Playlist
  • የማክ ኮምፒውተር ተጠቃሚ ነዎት?

    መረጃዎችን እና ግንኙነትዎን ለመጠበቅ የሚያስችልዎ ምክሮች እና መሣሪያዎች።

    ይህ ዝርዝር የማክ ተጠቃሚዎች የመስመር ላይ ግንኙነታቸውን ከጥቃት ለመጠበቅ እና የጆሮ ጠቢዎች ክትትልን ለመከላከል እንዲረዷቸው ታስበው የተዘጋጁ የምክሮች እና የአጋዥ የመሣሪያዎች ስብስብ ነው።

  • የስጋት ሞዴል መግቢያ

    የመስመር ላይ ደህንነትን ለመጠበቅ የሚያስችል ብቸኛ እና አንድ አማራጭ የለም። የዲጂታል ደህንነት የትኛውን መሣሪያ ይጠቀማሉ ከሚለው ይልቅ ሊያጋጥመኝ የሚችሉት ስጋቶች ምን እንደኾኑ መረዳት እና እነዚህ ስጋቶችን ለመከላከል ልወስዳቸው የምችላቸው እርምጃዎችስ ምንድን ናቸው የሚል መኾን ይኖርበታል። ደህንነትዎን በደንብ ለማረጋገጥ የትኛውን መረጃዎን መጠበቅ እንዳለብዎት እና ከማን ይህን መረጃ መከላከል እንዳለብዎት ማወቅ አስፈላጊ ነው። የዲጂታል ደህንነት ስጋቶች ከቦታ ቦታ፣ ከሥራ ባልደረባዎት እና ከሚሠሩት ሞያ ዓይነት አንጻር ሊለያይ ይችላል። በመኾኑም የመፍትሄ እርምጃዎች ከመውሰድዎ በፊት ለእርስዎ ተመጣጣኝ የኾነ ስጋትዎን የመገምገሚያ ሞዴል ያስፈልግዎታል።

    የስጋትዎን ኹኔታ በሚገመግሙበት ወቅት በሚከተሉት አምስት ጥያቄዎች ራስዎን መመዘን ይኖርብዎታል፦ Anchor link

    1. ምንድን ነው መከላከል የምፈልገው?
    2. ከማን ነው መከላከል የምፈልገው?
    3. መከላከል ምን ያህል አስፈላጊ ነው?
    4. ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?
    5. ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    ስለመጀመሪያው ጥያቄ በምንነጋገርበት ወቅት በአብዛኛው ጊዜ የምናስበው ስላካበትናቸው እሴቶች ወይም ከጥቃት ልንከላከላቸው ስለሚገቡን የዲጅታል ይዞታዎቻችን ነው። የዲጅታል ይዞታ ወይም እሴት የምንለው ዋጋ የምንሰጠውን እና ከአደጋ ልንከላከለው የምንፈልገውን ንብረታችንን ነው። ስለ ዲጂታል ደህንነት በምንነጋገርበት ወቅት እሴት ወይም ንብረት የምለው ነገር መረጃን እንደኾነ መታወቅ ይኖርበታል። ለምሳሌ የኢሜል ምልልስዎ፣ የአድራሻ ዝርዝርዎ፣ የፈጣን መልዕክት ልውውጥዎ እና የተለያዩ ሰነድዎ በሙሉ ንብረትዎት ናቸው። በተጨማሪም ኮምፒውተርዎ፣ ስልክዎ እና የመሳሰሉትም ንብረትዎት ናቸው።

    የውሂቦትን/የዳታዎችትን ዝርዝር፣ የት እንደተቀመጠ፣ ማን መጠቀም እንደሚችል እና ሌሎች እንዳይጠቀሙት የሚከለክላቸው ምን እንደኾነ ይጻፉ።

    ሁለተኛውን ጥያቄ ማለትም “ከማን ነው መከላከል የምፈልገው” የሚለውን ለመመለስ የእርስዎ እና የመረጃዎ አጥቂ ማን ሊኾን እንደሚችል ወይም የጥቃት ምንጭዎ ከየት እንደኾነ መረዳት አስፈላጊ ነው። የጥቃት ምንጭ በእሴት ወይም በእሴቶች ላይ ማንኛውንም ዓይነት ጥቃት ሊሰነዝር የሚችል ግለሰብ ወይም የተደራጀ አካል ነው። ለምሳሌ የመንግሥት አካል፣ መዝባሪዎች፣ ወይም የመስሪያ ቤት አለቃዎ አጥቂዎ ሊኾኑ ይችላሉ።

    የእርስዎን ውሂብ ወይም የግንኙነት መረጃዎን ማግኘት የሚፈልግ ማን ሊኾን እንደሚችል ጥርጣሬ ውስጥ በማስገባት ዝርዝር ያውጡ። እነርሱም ግለሰቦች፣ የመንግስት አካላት ወይም ተቋማት ሊኾኑ ይችላሉ ።

    ስጋት እንደ እሴት ወይም ንብረት በሚቆጥሩት መረጃዎ ላይ ሊከሰት የሚችል አደጋ ነው። አጥቂዎ በመረጃዎ ላይ ጉዳት ወይም አደጋ ሊያደርስ የሚችልባቸው በርካታ መንገዶች አሉ። ለምሳሌ ግንኙነትዎ በኔትወርክ በሚተላለፍበት ወቅት አጥቂዎ የግንኙነትዎን ይዘት ሊያዳምጥ ወይም ሊያነብ፤ ወይም የግል ውሂብዎን ሊሰረዝ ወይም ሊያበላሽ ይችላል። በተጨማሪም የራስዎን ሰነድ ጥቅም ላይ ማዋል እንዳይችሉ ሊያደርግ ይችላል።

    አጥቂዎች የሚያደርሱት ጥቃት የተለያየ እንደኾነ ሁሉ ጥቃት ለመሰንዘር የሚነሱበት አላማም እንዲሁ የተለያየ ነው። ለምሳሌ ፖሊስ ወይም የተለያዩ የሕግ አስፈጻሚ አካላት የፈጸሙትን የሰብዓዊ መብት ጥሰት የሚያሳይ ቪዲዮ ቢኖርዎት መንግስት የእዚህን ቪዲዮ ስርጭት ለመቀነስ በማሰብ ቪዲዮውን ለማጥፋት ወይም ተደራሽነቱን ለመቀነስ ሊሞክር ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ ፖለቲካዊ ባላንጣዎች እንዲህ ዓይነቱን ድብቅ መረጃ ያለ እርስዎ ዕውቀት በእጃቸው ማስገባት እና ማተም ይፈልጋሉ።

    በመኾኑም አጥቂዎ በግል ውሂብዎ ማድረግ የሚፈልገው ምን ሊኾን እንደሚችል ይዘርዝሩ።

    በተጨማሪም የአጥቂዎን ጥቃት የመሰንዘር አቅም እና ችሎታን ከግንዛቤ ውስጥ ማስገባት አስረላጊ ነው። ለምሳሌ እንደ ኢትዮ ቴሌኮም ያሉ የተንቀሳቃሽ ስልክ አገልግሎት ሰጪዎች የስልክዎ መዝገብዎችን ሙሉ በሙሉ ማየት ስለሚችሉ ይህንን ውሂብ እርስዎን ለመጉዳት ሊጠቀሙበት ይችላሉ። ክፍት የኾኑ የWi-Fi ኔትወርኮችን በሚጠቀሙበት ወቅት መዝባሪዎች ያልተመሰጠሩ ግንኙነትዎትን ሊያገኙ ይችላሉ። መንግታትም ይህን ማድረግ የሚያስችል የተሻለ አቅም ሊኖራቸው ይችላል።

    በመጨረሻም ከግምት ውስጥ ሊያስገቡት የሚገባው ጉዳይ ሪስክ ወይም አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ነው። አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም ሪስክ ማለት በአንድ እሴት ወይም ንብረት ላይ ሊደርሱ የሚችሉት ስጋቶች ምን ያህል የመፈጸም አዝማሚያ አላቸው ማለት ነው። ይህም ከአቅም ጋር ጎን ለጎን አብሮ የሚሄድ ነው። ምንም እንኳን የተንቀሳቃሽ ስልክ አገልግሎት ሰጪዎች የእርስዎን ውሂብ ሙሉ በሙሉ የማግኘት አቅም ቢኖራቸውም የእርስዎን መልካም ስም ለማጉደፍ ኾን ብለው የግል ውሂብዎን በአደባባይ ላይ የመለጠፍ አዝማሚያቸው አናሳ ነው። ነገር ግን ይህ በኢትዮጵያ ኹኔታ ላይሰራ ይችላል።

    በስጋት እና በአደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ መካከል ያለውን ልዩነት ማወቅ ተገቢ ነው። ስጋት ሊከሰት የሚችለው ጉዳት ሲኾን አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም ሪስክ የሚባለው ደግሞ ይህ ስጋት ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ነው። ለምሳሌ መኖርያ ቤትዎ ሊደረመስ ይችላል የሚል ስጋት ሊኖርዎ ይህ ስጋት ግን በአፋር ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ከአዲስ አበባ በጣም ከፍ ያለ ነው።

    አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ትንተናን ማካሄድ ግለሰባዊ እና በግለሰቡ አመለካከት የተቃኘ ሂደት ነው። ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ስጋትን የሚያይበት እና ቅድሚያ የሚሰጥበት መንገድ ተመሳሳይ አይደለም። በርካታ ሰዎች የተወሰኑ ስጋቶች የመከሰት አዝማሚያቸው ምንም ይሁን ምን ለመጋፈጥ ፈቃደኛ አይደሉም። ምክኒያቱም የስጋቱ መኖር ብቻ ከሚያስፈልጋቸው ዋጋ ጋር ሲወዳደር ሚዛን አይደፋም ብለው ስለሚያምኑ ነው። በሌላ አጋጣሚ ደግሞ ግለሰቦች የአደጋው የመከሰት እድሉ ከፍተኛ ቢኾንም እንኳን ስጋቱን እንደ ችግር አያዩትም።

    ለምሳሌ በወታደራዊ ስርዓት አውድ አንድ ንብረት ወይም እሴት በጠላት እጅ ከሚወድቅ እሴቱን መደምሰስ ወይም ማጥፋት የተሻለ አማራጭ ሊኾን ይችላል። ከዚህ በተቃራኒው በብዙ ሲቪላዊያን አውድ ደግሞ አንዳንድ እንደ ኢሜል ያሉ አገልግሎቶች ሚስጥራዊ ባይኾኑም እንኳ መኖራቸው በጣም አስፈላጊ ነው።

    አሁን የስጋት ሞዴልን በተግባር እንለማመድ Anchor link

    ቤትዎን እና በቤትዎ የሚገኘውን ንብረት ደህንነት ለማረጋገጥ ከፈለጉ የሚከተሉትን ጥያቄዎች ማንሳት ይኖርብዎታል፦

    • በሬን መቆለፍ ይኖርብኛል?
    • ምን ዓይነት ቁልፎች መግዛት ወይም ማስገጠም ይኖርብኛል?
    • እጅግ ከፍ ያለ የደህንነት ስርዓት ያስፈልገኛል?
    • በዚህ አውድ ውስጥ ንብረቴ ምንድን ነው?
      • የቤቴ ግላዊነት
      • በቤቴ የሚገኙ ቁሳቁሶች
    • ስጋቱ ምንድን ነው?
      • ሰርጎ ገብ እንዳይገባ ነው
    • ሰርጎ ገብ ቤቴ የመገባቱ ትክክለኛ አዝማሚያ ምን ያህል ነው? ሊከሰት ይችላልን?

    እነኚህን ጥያቄዎች እራስዎን ከጠየቁ በኋላ ምን ዓይነት እርምጃ መውሰድ እንዳለብዎት መመዘን ይችላሉ። ንብረትዎ እጅግ ውድ ከኾነ እና ሰርጎ ገቦች ቤትዎ የመግባት ዕድላቸው አነስተኛ ከኾነ ውድ ቁልፍ ለመግዛት ወጪ ማውጣት ተገቢ ነው ብለው ላያስቡ ይችላሉ። በሌላ በኩል ደግሞ ሰርጎ ገቦች ቤትዎ የመግባት እድላቸው ከፍ ያለ ከኾነ በገበያ ላይ አሉ የሚባሉትን ቁልፎች መግዛት እና ምን አልባትም አሉ የሚባሉ የደህንነት ስርዓቶችን መዘርጋት ይፈልጉ ይኾናል።

    Last reviewed: 
    2015-01-12
    This page was translated from English. The English version may be more up-to-date.
  • አጠቃላይ የመስመር ላይ ግንኙነት ስለማድረግ

    የቴሌኮሚኒኬሽን ኔትወርኮች እና ኢንተርኔት ከሌሎች ሰዎች ጋር የምናደርገውን ግንኙነት ከምንጊዜውም በተሻለ እጅግ ፈጣን እንዲኾን ቢያደርጉም በዛው ልክ የእርስ በእርስ ግንኙነታችን በጣም በተስፋፋ ኹኔታ በሦስተኛ ወገን እንዲሰለል፣ እንዲቀዳ እና እንዲሰማ እድልን ከፍተዋል። ግላዊነትዎን ለመጠበቅ ተጨማሪ እርምጃዎችን ካልወሰዱ እያንዳንዱ የስልክ ጥሪ፣ አጭር የጽሑፍ መልዕክቾች፣ ኢሜል ምልልሶች፣ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎቶች፣ IPን ተጠቅሞ ሚደረጉ የድምጽ (VoIP) ጥሪዎች፣ የቪዲዎ ውይይቶች እና በማህበራዊ ድረ ገጽ የሚደረጉ የመልዕክት ልውውጦች በሙሉ በሦስተኛ ወገን የመደመጥ፣ የመታየት እንዲሁም እንደ ዶክመንት የመያዝ አደጋ አለባቸው።

    አብዛኛውን ጊዜ ከሌሎች ሰዎች ጋር ደህንነቱ የተጠበቀ ግንኙነት የማድረጊያው መንገድ የመገናኛ አውታሮችን፣ ኮምፒውተሮችን ወይም ሰልኮችን ሳይጠቀሙ በአካል መገናኘት ነው። በአካል መገናኘት ሁልጊዜም የማይቻል ነገር ስለሆነ በኔትዎርክ አማካኝነት ግንኙነት በሚፈጽሙበት ወቅት የግንኙነትዎን ይዘት መደበቅ የሚፈልጉ ከኾነ በአካል ከመገናኘት ቀጥሎ ያለው ጥሩ አማራጭ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራን መጠቀም ነው።

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ እንዴት ይሰራል? Anchor link

    ሁለት ግለሰቦች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ኢንተርኔትን ተጠቅመው መገናኘት ሲፈልጉ (ለምሳሌ አበበ እና ጫልቱ) እያንዳንዳቸው የመልዕክት መሰወሪያ ቁልፎችን ማመንጨት አለባቸው። አበበ ለጫልቱ መልዕክትን ከመላኩ በፊት ጫልቱ ብቻ መልዕክቱን መፍታት እንድትችል በእርሷ ቁልፍ መልዕክቱን ያመሰጥረዋል። የተመሰጠረውን መልዕክትም በኢንተርኔት ይልከዋል። ማንኛውም ግለሰብ የአበበ እና የጫልቱን ግንኙነት ቢሰልል እና አበበ መልዕክቱን ለመላክ የተጠቀመውን አገልግሎት (ለምሳሌ የአበበን የኢሜል መለያ) መጠቀም ቢችል እንኳን ሰላዩ የሚያየው የተደበቀውን መልዕክት እንጂ የመልዕክቱን ይዘት አይደለም። ጫልቱ መልዕክቱን በምትቀበልበት ወቅት የራሷን ቁልፍ በመጠቀም ይዘቱን ወደ ሚነበብ መልዕክት መፍታት አለባት።

    ከዚህ በተጨማሪ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ከፍ ያለ ጥረትን የሚፈልግ ቢኾንም ሁለቱም ተጠቃሚዎች እየተገለገሉት ያለውን የመሣሪያ ስርዓት ማመን ሳያስፈልጋቸው የግንኙነታቸውን ደህንነት የሚያጣሩበት ብቸኛው መንገድ ነው። እንደ ስካይፕ ያሉ አንዳንድ አገልግሎቶች ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ አገልግሎት እንደሚሰጡ ቢያስረግጡም በተደጋጋሚ እንደታየው ግንኙነታቸው ድብቅ አይደለም። ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲኾን ተጠቃሚዎቹ የሚልኩትን መልዕክት የሚያመሰጥሩበት የመሰወሪያ ቁልፍ መልዕክቱን የሚላክለት ሰው መኾኑን ማረጋገጥ አለባቸው። የግንኙነት ሶፍትዌሩ ይህን አገልግሎት መስጠት የሚያስችል አቅም ከሌለው ወይም በውስጡ ያልተካተተ ካልኾነ የሚጠቀመው ማንኛውም ምስጠራ በአገልግሎት ሰጪው መጠለፍ ይችላል (ለምሳሌ መንግስት ይህን እንዲያደርጉ ካስገደደ)።

    ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያን በመጠቀም ፈጣን የጽሑፍ መልዕክቶችን እና ኢሜልን ከጥቃት ለመከላከል በዚህ ዙሪያ ላይ ፍሪደም ኦፍ ዘ ፕረስ ፋውንዴሽን ያወጣውን እንክሪፕሽን ወርክስ የሚለውን ጽሑፍ ያንብቡ። በተጨማሪም የሚከተሉትን የSSD ሞጁሎችን ማንበብ አይዘንጉ፦

    የድምጽ ጥሪዎች Anchor link

    የቤት ወይም የተንቀሳቃሽ ስልክ ተጠቅመው ለወዳጅዎ ሲደውሉ የሚያደርጉት ጥሪ ከዳር እስከ ዳር የተመሰጠረ አይደለም። በተንቀሳቃሽ ስልክ የሚጠቀሙ ከኾነ ምናልባት ከስልክ ቀፎዎ እስከ ስልኩ ማማ ድረስ ያለው የስልክ ጥሪዎ ክፍል ሊመሰጥር ይችላል። ነገር ግን መልዕክትዎ ከስልክ ማማ ባሻገር ባለው የስልክ ኔትወርክ በሚተላለፍበት ወቅት የስልክ አገልግሎቱን በሚሰጠው ኩባንያ የመሰለል ዕድሉ ከፍ ያለ ነው። ስለዚህም በስልክ አገልግሎት ሰጪው ላይ ስልጣን ያለው ማንኛውም መንግሥት ወይም ድርጅት ይህንን መረጃ ማግኘት ይችላል ማለት ነው። በመኾኑም የድምጽ ግንኙነት በሚያደርጉበት ጊዜ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ እንዳልዎት ለማረጋገጥ ቀላሉ መንገድ IPን ተጠቅመው የድምጽ ግንኙነትን (VoIP) ማድረግ የሚያስችሉ ሶፍትዌሮችን መጠቀም ነው።

    በጣም የታወቁት IPን ተጠቅመው የድምጽ ግንኙነት አገልግሎት ሰጪዎች እንደ እስካይፕ እና ጎግል ሃንግአውትስ ያሉት ሰላዮች የግንኙነትዎን ይዘት እንዳይሰሙ የዝውውር ላይ ምስጠራ የሚሰጡ ቢኾንም እራሳቸው አገልግሎት ሰጪዎቹ መልዕክቱን የመስማት አቅም ስለሚኖራቸው ይጠንቀቁ። የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ ይህ ችግር ሊኾን ወይም ላይኾን ይችላል።

    IPን ተጠቅመው ከዳር እስከ ዳር ምስጠራን የሚሰጡ የድምጽ ግንኙነት (VoIP) አገልግሎት ሰጪዎች የሚከተሉትን ይጨምራል፦

    ከዳር እስከ ዳር የተመሰጠረ የVoIP ውይይት ለማድረግ ሁለቱም የግንኙነት አካላት ተመሳሳይ (ወይም ተኳኋኝ) የኾነ ሶፍትዌርን መጠቀም ይኖርባቸዋል።

    አጭር የጽሑፍ መልዕክት Anchor link

    መደበኛ አጭር የጽሑፍ መልዕክት (SMS) የዳር እስከ ዳር ምስጠራ አገልግሎት የለውም። የተመሰጠረ መልዕክትን ከስልክዎ ላይ መላክ ከፈለጉ በአጭር የጽሑፍ መልዕክት ፈንታ የተመሰጠረ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎት ሶፍትዌር መጠቀምን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።

    አንዳንድ ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎቶች የራሳቸውን ስርዓት ይጠቀማሉ። ለምሳሌ በአንድሮይድ እና በiOS ላይ እና የሲግናል ተጠቃሚዎች እነዚህን ፕሮግራሞች ከሚጠቀሙ ከሌሎች ሰዎች ጋር ምስጢራዊ ውይይት ማካሄድ ይችላሉ። ቻት ሴኪዩር XMPPን በሚጠቀም ማንኛውም ኔትወርክ ላይ ውይይትን የሚያመሰጥር የተንቀሳቃሽ ስልክ መተግበሪያ ነው። ይህ ማለት ከብዙ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎቶች መካከል መምረጥ ይችላሉ ማለት ነው።

    ፈጣን የጽሑፍ መልዕክቶች Anchor link

    ከምዝገባ ውጪ ወይም ኦፍ ዘ ሪከርድ (OTR) የሚባለው የጽሑፍ መልዕክት ውይይቶችን ከዳር እስከ ዳር የማመስጠር ስነስርዓት ሲኾን በተለያዩ አገልግሎቶች ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል።

    OTRን ከፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎት ጋር አጠቃለው የያዙ መሣሪያዎች የሚከተሉትን ይጨምራል፦

    ኢሜል Anchor link

    አብዛኞቹ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች እንደ ፋየርፎክስ ወይም ክሮም ያሉ የድረ ገጽ ማሰሻዎችን ተጠቅመው ኢሜልዎን እንዲያነቡ ያስችልዎታል። ከእነዚህ አገልግሎት ሰጪዎች ብዙዎቹ የHTTPS ወይም ትራንስፖርት ለየር ኢንክሪፕሽን ድጋፍን ይሰጣሉ። ኢሜልዎን በሚጠቀሙበት ሰዓት በድር ማሰሻው የላይኛው ክፍል ላይ ያለው URL በHTTP ፋንታ HTTPS (ለምሳሌ፦ https://mail.google.com) በሚል የሚጀምር ከኾነ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ ይህን አግልግሎት እንደሚሰጥ እና የኢሜል ልውውጥዎ ከሦስተኛ ወገን ጥቃት የተጠበቀ መኾኑን ማረጋገጥ ይቻላሉ።

    የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ የHTTPS ድጋፍ ያለው ኾኖ ይህንን አገልግሎት በነባሪ የማይሰጡ ከኾነ ግን በኢሜልዎ የድር ማሰሻው URL ላይ HTTP የሚለውን HTTPS በሚል ይቀይሩት እና ገጹን ያድሱት። የHTTPS አገልግሎትን በሚሰጡ ሁሉም ገጾች ላይ HTTPSን ሁልጊዜ እንደሚጠቀሙ ማረጋገጥ ከፈለጉ HTTPS በሁሉም ቦታ የተሰኘውን ለፋየርፎክስ ወይም ለክሮም የድር ማሰሻ ተጨማሪ አውርደው ይጫኑ።

    የሚከተሉትን የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች በነባሪው HTTPSን ይጠቀማሉ ፦

    • ጂሜል
    • ራይዝአፕ
    • ያሁ

    አንዳንድ የኢሜል አገልግሎቶች መቼት ውስጥ በመግባት በነባሪው HTTPSን መጠቀምን እንዲመርጡ ምርጫን ይሰጣሉ። እስካሁን ድረስ ይህንን በማድረግ በጣም ታዋቂው ሆትሜል ነው።

    የትራንስፖርት ለየር ምስጠራ የሚሠራው ምንድን ነው ለምንስ ያስፈልግዎታል? በእንግሊዝኛው ምህጻረ ቃል HTTPS አልፎ አልፎም SSL ወይም TLS በመባል የሚታወቀው የመስመር ላይ ግንኙነትዎ እርስዎ የሚጠቀሙትን ኔትወርክ በሚጠቀሙ ሌሎች ሰዎች እንዳይነበብ የሚያመሰጥር ስርዓት ነው። ይህም በኤርፖርት ውስጥ የሚገኝን ተመሳሳይ Wi-Fiን የሚጠቀሙ ሰዎች፣ በትምህርት ቤትዎ ወይም በመስሪያ ቤትዎ ያሉ ሰዎች፣ የኢንተርኔት አግልግሎት ሰጪ አስተዳዳሪዎች፣ ሸረኛ መዝባሪዎች፣ መንግሥታት፣ ወይም ሕግ አስፈጻሚ አካላትን ሊጨምር ይችላል። በHTTPS ፋንታ HTTPን በሚጠቀሙበት ወቅት በድር መዳሰሻዎ የሚያደጓቸው የትኞቹም ዓይነት ግንኙነቶች ማለትም የጎበኟቸው ገጾች እና የኢሜል ይዘቶች፣ የጦማር ፖስቶች፣ እና መልዕክቶች በአጥቂዎች ለመጠለፍ እና ለመነበብ የተጋለጡ ናቸው።

    HTTPS የድር ዳሰሳ በሚያካሂዱበት ወቅት ለሁሉም ሰው እንዲጠቀመው የምንመክረው በጣም መሠረታዊው የምስጠራ ደረጃ ነው። በመኾኑም ልክ መኪና ሲነዱ መታጠቂያ ቀበቶዎን እንደሚያስሩ ሁሉ ማንኛውም የኢንተርኔት ተጠቃሚ ሊጠቀመው የተገባ ነው።

    ኾኖም HTTPS የሚከተሉትን ግልጋሎቶች አይሰጥም። በHTTPS የኢሜል ልውውጥ ወቅት የኢሜል አገልግሎት የሚሰጠው ድርጅት የኢሜሎትን ይዘት ሊያነብ ይችላል። መንግስት ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላት ኢሜሎትን ያለ ፈቃዶ ሊያነቡ ይችላሉ። በአሜሪካን ሀገር አብዛኞቹ የኢሜል አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች ደምበኞቻቸውን በተመለከተ መንግስት ጥያቄ ቢያቀርብላቸው ጥያቄው እንደቀረበላቸው ለተጠቃሚዎቻቸው እንደሚያሳውቁ የሚገልጽ ፖሊሲ አላቸው። ነገር ግን እነዚህ ፖሊሲዎች በድርጅቶቹ መልካም ፈቃድ ላይ የተመሰረቱ ናቸው። አንዳንድ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች ለምሳሌ ጎግል፣ ያሁ፣ ማይክሮሶፍት እና ሌሎችም በየአመቱ መንግሥት የሚጠይቃቸውን የተጠቃሚዎችን ዳታ ዝርዝር፣ የትኞቹ አገር ጥያቄውን እንዳቀረቡ እና ለምን ያህሉ ጥያቄ ድርጅቱ መልስ እንደሰጠ የግልጽነት ሪፖርቶች ያወጣሉ።

    የደህንነት ሞዴልዎ የመንግስት አካላትን ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላትን የሚጨምር ከኾነ፣ ወይም የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ የኢሜል ግንኙነትዎ ይዘትን ለሶስተኛ ወገን አሳልፈው መስጠት እንደማይችሉ ማረጋገጥ የሚፈልጉበት ምክንያት ቢኖርዎት የኢሜል ግንኙነት በሚያደርጉበት ወቅት ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያን መጠቀምን ከግምት ውስጥ ማስገባት አለብዎት።

    እጅግ መልካም የኾነ ግላዊነት ወይም ፕሪቲ ጉድ ፕራይቬሲ (PGP) የሚባለው ዋናው የኢሜል የዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያ ዘዴ ነው። በትክክል ጥቅም ላይ ከዋለ የሚያደርጉትን ማንኛውም የመስመር ላይ ግንኙነት በከፍተኛ ኹኔታ የተጠበቀ ያደርጋል። ለኢሜልዎ የPGP ምስጠራ እንዴት እንደሚጭኑ እና እንደሚጠቀሙ ለበለጠ ማብራሪያ የሚከተሉትን ይመልከቱ፦

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ማድረግ የማይችለው Anchor link

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ የመስመር ላይ ግንኙነት ይዘትን ብቻ መደበቅ ይችላል። ነገር ግን ግንኙነት መፈጠሩን ወይም ግንኙነቱ ከማን ጋር እንደተደረገ መደበቅ አይችልም። ይህ ማለት የግንኙነቱን የመረጃ መረጃን ወይም ሜታ ዳታን አይከላከልም ማለት ነው። የመረጃ መረጃ ማለት ከግንኙነቱ ይዘቱ ውጪ ያሉ እንደ የኢሜል ርዕሰ ጉዳይ፣ ወይም ከማን ጋር ግንኙነት እያደረጉ እንዳሉ እና ግንኙነቱን መቼ እንደደረጉ የመሳሰሉትን ያጠቃልላል።

    የግንኙነትዎ ይዘት ሚስጥር በኾነበት ወቅት እንኳን ሜታ ዳታ ወይም የመረጃ መረጃዎች ስለ እርስዎ እጅግ በጣም ገላጭ መረጃን ሊሰጡ ይችላሉ።

    የስልክ ጥሪዎ ሜታ ዳታ ወይም የመረጃ መረጃ አንዳንድ በጣም ሚስጥራዊ እና ስሱ የኾኑ መረጃዎችን አሳልፈው ሊሰጡ ይችላሉ። ለምሳሌ፦

    • ከሌሊቱ 8:24 ላይ በድብቅ እንደደወሉ እና ለ18 ደቂቃ እንዳወሩ ያውቃሉ ነገር ግን ስለ ምን እንዳወሩ አያውቁም።
    • ከጎልደን ጌት ድልድይ ለእራስ ማጥፋት መከላከያ አገልግሎት መደወልዎን ያውቃሉ ነገር ግን የደወሉበት የመነጋገሪያ ርዕስ ሚስጥር እንደኾነ ይቆያል።
    • ከHIV ምርመራ አገልግሎት ጋር፣ በመቀጠልም ከዶክተርዎ ጋር በተመሳሳይ ሰዓት እንደተነጋገሩ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንደተወያዩ አያውቁም።
    • የማህጸን ስፔሻሊስት ጋር ደውለው ለግማሽ ሰዓት እንዳወሩ እና በመቀጠልም በአካባቢዎ የሚገኝ የቤተሰብ ምጣኔ አገልግሎት ጋር እንደደወሉ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንዳወሩ ማንም አያውቅም።

    ስልክ የሚደውሉት ከተንቀሳቃሽ ስልክዎ ከኾነ ስላሉበት ስፍራ ያለው መረጃ ሜታ ዳታ ነው። በ2002 ዓ.ም. ማልቴ ስፒትስ የተባለው የግሪን ፓርቲ ፖለቲከኛ ከስድስት ወር በላይ የኾነ የስልክ ውሂቡን እንዲሰጡት ለማስገደድ የDeutsche ቴሌኮምን ከሶ ውሂቡ በጀርመን ጋዜጣ ላይ እንዲገኝ አድርጓል። የዚህ ውጤትም የሚከተሉት ስዕሎች የስፒትስን ንቅናቄ ታሪክ በጥልቀት ያሳያሉ።

    የመረጃ መረጃዎን ከጥቃት ለመከላከል ሌሎች ተጨማሪ መሳሪያዎችን መጠቀም ያስፈልግዎታል። ለምሳሌ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ጎን ለጎን ቶር መጠቀም ይችላሉ።

    ለምሳሌ የግንኙነትዎን ይዘት እና የመረጃ መረጃዎን ከተለያዩ አቅም ካላቸው አጥቂዎች ለመከላከል፣ ቶር እና HTTPS እንዴት አብረው እንደሚሰሩ ለማየት ይህን ገለጻ መመልከት ይችላሉ።

    Last reviewed: 
    2017-01-12
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • የቁልፍ ማረጋገጫ ብልሃት

    ምስጠራ በጥንቃቄ ጥቅም ላይ ከዋለ የመስመር ላይ ግንኙነትዎ ወይም የመልዕክት ልውውጥዎ ከእርስዎ እና ግንኙነቱን ከሚያደርጉት ሰው በስተቀር በሌላ አካል እንዳይነበብ ያደርጋል። የዳር እስከ ዳር ምስጠራ ውሂብዎ በሌላ በሦስተኛ አካል እንዳይሰለል ይከላከላል። ነገር ግን ግንኙነቱን እያካሄዱት ያለው ማንነቱን ጠንቅቀው ከማያውቁት ግለሰብ ጋር ከኾነ የዳር እስከ ዳር ምስጠራ ጥቅሙ ውስን ይኾናል። የቁልፍ ማረጋገጫ ጥቅም የሚነሳው እዚህ ብላይ ነው። የአደባባይ ቁልፎችን በማረጋገጥ የእርስዎን እና ከእርስዎ ጋር ግንኙነት የሚያደርገው ግለሰብ ማንነትን እርስ በእርስ በማረጋገጥ ለምታደርጉት ግንኙነት ተጨማሪ የደህንነት ጥበቃን ትፈጥራላችሁ። ይህም ግንኙነቱን እየፈጽሙት ያሉት ከትክክለኛው ግለሰብ ጋር መኾኑን እርግጠኛ እንዲኾኑ ይረዳዎታል።

    የቁልፎች ማረጋገጫ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራን የሚጠቀሙ ስርዓቶች ዋንኛ ገጽታ ነው። ከእነዚህም ውስጥ በእንግሊዝኛ ምሕጻረ ቃል PGP እና OTR በመባል የሚታወቁት ተጠቃሾች ናቸው። ሲግናል ላይ, እነርሱ "ደህንነት ቁጥሮች." ተብለን እንጠራለን ቁልፎችን በሚያረጋግጡበት ወቅት በሦስተኛ ወገን የመጠለፍ አደጋን ለማስወገድ ቁልፉ የሚያረጋግጡበት መንገድ ምስጠራን ለመጠቀም ከሚፈልጉበት የግንኙነት መንገድ የተለየ ስርዓትን እንዲጠቀሙ ይመከራል። ይህም ስርዓት ከመስመር ውጪ የኾነ ማረጋገጫ (በእንግሊዝኛው አውት ኦፍ ባንድ ቬሪፊኬሽን) ተብሎ ይጠራል። ለምሳሌ የOTR አሻራዎትን የሚያረጋገጡ ከኾነ የጣት አሻራችሁን አንደኛው ለሌላኛው በኢሜል ልትላላኩ ትችላላችሁ። በዚህ ምሳሌ ላይ ኢሜል ሁለተኛው የግንኙነት መንገድ ነው።

    ከመስመር ውጪ ቁልፎችን ማረጋገጥ Anchor link

    ይህንን ለማድረግ የተለያዩ መንገዶች አሉ። በጥንቃቄ ማቀድ ከተቻለ እና አመቺ ከኾነ ቁልፎችን በአካል ተገናኝቶ ማረጋገጥ ሁነኛው መንገድ ነው። ይሄ በብዛት በቁልፍ ማረጋገጫ ድግሶች እና በሥራ ባልደረባዎች መካከል የሚደረግ ነው።

    ነገር ግን በአካል መግናኘት የማይቻል ከኾነ ግንኙነት የሚያደርጉትን ግለሰብ ቁልፍ ከሚያረጋግጡት የመገናኛ መንገድ የተለየ ሌላ የመገናኛ መንገድን ተጠቅመው ማረጋገጥ ይችላሉ። ለምሳሌ ከኾነ ሰው ጋር የPGP ቁልፎችን ማረጋገጥ የሚፈልጉ ከኾነ ስልክ በመደወል ወይም የOTR አጭር የጽሁፍ መልዕክትን (የኦፍ ዘ ሪከርድ ሜሴጅ) በመጠቀም ቁልፉን ማረጋገጥ ይችላሉ።

    ይህ ከኾነ ዘንዳ ማንኛውንም ዓይነት ፕሮግራም ቢጠቀሙ ሁልጊዜ የእርስዎንም ኾነ የግንኙነት አጋርዎን ቁልፍ ማግኘት ይችላሉ።

    ምንም እንኳ የግንኙነት ቁልፉን የማግኛው መንገድ ከፕሮግራም ፕሮግራም የሚለያይ ቢኾንም የቁልፍ ማረጋገጫው ዘዴ ግን እጅግ በጣም ተቀራራቢ ነው። ይህም የቁልፍ የጣት አሻራዎችን ጮክ ብሎ ማንበብ (በአካል የተገኛኙ ወይም ስልክን የሚጠቀሙ ከኾነ) ወይም የግንኙነት ፕሮግራሞችን የሚጠቀሙ ከኾነ ቀድተው በመለበድ ሊኾን ይችላል። የትኛውንም ዓይነት መንገድ ቢጠቀሙ እያንዳንዳቸው የቁልፉ ሆሄያት እና ቁጥሮች ተመሳሳይ መኾናቸውን ማጣራት አስፈላጊ ነው።

    ከቅርብ ጓደኛችሁ ጋር የቁልፍ ማረጋገጥን በተግባር ተለማመዱ። የቁልፍ ማረጋገጫ በእያንዳንዱ ፕሮግራም ላይ እንዴት እንደሚሠራ ለመማር የየፕሮግራሙን መመሪያ ተመልከቱ።

    Last reviewed: 
    2015-02-10
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • ለማክ የOTR አጠቃቀም

    አዲየም  ነጻ እና ክፍት ምንጨ ኮድ ለOS X የተሠራ የፈጣን መልዕክት ደምበኛ ሲኾን የተለያዩ የመስመር ላይ ውይይት ማድረጊያ ስርዓቶችን ማለትም ጎግል ሃንግአውት፣ ያሁ፣ ሜሴንጀር፣ ዊንዶውስ ላይቭ ሜሴንጀር፣ AIM፣ ICQ፣ እና XMPPን በመጠቀም የመስመር ላይ ውይይት እንዲያደርጉ ይረዳል።

    OTR (ኦፍ-ዘ-ሪከርድ) የሚባለው ሰዎች የሚያውቋቸውን የፈጣን መልዕክት መሣሪያዎች በመጠቀም ሚስጥራዊነቱ የተጠበቀ ውይይት እንዲያደርጉ የሚያስችል ስርዓት ነው። ይህ ከጎግል “ከምዝገባ ውጪ” የሚደረግ ውይይት ጋር መምታታት የለበትም። የጎግል ከምዝገባ ውጪ የሚያደርገው መወያያዎን አለማስቻል ሲኾን ውይይቱን የማመስጠር ወይም የውይይቱን ተሳታፊዎች የማመሳከር አቅም የለውም። ለማክ ተጠቃምዎች OTR ከአዲየም ደምበኛ ጋር አብሮገነብ ኾኖ ይመጣል።

    OTR ከዳር እስከ ዳር የኾነ ምስጠራን ይጠቀማል። ይህም ማለት ይህን በመጠቀም እንደ ጎግል ሃንግ አውት ያሉ አግልግሎቶች ላይ ኩባንያዎቹ የግንኙነትዎ ይዘት ምን እንደኾነ ማወቅ ሳይችሉ ግንኙነት ማድረግ ይችላሉ ማለት ነው። ይህም መወያያዎን ከማያስችለው “ከምዝገባ ውጪ” ብለው  ጎግል  እና   AOL  ከሚጠቀሙት የተለየ ነው። ይህ ምርጫ ውይይቱን የማመስጠር አቅም የለውም።

    አዲየም እና OTRን በአንድ ላይ ለምን መጠቀም አለብኝ? Anchor link

    የሃንግአውትን ወይም ድረ ገጽን በመጠቀም የጎግል ሃንግአውት ወይም የጽሑፍ ውይይት በሚያደርጉበት ወቅት ውይይቶ በHTTPS የተመሰጠረ ነው። ይህ ማለት የውይይትዎ ይዘት በዝውውር ላይ እያለ ከሰርጎ ገቦች እና ከሌላ ሦስተኛ ወገን የተጠበቀ ነው ማለት ነው። ነገር ግን የውይይትዎ ቁልፍ ካላቸው ከጎግል እይታ የተጠበቀ ነው ማለት አይደለም። እነርሱም የግንኙነትዎን ይዘት ለመንግሥት አሳልፈው ሊሰጡ ይችላሉ።

    አዲየምን በኮምፒውተርዎ ላይ ከጫኑ በኋላ በተመሳሳይ ሰዓት የተለያዩ መለያዎችን በመጠቀም መግባት ይችላሉ። ለምሳሌ ጎግል ሃንግአውትን፣ እና XMPPን በተመሳሳይ ጊዜ መጠቀም ይችላሉ። በተጨማሪም አዲየም OTRን ሳይጠቀሙ እነኚህን መሳሪያዎች በመጠቀም እንዲወያዩ ይፈቅዳል። OTR የሚሠራው በሁለቱም ወገን ያሉ ሰዎች ሲጠቀሙት ብቻ ነው። ይህ ማለት በሌላ ዳር ያለው ግለሰብ OTRን በኮምፒውተሩ ላይ ካልጫነ አዲየምን በመጠቀም ውይይት ማድረግ ይችላሉ።

    በተጨማሪም አዲየም የሚያወሩት ሰው እያወራሁት ነው ብለው የሚያስቡት ሰው እንደኾነ እና በመሃል ለሰርጎ ገብ ሰው ጥቃት ያልተጋለጡ መኾንዎን የሚያስረግጥ ከመስመር ውጪ የኾነ ማረጋገጫን እንዲያደርጉ ይፈቅዳል። ለእያንዳንዷ ውይይት ለእርስዎ እና እየተወያዩት ላለው ሰው ያለውን የቁልፍ የጣት አሻራ ማየት የሚያስችል ምርጫ ይሰጥዎታል። “ቁልፍ የጣት አሻራ” ማለት የተለያዩ ምልክቶች ለምሳሌ እንደዚህ ያለ “342e 2309 bd20 0912 ff10 6c63 2192 1928” ሲኾን ይህም ረዘም ያለ የአደባባይ ቁልፍን ለማረጋገጥ የሚጠቅም ነው። ከማን ጋር እንደሚወያዩ ለማወቅ እና በውይይትዎ ውስጥ ጣልቃ ገቦች እንደሌሉ ለማጣራት የጣት አሻራዎን ሌላ የመገናኛ ዘዴ በመጠቀም ማለትም በትዊተር የቀጥታ መልዕክት ወይም በኢሜል ይቀያየሩ።

    ውስንነቶች፦ አዲየም እና OTRን መጠቀም የሌለብኝ መቼ ነው? Anchor link

    ቴክኖሎጂስቶች አንድ ፕሮግራም ወይም ቴክኖሎጂ ለውጭ ጥቃት ተጋላጭነቱን ለመግለጽ የሚጠቀሙበት ቃል አለ። ይህም ቃል ትልቅ “የጥቃት ገጽታ” አለው የሚል ነው። አዲየምም ትልቅ የጥቃት ገጽታ አለው። በጣም የተወሳሰበ ፕሮግራም ያለው ቢኾንም የጻፈው ደህንነት ቅድሚያ ባላደረገ መርህ ነው። በርግጠኝነት የተለያዩ ስህተቶች ያሉበት ሲሆን ከነኚህም ጥቂቶቹ ስህተቶች በመንግሥታት ወይም በትልልቅ ኩባንያዎች አዲየምን የሚጠቀሙ ኮምፒውተሮችን ሰብሮ ለመግባት ሊጠቀሙበት ይችላሉ። ውይይትዎን ለመደበቅ እና ሁሉንም ሰው ከሚያጠቃ ያልተነጣጠረ የኢንተርኔት የመስመር ላይ ስለላ ራስን ለመከላከል አዲየምን መጠቀም ታላቅ የመከላከያ ዘዴ ነው። ነገር ግን በግል አቅም ካለው አካል ለምሳሌ የመንግሥታት የጥቃት ዒላማ እንደሚኾኑ ከተሰማዎት ጠበቅ ያለ ጥንቃቄ መውሰድ ለምሳሌ በPGP የተመሰጠረ የኢሜል ስርዓት መጠቀም ይኖርብዎታል።

    አዲየምን እና OTRን በማክ ኮምፒውተርዎት ላይ መጫን Anchor link

    አንደኛ ደረጃ፦ ፕሮግራሙን መጫን

    በመጀመሪያ በድር መዳሰሻዎ https://adium.im/ የሚለውን ይክፈቱ። “ዳውንሎድ አዲየም 1.5.9.” የሚለውን ይምረጡ። ፋይሉ እንደ a .dmg፣ ወይም ዲስክ ኢሜጅ ይወርድ እና አብዛኛውን ጊዜ በ“ዳውንሎድ” አቃፊ ውስጥ ይጠራቀማል።

    ፋይሉ ላይ ሁለቴ ጠቅ ሲያደርጉ ይህን የሚመስል አዲስ መስኮት ይከፈታል፦

    ፕሮግራሙን ለመጫን የአዲየም አዶን ወደ “አፕሊኬሽን” አቃፊ ይውሰዱት። ፕሮግራሙ አንዴ ከተጫነ በኋላ በአፕሊኬሽን አቃፊው ውስጥ ይፈልጉት እና ሁለቴ ጠቅ በማድረግ ይክፈቱት።

    ሁለተኛ ደረጃ፦ መለያዎ(ችዎ)ን ማዋቀር

    በመጀመሪያ ከአዲየም ጋር የትኛውን የጽሑፍ ውይይት መሣሪያ ወይም ስርዓት መጠቀም እንደሚፈልጉ መወሰን አለብዎት። ለእያንዳንዱ መሣሪያ የማዋቀር ሂደቱ ተመሳሳይ ቢኾንም ፈጽሞ አንድ አይነት ግን አይደለም። ለእያንዳንዱ መሣሪያ ወይም ስርዓት የመለያ ስምዎትን እንዲሁም የማለፊያ ቃልዎን ማወቅ ይኖርብዎታል።

    መለያን ለማዋቀር በስክሪንዎ የላይኛው ክፍል ወደ ሚገኘው የአዲየም ምናሌ ይሂዱ እና “አዲየም” ላይ በመቀጠልም “ፕሪፈረንስ” ላይ ጠቅ ያድርጉ። ይህም ከላይ ሌላ ምናሌ ያለው መስኮት ይከፍታል። “አካውንትስ” ከመረጡ በኋላ በመስኮቱ የታችኛው ክፍል የሚገኘው የ“+” ምልክት ላይ ጠቅ ያድርጉ። ይህን የሚመስል ምናሌ ያያሉ፦

    መግባት የሚፈልጉበትን ፕሮግራም ይምረጡ። ከዚህ በመቀጠል የተጠቃሚ ስምዎን እና የማለፊያ ቃልዎን እንዲያስገቡ ወይም የአዲየምን የፈቃድ መሣሪያ በመጠቀም ወደ መለያዎ እንዲገቡ የሚጠይቅ ይመጣልዎታል። የአዲየም መመሪያን በጥንቃቄ ይከተሉ።

    የOTR ውይይትን ማስጀመር Anchor link

    አንዴ አንድ ወይም ከዚያ በላይ የኾነ መለያዎት ውስጥ ከገቡ በኋላ OTRን መጠቀም መጀመር ይችላሉ።

    ያስታውሱ: OTRን ተጠቅመው ውይይት ለማድረግ ሁለቱም ሰዎች OTRን የሚደግፍ ውይይት የማድረጊያ ፕሮግራም መጠቀም አለባቸው።

    አንደኛ ደረጃ፦ የOTR ውይይት ማስጀመር

    በመጀመሪያ OTR ተጠቃሚን ለይተው ይወቁ እና አዲየም ውስጥ ስማቸው ላይ ሁለቴ ጠቅ በማድረግ ውይይት ይቀስቅሱ። የመወያያ መስኮቱን አንዴ ከከፈቱ በኳላ በመስኮቱ ግራ የላይኛው ክፍል ላይ ትንሽ የተከፈተ የቁልፍ ምልክት ያያሉ። በቁልፍ ምልክቱ ላይ ጠቅ ያድርጉ እና “ኢንሼት ኢንክሪፕትድ OTR ቻት” የሚለውን ይምረጡ።

    ሁለተኛ ደረጃ፦ ግንኙነትዎን ያረጋግጡ

    አንዴ ውይይቱን ካስጀመሩ እና በሌላ ዳር ያለው ሰውም ግብዥዎትን ከተቀበለ በኋላ የቁልፍ አዶቱ ተዘግቶ ያዩታል። ውይይትዎ ሚስጥራዊ እንደሚኾን የሚያውቁት በዚህ ነው (እንኳን ደስ ያለዎት!) ነገር ግን ይጠብቁ ገና ሌላ ተጨማሪ ደረጃ አለ!

    በዚህ ወቅት የተመሰጠረ ነገር ግን ያልተረጋገጠ ውይይት ማስጀመርዎትን ልብ ያድርጉ። ይህ ማለት ግንኙነትዎ የተመሰጠረ ቢኾንም ውይይት እያደረጉት ያለውን ሰው ማንነት ማወቅ እና ማረገገጥ ግን ገና አልቻሉም። በአንድ ክፍል ውስጥ ኾነው አንዱ የሌላኛውን ስክሪን ማየት እስካልቻለ ድረስ አንዱ የአንዱን ማንነት ማረጋገጡ በጣም አስፈላጊ ነው። ለተጨማሪ መረጃ የቁልፍ ማረጋገጫ የሚለውን ሞጁል ያንብቡ።

    አዲየምን በመጠቀም የሌላ ተጠቃሚን ማንነት ለማረጋገጥ በቁልፍ አዶው ላይ እንደገና ጠቅ በማድረግ “ቬሪፋይ” የሚለውን ይምረጡ። የእርስዎን ቁልፍ እና የሌላኛውን ተጠቃሚ ቁልፍ የሚያሳይ መስኮት ያያሉ። አንዳንድ የአድየም ሥሪቶች በእጅ የሚደረግ የጣት አሻራ ማረጋገጫን ብቻ ይደግፋሉ። ይህ ማለት አንዳንድ ዘዴዎችን በመጠቀም እርስዎ እና ከእርስዎ ጋር ውይይት እያደረገ ያለው ሰው አዲየም እያሳያችሁ ያለው ቁልፍ በትክክል አንድ ዓይነት መኾኑን አጣርታችሁ ማረጋገጥ አለባችሁ ማለት ነው።

    ይህን ለማድረግ ቀላሉ መንገድ በአካል በመገናኘት አንዱ ለሌላኛው ቁልፉን ማንበብ ቢኾንም ይህን ማድረግ ሁልጊዜ አይቻልም። የተለያያ ዕምነት የሚጣልበት ደረጃ ያላቸው ይህን መፈጸም የሚያስችሉ መንገዶች አሉ። ለምሳሌ አንዱ የሌላኛውን ድምጽ መለየት የሚችል ከኾነ በስልክ ግንኙነት ቁልፉን አንዱ ለሌላኛው በማንበብ ወይም ሌላ እንደ PGP ያለ የተረጋገጠ የግንኙነት መንገድ በመጠቀም ቁልፉን መላክ ነው። አንዳንድ ሰዎች ቁልፋቸውን በድረ ገጻቸው፣ በቲዊተር መለያቸው፣ ወይም በንግድ ካርዳቸው ላይ ለሕዝብ ያሳውቃሉ።

    በጣም አስፈላጊው ነገር እያንዳንዱ የቁልፉ ፊደል እና ቁጥር ትክክለኛ እንደኾነ ማረገገጥ ነው።

    ሶስተኛ ደረጃ፦ መግባትን አለማስቻል

    አሁን ሚስጥራዊ የኾነ ውይይትን ካነሳሱ እና የውይይት አጋሮን ማንነት ከረጋገጡ በኋላ ማድረግ የሚጠበቅብዎት አንድ ተጨማሪ ነገር አለ። ያለመታደል ኾኖ አዲየም በነባሪው በOTR የተመሰጠረውን ውይይትዎትን ያስገባና እና በሃርድ ድራይቭዎ ላይ ያጠራቅመዋል።ይህም ማለት ግንኙነትዎችዎን በትክክል የመሰጠሩ ቢኾኑም እንኳን በሃርድ ድራይቮ ላይ በግልጽ ጽሑፍ ይጠራቀማሉ ማለት ነው።

    መግባትን ላለማስቻል በስክሪኑ በላይኛው ክፍል ከሚገኘው ምናሌ “አዲየሚ” የሚለው ላይ በመቀጠልም “ፕሪፈረንስ” ላይ ጠቅ ያድረጉ። በአዲሱ መስኮት ላይ “ጀነራል” የሚለውን ይምረጡ እና “ሎግ ሜሴጅስ” እና “ሎግ OTR-ሴኪዩርድ ቻትስ” የሚለውን ያቦዝኑ። አሁን መዋቅሮ ይህንን መምሰል አለበት፦

    በተጨማሪም አዲየም የአዲስ መልዕክቶች መምጣትን በሚያሳውቅበት ወቅት የእነዚህ መልዕክቶች ይዘት በOS X ኖትፊኬሽን ማዕከል ሊገባ ይችላል። ይህ ማለት አዲየም በእርስዎ ኮምፒውተር ወይም በሌላ ዳር ካለው የውይይት አጋሮዎት ምንም ዓይነት የግንኙነት ምልክቶችን ባይተውም እንኳ የእርስዎ ወይም በሌላ ዳር ያለው ሰው የOS X ኮምፒውተር ስሪት መዝግቦ ሊያስቀምጥ ይችላል። ይህንን ለመከላከል ኖትፊኬሽንኑን ማቦዘን ይችላሉ።

    ይህን ለማድረግ ከፕሪፈረንስ መስኮት “ኢቨንትስ” የሚለውን ይምረጡ እና “ዲስፕለይ ኤ ኖቲፊኬሽን” የሚል ማሳያ ይፈልጉ። ለእያንዳንዱ መግቢያ አመድማ ቀለም ያለው ባለሦስት ጎን ምልክት ላይ ጠቅ በማድረግ በስፋት እንደ አዲስ በሚታየው መስመር “ዲስፕሌይ ኤ ኖቲፍኬሽን” በሚለው ጽሑፍ ላይ ጠቅ ያድርጉ። በመቀጠልም በታችኛውን የግራ ክፍል የሚገኘው የመቀነስ ምልክት ("-") ላይ ጠቅ በማድረግ መስመሩን ያስወግዱ። በኮምፒተርዎት ላይ የሚቀሩ መዝገቦች እና ሰነዶች ሌላ ሰው እንዳያገኘው የሚፈልጉ ከኾነ ሙሉ የዲስክ ማመስጠርን ያስጀምሩት። ይህም ከማለፊያ ቃልዎ ውጪ ውሂቡ በሦስተኛ ወገን እንዳይገኝ ይረዳዎታል።

    Last reviewed: 
    2017-01-19
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • ለማክ OS X የPGP አጠቃቀም

    To use PGP to exchange secure emails you have to bring together three programs: GnuPG, Mozilla Thunderbird and Enigmail. GnuPG is the program that actually encrypts and decrypts the content of your mail, Mozilla Thunderbird is an email client that allows you to read and write emails without using a browser, and Enigmail is an add-on to Mozilla Thunderbird that ties it all together.

    What this guide teaches is how to use PGP with Mozilla Thunderbird, an email client program that performs a similar function to Outlook. You may have your own favorite email software program (or use a web mail service like Gmail or Outlook.com). This guide won't tell you how to use PGP with these programs. You can choose either to install Thunderbird and experiment with PGP with a new email client, or you can investigate other solutions to use PGP with your customary software. We have still not found a satisfactory solution for these other programs.

    Using PGP doesn't completely encrypt your email so that the sender and receiver information is encrypted. Encrypting the sender and receiver information would break email. What using Mozilla Thunderbird with the Enigmail add-on gives you is an easy way to encrypt the content of your email.

    You will first download all the software needed, install it, and then end with configuration and how to use the result.

    Pretty Good Privacy (PGP) is a way to protect your email communications from being read by anyone except their intended recipients. It can protect against companies, governments, or criminals spying on your Internet connection, and, to a lesser extent, it can save your email from being read if the computer on which they are stored is stolen or broken into.

    It can also be used to prove that an email came from a particular person, instead of being a fake message sent by another sender (it is otherwise very easy for email to be fabricated). Both of these are important defenses if you're being targeted for surveillance or misinformation.

    To use PGP, you will need to install some extra software that will work with your current email program. You will also need to create a private key, which you will keep private. The private key is what you will use to decrypt emails sent to you, and to digitally sign emails that you send to show they truly came from you. Finally, you'll learn how to distribute your public key—a small chunk of information that others will need to know before they can send you encrypted mail, and that they can use to verify emails you send.

    Getting and Installing GnuPG Anchor link

    You can get GnuPG (also known as GPG) on Mac OS X by downloading the small installer from the GnuPG download page

    Click on GnuPG for OS X next to “Simple installer for GnuPG modern” which will download the GPG installer.

    You’ll get redirected to the SourceForge download website.

    Getting Mozilla Thunderbird Anchor link

    Go to the Mozilla Thunderbird website

    Click on the green button labeled “Free Download.” The Mozilla Thunderbird website will have detected your preferred language. If you want to use Thunderbird in another language click on the “Systems & Languages” link and make your selection from there.

    Installing GnuPG Anchor link

    Click the Download icon in the Dock and then click the GnuPG-2.11-002.dmg file.

    A window will open, indicating your progress.

    A window will open, giving you an overview of the Installation file and some other files. Click the “Install.pkgicon.

    Next, a window will open starting the guided installation. Click the “Continue” button.

    GnuPG is installed as a system package and requires your username and password to install. Enter your password and click “Install Software.”

    You will see a window that will say “The installation was successful.” Click the “Close” button.

    Installing Mozilla Thunderbird Anchor link

    Click the Download icon in the Dock and then click the Thunderbird 45.2.0.dmg file.

    A window will open indicating your progress.

    A window will open with the Thunderbird icon and a link to your Applications folder. Drag Thunderbird to the Applications folder.

    A window with a progress bar will open, when it is done, it will close.

    Make sure to eject the mounted DMG files.

    Preparation for Enigmail installation Anchor link

    When Mozilla Thunderbird launches for the first time, Mac OS X will ask you if you are sure you want to open it. Mozilla Thunderbird was downloaded from mozilla.org and should be safe, click the “Open” button.

    Mozilla Thunderbird can integrate with the Mac OS X address book, we leave this choice to you.

    When Mozilla Thunderbird launches for the first time, you will see this small confirmation window asking about some default settings. We recommend clicking the “Set as Default” button.

    When Mozilla Thunderbird launches for the first time, you will be asked whether you would like a new email address. Click the “Skip this and use my existing email” button. Now you will configure Mozilla Thunderbird to be able to receive and send email. If you are used to only reading and sending email through gmail.com, outlook.com, or yahoo.com, Mozilla Thunderbird will be a new experience, but it isn't that different overall.

    Adding a mail account to Mozilla Thunderbird Anchor link

    A new window will open:

    Enter your name, your email address, and the password to your email account. Mozilla doesn't have access to your password or your email account. Click the “Continue” button.

    In many cases Mozilla Thunderbird will automatically detect the necessary settings.

    In some cases Mozilla Thunderbird doesn't have complete information and you'll need to enter it yourself. Here is an example of the instructions Google provides for Gmail:

    • Incoming Mail (IMAP) Server - Requires SSL
      • imap.gmail.com
      • Port: 993
      • Requires SSL: Yes
    • Outgoing Mail (SMTP) Server - Requires TLS
      • smtp.gmail.com
      • Port: 465 or 587
      • Requires SSL: Yes
      • Requires authentication: Yes
      • Use same settings as incoming mail server
    •  Full Name or Display Name: [your name or pseudonym]  
    • Account Name or User Name: your full Gmail address (username@gmail.com). Google Apps users, please enter username@your_domain.com
    • Email address: your full Gmail address (username@gmail.com) Google Apps users, please enter username@your_domain.com
    • Password: your Gmail password

    If you use two-factor authentication with Google (and depending on your threat model you probably should!) you cannot use your standard Gmail password with Thunderbird. Instead, you will need to create a new application-specific password for Thunderbird to access your Gmail account. See Google's own guide for doing this.

    When all the information is entered correctly, click the “Done” button.

    Mozilla Thunderbird will start downloading copies of your email to your computer. Try sending a test email to your friends.

    Installing Enigmail Anchor link

    Enigmail is installed in a different way from Mozilla Thunderbird and GnuPG. As mentioned before, Enigmail is an Add-on for Mozilla Thunderbird. Click the “Menu button,” also called the Hamburger button and select “Add Ons.”

    You'll be taken to an Add-ons Manager tab. Enter "Enigmail" into the Add-on search field to look for Enigmail on the Mozilla Add-on site.

    Enigmail will be the first option. Click the "Install" button.

    After the Enigmail add-on is installed Mozilla Thunderbird will ask to restart the browser to activate Enigmail. Click the “Restart Now” button and Mozilla Thunderbird will restart.

    When Mozilla Thunderbird restarts an additional window will open up that will start the process of setting up the Enigmail add-on. Keep the “Start setup now” button selected and click the “Continue” button.

    We believe Enigmail’s “standard configuration” option to be a good choice. Click the “Continue” button.

    Now you will start creating your private key and public key.

    Creating a Public Key and Private Key Anchor link

    Unless you have already configured more than one email account, Enigmail will choose the email account you've already configured. The first thing you'll need to do is come up with a strong passphrase for your private key.

    Click the "Continue" button.

    Your key will expire at a certain time; when that happens, other people will stop using it entirely for new emails to you, though you might not get any warning or explanation about why. So, you may want to mark your calendar and pay attention to this issue a month or so before the expiration date.

    It's possible to extend the lifetime of an existing key by giving it a new, later expiration date, or it's possible to replace it with a new key by creating a fresh one from scratch. Both processes might require contacting people who email you and making sure that they get the updated key; current software isn't very good at automating this. So make a reminder for yourself; if you don't think you'll be able to manage it, you can consider setting the key so that it never expires, though in that case other people might try to use it when contacting you far in the future even if you no longer have the private key or no longer use PGP.

    Enigmail will generate the key and when it is complete, a small window will open asking you to generate a revocation certificate. This revocation certificate is important to have as it allows you to make the private key and public key invalid. It is important to note that merely deleting the private key does not invalidate the public key and may lead others to sending you encrypted mail that you can't decrypt. Click the “Generate Certificate” button.

    First you will be asked to provide the passphrase you used when you created the PGP key. Click the “OK” button.

    A window will open to provide you a place to save the revocation certificate. While you can save the file to your computer we recommend saving the file to a USB drive that you are using for nothing else and storing the drive in a safe space. We also recommend removing the revocation certificate from the computer with the keys, just to avoid unintentional revocation. Even better, save this file on an encrypted disk. Choose the location where you are saving this file and click the “Save” button.

    Now Enigmail will give you further information about saving the revocation certificate file again. Click the “OK” button.

    Finally, you are done with generating the private key and public key. Click the “Done” button.

    Optional configuration steps Anchor link

    Display Fingerprints and Key Validity

    The next steps are completely optional but they can be helpful when using OpenPGP and Enigmail. Briefly, the Key ID is a small part of the fingerprint. When it comes to verifying that a public key belongs to a particular person the fingerprint is the best way. Changing the default display makes it easier to read the fingerprints of the certificates you know about. Click the configuration button, then the Enigmail option, then Key Management.

    A window will open showing two columns: Name and Key ID.

    On the far right there is a small button. Click that button to configure the columns. Unclick the Key ID option and click the Fingerprint option and the Key Validity option.

    Now there will be three columns: Name, Key Validity, and Fingerprint.

    Finding Other People Who Are Using PGP Anchor link

    Getting a Public Key by Email

    You might get a public key sent to you as an email attachment. Click on the "Import Key" button.

    A small window will open asking you to confirm importing the PGP key. Click the "Yes" button.

    A new window will open with the results of the import. Click the “OK” button.

    If you reload the original email you’ll see that the bar over the email has changed.

    If you open up the Enigmail key management window again, you can check the result. Your PGP key is in bold because you have both the private key and the public key. The public key you just imported is not bold because it doesn't contain the private key.

    Getting a Public Key as a File

    It's possible that you get a public key by downloading it from a website or someone might have sent it through chat software. In a case like this, we will assume you downloaded the file to the Downloads folder.

    Open the Enigmail Key Manager.

    Click on the “File” menu. Select “Import Keys from File.”

    Select the public key, it might have very different file name endings such as .asc, .pgp, or .gpg. Click the “Open” button.

    A small window will open asking you to confirm importing the PGP key. Click the “Yes” button.

    A new window will open with the results of the import. Click the “OK” button.

    Getting a Public Key From a URL

    It's possible to get a public key by downloading it directly from a URL

    Open the Enigmail Key Manager and click on the “Edit” menu. Select “Import Keys from URL.”

    Enter the URL. The URL can have several forms. Most often it is likely a domain name ending in a file.

    Once you have the right URL, click the “OK” button.

    A small window will open asking you to confirm importing the PGP key. Click the "Yes" button.

    A new window will open with the results of the import. Click the "OK" button.

    If you look at https://www.eff.org/about/staff you will notice a “PGP Key” link under the staff pictures. Danny O'Brien's PGP key, for example, can be found at: https://www.eff.org/files/pubkeydanny.txt.

    Getting a public key from a key server

    Keyservers can be a very useful way of getting public key. Try looking for a public key.

    From the Key Management interface click the “Keyserver” menu and select “Search for Keys.”

    A small window will pop up with a search field. You can search by a complete email address, a partial email address, or a name. In this case, you will search for keys containing “samir@samirnassar.com”. Click the “OK” button.

    A larger window will pop up with many options. If you scroll down you'll notice some keys are italicized and grayed out. These are keys that have either been revoked or expired on their own.

    We have several PGP keys for Samir Nassar and we don’t yet know which one to choose. One key is in grey italics which means that it has been revoked. Because we don’t know which one we want yet, we will import them all. Select the keys by clicking the box on the left then press the “OK” button.

    A small notification window will pop up letting you know if you succeeded. Click the “OK” button.

    The Enigmail Key Manager will now show you the added keys:

    Note that of the three imported keys, one is expired, one is revoked, and one is currently a valid key.

    Letting others know you are using PGP Anchor link

    Now that you have PGP, you want to let others know that you are using it so they can also send you encrypted messages using PGP.

    Using PGP doesn't completely encrypt your email so that the sender and receiver information is encrypted. Encrypting the sender and receiver information would break email. Using Thunderbird with the Enigmail add-on gives you an easy way to encrypt and decrypt the content of your email.

    Let's look at three different ways you can let people know you are using PGP.

    Let people know you are using PGP with an email

    You can easily email your public key to another person by sending them a copy as an attachment.

    Click the "Write" button in Mozilla Thunderbird.

    Fill in an address and a subject, perhaps something my “my public key,” click the “Attach My Public Key” button. If you have already imported a PGP key for the person you are sending the PGP key to, the Lock icon in the Enigmail bar will be highlighted. As an additional option, you can also click the Pencil icon to sign the email, giving the recipient a way to verify the authenticity of the email later.

    A window will pop open asking you if you forgot to add an attachment. This is a bug in the interaction between Enigmail and Mozilla Thunderbird, but don’t worry, your public key will be attached. Click the “No, Send Now” button.

    Let people know you are using PGP on your website

    In addition to letting people know via email, you can post your public key on your website. The easiest way is to upload the file and link to it. This guide won't go into how to do those things, but you should know how to export the key as a file to use in the future.

    Click the configuration button, then the Enigmail option, then Key Management.

    Highlight the key in bold, then right-click to bring up the menu and select Export keys to file.

    Anchor link

    A small window will pop up with three buttons. Click the “Export Public Keys Only” button.

    Now a window will open so you can save the file. In order to make it easier to find in the future please save the file to the Documents folder. Now you can use this file as you wish.

    Make sure you don't click the “Export Secret Keys” button because exporting the secret key could allow others to impersonate you if they are able to guess your password.

    Uploading to a keyserver

    Keyservers make it easier to search for and download public keys of others. Most modern keyservers are synchronizing, meaning that a public key uploaded to one server will eventually reach all servers.

    Although uploading your public key to a keyserver might be a convenient way of letting people know that you have a public PGP certificate, you should know that due to the nature of how keyservers work there is no way to delete public keys once they are uploaded.

    Before uploading your public key to a keyserver, it is good to take a moment to consider whether you want the whole world to know that you have a public certificate without the ability to remove this information at a later time.

    If you choose to upload your public key to keyservers, you will go back to the Enigmail Key Management window.

    Right-click your PGP key and select the Upload Public Keys to Keyserver option.

    Sending PGP Encrypted Mail Anchor link

    Now you will send your first encrypted email to a recipient.

    In the main Mozilla Thunderbird window click the “Write” button. A new window will open.

    Write your message, and enter a recipient. For this test, select a recipient whose public key you already have. Enigmail will detect this and automatically encrypt the email.

    The subject line won't be encrypted, so choose something innocuous, like "hello."

    The body of the email was encrypted and transformed. For example the text above will be transformed into something like this:

    Receiving PGP Encrypted Mail Anchor link

    Let's go through what happens when you receive encrypted email.

    Notice that Mozilla Thunderbird is letting you know you have new mail. Click on the message.

    A small window opens asking you for the password to the PGP key. Remember: Don't enter your email password. Click the "OK" button.

    Now the message will show up decrypted.

    Revoking the PGP Key Anchor link

    Revoking Your PGP Key Through the Enigmail Interface

    The PGP keys generated by Enigmail automatically expire after five years. So if you lose all your files, you can hope that people will know to ask you for another key once the key has expired.

    You might have a good reason to disable the PGP key before it expires. Perhaps you want to generate a new, stronger PGP key. The easiest way to revoke your own PGP key in Enigmail is through the Enigmail Key Manager.

    Right click on your PGP key, it's in bold, and select the "Revoke Key" option.

    A window will pop up letting you know what happens and asking for your confirmation. Click the “Revoke Key” button.

    The password window opens, enter your password for the PGP key and click to "OK" button.

    Now a new window will open up letting you know you succeeded. Click the “OK” button.

    When you go back to the Enigmail Key Management window you'll notice a change to your PGP key. It is now grayed out and italicized.

    Revoking a PGP Key with a Revocation Certificate

    Like we mentioned before, you might have a good reason to disable the PGP key before it expires. Similarly, others might have good reasons to revoke an existing key. In the previous section you might have noticed that Enigmail generates and imports a revocation certificate internally when you use the Enigmail Key Manager to revoke a key.

    You might get sent revocation certificates from friends as a notice that they want to revoke their key. Since you already have a revocation certificate, you will use the one you generated earlier to revoke your own key.

    Start with the Enigmail Key Manager and click the “File” menu and select “Import Keys from File.”

    A window will open up so you can select the revocation certificate. Click on the file, and click the “Open” button.

    You'll get a notification that the certificate was imported successfully and that a key was revoked. Click the “OK” button.

    When you go back to the Enigmail Key Management window you'll notice a change to your PGP key. It is now grayed out and italicized.

    Now that you have all the proper tools, try sending your own PGP-encrypted email.

    Last reviewed: 
    2016-08-12
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • የኪፓስኤክስ አጠቃቀም

    ኪይፓስኤክስ የማለፊያ ቃል ካዝና ነው። ይህም ለተለያዩ ድረ ገጾች እና አገልግሎቶች የሚጠቀሟቸውን የማለፊያ ቃልዎችዎን ለማስቀመጥ የሚጠቀሙበት ፕሮግራም ነው። የማለፊያ ቃል ካዝና ጥሩ መሣሪያ ነው። ለሚጠቀሟቸው አገልግሎትዎት በሙሉ የተለያዩ እና ለመገመት የሚያስቸግሩ የማለፊያ ቃሎችን መጠቀም ያስችላል። እነኚህን የማለፊያ ቃሎች ማስታወስ አይጠበቅብዎትም። በምትኩ ሁሉንም የማለፊያ ቃሎችዎን ያስቀመጡበትን ውሂብ ጎታ መፍታት የሚያስችለውን አንድ ዋና የማለፊያ ቃል ብቻ ማስታወስ ይጠበቅብዎታል። የማለፊያ ቃል ካዝና ምቹ እና ሁሉንም የማለፊያ ቃሎችዎን በአንድ ቦታ ማደራጀት የሚያስችል ነው።

    የማለፊያ ቃል ካዝናን መጠቀም ለአጥቂዎች እና ለተቀናቃኝዎች አንድ የጥቃት በር እና ግልጽ ዒላማን መፍጠር መቻሉ መታወቅ ያለበት ጉዳይ ነው። ብዙዎቹ ጥቅም ላይ የሚውሉ የማለፊያ ቃል ካዝናዎች የጥቃት ተጋላጭነት እንዳላቸው ጥናቶች ያሳያሉ። ስለዚህ ይህ ለእርሶ ትክክለኛ መሳሪያ መኾኑን እና አለመኾኑን በሚወስኑበት ወቅት ጥንቃቄ መውሰድ አለብዎት።

    የኪፓስኤክስ አሰራር Anchor link

    ኪፓስኤክስ የሚሰራው የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታ ከተባለ ፋይል ጋር ነው። እነኚህ የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎች እንደስማቸው ሁሉንም የማለፊያ ቃሎችን የሚያጠራቅሙ ናቸው። ውሂብ ጎታዎቹ በኮምፒውተርዎ ዋና ዲስክ ላይ በሚጠራቀሙበት ወቅት የተመሰጠሩ ይሆናሉ። ስለዚህ ኮምፒውተርዎ ቢሰረቅ ወይም ቢጠፋ ኮምፒውተርዎን ያገኘው ሰው የማለፊያ ቃሎችዎን ማንበብ አይችልም።

    የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታ በሶስት መንገዶች ሊመሰጥር ይችላል። ይህም ዋና የማለፊያ ቃል በመጠቀም፣ ቁልፍ ፋይል በመጠቀም ወይም ሁለቱንም በአንድነት በመጠቀም ሊሆን ይችላል። የእያንዳንዱን ጥቅም እና ጉዳት እንመልከት።

    ዋና የማለፊያ ቃልን መጠቀም Anchor link

    ዋና የማለፊያ ቃል የሚሰራው እንደ ቁልፍ ነው። የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታን ለመክፈት ትክክለኛ የዋና ማለፊያ ቃል ያስፈልግዎታል። ከዛ ውጪ ማንም ሰው የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታ ውስጥ ምን እንዳለ ማየት አይችልም። የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን ደህንነት ለመጠበቅ ዋና የማለፊያ ቃልን ሲጠቀሙ ከግምት ውስጥ ሊያስገቧቸው የሚገቡ ነገሮች አሉ።

    • ይህ የማለፊያ ቃል ሁሉንም የማለፊያ ቃሎችን የሚፈታ ስለሆነ ጠንካራ ሊሆን ይገባል! ይህ ማለት በቀላሉ ሊገመት የማይችል እና ረጅም መሆን አለበት። የማለፊያ ቃሉ በረዘመ ቁጥር የተሻለ ይሆናል! በተጨሪም ረጅም በሆነ መጠን የተለያዩ ምልክቶችን፣ አብይ ፊደላትን ወይም ቁጥሮችን ለመጠቀም ብዙ መጨነቅ አይጠበቅብዎትም። ሁሉም ትንሽ ፊደላት በሆኑ እና በመካከላቸው ክፍተት ባላቸው ስድስት ቃላት ብቻ የተፈጠረ የማለፊያ ቃል በአብይ እና ትንሽ ፊደላት፣ ቁጥሮች እና ምልክቶች ከተሰራ ባለ 12-ምልክት የማለፊያ ቃል ይልቅ ለመሰበር አዳጋች ነው።
    • ይህን የማለፊያ ቃል ማስታወስ ይጠበቅቦታል! ይህ አንድ የማለፊያ ቃል ሁሉንም ሌሎች የማለፊያ ቃሎችዎን እንዲያገኙ የሚረዳዎ ስለሆነ በወረቀት ላይ ሳይጽፉ ማስታወስ እንደሚችሉ ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። ይህም ልክ እንደ ዳይስዌር ያለ በዘፈቀደ የተፈጠሩ የቃላት ስብስብን እንዲጠቀሙ ሌላው ምክንያት ነው። ያልተለመዱ የምልክቶች እና የአብይ ፊደላት ስብስብን ለማስታወስ ከመጣር ይልቅ ለማስታወስ ቀላል የሆኑ የተለመዱ ቃሎችን መጠቀም ይችላሉ።

    ቁልፍ ፋይልን መጠቀም Anchor link

    በአማራጭነት የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታን ለማመስጠር ቁልፍ ፋይልን መጠቀም ይችላሉ። ቁልፍ ፋይል ልክ የማለፊያ ቃልን እንደሚጠቀሙ በተመሳሳይ መንገድ ይሰራል። የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን ለመፍታት በሚፈልጉበት በማንኛውም ወቅት ቁልፍ ፋይሉን ለኪፓስኤክስ ማስገባት አለብዎት። የቁልፍ ፋይሉ መቀመጥ ያለበት በፍላሽ ድራይቭ ወይም በሌላ ተንቀሳቃሽ ማህደረ-መረጃ ሲሆን ይህንንም ከኮምፒውተርዎ ጋር ማገናኘት ያለብዎት የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን መክፈት ሲያስፈልግዎ ብቻ ነው። የዚህም ጥቅሙ የኮምፒውተርዎ ዋና ዲስክ (የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎ) በሰው እጅ ላይ ቢወድቅ እንኳን በውጫዊ ማህደረ መረጃ ከተቀመጠው የቁልፍ ፋይል ውጪ የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን መፍታት አይችሉም። (በተጨማሪም ለባላንጣዎ ቁልፍ ፋይልን መገመት ማንኛውንም የማለፊያ ቃል ከመገመት የበለጠ በጣም ከባድ ነው።) የእዚህ መንገድ የጎንዮሽ ጉዳቱ የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን ለመጠቀም በፈለጉ ቁጥር ፋይሉን ያስቀመጡበት ውጫዊ ማህደረ መረጃ በአቅራቢያዎ ሊያገኙት የግድ መሆኑ ነው (ከጠፋ ወይም ጉዳት ከደረሰበት የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን መክፈት አይችሉም)።

    በማለፊያ ቃል ፈንታ ቁልፍ ፋይልን መጠቀም የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን በቁሳዊ ቁልፍ እንደመክፈት ይቆጠራል። ማድረግ የሚጠበቅብዎት የፍላሽ ድራይቩን ከኮምፒውተርዎ ጋር ማገናኘት፣ ቁልፍ ፋይሉን መምረጥ ብቻ ነው። በዋና የማለፊያ ቃል ፈንታ ቁልፍ ፋይልን መጠቀም ከመረጡ የፍላሽ ድራይቩን ያገኘ ማንኛውም ሰው የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን መክፈት ስለሚችል ደህንነቱ በተጠበቀ ቦታ ማስቀመጥዎን ያረጋግጡ።

    ሁለቱንም መጠቀም Anchor link

    የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን ለማመስጠር በጣም አስተማማኝ መንገዱ ዋና የማለፊያ ቃልን እና ቁልፍ ፋይልን በአንድ ላይ መጠቀም ነው። በዚህ አካሄድ የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን የመፍታት ችሎታዎ በሚያውቁት (ዋና የማለፊያ ቃሎ) እና ባለዎት (ቁልፍ ፋይሎ) ላይ የተመሰረተ ነው። ስለዚህ የማለፊያ ቃልዎችዎን ለማግኘት የሚፈልግ ማንኛውም ሸረኛ አካል ሁለቱንም ማግኘት ይጠበቅበታል። (ይህ ከተባለ ዘንዳ የስጋት ሞዴሎን ያስታውሱ። የማለፊያ ቃልዎችዎን ለማጠራቀም ለሚፈልጉ የቤት ውስጥ ተጠቃሚዎች ጠንካራ ዋና የማለፊያ ቃል ብቻ መጠቀም በቂ ነው። ነገር ግን በመንግስት ደረጃ ካሉ እና ሰፊ ቀመራዊ ሃብት ባለቤት ከሆኑ ሸረኛ አካላት ራስዎን መጠበቅ የሚፈልጉ ከሆነ የደህንነትዎን ጥበቃ ከፍ ማድረግ የተሻለ ነው።)

    አሁን ኪፓስኤክስ እንዴት እንደሚሰራ ስለተረዳችሁ በጥቅም ላይ ማዋልን እንጀምር!

    ኪፓስኤክስን መጀምር Anchor link

    አንዴ ኪፓስኤክስን ከጫኑ በኋላ ፕሮግራሙን ያስጀምሩት። ፕሮግራሙ ከጀመረ በኋላ ከፋይል ምናሌው ውስጥ “ኒው ዳታቤዝ” የሚለውን ይምረጡ። ዋና የማለፊያ ቃልን እንዲያስገቡ እና/ወይም ቁልፍ ፋይልን እንዲጠቀሙ የሚጠይቅ መገናኛ ብቅ ይላል። ምርጫዎን መሰረት በማድረግ ተገቢውን የማመልከቻ ሳጥን(ኖች) ይምረጡ። ያስተውሉ እያስገቡት ያለውን የማለፊያ ቃል ማየት ከፈለጉ (በነጠብጣብ ከመደበቅ ፈንታ) በቀኝ በኩል የ“አይን” ምልክት ያለበትን አዝራር ጠቅ ያድርጉ። በተጨማሪም ማንኛውንም ፋይል ለቁልፍ ፋይልነት ለምሳሌ የድመት ስዕልን መጠቀም ይችላሉ። ለቁልፍ ፋይልነት የመረጡት ፋይል መቼም እንደማይቀየር ማረጋገጥ አለብዎት። ምክኒያቱም ይዘቱ ከተቀየረ የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን ለመፍታት አይችልም። በተጨማሪም አንዳንዴ ፋይሉን በሌላ ፕሮግራም መክፈት የፋይሉን ይዘት ለመቀየር በቂ ሊሆን እንደሚችል ይወቁ። ኪፓስኤክስን ለመክፈት ብቻ ካልሆነ በስተቀር ፋይሉን አለመጠቀም አለ የሚባል ምርጥ ልምምድ ነው። (የቁልፍ ፋይሉን ቦታ ወይም ስም መቀየር የተሻለ ድህንነት ይሰጣል።)

    በተሳካ ሁኔታ የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን ካስጀመሩ በኋላ ከፋይል ምናሌው ላይ “ሴቭ ዳታቤዝ” የሚለውን በመምረጥ ያስቀምጡት። (ያስተውሉ በኋላ ላይ የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታ ፋይሉን ወደፈለጉበት ቦታ ማንቀሳቀስ ይችላሉ። ይህም በኮምፒውተርዎ ዋና ዲስክ ላይ ወደተለየ ስፍራ ወይም ወደሌላ ኮምፒውተር ሊሆን ይችላል። ወደሌላ ኮምፒውተር ካንቀሳቀሱት ኪፓስኤክስን እና በፊት የተጠቀሙትን የማለፊያ ቃል/ቁልፍ ፋይል በመጠቀም የውሂብ ጎታውን መክፈት ይችላሉ።)

    የማለፊያ ቃሎችን ማደራጀት Anchor link

    ኪፓስኤክስ የማለፊያ ቃሎችን በ“ግሩፕስ” እንዲያደራጁ ይፈቅዳል። እነኚህም ግሩፖች ወይም ቡድኖች ማህደሮች እንደ ማለት ናቸው። ከምናሌ አሞሌ ውስጥ “ግሩፕስ” የሚለው ምናሌ ውስጥ በመሄድ ወይም በኪፓስኤክስ መስኮት በግራ በኩል ካለው ንጥል መስኮት ግሩፕ የሚለው ላይ ቀኝ ጠቅ በማድረግ ቡድንን ወይም ንዑስ ቡድንን መፍጠር ወይም መሰረዝ ወይም ማረት ይችላሉ። የማለፊያ ቃሎችን በቡድን ማስቀመጥ ከአመቺ የማደራጃ መሣሪያነቱ ውጪ በኪፓስኤክስ ተግባራዊነት ላይ የሚያስከትለው ተጽዕኖ የለም።

    የማለፊያ ቃሎችን ማጠራቀም/ማመንጨት/ማረት Anchor link

    አዲስ የማለፊያ ቃልን ለመፍጠር ወይም አስቀድመው የፈጠሩትን የማለፊያ ቃል ለማጠራቀም የማለፊያ ቃሉን ማጠራቀም የሚፈልጉበት ቡድን ላይ ቀኝ ጠቅ ያድርጉ እና “አድ ኒው ኢንትሪ” የሚለውን ይምረጡ (ወይም ደግሞ ከምናሌ አሞሌ ላይ “ኢንትሪስ &ጂቲ; አድ ኒው ኢንትሪ” የሚለውን መምረጥ ይችላሉ)። ለመሠረታዊ የማለፊያ ቃል አጠቃቀም የሚከተለውን ያድርጉ፦

    • “ታይትል” በሚለው መስክ ላይ ይህን የማለፊያ ቃል ምዝገባ ለማስታወስ የሚረዳዎትን ገላጭ ርዕስ ያስገቡ።
    • በ“ዩዘርኔም” መስክ ላይ ከዚህ የማለፊያ ቃል ምዝገባ ጋር ተዛማጁን የተጠቃሚ ስም ያስገቡ። (የተጠቃሚ ስም ከሌለው ባዶውን ሊተውት ይችላሉ።)
    • “ፓስወርድ” በሚለው መስክ ላይ የማለፊያ ቃልዎትን ያስገቡ። አዲስ የማለፊያ ቃል እየፈጠሩ ከሆነ (ይህም ድረገጽ ላይ ሊመዘገቡ ቢሆን እና አዲስ፣ ልዩ፣ የዘፈቀደ የማለፊያ ቃል መፍጠር ቢፈልጉ) በቀኝ በኩል የሚገኘውን “ጀን” የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ። ይህም የዘፈቀደ ማለፊያ ቃል ማመንጨት የሚያስችልዎትን የማለፊያ ቃል አመንጪ “ብቅ ባይ” መገናኛ ያመጣልዎታል። በዚህ መገናኛ ውስጥ ብዙ ምርጫዎች አሉ። ከእነዚህም ውስጥ የማለፊያ ቃሉ የትኞቹን ምልክቶች እንዲያካትት እንደሚፈልጉ እና ርዝመቱን ጭምር ይገኙበታል።
      • ያስተውሉ በዘፈቀደ የማለፊያ ቃል ካመነጩ የማለፊያ ቃሉ ምን እንደሆነ ማስታወስ (ወይም ማወቅ!) አይጠበቅብዎትም! ኪፓስኤክስ ያጠራቅምልዎታል። ስለዚህም የማለፊያ ቃሉን መጠቀም በሚያስፈልግዎ በማንኛውም ወቅት በተገቢው ፕሮግራም ላይ ቀድተው መለጠፍ ይችላሉ። ይህም የማለፊያ ቃል ካዝና ዋና አላማ ነው። የማለፊያ ቃሎቹ ምን እንደሆኑ ማወቅ ሳያስፈልግዎት የተለያዩ ረዥም እና በዘፈቀደ የተፈጠሩ የማለፊያ ቃሎችን ለእያንዳንዱ ድረገጽ እና አገልግሎት መጠቀም!
      • በዚህም ምክንያት የማለፊያ ቃሉን አገልግሎቱ የሚፈቅደውን ያህል ማርዘም እና የቻሉትን ያህል የተለያዩ ምልክቶችን መጠቀም ይችላሉ።
      • አንዴ ምርጫዎ ከተስማማዎት የማለፊያ ቃሉን ለማመንጨት በመስኮቱ የታችኛው ቀኝ የሚገኘውን “ጀነሬት” የሚለውን ጠቅ ያድርጉ እና ቀጥለው “ኦኬ”ን ጠቅ ያድርጉ። የመነጨው የዘፈቀደ የማለፊያ ቃል በቀጥታ “ፓስወርድ” እና “ሪፒት” በሚለው መስክ ላይ ገብቶ ያገኙታል። (የዘፈቀደ የማለፊያ ቃልን የማያመነጩ ከሆነ የመረጡትን የማለፊያ ቃል “ሪፒት” በሚለው መስክ ውስጥ እንደገና ማስገባት ይጠበቅብዎታል።)
    • በመጨረሻም ኦኬ የሚለውን ጠቅ ያደርጉ። የማለፊያ ቃልዎ በማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎ ውስጥ ይጠራቀማል። ለውጦቹ እንደተቀመጡ እርግጠኛ ለመሆን “ፋይል &ጂቲ; ሴቭ ዳታቤዝ” የሚለው ጋር ሄደው አርትዖት የተደረገበትን የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን ማስቀመጥዎን ያረጋግጡ። (በሌላ መልኩ ስህተት ከሰሩ ደግሞ ውሂብ ጎታ ፋይሉን ዘግተው እንደገና በመክፈት ሁሉንም ስህተቶች ማስወገድ ይችላሉ።)

    ያጠራቀሙትን የማለፊያ ቃል መቀየር ወይም አርትዖት ማድረግ ቢያስፈልግዎት የማለፊያ ቃሉ ያለበት ቡድንን ይምረጡ እና በቀኝ በኩል ካለው ንጥል መስኮት አርዕስት ላይ ሁለቴ ጠቅ ያድርጉ። ከዛም “ኒው ኢንትሪ” መገናኛ እንደገና ብቅ ይላል።

    መደበኛ አጠቃቀም Anchor link

    በማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎ ያስቀመጡትን ግብዓት ጥቅም ላይ ለማዋል በግብዓቱ ላይ ቀኝ ጠቅ ያድርጉ እና “ኮፒ ዩዘርኔም ቱ ክሊፕቦርድ” ወይም “ኮፒ ፓስወርድ ቱ ክሊፕቦርድ” የሚለውን ይምረጡ እና የተጠቃሚ ስምዎን ወይም የማለፊያ ቃሎን ማስገባት ወደፈለጉበት መስኮት ወይም ድረገጽ ሄደው በተገቢው መስክ ላይ ይለጥፉት። (በግብዓቱ ላይ ቀኝ ጠቅ ከማድረግ በተጨማሪ የሚፈልጉት የግብዓት ተጠቃሚ ስም ወይም ማለፊያ ቃል ላይ ሁለቴ ጠቅ በማድረግ የተጠቃሚ ስሙን ወይም የማለፊያ ቃሉን በቀጥታ በቅንጥብ ሰሌዳው ላይ መቅዳት ይችላሉ።)

    ስልጡን አጠቃቀም Anchor link

    የቁልፍ ሰሌዳዎ ላይ ልዩ የሆነ የቁልፎች ስብስብን ሲጫኑ የተጠቃሚ ስምዎን እና የማለፊያ ቃልዎን በሌላ ፕሮግራሞች ውስጥ ማስገባቱ የኪይፓስኤክስ ከብዙ በጣም ጠቃሚ ገጽታዎች መካከል አንዱ ነው። ያስተውሉ ይህ ገጽታ በሊኒክስ የሚሰሩ ኮምፒውተሮች ብቻ ላይ የሚገኝ ቢሆንም እንደ ኪፓስ (ኪፓስኤክስ የተመሰረተው በእዚህ ላይ ነው) ያሉ ሌሎች የማለፊያ ቃል ካዝናዎች ይህንን ገጽታ በሌሎች ስርዓተ ክወናዎች (ኦፕሬቲንግ ሲስተሞች) ላይ በተመሳሳይ መንገድ ይሠራሉ።

    ይህንን ገጽታ ለማስቻል የሚከተለውን ያድርጉ

    1. ሉላዊ የማፍጠኛ ቁልፍዎን ይምረጡ። ከ“ኤክስትራስ” ምናሌ “ሴቲንግስ” የሚለውን ከመረጡ በኋላ “አድቫንስድ” የሚለውን በግራ በኩል ካለው ንጥል መስኮት ላይ ይምረጡ። “ግሎባል አውቶ ታይፕ ሾርትከት” የሚለው መስክ ውስጥ ጠቅ ያድርጉ እና ለመጠቀም የሚፈልጉትን የአቋራጭ ቁልፍ ስብስብ ይጫኑ። (ለምሳሌ Ctrl፣ Alt እና Shiftን ተጭነው ይቆዩ እና ቀጥለው “p”ን ይጫኑ። የሚፈልጉትን የቁልፍ ጥምረት መጠቀም ይችላሉ ነገር ግን ሌሎች መተግበሪያዎች ከሚጠቀሟቸው የማፍጠኛ ቁልፎች ጋር የማይጋጩ መኾኑን ማረጋገጥ አለብዎት። ስለዚህ እንደ Ctrl+X ወይም Alt+F4 ካሉ ጥምረቶች ለመራቅ ይሞክሩ።) ከተስማማዎት “ኦኬ” የሚለውን ጠቅ ያድርጉ።

    2. ለማለፊያ ቃል የተወሰነ ራስ ተይብን ማዋቀር የማለፊያ ቃሉን ማስገባት የፈለጉበት መስኮት ክፍት እንደሆነ ያረጋግጡ። በመቀጠል ወደ ኪፓስኤክስ ይሂዱና ራስ ተይብን ማስቻል የሚፈልጉትን ግብዓት ያግኙ እና “ኒው ኢንትሪ” መገናኛውን ለመክፈት በግብዓቱ ርዕስ ላይ ሁለቴ ጠቅ ያድርጉ።

    3. “ቱልስ” የሚለውን በታችኛው ግራ ክፍል ያለው አዝራር ላይ ጠቅ ያድርጉ እና “አውቶ-ታይፕ: ሴሌክት ታርጌት ዊንዶው” የሚለውን ይምረጡ። ብቅ በሚለው መገናኛ ላይ ተቆልቋይ ሳጥኑን ያስፉ እና የተጠቃሚ ስሙ እና የማለፊያ ቃሉ እንዲገባበት የሚፈልጉትን የመስኮት ርዕስ ይምረጡ። ኦኬ ላይ ጠቅ ያድርጉ እና በድጋሚ ኦኬ ላይ ጠቅ ያድርጉ።

    ይሞክሩት! አሁን የተጠቃሚ ስምዎን እና የመለፊያ ቃልዎን ራስ ተይብ ለማድረግ ኪፓስኤክስ የተጠቃሚ ስምዎን/የማለፊያ ቃልዎን ራስ ተይብ እንዲያደርግልዎት የሚፈልጉበት መስኮት/ድረ ገጽ ጋር ይሂዱ። ጠቋሚው የተጠቃሚ ስሞን የሚያስገቡበት ቅጥረጹፍ ውስጥ መሆኑን ያረጋግጡ እና ከላይ ለሉላዊ የማፍጠኛ ቁልፍነት የመረጧቸውን የቁልፍ ስብስቦችን ይጫኑ። ኪፓስኤክስ ክፍት እስከሆነ ድረስ (ምንም እንኳ ያነሰ ወይም ትኩረት የሌለበት ቢሆንም) የተጠቃሚ ስምዎት እና የማለፊያ ቃልዎት በቀጥታ መግባት አለበት።

    ያስተውሉ እንደ የድረ ገጹ/የመስኮቱ አወቃቀር ይህ ገጽታ መቶ በመቶ ወዲያውኑ በትክክል ላይሰራ ይችላል። (ለምሳሌ የተጠቃሚ ስሙን አስገብቶ ነገር ግን የማለፊያ ቃሉን ላያስገባ ይችላል።) ምንም እንኳ ይህ ገጽታ እንዲሠራ መላ መፈለግ እና ማበጀት ቢችሉም ለበለጠ መረጃ ይህን የኪፓስ ሰነድ እንዲመለከቱ እናሳስባለን። (በኪፓስ እና ኪፓስኤክስ መካከል አንዳንድ ልዩነቶች ቢኖሩም ይህ ገጽ ትክክለኛውን መንገድ ለመምራት በቂ ነው።)

    በአጋጣሚ ለመጫን አዳጋች የሆነ የቁልፍ ስብስብን እንዲጠቀሙ እናሳስባለን። የባንክ አካውንት የማለፊያ ቁልፍዎን በስህተት የፌስቡክ ገጾ ላይ መለጠፍ አይፈልጉም!

    ሌሎች ገጽታዎች Anchor link

    በውሂብ ጎታዎ ውስጥ ያስቀመጡትን ግብዓት ለመፈለግ የመፈለጊያ ሳጥን (በዋናው የኪፓስኤክስ መስኮት ሰሪ አሞሌ ውስጥ ያለ ቅጥረጽሑፍ) ውስጥ ስለሚፈልጉት ነገር ይተይቡ እና ከቁልፍ ሰሌዳው ላይ አስገቢ ቁልፍን (enter) ይጫኑ።

    በዋና መስኮት ውስጥ የሚገኘው የአምዱ ራስጌ ላይ ጠቅ በማድረግ ግብዓቶችዎን መደርደር ይችላሉ።

    በተጨማሪም “ፋይል &ጂቲ; ሎክ ወርክስፔስ” የሚለውን በመምረጥ ኪፓስኤክስን “መዝጋት” ይችላሉ። ይህም ኪፓስኤክስን ክፍቱን መተው ያስችልዎታል። ነገር ግን የማለፊያ ቃል ውሂብ ጎታዎን በድጋሚ ከመጠቀምዎ በፊት ዋና የማለፊያ ቃልዎን (እና/ወይም ቁልፍ ፋይልዎን) ይጠይቅዎታል። ኪፓስኤክስን ለተወሰነ ጊዜ ካልተጠቀሙት በቀጥታ ራሱን እንዲዘጋ ማድረግ ይችላሉ። ይህም በሆነ አጋጣሚ ከኮምፒውተርዎ ከራቁ ሌላ ሰው የማለፊያ ቃልዎትን እንዳያገኝ ይከላከላል። ይህን ገጽታ ለማስቻል ከምናሌው “ኤክስትራስ &ጂቲ; ሴቲንግስ” የሚለውን ይምረጡ እና ሴኪዩሪቲ ኦፕሽንስ የሚለው ላይ ጠቅ ያድርጉ። ከዛም “ሎክ ዳታቤዝ አፍተር ኢንአክቲቪቲ ኦፍ {ነምበር} ሰከንድስ” የሚለውን ሳጥን ይምረጡ።

    በኪፓስኤክስ ከተጠቃሚ ስም እና ከማለፊያ ቃል በተጨማሪ ሌሎች ነገሮችንም ማጠራቀም ይቻላሉ። ለምሳሌ የአካውንት ቁጥርዎን፣ የምርት መታወቂያ ቁጥር፣ መለያ ቁጥር ወይም የመሳሰሉትን ነገሮች የሚያጠራቅም ምዝገባን መፍጠር ይችላሉ። በ“ፓስወርድ” መስኩ ላይ የሚያስገቡት ውሂብ የማለፊያ ቃል ብቻ መሆን አለበት የሚል መስፈርት የለም። የፈለጉት ነገር ሊሆን ይችላል። በማለፊያ ቃል ፈንታ በ“ፓስወርድ” መስኩ ላይ ማስቀመጥ የፈለጉትን ነገር ያስገቡ (የተጠቃሚ ስም ከሌለው የ“ዩዘርኔም” መስኩን ባዶውን ይተውት) እና ኪፓስኤክስ ደህንነቱ በተጠበቀ እና አስተማማኝ በሆነ መንገድ ያስታውስዎታል።

    ኪፓስኤክስ ለአጠቃቀም ቀላል፣ እና ጠንካራ ሶፍትዌር ስለሆነ ሁሉንም ጠቃሚ ተግባራቱን ለመማር ፕሮግራሙን እንዲያስሱ እንመክራለን።

    Last reviewed: 
    2015-11-23
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
JavaScript license information