarak da anılan HTTPS, iletişiminizi şifreleyerek aynı ağ üzerindeki insanların sizi izlemesine engel olur. Bir havaalanında ya da bir kafede, okulunuzdaki veya ofisinizdeki aynı Wi-Fi ağı üzerinden internete bağlandığınız insanlara ek olarak, internet servis sağlayıcınızda çalışan sistem yöneticileri, kötü niyetli bilgisayar korsanları, devletler ve güvenlik güçlerinin de sizi izlemesi HTTPS tarafından zorlaştırılır. Ziyaret ettiğiniz internet siteleri, yolladığınız epostalar, yazdığınız blog yazıları ve mesajlarınızın içeriği dahil olmak üzere, internet tarayıcınızı kullanarak yaptığınız işlemleri HTTPS yerine HTTP üzerinden gerçekleştirirseniz, sizi izlemek isteyen ve bilgilerinizi görmek isteyen saldırganının işini oldukça kolaylaştırmış olursunuz.

    HTTPS, internette dolaşırken kullanabileceğiniz ve herkese önerdiğimiz en temel şifreleme düzeyidir. Bu, araba kullanırken emniyet kemeri takmanız kadar temel bir işlemdir.

    Ancak HTTPS'in yapamadığı bazı şeyler de vardır. HTTPS kullanarak eposta gönderdiğiniz zaman, eposta servis sağlayıcınız yolladığınız epostanın şifrelenmemiş versiyonunu alır. Devletler ve güvenlik güçleri, bu bilgileri mahkemeden izin alarak elde edebilir. ABD merkezli eposta servis sağlayıcıları, kendilerine devlet tarafından bazı kullanıcı bilgilerinin verilmesi için bir talep geldiğinde, bu talepleri bilgileri istenen kullanıcıya yasalar izin verdiği müddetçe haber vereceklerini söylerler ancak bu isteğe bağlıdır ve birçok durumda servis sağlayıcılarının kullanıcılarını bu taleplerden haberdar etmesi yasalarca engellenir. Google, Yahoo, Microsoft gibi eposta servis sağlayıcıları, devletlerin bu taleplerini şeffaflık raporu yayınlayarak duyururlar. Bu raporda gelen talep sayısı, hangi ülkelerin bilgi talep ettiği ve raporu yayınlayan şirketin bu taleplerin kaçına cevap verdiği detaylandırılır.

    Eğer tehdit modeliniz devlet veya polisi içine alıyorsa, ya da başka bir sebepten ötürü eposta servis sağlayıcınızın epostalarınızın içeriğini üçüncü bir partiye vermediğinden emin olmak istiyorsanız, epostalarınızda uçtan uca şifrelemeyi kullanın.

    PGP (Pretty Good Privacy), eposlarınızı uçtan uca şifreleme için kullanabileceğiniz bir yazılımdır. PGP, doğru kullanıldığında görüşmeleriniz için oldukça güçlü bir koruma sağlar. Epostanız için PGP şifrelemesini nasıl yükleyeceğiniz ve kullanacağınıza dair detaylı bir bilgi istiyorsanız, aşağıdaki linklere gözatın:

    Uçtan uca şifreleme neleri yapamaz? Anchor link

    Uçtan uca şifreleme iletişiminizin kendisini değil, sadece içeriğini korur. Epostanızın başlığı ve kiminle ne zaman iletişim kurduğunuz gibi bilgileri içeren metaverinizi (metadata) korumaz.

    Metaveri, görüşmeleriniz içeriği gizli olsa bile, görüşmelerinize dair birçok bilgiyi açığa çıkarabilir.

    Telefon görüşmelerinizin metaverisi, birçok özel ve hassas bilgiyi açığa çıkarır. Örnek verecek olursak:

    • Saat 2:24'te bir cinsel sohbet hattını aradığınız ve konuşmanızın 18 dakika sürdüğü bilinir ancak ne konuştuğunuz bilinmez.
    • Boğaziçi Köprüsü üzerinden intihar destek hattını aradığınız bilinir, ancak konuşmanızın içeriği gizli kalır.
    • HIV testi yapan bir kurumla konuştuğunuz ve bu görüşmeden sonra aynı saat içinde sağlık sigortası sağlayıcınızla görüştüğünüz bilinir, ancak bu kurumlarla ne konuştuğunuz bilinmez.
    • Bir kadın doktorunu aradığınız ve yarım saat konuştuğunuz, daha sonra da Aile Planlaması Derneği'ni aradığınız bilinir, ancak ne hakkında konuştuğunuzu kimse bilmez.

    Eğer cep telefonuyla bir arama yapıyorsanız, bulunduğunuz konumla alakalı bilgi de bir metaveridir. 2009 yilinda, Yeşil Parti üyesi politikacı Malte Spitz, kendisine ait olan telefon verilerini vermesi için Deutsche Telekom'a dava açtı ve kazandığı bu dava sonucunda elde ettiği verileri bir Alman gazetesiyle paylaştı. Bu verilerden üretilen görselleme, Spitz'in tüm hareketlerini gösteriyordu.

    Metaverilerinizi korumak için uçtan uca şifrelemeyle birlikte Tor gibi araçları kullanmak zorundasınız.

    Tor ve HTTPS'in metaverinizi ve görüşmelerinizin içeriğini olası saldırganlara karşı nasıl koruduğu konusunda bilgi almak istiyorsanız, Tor ve HTTPS isimli rehberimize gözatabilirsiniz.

    Son güncelleme: 
    2017-01-12
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Güçlü Parolalar Yaratmak

    Birçok farklı parolayı hatırlamak zor olduğundan, insanlar genellikle birçok farklı hesap, site ve serviste az sayıdaki parolalarını tekrar tekrar kullanırlar. Günümüzde, kullanıcılardan sürekli yeni parolalar üretmesi isteniyor—çoğu insan bunun sonunda aynı parolayı onlarca ve belki de yüzlerce yerde kullanmaya başlıyor.

    Parolaları tekrar kullanmak oldukça kötü bir güvenlik alışkanlığıdır, çünkü bir saldırgan bir yerdeki parolayı öğrendiğinde ilk iş olarak o kişiye ait diğer tüm hesaplarda o parolayı kullanmayı deneyecektir. Eğer bu kişi aynı parolayı birden fazla yerde kullandıysa, saldırgan birden çok hesaba erişebilir hâle gelmiş olacak. Bu da bir parolayı kullanıldığı en az güvenli yer kadar güvenli yapar.

    Parolaları tekrar kullanmaktan kaçınmak değerli bir güvenlik önlemidir, ancak her yerde farklı parola kullandığınızda bunları hatırlamanız imkansız olacaktır. Neyse ki, bu konuda size yardımcı olacak araçlar var— bir parola yöneticisi (parola kasası olarak da bilinir) büyük sayıda parolayı güvenli bir şekilde saklamanıza yardımcı olan bir yazılım uygulamasıdır. Bunlar aynı parolayı farklı yerlerde kullanmaktan kaçınmayı pratik bir hâle getirir. Parola yöneticisi ttüm parolalarınızı bir ana parolayla (ya da daha iyisi, bir anahtar parolasıyla—aşağıdaki tartışmaya bakın) korur ve bu sayede yalnızca bir parolayı ezberlemeniz yeterli olur. Parola yöneticisi kullanan insanlar bir süre sonra farklı hesaplarında hangi parolaları kullandıklarını hatırlamazlar; parola yöneticisi tüm parola yaratma ve hatırlama süreçlerini onlar için halleder.

    Örneğin, KeePassX bilgisayarınıza kurduğunuz, açık kaynak kodlu, ücretsiz bir parola kasasıdır. Unutmamanız gereken bir nokta, eğer KeePassX'i kullanıyorsanız, yaptığınız değişiklikleri ve eklemeleri otomatik olarak kaydetmeyecektir. Yani birkaç parola ekledikten sonra program çökerse, onları tamamen kaybedersiniz. İsterseniz bu özelliğini ayarlardan değiştirebilirsiniz.

    Bir parola yöneticisi kullanmak saldırganların tahmin edemeyeceği güçlü parolalar seçmenize de yardımcı olur. Ve bu oldukça önemlidir; bilgisayar kullanıcıları sıklıkla saldırganların tahmin edebileceği kısa ve basit parolalar seçerler, "password1", "12345", bir doğumgünü, arkadaşın, eşin veya evcil hayvanın ismi gibi. Parola yöneticileri içinde bir kural ya da yapı bulunmayan rastgele parolalar yaratmanıza ve kullanmanıza yardımcı olabilir—bunlar tahmin edilemez olurlar. Örneğin, bir parola yöneticisi "vAeJZ!Q3p$Kdkz/CRHzj0v7" gibi bir parola yaratabilir, böyle bir parolayı bir insanın hatırlaması—ya da tahmin etmesi─ imkansıza yakındır. Ama hiç merak etmeyin, parola yöneticisi bunu sizin için hatırlayacaktır!

    Parolalarınızı Birden Çok Cihaz Arasında Senkronize Etmek Anchor link

    Parolalarınızı birden çok cihazda kullanmak isteyebilirsiniz, bilgisayarınızda ve akıllı telefonunuzda örneğin. Birçok parola yöneticisi içerisinde parola-senkronizasyon özelliğiyle gelir. Parola dosyanızı senkronize ettiğinizde, tüm cihazlarınızda daima güncel olur, böylece bilgisayarınızda yeni bir hesap eklediğinizde, telefonunuzdan da giriş yapabilirsiniz. Diğer parola yöneticileri parolalarınızı "bulutta" (cloud) saklamayı teklif eder, yani başka bir yerdeki bir sunucuda parolalarınızı şifrelenmiş olarak saklamayı ve laptopunuzda ya da telefonunuzda ihtiyaç duyduğunuzda onu otomatik olarak deşifre ederek size getirmeyi. Şifrelerinizi saklamak ya da senkronize etmenize yardımcı olmak amacıyla kendi sunucularını kullanan parola yöneticileri daha kullanışlı ve pratik olabilir, ancak bu o yöneticilerin saldırılara karşı daha korunmasız olmaları anlamına da gelir. Parolalarınızı yalnızca bilgisayarınızda saklarsanız, bilgisayarınızı ele geçirebilecek biri şifrelerinizi çalabilir. Parolalarınızı bilgisayarınızda değil de, bulutta (cloud) saklarsanız, saldırganınız bunu da hedef alabilir. Saldırganınızın parola yöneticisi şirketi üzerinde yasal bir gücü yoksa, ya da şirketleri veya internet trafiğini hedef aldığı malum değilse, endişelenmeniz gereken şey genellikle güvenlik ihlalleri değildir. Eğer bir bulut (cloud) servisi kullanıyorsanız, parola yönetici şirketi hangi servisleri ne zaman ve nereden kullandığınızı bilebilir.

    Güçlü Parolalar Seçmek Anchor link

    Az sayıda parolanız gerçekten ezberlenmeli ve mümkün olduğunca güçlü olmalıdır: verilerinizi kriptografi ile kilitlemek için kullandıklarınız. Bunların içerisine cihazlarınızın parolası, tam-disk şifreleme gibi şifreleme parolaları ve parola yöneticinizin ana parolası girmektedir.

    Bilgisayarlar artık 10 karaktere kadar olan parolaları çabucak tahmin edebilecek kapasiteye sahip. Bu yüzden nQ\m=8*x ya da !s7e&nUY ya da gaG5^bG gibi tamamen sıradan karakterlerden oluşan kısa parolaların herhangi biri bile, günümüzde şifrelemeyle kullanılacak kadar güçlü değildir.

    Güçlü ve hatırlanabilir anahtar parolalar yaratmanın birkaç farklı yolu vardır; en doğrudan olan ve kesin sonuç veren, Arnold Reinhold'un "Diceware yöntemidir."

    Reinhold'un yöntemi bir kelime listesinden fiziksel zarlar atarak rastgele bir grup kelime seçmeyi içerir; birleştiğinde, bunlar sizin anahtar parolanızı oluşturur. Disk şifreleme (ve parola kasası) için, en az altı kelime seçmenizi öneririz.

    Reinhold'un "Diceware" yöntemini kullanarak bir anahtar parolası oluşturmayı deneyin.

    Bir parola yöneticisi kullandığınızda, parolalarınızın ve ana parolanızın güvenliği, onu kurduğunuz ve kullandığınız bilgisayarın güvenliği kadar güçlüdür. Eğer bilgisayarınız ele geçirilmiş ya da spyware (casus yazılım)yüklenmişse, spyware ana parolanızı yazarken sizi izleyebilir ve parola kasanızın içeriğini çalabilir. Bu yüzden parola yöneticisi kullanırken bilgisayarınızı ve diğer cihazlarınızı zararlı yazılımlardan uzak tutmanız oldukça önemlidir.

    "Güvenlik Soruları" Üzerine Bir Söz Anchor link

    Websitelerinin parolanızı unuttuğunuzda kimliğinizi doğrulamak için sorduğu "güvenlik sorularına" karşı dikkatli olun ("Annenizin kızlık soyadı nedir?" ya da "İlk evcil hayvanınızın adı nedir?" gibi). Bu tarz soruların çoğuna vereceğiniz dürüst cevaplar, azimli saldırganlar tarafından herkese açık alanlardan kolayca bulunabilir ve bu sayede parolanızı tamamen atlatabilirler. Örneğin ABD başkan yardımcılığı adayı Sarah Palin'in Yahoo! hesabı bu şekilde hacklendi. Bunun yerine, sizin dışınızda kimsenin bilemeyeceği cevaplar kullanın, tıpkı parolanız gibi. Örneğin, eğer parola sorusu size evcil hayvanınızın adını soruyorsa, bir fotoğraf paylaşım sitesine kedinizin fotoğrafını, "İşte sevimli kedim Boncuk!" yazarak yüklemiş olabilirsiniz. Bu yüzden parola kurtarma sorunuzun cevabı olarak "Boncuk" yazmaktansa "Rumplestiltskin" gibi bir cevap seçebilirsiniz. Farklı websiteleri ve servislerde aynı parolaları ve güvenlik sorusu cevaplarını kullanmayın. Benzer şekilde, hayali güvenlik sorusu cevaplarınızı da parola kasanızda saklayın.

    Nerelerde güvenlik sorularını kullandığınızı düşünün. Ayarlarınızı kontrol etmeyi ve cevaplarınızı değiştirmeyi bir düşünün.

    Parola kasanızın yedeğini almayı unutmayın! Bilgisayarınızın çökmesi durumunda parola kasanızı kaybederseniz (ya da cihazlarınıza el konulursa), parolalarınızı kurtarmak çok zor olabilir. Parola kasası programları genellikle bağımsız yedekler yaratmak için bir imkan sunarlar, bu özelliği ya da düzenli kullandığınız yedekleme programını kullanın.

    Genellikle birçok serviste, kayıtlı eposta adresinize bir parola kurtarma epostası göndermelerini isteyerek parolanızı sıfırlamanız mümkündür. Bu yüzden, eposta hesabınızın da anahtar parolasını ezberlemek isteyebilirsiniz. Eğer bunu yaparsanız, parola kasanıza muhtaç kalmadan parolalarınızı sıfırlamanın bir yoluna sahip olursunuz.

    Çok Aşamalı Doğrulama ve Tek Seferlik Parolalar Anchor link

    Birçok servis ve yazılım araçları sizin iki aşamalı doğrulama kullanmanıza imkan tanır, buna aynı zamanda iki adımda doğrulama veya iki adımda giriş de denilir. Buradaki ana fikir şudur, giriş yapabilmeniz için belirli bir fiziksel nesneye de sahip olmanız gerekir: genellikle bir cep telefonu ama kimi versiyonlarda security token denilen özel bir cihaz da olabilmektedir. İki aşamalı doğrulama, servis içi kullandığınız parola çalınsa bile giriş yapabilmelerini imkansız kılar, çünkü giriş için o cihaza ve yalnızca onun yaratabildiği özel kodlara da sahip olmaları gerekmektedir.

    Genellikle bunun anlamı, bir hırsızın ya da hackerın hesaplarınıza erişebilmesi için hem laptopunuzun hem de telefonunuzun kontrolünü ele geçirmesi gerektiğidir.

    Bunu kurabilmeniz için servis yöneticilerinin de yardımı gerektiği için, eğer servis bu imkanı sağlamıyorsa bu özelliği kullanabilmenizin imkanı yoktur.

    Cep telefonu kullanarak iki aşamalı doğrulamayı gerçekleştirmenin iki yolu vardır: giriş yapmak istediğiniz zaman servis size bir SMS gönderebilir (ve yazmanız gereken ekstra bir güvenlik kodu sağlar), ya da telefonunuza kurduğunuz bir doğrulama uygulaması telefonun içerisinden size bu kodları üretebilir. Bu, bir saldırgan sizin parolanızı öğrendiğinde ama telefonunuza fiziksel erişim sağlayamadığında hesabınızı korumanızı sağlayacaktır.

    Google gibi kimi servisler, istediğinizde kullanmak için tek seferlik parolalar listesi yaratmanıza imkan verir, bunlara tek kullanımlık parolalar da denir. Bunlar çıktısı alınarak ya da bir deftere yazılarak yanınızda taşıyabilmeniz içindir (yine de kimi zaman birkaçını ezberlemek mümkün olabilir). Bunların hepsi yalnızca bir kez çalışır, yani eğer bunlardan birisi yazılırken spyware onu çalarsa, hırsızın bunu gelecekte herhangi bir şey için kullanma şansı olmayacaktır.

    Eğer siz ya da organizasyonunuz kendi iletişim altyapınızı işletiyorsanız, örneğin kendi e-mail sunucularınızı, sistemlerinize erişirken iki-aşamalı doğrulamayı aktifleştirmek için kullanılabilecek ücretsiz yazılımlar bulunmaktadır. Sistem yöneticinize, "Time-Based One-Time Passwords" (Zamana Dayalı Tek Kullanımlık Parolalar) ya da RFC 6238 açık standartlarını sisteminize entegre etmek için kullanılabilecek yazılımları sorun.

    Fiziksel Zarar ve Hapis Tehditleri Anchor link

    Son olarak, saldırganların parolalarınızı ele geçirmek için daima kullanabileceği bir yolu unutmayın: Sizi direkt olarak göz altına almakla ve fiziksel zararla tehdit etmek. Eğer böyle bir şeyin imkanlar dahilinde olduğunu düşünüyorsanız, parolanızı asla teslim etmeyeceğinize güvenmek yerine, parolayla korunan verilerinizin veya cihazlarınızın varlığını gizlemeyi düşünün. Bir seçenek de ağırlıkla önemsiz bilgiler barındıran ve parolasını kolayca verebileceğiniz bir hesabı elinizin altında bulundurmak olacaktır.

    Eğer birilerinin sizi parolalarınız için tehdit edebileceğine inanmak için geçerli sebepleriniz varsa, cihazlarınızı şifresini verdiğiniz hesabın "gerçek" hesabınız olmadığını açığa vurmasını engelleyecek şekilde ayarlamalısınız. Gerçek hesabınız bilgisayarınızın açılış ekranında ya tarayıcınızı açtığınız anda otomatik olarak görülüyor mu? Eğer öyleyse, bazı şeyleri yeniden ayarlayarak hesabınızı daha az bariz hâle getirmeniz gerekiyor demektir.

    Belçika ve Amerika Birleşik Devletleri gibi kimi ülkelerde, şifreniz için yapılan bir isteğe yasal yollardan karşı koyabilirsiniz. Birleşik Krallık ve Hindistan gibi diğer bölgelerde, yerel yasalar devlete parolanın açıklanmasını isteme hakkı verir. Eğer ABD sınırlarından geçerken dijital cihazlarınızdaki verileri korumak istiyorsanız, EFF'in bu konuda hazırladığı Defending Privacy at the U.S. Border rehberine bakabilirsiniz.

    Lütfen kanıtların kasıtlı şekilde imhasının ve soruşturmayı engellemenin ayrı bir suç olarak cezalandırıldığını ve çok ağır sonuçları olabileceğini unutmayın. Kimi durumlarda, devlet için iddia ettikleri ve araştırdıkları suçlardansa, bunu kanıtlayarak daha ağır cezalar vermek çok daha kolay olabilir.

    Son güncelleme: 
    2016-01-13
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Nasıl: Mac OS X Üzerinde Dosyalarınızı Güvenli Bir Şekilde Silmek

    Birçoğumuz, bilgisayarımızdaki bir dosyayı çöp kutusuna attığımızda ve çöp kutusunu temizlediğimizde bu dosyanın silindiğini düşünürüz. Ancak bir dosyayı silmek, o dosyayı tamamen yoketmez. Bir kişi bu işlemi gerçekleştirdiğinde, bilgisayar sadece silinen dosyayı kullanıcıya görünmez yapar ve dosyanın sürücüde depolandığı bölümü "mevcut" olarak gösterir (Bu işletim sisteminizin o dosya üzerine tekrar yazabileceği anlamına gelir). Bu yüzden sildiğiniz dosyanın üzerine yeni bir dosyanın yazılması haftalar, aylar hatta yıllar bile sürebilir. Sildiğiniz dosyanın üzerine yeni bir dosya yaılana dek, "silinmiş" olan dosya sürücünüzde yer almaya devam eder; sadece normal işlemlere gözükmez. Ve biraz uğraş ve doğru araçlarla ("silinmeyi geri alan" programlar ya da adli yöntemler gibi) bu dosyaları geri getirmeniz bile mümkündür. Uzun lafın kısası, bilgisayarlar normal bir şekilde dosyaları "silmez"; sadece bu dosyaların kapladığı yerlerin gelecekte başka dosyalar tarafından kullanılmasına izin verirler.

    Bu durumda bir dosyayı sonsuza dek silmenin en iyi yolu, önceden yazılmış olan bir dosyanın geri alınmasını zorlaştıracak şekilde, bu dosyanın üzerine yeni bir dosyanın yazılmasıdır. İşletim sisteminiz muhtemelen bu işlemi sizin için yapabilecek bir yazılıma sahiptir. Bu tarz yazılımlar anlamsız dosyaları sürücünüzün "boş" olan kısmının üstüne yazar ve silinen verilerinizin gizliliğini korur.

    Ancak katı hal diskler (SSD'ler), USB flash bellekler ve SD kartlardaki verileri güvenli bir şekilde silmek oldukça zordur! Aşağıda vereceğimiz talimatlar yalnızca geleneksel sabit sürücüler için geçerlidir ve bu talimatlar modern dizüstü bilgisayarlarında standart haline gelmeye başlayan SSD'leri, USB anahtarlarını veya USB belleklerini ya da SD kartları veya flash hafıza kartlarını kapsamaz.

    Çünkü bu tür cihazlar "wear leveling" denilen bir tekniği kullanırlar (Bu tekniğin güvenli silinmeyle ilgili neden sorun çıkarttığını linkteki makaleden öğrenebilirsiniz).

    SSD ya da USB belleği kullanıyorsanız, aşağı kısımda yer alan bölüme gözatabilirsiniz.

    Dosyalarınızı Mac OS X üzerinde güvenli bir şekilde silme Anchor link

    OS X 10.4 başlayarak 10.10 sürümüne kadar dosyalarınızı “Trash” (Çöp Sepeti)’ne atabilir, daha sonra Finder’dan “Secure Empty Trash” (Çöp Sepetini Güvenli Boşalt) seçeneğine tıklayabilirsiniz.

    Apple, “Secure Empty Trash” (Çöp Sepetini Güvenli Boşalt) özelliğini OS X’in 10.11 sürümünde modern cihazlarında kullanmaya başladığı hızlı flash (SSD) sürücülerinin bu işlemi güvenli bir şekilde yapabilme garantisi verememesinden ötürü kaldırdı.

    Eğer geleneksel bir sabit disk kullanıyorsanız ve “command line” (komuta satırı)’na aşinaysanız, Mac’in srm komutunu kullanarak bu dosyanın üzerine yazabilirsiniz. Bu işlemle ilgili daha geniş bilgilere buradan erişebilirsiniz.

    Güvenli silme araçlarının limitasyonlarıyla ilgili bir uyarı Anchor link

    İlk olarak, yukarıdaki tavsiyelerimizi takip ederek sadece bilgisayarınızın kullandığı sürücü üzerindeki dosyaları silebileceğinizi hatırlayın. Yukarıda bahsedilen araçların hiçbiri, başka bir diskteki ya da USB sürücüsündeki, bir "Time Machine"deki, eposta sunucusundaki, cloud'daki ya da bilgisayarınızın başka bir yerindeki yedeklemelerinizi silmez. Bir dosyayı güvenli bir şekilde silmek için, o dosyanın her kopyasının gönderdiğiniz ya da sakladığınız yerden silinmesi gerekir. Ek olarak, bir dosyayı cloud'da sakladığınızda (Dropbox ya da benzer dosya paylaşım servisleri gibi), bu dosyanın güvenli bir şekilde sonsuza dek silineceğinin garantisi yoktur.

    Güvenli silme araçlarının maalesef başka bir limitasyonu daha vardır. Yukarıdaki tavsiyeleri takip ettiyseniz ve dosyalarınızın tüm kopyalarını sildiyseniz bile, silinen dosyaların bazı izlerinin bilgisayarınızda kalmış olması ihtimali vardır. Bunun sebebi dosyaların düzgün bir şekilde silinememesi değil, işletim sisteminin belli bir bölümünün ya da başka bir programın bu dosyaların kayıtlarını kasti olarak saklamasından ötürüdür.

    Bunun gerçekleşmesinin birkaç yolu olabilir, ancak vereceğimiz iki örnek bunun gerçekleşmesi olasılığını anlatmaya yeterli olacaktır. Windows ya da Mac OS kullanan bilgisayarlarda Microsoft Office, dosya silinmiş olsa bile, "Recent Documents" (Son Açılan Dökümanlar) menüsünde bulunan bir dosyanın ismine dair olan referansı saklayabilir. Linux ya da diğer *nix sistemlerinde OpenOffice, Microsoft Office'in tuttuğu kayıt sayısı kadar kaydı saklayabilir ve bir kullanıcının shell (kabuk) tarih kaydı, bu dosyanın ismini içeren komutları aynı dosya güvenli bir şekilde silinmişse bile saklayabilir.

    Bu tür bir probleme ne gibi bir cevap vermeyi bilmek zordur. Bir dosya güvenli bir şekilde silinmişse bile, aynı dosyanın isminin başka bir yerde, belli bir zaman boyunca bilgisayarınızda saklanacağını varsaymanız yararınıza olacaktır. Dosya isimlerinin silindiğinden %100 emin olmak için, sürücünün tamamının üstüne yazmaktan başka bir yol yoktur. Bazılarınız merak ediyor olabilir, "Diskteki raw data'yı (ham veri) arayarak, verinin başka kopyalarının saklanıp saklanmadığına bakabilir miyim?". Cevap hem evet, hem hayır. Sürücüyü aramak (grep - ab /dev/ komutunu Linux'ta kullanmak gibi), verinin plaintext'te (şifresiz metin) mevcut olup olmadığını gösterir ancak başka bir programın sıkıştırılmış ya da kodlanmış referanslarını göstermez. Ayrıca aramanın kendisinin bir kayıt bırakmadığından emin olun! Dosyanın içeriklerinin kalmış olması ihtimali düşüktür ancak imkansız değildir. Sürücünün üstüne yazmak ve yeni, taze bir işletim sistemi kurmak, dosya kayıtlarının %100 silindiğinden emin olmanızın tek yoludur.

    Eski donanımı ıskartaya çıkartırken yapılacak güvenli silme işlemi Anchor link

    Eski bir donanımı çöpe atmak ya da eBay'de satmak istiyorsanız, başka birisinin bu donanımdan bir veri kurtaramayacağından emin olmak istersiniz. Araştırmalar bilgisayar sahiplerinin bu işlemi beceremediklerini defalarca göstermiştir — sabit sürücüler genellikle içi hassas bilgilerle dolu bir şekilde tekrar satılır. Bu yüzden, bir bilgisayarı satmadan ya da parçalarını değerlendirmeden önce, bilgisayarın sabit sürücülerinin üstünü anlamsız verilerle yazdığınızdan emin olun. Bilgisayarınızı hemen elden çıkarmıyorsanız bile, eğer ömrünü tamamlamış ya da kullanımda olmayan bir bilgisayarınız varsa, bilgisayarınızı bir köşede ya da dolapta saklamadan önce sürücülerini temizlemek daha güvenli olacaktır. Darik's Boot and Nuke ismindeki uygulama bu amaç için tasarlanmıştır ve internet üzerinde kullanımıyla ilgili birçok rehber bulunmaktadır (Burası gibi).

    Bazı tam disk şifreleme yazılımlarının master key'i (ana anahtar) yoketme özelliği vardır ve bu özelliği kullanmak sürücünün şifrelenmiş içeriklerini okunamaz hale getirir. Anahtar küçücük bir veri olduğundan ve anında yokedilebileceğinden, bu yöntem Darik's Boot and Nuke gibi büyük sürücülerde kullanması oldukça zaman alan yazılımlara karşı iyi bir alternatif sunar. Ancak, bu seçenek sadece sabit sürücünüz sürekli şifrelenmişse uygulanabilir. Önceden tam disk şifrelemesi kullanmamışsanız, sürücünüzdeki verilerden kurtulmak için bu verilerin üstüne yazmanız gerekir.

    CD-ROM'ları ıskartaya çıkartmak Anchor link

    Konu CD-ROM'lardaki veriyi silmeye geldiğinde, CD-ROM'lara kağıt muamelesi yapın — onları parçalayın. CD-ROM'ları da parçalayan ucuz parçayıcıları (ya da kağıt öğütücülerini) piyasada bulmak mümkün. Bir CD-ROM'un içinde hassas bilgiler olmadığından emin değilseniz, bu CD-ROM'ları kesinlikle çöpe atmayın.

    Kalı hal diskleri (SSD), USB flask sürücüleri ve SD kartlarındaki verileri güvenli bir şekilde silme Anchor link

    SSD'ler, USB flash sürücüleri ve SD kartların çalışma şekilleri, bu cihazların içindeki tekil dosyaları ve boş alanı silmeyi imkansızlaştırmasa da oldukça zorlaştırır. Bunun sonucunda kendinizi korumanın en iyi yolu şifrelemedir — bu yolla dosyanız hala sürücüde olsa bile, sürücünüzü ele geçiren biri dosyalarınızı okuyamaz ve dosyalarınızın şifresini çözmeniz için sizi zorlayamaz. Şu an için, bir SSD'deki verinizi kesinlikle silebilecek iyi bir genel yöntem sunmamız mümkün değil. Eğer SSD'lerdeki verilerin silinmesinin neden bu kadar zor olduğunu öğrenmek istiyorsanız, okumaya devam edin.

    Yukarıda belirttiğimiz gibi, SSD'ler ve USB flash sürücüleri wear leveling (bu terimin Türkçe'de bir karşılığı yok, ancak "yıpranma dengelemesi" şeklinde çevrilebilir) denen bir teknik kullanırlar. Yüksek seviyelerde wear leveling şu şekilde çalışır: Her sürücüdeki boşluk, bir kitaptaki sayfalar gibi bloklara ayrılmıştır. Bir dosya sürücüye yazıldığında, bu dosya belli bir bloğa ya da bloklar grubuna (sayfalara) atanır. Bu dosyanın üstüne yazmak istiyorsanız, tek yapmanız gereken sürücüye bu blokların üstüne yazmasını emretmenizdir. Ancak SSD'lerde ve USB sürücülerinde, aynı bloğu silmek ve yeniden yazmak sürücüyü yıpratabilir. Aynı blok sınırlı sayılarda silinebilir veya yeniden yazılabilir ve bu sınır aşıldığında blok çalışmayı bırakır (bir kalemle bir kağıda sürekli yazar ve silerseniz, kağıt en sonunda yırtılır ve işlevini yitirir). Bunun olmasını engellemek için, SSD'ler ve USB sürücüleri her bloğun silinme ve yeniden yazılma sayılarını eşitlemeye çalışarak , bu sürücülerin olabildiğince uzun süre çalışmalarını sağlar (wear leveling, "yıpranma dengelemesi" terimi buradan gelir). Bir yan etki olarak, bazen bir dosyanın ilk saklandığı bloğu silmek ve yazmak yerine, sürücü o bloğu yalnız bırakır, geçersiz olarak işaretler ve modifiye edilmiş dosyayı başka bir bloğa yazar. Bu kitaptaki sayfayı değiştirmeden bırakmaya, modifiye edilmiş dosyayı başka bir sayfaya yazmaya ve daha sonra sadece kitabın dizinini değiştirerek dizinin yeni bir sayfayı göstermesine benzer. Tüm bunlar sürücünün elektroniklerinin düşük seviyesinde gerçekleşir, bu yüzden işletim sistemi bunun farkına bile varmaz. Bu yüzden, bir dosyanın üstüne yazmayı deneseniz bile, sürücünüzün bu işlemi yapacağının bir garantisi yoktur. İşte bu yüzden SSD'leri güvenli bir şekilde silmek çok daha zordur.

    Son güncelleme: 
    2015-03-02
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Nasıl: Windows Üzerinde Dosyalarınızı Güvenli Bir Şekilde Silmek

    Birçoğumuz, bilgisayarımızdaki bir dosyayı çöp kutusuna attığımızda ve çöp kutusunu temizlediğimizde bu dosyanın silindiğini düşünürüz. Ancak bir dosyayı silmek, o dosyayı tamamen yoketmez. Bir kişi bu işlemi gerçekleştirdiğinde, bilgisayar sadece silinen dosyayı kullanıcıya görünmez yapar ve dosyanın sürücüde depolandığı bölümü "mevcut" olarak gösterir (Bu işletim sisteminizin o dosya üzerine tekrar yazabileceği anlamına gelir). Bu yüzden sildiğiniz dosyanın üzerine yeni bir dosyanın yazılması haftalar, aylar hatta yıllar bile sürebilir. Sildiğiniz dosyanın üzerine yeni bir dosya yaılana dek, "silinmiş" olan dosya sürücünüzde yer almaya devam eder; sadece normal işlemlere gözükmez. Ve biraz uğraş ve doğru araçlarla ("silinmeyi geri alan" programlar ya da adli yöntemler gibi) bu dosyaları geri getirmeniz bile mümkündür. Uzun lafın kısası, bilgisayarlar normal bir şekilde dosyaları "silmez"; sadece bu dosyaların kapladığı yerlerin gelecekte başka dosyalar tarafından kullanılmasına izin verirler.

    Bu durumda bir dosyayı sonsuza dek silmenin en iyi yolu, önceden yazılmış olan bir dosyanın geri alınmasını zorlaştıracak şekilde, bu dosyanın üzerine yeni bir dosyanın yazılmasıdır. İşletim sisteminiz muhtemelen bu işlemi sizin için yapabilecek bir yazılıma sahiptir. Bu tarz yazılımlar anlamsız dosyaları sürücünüzün "boş" olan kısmının üstüne yazar ve silinen verilerinizin gizliliğini korur.

    Ancak katı hal diskleri (SSD'ler), USB flash bellekleri ve SD kartlarındaki verileri güvenli bir şekilde silmek oldukça zordur! Aşağıda vereceğimiz talimatlar yalnızca geleneksel sabit sürücüler için geçerlidir ve bu talimatlar modern dizüstü bilgisayarlarında standart haline gelmeye başlayan SSD'leri, USB anahtarlarını veya USB belleklerini ya da SD kartları veya flash hafıza kartlarını kapsamaz.

    Çünkü bu tür cihazlar "wear leveling" denilen bir tekniği kullanırlar (Bu tekniğin güvenli silinmeyle ilgili neden sorun çıkarttığını linkteki makaleden öğrenebilirsiniz).

    SSD ya da USB belleği kullanıyorsanız, aşağı kısımda yer alan bölüme gözatabilirsiniz.

    Şu an için Windows üzerinde BleachBit kullanmanızı öneriyoruz. BleachBit, Windows ve Linux üzerinde kullanılan, açık kaynak kodlu bir güvenli veri silme uygulamasıdır ve Windows'la birlikte gelen Cipher.exe'ye oranla çok daha sofistikedir.

    BleachBit, tekil dosyaları güvenli bir şekilde hızlıca ve kolayca silmek için, ya da periyodik güvenli silme kurallarını uygulamak için kullanılabilir. İsteğe özel dosya silme talimatları yazmak da mümkündür. Bu konuyla ilgili daha detaylı bilgi almak için lütfen uygulamanın dökümentasyon sayfasını ziyaret edin.

    BleachBit'i indirmek Anchor link

    Windows için BleachBit'i uygulamanın indirme sayfasından elde edebilirsiniz.

    "BleachBit installer .exe" linkine tıklayın. İndirme sayfasına yönlendirileceksiniz.

    Birçok internet tarayıcısı, bu dosyayı indirmeye çalışırken emin olup olmadığınızı soracaktır. Internet Explorer 11 kullanıyorsanız, tarayıcı size ekranınızın altında turuncu kenarlara sahip bir kutucuk gösterecektir.

    Birçok tarayıcı için, işleminize devam etmeden önce dosyayı kaydetmeniz iyi bir fikir olacaktır, bu yüzden "Kaydet" butonuna tıklayın. Tarayıcıların birçoğu indirilen dosyaları "Downloads" (İndirilenler) klasörüne atar.

    BleachBit'i yüklemek Anchor link

    Windows Gezgini penceresini açık tutun ve BleachBit-1.6-setup dosyasına çift tıklayın. Programın yüklenmesine izin verip vermediğiniz sorulacak. "Yes" (Evet) butonuna tıklayın.

    Kurulum dilini seçmenizi isteyen bir pencereyle karşılaşacaksınız. İstediğiniz dili seçin ve "OK" (Tamam) butonuna tıklayın.

    Sonraki pencere size GNU General Public Lisansı'nı gösterecek. Onaylama kutucuğunu seçin ve "Next" (İleri) butonuna tıklayın.

    Bir sonraki aşamada BleachBit'in kişiye özel ayarlarını değiştirebileceğiniz bir pencere göreceksiniz. Ayarları olduğu gibi bırakabilirsiniz. Biz "Desktop" (Masaüstü) seçeneğinin onayını kaldırmanızı tavsiye ediyoruz. "Next" (İleri) butonuna tıklayın.

    BleachBit kurulumdan emin olup olmadığınızı tekrar soracak. "Install" (Yükle) butonuna tıklayın.

    Son olarak BleachBit kurucusu yüklemenin tamamlandığına dair size bir pencere gösterecek. "Next" (İleri) butonuna tıklayın.

    Kurulumun son penceresi size BleachBit'i hemen çalıştırmak için bir seçenek sunacak. Bu seçeneğin işaretini kaldırın. "Finish" (Bitir) butonuna tıklayın.

    BleachBit'i kullanmak Anchor link

    BleachBit arayüzü

    "Start" (Başlat) menüsüne gidin ve Windows ikonuna tıklayın. Daha sonra menüden BleachBit'i seçin.

    Küçük bir pencere açılacak ve BleachBit'i açmak istediğinizi onaylamanızı isteyecek.

    BleachBit'in ana penceresi açılacak. Daha sonra BleachBit birkaç adet yaygın olarak yüklenen programı saptayacak ve her bir program için özel ayarları gösterecek. BleachBit dört farklı varsayılan ayarla gelir.

    Önayarları kullanmak

    BleachBit, Internet Explorer'ın arkada bıraktığı izleri Internet Explorer önayarlarını kullanarak temizleyebilir. (ancak BleachBit diğer tarayıcıların bıraktığı izleri temizleyemez.) Internet Explorer'ın yanındaki kutucuğu işaretleyin. Çerezlerin, form tarihçesinin, tarayıcı geçmişinin ve geçiçi dosyaların yanında bulunan kutucukların da işaretlendiğine dikkat edin. İsterseniz bu kutucukların işaretini kaldırabilirsiniz. "Clean" (Temizle) butonuna tıklayın.

    BleachBit bu aşamada bazı dosyaları temizleyecek ve size işlem durumuyla alakalı bilgi verecek.

    Bir Klasörü Güvenli Bir Şekilde Silmek

    "File" (Dosya) menüsüne tıklayın ve "Shred Folders" (Klasörleri Parçala) seçeneğini seçin.

    Küçük bir pencere açılacak. Parçalamak (yoketmek) istediğiniz klasörü seçin.

    BleachBit seçtiğiniz klasörleri kalıcı olarak silmek isteyip istemediğinizi soracak. "Delete" (Sil) butonuna tıklayın.

    BleachBit klasörlerin silindiğini gösterecek. BleachBit'in ilk önce klasörün içindeki dosyaları, daha sonra ise klasörün kendisini sildiğine dikkat edin.

    Bir Dosyayı Güvenli Bir Şekilde Silmek

    "File" (Dosya) menüsüne tıklayın ve "Shred Files" (Dosyaları Parçala) seçeneğini seçin.

    Parçalamak istediğiniz dosyaları seçeceğiniz bir pencere açılacak. Parçalamak istediğiniz dosyaları seçin.

    BleachBit seçtiğiniz klasörleri kalıcı olarak silmek isteyip istemediğinizi soracak. "Delete" (Sil) butonuna tıklayın.

    BleachBit'in başka özellikleri de vardır. Bunlardan en kullanışlısı "boş alanı temizle" özelliğidir. Bu özellik, daha önce sildiğiniz dosyaların arkada bıraktığı izleri temizlemeye çalışır. Windows genellikle silinen dosyalardan kalan verilerin tamamını ya da bir bölümünü sürücüdeki mevcut boş alanda bırakır.  “Wipe free space” (Boş alanı temizle) özelliği, boş olduğu varsayılan bu bölümlerin üstünü rastgele verilerle yazar. Sürücünüzün boyutuna bağlı olarak bu işlem oldukça uzun sürebilir.

    Güvenli silme araçlarının limitasyonlarıyla ilgili bir uyarı Anchor link

    İlk olarak, yukarıdaki tavsiyelerimizi takip ederek sadece bilgisayarınızın kullandığı sürücü üzerindeki dosyaları silebileceğinizi hatırlayın. Yukarıda bahsedilen araçların hiçbiri, başka bir diskteki ya da USB sürücüsündeki, bir "Time Machine"deki, eposta sunucusundaki, cloud'daki ya da bilgisayarınızın başka bir yerindeki yedeklemelerinizi silmez. Bir dosyayı güvenli bir şekilde silmek için, o dosyanın her kopyasının gönderdiğiniz ya da sakladığınız yerden silinmesi gerekir. Ek olarak, bir dosyayı cloud'da sakladığınızda (Dropbox ya da benzer dosya paylaşım servisleri gibi), bu dosyanın güvenli bir şekilde sonsuza dek silineceğinin garantisi yoktur.

    Güvenli silme araçlarının maalesef başka bir limitasyonu daha vardır. Yukarıdaki tavsiyeleri takip ettiyseniz ve dosyalarınızın tüm kopyalarını sildiyseniz bile, silinen dosyaların bazı izlerinin bilgisayarınızda kalmış olması ihtimali vardır. Bunun sebebi dosyaların düzgün bir şekilde silinememesi değil, işletim sisteminin belli bir bölümünün ya da başka bir programın bu dosyaların kayıtlarını kasti olarak saklamasından ötürüdür.

    Bunun gerçekleşmesinin birkaç yolu olabilir, ancak vereceğimiz iki örnek bunun gerçekleşmesi olasılığını anlatmaya yeterli olacaktır. Windows ya da Mac OS kullanan bilgisayarlarda Microsoft Office, dosya silinmiş olsa bile, "Recent Documents" (Son Açılan Dökümanlar) menüsünde bulunan bir dosyanın ismine dair olan referansı saklayabilir. Linux ya da diğer *nix sistemlerinde OpenOffice, Microsoft Office'in tuttuğu kayıt sayısı kadar kaydı saklayabilir ve bir kullanıcının shell (kabuk) tarih kaydı, bu dosyanın ismini içeren komutları aynı dosya güvenli bir şekilde silinmişse bile saklayabilir.

    Bu tür bir probleme ne gibi bir cevap vermeyi bilmek zordur. Bir dosya güvenli bir şekilde silinmişse bile, aynı dosyanın isminin başka bir yerde, belli bir zaman boyunca bilgisayarınızda saklanacağını varsaymanız yararınıza olacaktır. Dosya isimlerinin silindiğinden %100 emin olmak için, sürücünün tamamının üstüne yazmaktan başka bir yol yoktur.

    Eski donanımı ıskartaya çıkartırken yapılacak güvenli silme işlemi Anchor link

    Eski bir donanımı çöpe atmak ya da eBay'de satmak istiyorsanız, başka birisinin bu donanımdan bir veri kurtaramayacağından emin olmak istersiniz. Araştırmalar bilgisayar sahiplerinin bu işlemi beceremediklerini defalarca göstermiştir — sabit sürücüler genellikle içi hassas bilgilerle dolu bir şekilde tekrar satılır. Bu yüzden, bir bilgisayarı satmadan ya da parçalarını değerlendirmeden önce, bilgisayarın sabit sürücülerinin üstünü anlamsız verilerle yazdığınızdan emin olun. Bilgisayarınızı hemen elden çıkarmıyorsanız bile, eğer ömrünü tamamlamış ya da kullanımda olmayan bir bilgisayarınız varsa, bilgisayarınızı bir köşede ya da dolapta saklamadan önce sürücülerini temizlemek daha güvenli olacaktır. Darik's Boot and Nuke ismindeki uygulama bu amaç için tasarlanmıştır ve internet üzerinde kullanımıyla ilgili birçok rehber bulunmaktadır (Burası gibi).

    Bazı tam disk şifreleme yazılımlarının master key'i (ana anahtar) yoketme özelliği vardır ve bu özelliği kullanmak sürücünün şifrelenmiş içeriklerini okunamaz hale getirir. Anahtar küçücük bir veri olduğundan ve anında yokedilebileceğinden, bu yöntem Darik's Boot and Nuke gibi büyük sürücülerde kullanması oldukça zaman alan yazılımlara karşı iyi bir alternatif sunar. Ancak, bu seçenek sadece sabit sürücünüz sürekli şifrelenmişse uygulanabilir. Önceden tam disk şifrelemesi kullanmamışsanız, sürücünüzdeki verilerden kurtulmak için bu verilerin üstüne yazmanız gerekir.

    CD-ROM'ları ıskartaya çıkarmak Anchor link

    Konu CD-ROM'lardaki veriyi silmeye geldiğinde, CD-ROM'lara kağıt muamelesi yapın — onları parçalayın. CD-ROM'ları da parçalayan ucuz parçayıcıları (ya da kağıt öğütücülerini) piyasada bulmak mümkün. Bir CD-ROM'un içinde hassas bilgiler olmadığından emin değilseniz, bu CD-ROM'ları kesinlikle çöpe atmayın.

    Kalı hal diskleri (SSD), USB flask sürücüleri ve SD kartlarındaki verileri güvenli bir şekilde silme Anchor link

    SSD'ler, USB flash sürücüleri ve SD kartların çalışma şekilleri, bu cihazların içindeki tekil dosyaları ve boş alanı silmeyi imkansızlaştırmasa da oldukça zorlaştırır. Bunun sonucunda kendinizi korumanın en iyi yolu şifrelemedir — bu yolla dosyanız hala sürücüde olsa bile, sürücünüzü ele geçiren biri dosyalarınızı okuyamaz ve dosyalarınızın şifresini çözmeniz için sizi zorlayamaz. Şu an için, bir SSD'deki verinizi kesinlikle silebilecek iyi bir genel yöntem sunmamız mümkün değil. Eğer SSD'lerdeki verilerin silinmesinin neden bu kadar zor olduğunu öğrenmek istiyorsanız, okumaya devam edin.

    Yukarıda belirttiğimiz gibi, SSD'ler ve USB flash sürücüleri wear leveling (bu terimin Türkçe'de bir karşılığı yok, ancak "yıpranma dengelemesi" şeklinde çevrilebilir) denen bir teknik kullanırlar. Yüksek seviyelerde wear leveling şu şekilde çalışır: Her sürücüdeki boşluk, bir kitaptaki sayfalar gibi bloklara ayrılmıştır. Bir dosya sürücüye yazıldığında, bu dosya belli bir bloğa ya da bloklar grubuna (sayfalara) atanır. Bu dosyanın üstüne yazmak istiyorsanız, tek yapmanız gereken sürücüye bu blokların üstüne yazmasını emretmenizdir. Ancak SSD'lerde ve USB sürücülerinde, aynı bloğu silmek ve yeniden yazmak sürücüyü yıpratabilir. Aynı blok sınırlı sayılarda silinebilir veya yeniden yazılabilir ve bu sınır aşıldığında blok çalışmayı bırakır (bir kalemle bir kağıda sürekli yazar ve silerseniz, kağıt en sonunda yırtılır ve işlevini yitirir). Bunun olmasını engellemek için, SSD'ler ve USB sürücüleri her bloğun silinme ve yeniden yazılma sayılarını eşitlemeye çalışarak , bu sürücülerin olabildiğince uzun süre çalışmalarını sağlar (wear leveling, "yıpranma dengelemesi" terimi buradan gelir). Bir yan etki olarak, bazen bir dosyanın ilk saklandığı bloğu silmek ve yazmak yerine, sürücü o bloğu yalnız bırakır, geçersiz olarak işaretler ve modifiye edilmiş dosyayı başka bir bloğa yazar. Bu kitaptaki sayfayı değiştirmeden bırakmaya, modifiye edilmiş dosyayı başka bir sayfaya yazmaya ve daha sonra sadece kitabın dizinini değiştirerek dizinin yeni bir sayfayı göstermesine benzer. Tüm bunlar sürücünün elektroniklerinin düşük seviyesinde gerçekleşir, bu yüzden işletim sistemi bunun farkına bile varmaz. Bu yüzden, bir dosyanın üstüne yazmayı deneseniz bile, sürücünüzün bu işlemi yapacağının bir garantisi yoktur. İşte bu yüzden SSD'leri güvenli bir şekilde silmek çok daha zordur.

     

    Son güncelleme: 
    2015-03-04
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Nasıl: Linux Üzerinde Dosyalarınızı Güvenli Bir Şekilde Silmek

    Birçoğumuz, bilgisayarımızdaki bir dosyayı çöp kutusuna attığımızda ve çöp kutusunu temizlediğimizde bu dosyanın silindiğini düşünürüz. Ancak bir dosyayı silmek, o dosyayı tamamen yoketmez. Bir kişi bu işlemi gerçekleştirdiğinde, bilgisayar sadece silinen dosyayı kullanıcıya görünmez yapar ve dosyanın sürücüde depolandığı bölümü "mevcut" olarak gösterir (Bu işletim sisteminizin o dosya üzerine tekrar yazabileceği anlamına gelir). Bu yüzden sildiğiniz dosyanın üzerine yeni bir dosyanın yazılması haftalar, aylar hatta yıllar bile sürebilir. Sildiğiniz dosyanın üzerine yeni bir dosya yaılana dek, "silinmiş" olan dosya sürücünüzde yer almaya devam eder; sadece normal işlemlere gözükmez. Ve biraz uğraş ve doğru araçlarla ("silinmeyi geri alan" programlar ya da adli yöntemler gibi) bu dosyaları geri getirmeniz bile mümkündür. Uzun lafın kısası, bilgisayarlar normal bir şekilde dosyaları "silmez"; sadece bu dosyaların kapladığı yerlerin gelecekte başka dosyalar tarafından kullanılmasına izin verirler.

    Bu durumda bir dosyayı sonsuza dek silmenin en iyi yolu, önceden yazılmış olan bir dosyanın geri alınmasını zorlaştıracak şekilde, bu dosyanın üzerine yeni bir dosyanın yazılmasıdır. İşletim sisteminiz muhtemelen bu işlemi sizin için yapabilecek bir yazılıma sahiptir. Bu tarz yazılımlar anlamsız dosyaları sürücünüzün "boş" olan kısmının üstüne yazar ve silinen verilerinizin gizliliğini korur.

    Ancak katı hal diskleri (SSD'ler), USB flash bellekleri ve SD kartlarındaki verileri güvenli bir şekilde silmek oldukça zordur! Aşağıda vereceğimiz talimatlar yalnızca geleneksel sabit sürücüler için geçerlidir ve bu talimatlar modern dizüstü bilgisayarlarında standart haline gelmeye başlayan SSD'leri, USB anahtarlarını veya USB belleklerini ya da SD kartları veya flash hafıza kartlarını kapsamaz.

    Çünkü bu tür cihazlar "wear leveling" denilen bir tekniği kullanırlar (Bu tekniğin güvenli silinmeyle ilgili neden sorun çıkarttığını linkteki makaleden öğrenebilirsiniz).

    SSD ya da USB belleği kullanıyorsanız, aşağı kısımda yer alan bölüme gözatabilirsiniz.

    Linux için şu anda BleachBit isimli programı kullanmanızı öneriyoruz. BleachBit, Windows ve Linux üzerinde çalışabilen açık kaynak kodlu bir güvenli silme programıdır ve Linux'la birlikte gelen "shred" (parçala) özelliğinden çok daha sofistikedir.

    BleachBit, tekil dosyaları güvenli bir şekilde hızlıca ve kolayca silmek için, ya da periyodik güvenli silme kurallarını uygulamak için kullanılabilir. İsteğe özel dosya silme talimatları yazmak da mümkündür. Bu konuyla ilgili daha detaylı bilgi almak için lütfen uygulamanın dökümentasyon sayfasını ziyaret edin.

    BleachBit'i yüklemek Anchor link

    BleachBit'i Ubuntu Software Center'ı (Ubuntu Yazılım Merkezi) kullanarak yüklemek

    Ubuntu Linux üzerinde BleachBit'i edinmek için Ubuntu Software Center'ı (Ubuntu Yazılım Merkezi) kullanabilirsiniz. Sol üst kısımda bulunan menüden "Application" (Uygulamalar) seçeneğine tıklayın ve arama bölümünü kullanın.

    Arama bölümüne "software" (yazılım) yazın ve Ubuntu Software Center (Ubuntu Yazılım Merkezi) ikonuna tıklayın. .

    Ubuntu Yazılım Merkezi'nde dolaşarak BleachBit'i arayabilirsiniz ancak arama bölümünü kullanmanız size zaman kazandıracaktır. Arama bölümünü kullanın

    Arama bölümüne "bleachbit" yazın ve enter tuşuna basın. BleachBit uygulaması arama sonucu olarak karşınıza gelecektir.

    BleachBit'i seçtikten sonra "Install" (Yükle) butonuna tıklayın.

    İzin için Ubuntu Yazılım Merkezi şifrenizi soracaktır. Şifrenizi girin ve "Authenticate" (Onayla) butonuna tıklayın.

    Ubuntu Yazılım Merkezi yüklemeyi başlatacak ve size bir ilerleme çubuğu gösterecek. Yükleme tamamlandığında bir "Remove" (Kaldır) butonu göreceksiniz..

    BleachBit'i terminal'i kullanarak yüklemek Anchor link

    Ubuntu Linux'a BleachBit'i yüklemek için terminal'i kullanabilirsiniz. Sol üst kısımda bulunan menüden "Application" (Uygulamalar) seçeneğine tıklayın ve arama bölümünü kullanın. 

    Terminal'e “sudo apt-get install bleachbit” yazın (tırnak işaretleri olmadan) ve enter tuşuna basın.

    BleachBit kurulumunu onaylamanız için şifrenizi girmeniz istenecek. Şifrenizi girin ve enter tuşuna basın.

    Artık BleachBit kurulumunun ilerlemesini görebilirsiniz ve işlem tamalandıktan sonra işlemi başlatmadan önceki komut satırına geri dönersiniz.

    BleachBit'i kenar çubuğuna eklemek Anchor link

    Sol üst kısımda bulunan menüden "Application" (Uygulamalar) seçeneğine tıklayın ve arama bölümünü kullanın.

    Arama bölümüne "bleachbit" yazdıktan sonra karşınıza iki seçenek çıkacak: BleachBit ve BleachBit (root olarak). BleachBit (root olarak) seçeneğini sadece ne yaptığınızı biliyorsanız seçin çünkü ne yaptığınızı bilmiyorsanız işletim sisteminizin çalışması için gerekli olan dosyaları yanlışlıkla silebilirsiniz ve sisteminize geri dönüşü olmayan hasarlar verebilirsiniz.

    BleachBit seçeneğine sağ tıklayın ve "Add to Favorites" (Favorilere Ekle) seçeneğine tıklayın.

    BleachBit'i kullanmak Anchor link

    Sol üst kısımda bulunan Application (Uygulama) butonuna tıklayın ve favorilerinizden BleachBit'i seçin.

    BleachBit'in ana penceresi açılacak

    İlk olarak BleachBit bize ayarlarımızı gösterecek. "Overwrite files to hide contents" (İçerikleri saklamak için dosyaların üstüne yaz) seçeneğini işaretlemenizi öneriyoruz.

    "Close" (Kapat) butonuna tıklayın.

    BleachBit birkaç adet yaygın olarak yüklenen programı saptayacak ve her bir program için özel ayarları gösterecek. BleachBit dört farklı varsayılan ayarla gelir.

    Önayarları kullanmak

    Bazı yazılımlar arkalarında ne zaman ve nasıl kullanıldıklarına dair izler bırakırlar. Bu yaygın problemin en yüzeysel örneği son kullanılan dökümanlar ve web tarayıcınızın tarihçesidir. Yakın zamanda düzenlenmiş dökümanları takip eden yazılımlar, çalıştığınız dosyaların isimlerinin kaydını tutar (bu dosyaları silmiş olsanız bile). Web tarayıcıları da genellikle ziyaret ettiğiniz sitelerin detaylı kaydını tutar. Hatta tarayıcılar bu siteleri bir sonraki ziyaretinizde daha hızlı açmak için, sitelerin kopyalarını ve sitede bulunan fotoğrafları önbelleklerinde tutarlar.

    BleachBit bu kayıtların bazılarını silmeniz için size "önayar" seçeneği sunar. BleachBit'in bu ayarı, uygulamanın yazarları tarafından yapılan ve önceki aktivitelerinizi ifşa etmeye meyilli kayıtların lokasyonu ile alakalı yapılmış araştırmaya dayanır. Daha iyi anlamanız için bu iki önayarın nasıl kullanılacağını tarif edeceğiz.

    System (Sistem) seçeneğinin yanındaki kutucuğu işaretleyin. System kategorisinin altındaki diğer kutucukların da işaretlendiğine dikkat edin. System kutucuğunun işaretini kaldırın ve şu kutucukları işaretleyin: Recent document list (Son kullanılan döküman listesi) ve Trash (Çöp Kutusu). Clean (Temizle) butonuna tıklayın.

    BleachBit onayınızı isteyecek. "Delete" (Sil) butonuna tıklayın.

    BleachBit bu aşamada bazı dosyaları temizleyecek ve size işlem durumuyla alakalı bilgi verecek.

    Bir Klasörü Güvenli Bir Şekilde Silmek

    "File" (Dosya) menüsüne tıklayın ve "Shred Folders" (Klasörleri Parçala) seçeneğini tıklayın..

    Küçük bir pencere açılacak. Parçalamak istediğiniz klasörü seçin.

    BleachBit seçtiğiniz klasörleri kalıcı olarak silmek isteyip istemediğinizi soracak. "Delete" (Sil) butonuna tıklayın.

    BleachBit klasörlerin silindiğini gösterecek. BleachBit'in ilk önce klasörün içindeki dosyaları, daha sonra ise klasörün kendisini sildiğine dikkat edin.

    Bir Dosyayı Güvenli Bir Şekilde Silmek

    "File" (Dosya) menüsünü seçin ve "Shred Files" (Dosyaları Parçala) seçeneğine tıklayın..

    Dosya seçme penceresi açılacak. Parçalamak istediğiniz dosyaları seçin.

    BleachBit seçtiğiniz klasörleri kalıcı olarak silmek isteyip istemediğinizi soracak. "Delete" (Sil) butonuna tıklayın.

    Güvenli silme araçlarının limitasyonlarıyla ilgili bir uyarı Anchor link

    İlk olarak, yukarıdaki tavsiyelerimizi takip ederek sadece bilgisayarınızın kullandığı sürücü üzerindeki dosyaları silebileceğinizi hatırlayın. Yukarıda bahsedilen araçların hiçbiri, başka bir diskteki ya da USB sürücüsündeki, bir "Time Machine"deki, eposta sunucusundaki, cloud'daki ya da bilgisayarınızın başka bir yerindeki yedeklemelerinizi silmez. Bir dosyayı güvenli bir şekilde silmek için, o dosyanın her kopyasının gönderdiğiniz ya da sakladığınız yerden silinmesi gerekir. Ek olarak, bir dosyayı cloud'da sakladığınızda (Dropbox ya da benzer dosya paylaşım servisleri gibi), bu dosyanın güvenli bir şekilde sonsuza dek silineceğinin garantisi yoktur.

    Güvenli silme araçlarının maalesef başka bir limitasyonu daha vardır. Yukarıdaki tavsiyeleri takip ettiyseniz ve dosyalarınızın tüm kopyalarını sildiyseniz bile, silinen dosyaların bazı izlerinin bilgisayarınızda kalmış olması ihtimali vardır. Bunun sebebi dosyaların düzgün bir şekilde silinememesi değil, işletim sisteminin belli bir bölümünün ya da başka bir programın bu dosyaların kayıtlarını kasti olarak saklamasından ötürüdür.

    Bunun gerçekleşmesinin birkaç yolu olabilir, ancak vereceğimiz iki örnek bunun gerçekleşmesi olasılığını anlatmaya yeterli olacaktır. Windows ya da Mac OS kullanan bilgisayarlarda Microsoft Office, dosya silinmiş olsa bile, "Recent Documents" (Son Açılan Dökümanlar) menüsünde bulunan bir dosyanın ismine dair olan referansı saklayabilir. Linux ya da diğer *nix sistemlerinde OpenOffice, Microsoft Office'in tuttuğu kayıt sayısı kadar kaydı saklayabilir ve bir kullanıcının shell (kabuk) tarih kaydı, bu dosyanın ismini içeren komutları aynı dosya güvenli bir şekilde silinmişse bile saklayabilir.

    Bu tür bir probleme ne gibi bir cevap vermeyi bilmek zordur. Bir dosya güvenli bir şekilde silinmişse bile, aynı dosyanın isminin başka bir yerde, belli bir zaman boyunca bilgisayarınızda saklanacağını varsaymanız yararınıza olacaktır. Dosya isimlerinin silindiğinden %100 emin olmak için, sürücünün tamamının üstüne yazmaktan başka bir yol yoktur. Bazılarınız merak ediyor olabilir, "Diskteki raw data'yı (ham veri) arayarak, verinin başka kopyalarının saklanıp saklanmadığına bakabilir miyim?". Cevap hem evet, hem hayır. Sürücüyü aramak (grep - ab /dev/ komutunu Linux'ta kullanmak gibi), verinin plaintext'te (şifresiz metin) mevcut olup olmadığını gösterir ancak başka bir programın sıkıştırılmış ya da kodlanmış referanslarını göstermez. Ayrıca aramanın kendisinin bir kayıt bırakmadığından emin olun! Dosyanın içeriklerinin kalmış olması ihtimali düşüktür ancak imkansız değildir. Sürücünün üstüne yazmak ve yeni, taze bir işletim sistemi kurmak, dosya kayıtlarının %100 silindiğinden emin olmanızın tek yoludur.

    Eski donanımı ıskartaya çıkartırken yapılacak güvenli silme işlemi Anchor link

    Eski bir donanımı çöpe atmak ya da eBay'de satmak istiyorsanız, başka birisinin bu donanımdan bir veri kurtaramayacağından emin olmak istersiniz. Araştırmalar bilgisayar sahiplerinin bu işlemi beceremediklerini defalarca göstermiştir — sabit sürücüler genellikle içi hassas bilgilerle dolu bir şekilde tekrar satılır. Bu yüzden, bir bilgisayarı satmadan ya da parçalarını değerlendirmeden önce, bilgisayarın sabit sürücülerinin üstünü anlamsız verilerle yazdığınızdan emin olun. Bilgisayarınızı hemen elden çıkarmıyorsanız bile, eğer ömrünü tamamlamış ya da kullanımda olmayan bir bilgisayarınız varsa, bilgisayarınızı bir köşede ya da dolapta saklamadan önce sürücülerini temizlemek daha güvenli olacaktır. Darik's Boot and Nuke ismindeki uygulama bu amaç için tasarlanmıştır ve internet üzerinde kullanımıyla ilgili birçok rehber bulunmaktadır (Burası gibi).

    Bazı tam disk şifreleme yazılımlarının master key'i (ana anahtar) yoketme özelliği vardır ve bu özelliği kullanmak sürücünün şifrelenmiş içeriklerini okunamaz hale getirir. Anahtar küçücük bir veri olduğundan ve anında yokedilebileceğinden, bu yöntem Darik's Boot and Nuke gibi büyük sürücülerde kullanması oldukça zaman alan yazılımlara karşı iyi bir alternatif sunar. Ancak, bu seçenek sadece sabit sürücünüz sürekli şifrelenmişse uygulanabilir. Önceden tam disk şifrelemesi kullanmamışsanız, sürücünüzdeki verilerden kurtulmak için bu verilerin üstüne yazmanız gerekir.

    CD-ROM'ları ıskartaya çıkarmak Anchor link

    Konu CD-ROM'lardaki veriyi silmeye geldiğinde, CD-ROM'lara kağıt muamelesi yapın — onları parçalayın. CD-ROM'ları da parçalayan ucuz parçayıcıları (ya da kağıt öğütücülerini) piyasada bulmak mümkün. Bir CD-ROM'un içinde hassas bilgiler olmadığından emin değilseniz, bu CD-ROM'ları kesinlikle çöpe atmayın.

    Kalı hal diskleri (SSD), USB flask sürücüleri ve SD kartlarındaki verileri güvenli bir şekilde silme Anchor link

    SSD'ler, USB flash sürücüleri ve SD kartların çalışma şekilleri, bu cihazların içindeki tekil dosyaları ve boş alanı silmeyi imkansızlaştırmasa da oldukça zorlaştırır. Bunun sonucunda kendinizi korumanın en iyi yolu şifrelemedir — bu yolla dosyanız hala sürücüde olsa bile, sürücünüzü ele geçiren biri dosyalarınızı okuyamaz ve dosyalarınızın şifresini çözmeniz için sizi zorlayamaz. Şu an için, bir SSD'deki verinizi kesinlikle silebilecek iyi bir genel yöntem sunmamız mümkün değil. Eğer SSD'lerdeki verilerin silinmesinin neden bu kadar zor olduğunu öğrenmek istiyorsanız, okumaya devam edin.

    Yukarıda belirttiğimiz gibi, SSD'ler ve USB flash sürücüleri wear leveling (bu terimin Türkçe'de bir karşılığı yok, ancak "yıpranma dengelemesi" şeklinde çevrilebilir) denen bir teknik kullanırlar. Yüksek seviyelerde wear leveling şu şekilde çalışır: Her sürücüdeki boşluk, bir kitaptaki sayfalar gibi bloklara ayrılmıştır. Bir dosya sürücüye yazıldığında, bu dosya belli bir bloğa ya da bloklar grubuna (sayfalara) atanır. Bu dosyanın üstüne yazmak istiyorsanız, tek yapmanız gereken sürücüye bu blokların üstüne yazmasını emretmenizdir. Ancak SSD'lerde ve USB sürücülerinde, aynı bloğu silmek ve yeniden yazmak sürücüyü yıpratabilir. Aynı blok sınırlı sayılarda silinebilir veya yeniden yazılabilir ve bu sınır aşıldığında blok çalışmayı bırakır (bir kalemle bir kağıda sürekli yazar ve silerseniz, kağıt en sonunda yırtılır ve işlevini yitirir). Bunun olmasını engellemek için, SSD'ler ve USB sürücüleri her bloğun silinme ve yeniden yazılma sayılarını eşitlemeye çalışarak , bu sürücülerin olabildiğince uzun süre çalışmalarını sağlar (wear leveling, "yıpranma dengelemesi" terimi buradan gelir). Bir yan etki olarak, bazen bir dosyanın ilk saklandığı bloğu silmek ve yazmak yerine, sürücü o bloğu yalnız bırakır, geçersiz olarak işaretler ve modifiye edilmiş dosyayı başka bir bloğa yazar. Bu kitaptaki sayfayı değiştirmeden bırakmaya, modifiye edilmiş dosyayı başka bir sayfaya yazmaya ve daha sonra sadece kitabın dizinini değiştirerek dizinin yeni bir sayfayı göstermesine benzer. Tüm bunlar sürücünün elektroniklerinin düşük seviyesinde gerçekleşir, bu yüzden işletim sistemi bunun farkına bile varmaz. Bu yüzden, bir dosyanın üstüne yazmayı deneseniz bile, sürücünüzün bu işlemi yapacağının bir garantisi yoktur. İşte bu yüzden SSD'leri güvenli bir şekilde silmek çok daha zordur.

    Son güncelleme: 
    2015-03-02
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Verilerinizi Güvende Tutmak

    Verilerinizin başkaları tarafından ele geçirilmesini engellemenin en büyük zorluklarından biri, depoladığınız ya da taşıdığınız bu verilerin boyutunun büyüklüğü ve bu verilerin sizden kolaylıkla çalınabileceğidir. Birçoğumuz iletişim kurduğumuz kişilerin tarihçesini, haberleşmelerimizi ve dizüstü bilgisayarımızda, hatta cep telefonlarımızda üzerinde çalıştığımız dökümanları yanımızda taşıyoruz. Bu veri, onlarca, hatta binlerce insan hakkında gizli bilgiler içeriyor. Bir telefon ya da bir dizüstü bilgisayar saniyeler içinde kopyalanabilir.

    Amerika Birleşik Devletleri, sınırlarında verilere el koyan ve bu verileri kopyalan ülkelerden sadece biridir. Verileriniz, polis barikatlarındayken elinizden alınabilir, sokaktayken kapılabilir, evinizdeyken çalınabilir.

    Haberleşmelerinizi şifreleme kullanarak güvende tuttuğunuz gibi, verilerinizi fiziksel anlamda çalan insanların bu verilere erişimini de zorlaştırabilirsiniz. Bilgisayarlar ve cep telefonları, parolalar, PIN ya da el hareketleri (gestures) ile kilitlenebilir, ancak bu kilitler, cihazının ele geçirilmesi durumunda verilerinizi korumaz. Verileriniz bu cihazların içinde okunabilir bir durumda saklandığı için, bu tarz kilitleri geçmek nispeten kolaydır. Bir saldırganın tüm yapması gereken, cihazın hafızasına doğrudan erişmektir. Daha sonra saldırgan bu veriyi parolanız olmadan inceleyebilir ya da kopyalayabilir.

    Eğer şifreleme kullanırsanız, düşmanınızın şifreyi çözmesi için sadece cihazınıza değil, parolanıza da sahip olması gerekir. Bu işlemin kestirme bir yolu yoktur.

    Birkaç klasör yerine, verilerinizin tamamını şifrelemek hem daha güvenli, hem de daha kolaydır. Bilgisayarların ve akıllı telefonların çoğu, tam disk şifreleme özelliğini bir opsiyon olarak sunar. Android bu özelliği "Güvenlik", iPhone ve iPad gibi Apple markalı ürünler ise "Veri Koruması" seçeneği altında bu özelliği sunar ve bir parola ayarlamanız takdirde bu seçeneği aktifleştirir. Windows Pro kullanan bilgisayarlarda ise bu özellik "BitLocker" olarak bilinir. 

    "BitLocker" kod dış yorumcular tam olarak nasıl güvenli bilmek için zor olduğu anlamına gelir özel kapalı ve. "BitLocker" kullanarak Microsoft gizli güvenlik olmadan güvenli depolama sistemi sağlar güveniyorum gerektirir. Zaten Windows kullanıyorsanız eğer Öte yandan, zaten aynı ölçüde Microsoft'u güveniyoruz. Eğer biliyorsanız veya Windows veya "BitLocker" ya bir arka kapı yarar olabilir saldırganların tür gözetimi konusunda endişeleriniz varsa, bu tür GNU / Linux veya BSD, özellikle versiyonu olarak alternatif açık kaynak kodlu işletim sistemi düşünebilirsiniz o güvenlik saldırılarından gibi kuyrukları ya da Qubes OS karşı sertleştirilmiş edilmiştir.

    Apple, FileVault'la birlikte macOS üzerinde tam disk şifreleme özelliği sunar. Linux dağıtımlarında bu özellik genellikle sisteminizi kurarkensize önerilir. Bu rehber güncellendiğinde, Windows sürümleri için BitLocker dışında önerebileceğimiz başka bir tam disk şifreleme uygulaması bulunmamaktadır.

    Cihazınız bu özelliğe ne derse desin, şifrelemeniz sadece kullandığınız parola kadar iyidir. Eğer saldırganınız cihazınızı ele geçirmişse, saldırganın parolanızı kırması için sınırsız vakti var demektir. Adli yazılımlar saniyede milyonlarca parola tahmini yapabilir. Bu, 4 haneli bir parolanın verilerinizi uzun bir süre koruyamayacağı anlamına gelir. Uzun bir parola bile saldırganınızı yalnızca yavaşlatır. Bu tarz durumlarda işinize yarayabilecek, çok güçlü bir parola en az 15 karaktere sahip olmalıdır.

    Gerçekçi olursak, birçoğumuz bu uzunluktaki bir parolayı bilgisayarlarımıza ve taşınabilir cihazlarımıza girmeyi öğrenmeyecek ve girmeyecek. Bu yüzden şifreleme her ne kadar sıradan erişimi engellemede yardımcı olsa da, gerçek anlamda gizli kalması gereken verilerinize olan fiziksel erişimi engellemek amacıyla, bu verilerinizi gizli bir yerde saklamalı ya da daha güvenli bir bilgisayar içinde saklı tutmalısınız.

    Güvenli Bir Bilgisayar Yaratın Anchor link

    Güvenli bir ortamı muhafaza etmek oldukça zor bir iştir. En iyi ihtimalle, şifrelerinizi, alışkanlıklarınızı ve ana bilgisayarınız ya da cihazınız üzerinde kullandığınız yazılımları değiştirmek zorunda kalırsınız. En kötü ihtimalle ise, sürekli gizli bilgiler sızdırıp sızdırmadığınızı ya da güvenli olmayan yöntemler kullandığınızı düşünür durursunuz. Bazı problemlerin çözümünü biliyor olsanız bile, bu çözümler sizin kontorlünüzde olmayabilir.

    Değerli verilerinizi ve haberleşmelerinizi daha güvenli olan bir bilgisayarla kordon altına almak, düşünmeniz gereken bir stratejidir. Bu bilgisayarı ara sıra kullanın ve kullandığınızda bilgisayar üzerinde gerçekleştirdiğiniz işlemleri bilinçli olarak gerçekleştirin. Dosya ekleri açmak istiyorsanız ya da güvenli olmayan bir yazılım kullanmak istiyorsanız, bu işlemleri başka bir bilgisayar üzerinde gerçekleştirin.

    Güvenli bir bilgisayar kuruyorsanız, bu bilgisayarı güvenli yapmak için ne gibi ek adımlar atabilirsiniz?

    Cihazınızı fiziksel anlamda daha güvende olacağı bir yerde tutabilirsiniz. Kilitleyebileceğiniz bir dolap bu tarz yerlere bir örnektir, çünkü dolabınızın kilidi kırıldığı takdirde, cihazınız üzerinde oynama yapılıp yapılmadığını tahmin edebilirsiniz.

    Gizliliği ve güvenliği ön planda tutan Tails tarzı bir işletim sistemi kullanabilirsiniz. Günlük iş rutininizde açık kaynak kodlu bir işletim sistemi kullanamayabilirsiniz (ya da kullanmak istemeyebilirsiniz), ancak özel epostalarınızı ya da anlık mesajlaşmalarınızı saklamak, düzenlemek ya da yazmak istiyorsanız, Tails bu ihtiyaçlarınızı karşılayacaktır, çünkü yüksek güvenlik ayarları Tails ile birlikte varsayılan olarak gelir.

    Ek, güvenli bir bilgisayar sandığınız kadar pahalı bir opsiyon olmayabilir. Nadiren kıllanılan, yalnızca birkaç program çalıştıran bir bilgisayar hızlı ya da yeni olmak zorunda değildir. Modern bir dizüstü bilgisayar ya da telefon için harcayacağınız paranın çok azıyla kendinize eski bir netbook alabilirsiniz. Tails gibi güvenlik yazılımları eski bilgisayarlarda daha iyi çalışabileceğinden, eski bilgisayarlar, yeni bilgisayarlara oranla daha avantajlıdır.

    Gizli verilerinizin asıl kopyasını saklamak için güvenli bilgisayarınızı kullanabilirsiniz. Özel verilerinizi kordon altına alma konusunda güvenli bir bilgisayar faydalı olabilir, ancak bu yöntemin getireceği ek riskleri de hesaba katmalısınız. En çok değer verdiğiniz verileri sadece bir bilgisayarda saklarsanız, bu bilgisayarınız bariz bir hedef haline gelebilir. Bilgisayarınızı iyice saklayın, sakladığınız yerin neresi olduğunu kimseye söylemeyin ve bilgisayarınızın sürücüsünü güçlü bir parola kullanarak şifrelemeyi ihmal etmeyin. Bu yolla eğer bilgisayarınız çalınsa bile, verilerinizin parolanız olmadan okunamayacağından emin olursunuz.

    Bir başka risk ise, bu bilgisayarınızın hasar görmesi durumunda verilerinizin tek kopyasının kaybedileceği tehlikesidir.

    Eğer düşmanınız, verilerinizi kaybetmenizden yararlanacaksa, sakladığınız yer ne kadar güvenli olursa olsun, verilerinizi tek bir yerde saklamayın. Şifrelenmiş bir kopya yaratın ve bu kopyayı başka bir yerde saklayın.

    Internet saldırılarına ve çevrimiçi gözetime karşı korunmanın en iyi yolu, sürpriz olmayan bir şekilde, internete hiçbir şekilde bağlanmamaktır. Güvenli olan bilgisayarınızın hiçbir zaman yerel bir ağa ya da WiFi'a bağlanmadığından emin olabilirsiniz ve bilgisayarınıza yalnızca fiziksel medya (DVD ya da USB bellekler) aracılığıyla dosya kopyalayabilirsiniz. Ağ güvenliğinde bu yöntem, bilgisayar ve dünyanın geri kalanı arasında "hava boşluğuna" sahip olma olarak bilinir. Birçok kişi bu yönteme başvurmaz, ancak nadiren kullandığınız ve kaybetmeyi kesinlikle istemediğiniz verileri bu şekilde saklayabilirsiniz. Sadece önemli mesajlarınız için ("Diğer şifreleme anahtarlarım artık güvenli değil" gibi) kullandığınız şifreleme anahtarı, bir parola listesi veya bir başka kişinin size emanet ettiği dosyalar bu tür verilere örnektir. Birçok durumda tam bir bilgisayar kullanmak yerine, gizli bir depolama cihazı kullanmayı tercih edebilirsiniz. Şifrelenmiş ve güvenli bir şekilde gizli tutulan bir USB belleği, muhtemelen internete bağlı olmayan tam bir bilgisayar kadar faydalıdır (ya da faydasızdır).

    Eğer güvenli cihazınızı kullanarak internete bağlanırsanız, sürekli kullandığınız internet hesaplarına bağlanmamayı ya da kullanmamayı tercih edebilirsiniz. Haberleşmeleriniz için kullanacağınız ayrı web ve eposta hesaplarınızı bu bilgisayarla yaratın ve IP adresinizi bu servislerden gizli tutmak için Tor kullanın. Eğer bir kişi kötü amaçlı yazılım kullanarak özel olarak kimliğinizi hedef alıyorsa, ya da haberleşmelerinizi engelliyorsa, farklı hesaplar ve Tor kullanmak kimliğiniz ve kullandığınız bilgisayar arasındaki bağlantıyı kırmakta size yardımcı olur.

    Güvenli bir bilgisayar fikrinin bir diğer varyasyonu da güvenli olmayan bir bilgisayara sahip olmaktır: yalnızca tehlikeli bölgelere gittiğinizde ya da riskli bir işlem gerçekleştirmeniz gerektiğinde kullanacağınız bir cihaz. Örnek vermek gerekirse, birçok gazeteci ve aktivist seyahat ederken yanlarında minimal bir netbook taşırlar. Bu bilgisayar bu kişilerin önemli dökümanlarını, kişi listelerini ya da eposta bilgilerini saklamaz, bu yüzden bilgisayarın çalınması veya taranması durumunda çok bir şey kaybedilmez. Aynı stratejiyi cep telefonları için de uygulayabilirsiniz. Genellikle bir akıllı telefon kullanıyorsanız, seyahat ettiğinizde ya da özel haberleşmeleriniz için ucuz bir kullan-at telefon kullanmayı düşünebilirsiniz.

    Son güncelleme: 
    2016-12-01
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Sosyal Ağlarda Kendinizi Korumak

    Sosyal ağ siteleri, İnternette kullandığımız en popüler websiteleri ve araçlar arasında. Facebook, Google+ ve Twitter'ın her birinin yüz milyonlarca kullanıcısı bulunmakta.

    Sosyal ağlar genellikle post, fotoğraf ve kişisel bilgi paylaşımı fikri üzerine kurulmuştur. Fakat aynı zamanda organizasyon ve kendini ifade etme forumlarına da dönüştü—çoğunlukla gizliliğe ve yarı-anonimliğe dayanarak. Bu yüzden sosyal ağları kullanırken şu soruları göz önünde bulundurmak gerekir: Bir yandan kendimi korurken bu siteyle nasıl etkileşim kurabilirim? Temel gizliliğim? Kimliğim? İlişkilerim ve iş bağlantılarım? Hangi bilgilerimi gizli tutmak istiyorum ve bunları kimden gizlemek istiyorum?

    Koşullarınıza bağlı olarak kendinizi sosyal medya sitesinden, sitenin diğer kullanıcılarından veya her ikisinden de korumanız gerekebilir.

    Bir hesap açarken aklınızda bulunması için bazı ipuçları:

    Bir sosyal medya sitesinde hesap açmak Anchor link

    • Gerçek isminizi kullanmak istiyor musunuz? Bazı sosyal medya sitelerinin sözde "gerçek isim politikaları" vardır, ancak zaman geçtikçe bunlar daha gevşek hâle geldi. Eğer sosyal medya sitesinde hesap açarken gerçek isminizi kullanmak istemiyorsanız, kullanmayın.
    • Hesabınızı oluştururken gerekenden daha fazla bilgi vermeyin. Eğer kimliğinizi gizlemek konusunda endişeleriniz varsa farklı bir email adresi kullanın. Kayıt esnasında IP adresinizin de kaydedilebileceğini unutmayın.
    • Güçlü bir parola seçin ve eğer mevcutsa, iki aşamalı doğrulama özelliğini kullanın.
    • Cevaplarının sizin sosyal medya bilgilerinizden çıkarılabileceği şifre kurtarma sorularına dikkat edin. "Hangi şehirde doğdun?" ya da "Evcil hayvanının ismi nedir?" gibi. Şifre kurtarma sorularınız için yanlış cevaplar seçmeyi düşünebilirsiniz. Şifre kurtarma sorularınıza verdiğiniz cevapları hatırlamanın iyi bir yolu, daha güvenli olması için yanlış cevap seçmek ve seçtiğiniz cevabı bir şifre kasasına kaydetmek olacaktır.

    Sosyal medya sitesinin gizlilik politikasını kontrol edin Anchor link

    Üçüncü taraflar tarafından kaydedilen bilgilerin kendilerine ait politikaları olduğunu ve bunların ticari amaçlarla kullanılabileceğini veya başka şirketlerle paylaşılabileceğini, reklam şirketleri gibi, unutmayın. Gizlilik politikalarını okumanın neredeyse imkansız olduğunu biliyoruz, ancak verilerinizin nasıl kullanıldığı, diğer taraflarla ne zaman paylaşıldığı ve yargı kurumlarının taleplerine nasıl cevap verdikleriyle ilgili kısımlara göz atmak isteyebilirsiniz.

    Sosyal ağ siteleri, genellikle kar amaçlı işletmeler, sıklıkla sizin girdiklerinizin ötesinde hassas bilgiler toplar—nerede olduğunuz, nelerle ilgilendiğiniz ve hangi reklamlara tepki verdiğiniz, başka hangi siteleri ziyaret ettiğiniz (örneğin "Like" butonlarıyla) gibi. Üçüncü tarafların cookielerini engellemek ve takip-engelleyici tarayıcı eklentileri kurmak dışarıdan gelen bilgilerin pasif bir şekilde üçüncü taraflara aktarılmasını engellemenize yardımcı olacaktır.

    Facebook ve Twitter gibi bazı sosyal ağ sitelerinin, daha etkili reklam sunabilmek için, veri brokerlarıyla iş ilişkileri bulunmaktadır. EFF'in sizlere bu takip sistemlerinden çıkmanıza yardımcı olacak rehberleri bulunmaktadır:

    Gizlilik ayarlarınızı değiştirin Anchor link

    Daha kesin olarak, varsayılan ayarları değiştirin. Örneğin, postlarınızın herkese açık mı olmasını istersiniz yoksa belirli bir grup insana mı? İnsanların sizi email adresinizi veya telefon numaranızı kullanarak bulabilmesini ister misiniz? Konum bilginizin otomatik olarak paylaşılmasını ister misiniz?

    Unutmayın, gizlilik ayarları her an değiştirilebilir. Bazen bu gizlilik ayarlarını daha güçlü ve parçalı hâle getirir, bazen ise getirmez. Bu değişikliklere dikkat edin ve eskiden gizli olan bir bilginin açık hâle gelmediğinden emin olmak ve gizliliğinizi daha iyi kontrol etmenizi sağlayan yeni özellikler geldiğinde haberdar olabilmek için yakından takip edin.

    Sosyal Grafiğiniz Anchor link

    Unutmayın ki sizin hakkınızdaki hassas bilgileri ortaya çıkarabilecek tek kişi siz değilsiniz. Arkadaşlarınız sizi fotoğraflarında etiketleyebilir, sizin konumunuzu bildirebilir ve sizinle olan bağlantısını birçok farklı yoldan açık hâle getirebilir. Paylaşımlardan etiketinizi kaldırabilirsiniz, ancak gizlilik geriye dönük işlemez. Bu yüzden arkadaşlarınızla sizinle ilgili nelerin herkese açık olarak paylaşılmasında sıkıntı olmadığı ve nelerin paylaşılmasından rahatsızlık duyduğunuzu konuşmak isteyebilirsiniz.

    Son güncelleme: 
    2015-02-10
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Nasıl: Çevrimiçi Sansürü Atlatmak

    Bu metin çevrimiçi sansürü atlatma konusuna üstten bir bakış sağlamaktadır ve kapsamlı bir çalışma değildir.

    Birçok devlet, şirket, okul ve kamuya açık bağlantı noktaları internet kullanıcılarının belirli websitelerine ve internet servislerine erişimini engellemek için üretilmiş yazılımları kullanırlar. Bunlara interneti filtreleme ya da engelleme denir ve sansürün bir çeşididir. İçerik filtreleme birçok farklı biçimde gerçekleşebilmektedir. Bazen bir websitesinin tamamı engellenir, bazen belirli web sayfaları engellenebilir ve bazen de içerik, barındırdığı anahtar kelimelere göre engellenebilir.

    İnternet sansürünü atlatmanın çeşitli yolları vardır. Bu yolların bazıları sizi gözetime karşı korurken, çoğunluğu korumaz. İnternet bağlantınızı kontrol eden kişi veya kurumlar girmek istediğiniz siteyi engeller veya filtrelerse, neredeyse her zaman atlatma araçlarını kullanarak istediğiniz bilgiye ulaşabilirsiniz. Not: Güvenlik ve gizlilik sözü veren atlatma araçları her zaman güvenli veya gizli değildir. Ve "anonimlik" gibi terimleri kullanan araçlar kimliğinizi her zaman gizli tutmayabilir.

    Sizin için en iyi atlatma aracının hangisi olduğu tehdit modelinize göre değişkenlik gösterebilir. Eğer tehdit modelinizden emin değilseniz, ilgili rehberimizi okuyabilirsiniz.

    Bu rehberde sansür atlatmanın dört farklı yolundan bahsedeceğiz:

    • Vekil bir sunucu kullanarak engellenen siteye erişme
    • Şifrelenmiş vekil bir sunucu kullanarak engellenen siteye erişme
    • Sanal Ağ Sunucusu (VPN) kullanarak engellenen siteye veya servislere erişme
    • Tor Tarayıcısı'nı kullanarak engellenen siteye erişme veya kimliğinizi koruma

    Temel teknikler Anchor link

    Atlatma araçları genellikle sizin internet ya da diğer trafiğinizi başka bir bilgisayar üzerinden geçirir, bu sayede trafiğinizi sansürü uygulayan makinelerin müdahalesinden kurtulur. Bu süreçte iletişiminizi yönlendirdiğiniz aracı servise vekil sunucu veya proxy denir.

    HTTPS websitelerine erişmek için kullanılan HTTP protokolünün güvenli versiyonudur. Bazen bir sansür sitenin yalnızca güvensiz versiyonunu engeller ve sizin bu siteye yalnızca alanadının HTTPS ile başlayan versiyonunu yazarak erişebilmenize imkan tanır. Bu yöntem eğer yaşadığınız filtreleme yalnızca anahtar kelimeler üzerinden yapılıyor ya da yalnızca tekil web sayfalarını engelliyorsa oldukça kullanışlı olmaktadır. HTTPS sansürü gerçekleştirenlerin sizin web trafiğinizi okumasını engeller, bu sayede hangi anahtar kelimeleri gönderdiğinizi ya da hangi tekil web sayfalarını ziyaret ettiğinizi göremez.

    Sansürcüler ziyaret ettiğiniz sitenin alan adını görebilir Örneğin, eğer "eff.org/https-everywhere" adresini ziyaret ederseniz sansürcüler "eff.org" adresinde olduğunuzu görebilir, ancak sitenin "https-everywhere" bölümünde olduğunuzu göremez.

    Eğer bu tarz basit bir engellemeden şüpheleniyorsanız, alanadının başındaki http:// yerine https:// yazmayı deneyin.

    EFF’in HTTPS Everywhere isimli tarayıcı eklentisini kullanarak HTTPS destekleyen tüm sitelerde bunu otomatik olarak aktifleştirebilirsiniz.

    Bu tarz temel sansür taktiklerini atlatmanın bir diğer olası yolu da alanadını ya da URL'yi değiştirmektir. Örneğin, http://twitter.com adresinden girmek yerine, http://m.twitter.com adresini, sitenin mobil versiyonunu kullanabilirsiniz. Websitelerini ya da web sayfalarını engelleyen sansürcüler, genellikle engellenen sitelerin eklendiği bir karaliste üzerinden çalışırlar, bu durumda da karalistede olmayan her şeye rahatça girilebilir. Sansürcüler bir websitenin tüm alanadı varyasyonlarını bilmiyor olabilirler—özellikle de site engellendiğinin farkına varıp birden çok isim satın alıyorsa.

    Web-temelli vekil sunucular Anchor link

    Web-temelli vekil sunucular (http://proxy.org/ gibi) sansürü atlatmanın basit bir yoludur. Bir web-temelli vekil sunucuları kullanmak için yapmanız gereken tek şey, kullanmak istediğiniz engellenen adresi girmek; vekil sunucu istediğiniz içeriği size gösterecektir.

    Web-temelli vekil sunucular engellenen websitelerine hızlıca ulaşmak için iyi bir yoldur, ancak genellikle hiçbir güvenlik sağlamazlar ve eğer tehdit modeliniz birilerinin internet bağlantınızı izlemesini de içeriyorsa zayıf bir tercih olacaktır. Ek olarak, bunlar anlık mesajlaşma programınız gibi engellenebilecek diğer websayfası-olmayan servisleri kullanmanıza yardımcı olamazlar. Son olarak, web-temelli vekil sunucuların kendileri de, tehdit modellerine bağlı olarak, kullanıcılar için bir mahremiyet riski oluşturabilirler, sonuçta vekil sunucu çevrimiçi olarak yaptığınız her şeyin bir kaydına sahip olacaktır.

    Şifrelenmiş Vekil Sunucular Anchor link

    Çeşitli vekil sunucu araçları şifreleme tekniğini kullanarak filtrelemeyi aşmanın yanında ek güvenlik özelliği de sağlar. Bağlantınız şifreli olduğundan başkaları nereyi ziyaret ettiğinizi göremez. Şifreli vekil sunucuları genelde sade, şifresiz web vekil sunucularından daha güvenli olsa da, aracı sağlayan kişiler kişisel bilgilerinize sahip olabilir. Örneğin kayıtlarında eposta adresinizi veya isminizi saklı tutabilirler. Bu, kullandığınız bu araçların size tam anonimlik sağlamadığı anlamına gelir.

    Şifreli web vekil sunucularının en basit biçimleri "https" ile başlayanlardır — bunlar genellikle güvenli websitelerinin sağladığı şifrelemeyi kullanırlar. Ancak, bu vekil sunucularının sahipleri diğer güvenli websitelerine gönderdiğiniz ve onlardan aldığınız verileri görebilirler, bu yüzden dikkatli olmanız gerekir. Ultrasurf ve Psiphon bu araçlara örnektir.

    Sanal Özel Ağlar (Virtual Private Networks) Anchor link

    Bir Sanal Özel Ağ (VPN) tüm internet trafiğinizi sizin bilgisayarınız ve başka bir bilgisayar arasında şifreler ve öyle gönderir. Bu bilgisayar ticari ya da kâr amacı gütmeyen bir VPN servisine, şirketinize ya da güvenilir bir tanıdığınıza ait olabilir. VPN servisini bir kez doğru şekilde yapılandırdığınızda onu websayfaları, eposta, anlık mesajlaşma, VoIP ve diğer bütün internet servislerine erişmek için kullanabilirsiniz. VPN trafiğinize yerelden müdahale edilmesini önleyebilir, ancak VPN sağlayıcınız trafiğinizin kaydını (girdiğiniz websiteleri ve ne zaman girdiğiniz) tutabilir ve hatta bir üçüncü şahsa web gezintinizi sürekli izleme imkanı sağlayabilir. Tehdit modelinize bağlı olarak, bir devletin VPN trafiğinizi dinliyor olması ya da kayıtlarınızı elde edebilmesi ihtimali kayda değer bir risk olabilir ve bazı kullanıcılar için bu durum, VPN'in kısa vadede sağlayacağı faydadan daha önemli olabilir.

    Belirli VPN servisleri hakkında bilgi edinmek için buraya tıklayın.

    Feragatname: EFF olarak bağlantıda değerlendirilen VPN servislerine vekil olamayız. Güçlü bir gizlilik politikasına sahip olan bazı VPN servisleri hilekar insanlar tarafından çalıştırılıyor olabilir. Güvenmediğiniz VPN servisini kullanmayın.

    Tor Anchor link

    Tor, size internette anonimlik vermek için tasarlanmış açık kaynak kodlu bir yazılımdır. Tor Tarayıcısı, Tor anonim ağı üzerine kurulmuş bir internet tarayıcısıdır. Tor, internet trafiğinizi yönlendirerek sansür problemini atlatmanıza yardımcı olur. (Linux, macOS ve Windows için hazırladığımız Tor kullanım rehberlerine göz atabilirsiniz).

    Tor Tarayıcısı'nı ilk defa çalıştırdığınızda, sansürlenen bir ağda olup olmadığınızı belirtebileceğiniz bir ayar penceresiyle karşılaşırsınız.

    Tor, ulusal sansürleri büyük anlamda aşmanıza yardımcı olmakla birlikte, düzgün ayarlandığında ülkenizin ağına sızmış bir düşmana karşı kimliğinizi de koruyabilir. Ancak Tor yavaş ve kullanımı zor olabilir.

    Tor'u masaüstü bilgisayarınızda kullanmak istiyorsanız, Linux rehberimizden, veya  macOS rehberimizden, veya Windows rehberimizden yararlanabilirsiniz. Ancak yukarıdaki görselde de gözüktüğü gibi, lütfen "Bağlan" yerine "Ayarla" butonuna tıkladığınızdan emin olun.

     

    Son güncelleme: 
    2017-08-10
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
  • Şifreleme Nedir?

    Şifreleme; kodların, şifrelerin ve gizli mesajların matematiksel bilimidir. Tarih boyunca insanlar şifrelemeyi kullanarak birbirlerine gönderdikleri kişiler dışında kimsenin okuyamayacağını umdukları mesajlar yolladılar.

    Günümüzde, şifrelemeyi bizim yerimize gerçekleştirebilecek kapasitede bilgisayarlara sahibiz. Dijital şifreleme teknolojileri gizli mesajlar yaratmanın ötesine geçti; günümüzde şifrelemeyi bir mesajı gönderen kişinin kimliğini doğrulamak ya da Tor ile anonim olarak web'de dolaşmak gibi çok daha ayrıntılı işler için kullanabiliyoruz.

    Bazı koşullarda, şifreleme oldukça otomatik ve basit olabilir. Ancak şifrelemenin yanlış gidebileceği durumlar olabilir ve bunları ne kadar iyi anlarsanız, bu durumlara karşı o kadar güvende olursunuz.

    Şifrelemede bilinmesi gereken üç konsept Anchor link

    Özel ve genel anahtarlar

    Şifrelemede öğrenilmesi gereken en önemli konseptlerden birisi anahtardır. Yaygın biçimde kullanılan şifreleme biçimleri bir özel anahtar içerir, bu sizin bilgisayarınızda saklanan bir sırdır ve yalnızca sizin için gönderilmiş mesajları okumanıza izin verir. Bir özel anahtar aynı zamanda diğer insanlara gönderdiğiniz mesajlara değiştirilemez bir imza yerleştirmenize de imkan sağlar. Bir genel anahtar ise, insanların sizinle özel olarak mesajlaşmasını veya sizden gelen imzaları doğrulamasını sağlayan ve diğer insanlara verebileceğiniz ya da herkese açık olarak yayınlayabileceğiniz bir dosyadır. Özel ve genel anahtarlar, birbirine mükemmel olarak uyacak şekilde kesilmiş bir taşın iki parçası gibi eş çiftler olarak gelir, ancak birbirinin aynısı değillerdir.

    Güvenlik sertifikaları

    Öğrenilmesi oldukça değerli bir diğer konsept ise güvenlik sertifikalarıdır. Bilgisayarınızdaki web tarayıcısı sitelerle şifreli bağlantıları HTTPS kullanarak gerçekleştirir. Bunu yaptıklarında, sertifikaları inceleyerek alan adlarının genel anahtarlarını kontrol ederler—(www.google.com, www.amazon.com, veya ssd.eff.org gibi). Sertifikalar, onlarla güvenli bir şekilde iletişim kurabilmeniz için, karşınızdaki kişinin veya websitesinin doğru genel anahtarına sahip olup olmadığınızı tespit etmenin bir yoludur.

    Zaman zaman web'de dolaşırken sertifikalarla alakalı hatalarla karşılaşabilirsiniz. Genellikle, bunun sebebi websiteyle aranızdaki gizli iletişimi kırmaya çalışan bir otel veya kafe ağıdır. Bunun yanı sıra sertifika sistemlerinde yaşanan bürokratik bir yanlışlık yüzünden de böyle hatalarla karşı karşıya kalabilirsiniz. Ancak bazen, bu hataların sebebi bir hackerın, hırsızın, polislerin ya da istihbarat ajanslarının şifreli bağlantınızı kırmaya çalışması da olabilir.

    Maalesef, bu vakalar arasındaki farkları belirlemek neredeyse imkansızdır. Bu yüzden, eğer hesabınız olan ya da hassas bilgiler içeren bir siteyle ilgili böyle bir sertifika hatasıyla karşılaşırsanız siteye devam etmemelisiniz.

    Anahtar Parmak İzleri

    "Parmak izi" kelimesi bilgisayar güvenliği alanında birçok farklı anlama gelmektedir. Bu terimin kullanım biçimlerinden birisi olan "anahtar parmak izi", "342e 2309 bd20 0912 ff10 6c63 2192 1928" gibi bir karakter grubu için kullanılır ve bunlarla internetteki herhangi birisinin doğru özel anahtarı kullanıp kullanmadığını güvenli bir şekilde kontrol edebilirsiniz. Kontrolünüz sonucunda parmak izleri eşleşiyorsa, karşınızdakinin o kişi olduğundan emin olma olasılığınız artar. Ancak yine de bu mükemmel bir yol değildir, eğer anahtarlar kopyalanmış ya da çalınmışsa başka birisi de aynı parmak izini kullanabilir.

    Son güncelleme: 
    2015-04-22
    Bu sayfa İngilizce'den çevrilmiştir. Sayfanın İngilizce versiyonu daha güncel olabilir.
JavaScript license information