Surveillance
Self-Defense

በስምሪት ላይ ያሉ ጋዜጠኛ ነዎት?

  • በስምሪት ላይ ያሉ ጋዜጠኛ ነዎት?

    የመስመር ላይ ግንኙነትዎ አደጋ ወይም ችግር ሳያጋጥመው እንዲቆይ ማድረግ እንዴት ይቻላል።

    ጋዜጠኞች አደገኛ በኾኑ ኹኔታዎች ውስጥ መስራት ይጠበቅባቸዋል። ይሁንና መረጃዎቻቸውን እና የመስመር ላይ ግንኙነቶቻቸውን እንዲሁም ለአደጋ ከሚያጋልጥ ጀብደኝነት ራሳቸውን መጠበቅ ይኖርባቸዋል። ይህ የዲጂታል ሰነዶች ዝርዝር ከአደገኛ ኹኔታዎች ራስን ስለመከላከል፣ ደህንነትን ስለመጠበቅ እንዲሁም የመስመር ላይ እገዳን እንዴት ማለፍ እንደሚቻል ያስተምራል።

  • የሚያጋጥምዎ አደጋዎችን መገምገም

    ጠቅላላ ውሂብዎን ሁልጊዜ ከሁሉም ሰው ለመጠበቅ መሞከር እጅግ አድካሚ እና የማይቻል ነው፡፡ ነገር ግን መፍራት የለብዎትም! ደኅንነት በጥንቃቄ በሚነደፍ ዕድቅ የሚመራ እና ለእርሶ ትክክለኛ የሆነውን እየተጠቀሙ የሚያዳብሩት ሂደት ነው፡፡ ደኅንነት ማለት እንዳንድ መሳሪያዎች መጠቀም ወይም ሶፍትዌር ማውረድ ማለት አይደለም፡፡ እርስዎ በተለየ የተጋረጠብዎን የደኅንነት ስጋት ከመረዳት እና እነዚህን ስጋቶች እንዴት መመከት እንደሚቻል ከማወቅ የሚጀምር ነው፡፡.

    በኮምፒተር ደኅንነት ስጋት የሚባለው ውሂብዎን ከጥቃት ለመከላከል የሚያደርጉትን ጥረት የማሳነስ አቅም ያለው ክስተት ነው፡፡ ምን መከላከል እንደሚፈልጉ እና ከማን መከላከል እንደሚፈልጉ በመለየት ያጋጠመዎትን ስጋት መጋፈጥ ይችላሉ፡፡ ይህ ሂደት “የስጋት ሞዴል” ይባላል፡፡

    ይህ መመሪያ የስጋት ሞዴልዎን እንዴት መቅረጽ እንዳለብዎ ወይም የዲጂታል መረጃዎችዎ የሚያጋጥማቸውን አደጋ እንዴት መገምገም እንደሚችሉ እና የትኞቹ መፍትሔዎች ለእርስዎ የተሻለ እንደሆኑ ያስተምራል፡፡

    የስጋት ሞዴል እንዴት ያለ ነገር ነው? ቤትዎ እና ንብረትዎን እንዳይዘረፉ ይፈልጋሉ እንበል፡፡ ከዚያም የሚከተሉትን ጥያቀዎች ይጠይቃሉ፡

    በቤቴ ውስጥ ያለ ጥበቃ የሚያስፈልገው ነገር ምንድን ነው?

    • የንብረትዎ ዝርዝር ጌጣጌጦች፣ ኤሌክትሮኒክሶች፣ የባንክ ሰነዶች፣ የመጓጓዣ ሰነዶች ወይም ፎቶግራፎችን ሊጨምሩ ይቻላሉ፡፡

    ከማን ነው ራሴን መከላከል የምፈልገው?

    • የባለጋራዎችዎ ዝርዝር፡- ዘራፊዎችን፣ ደባልዎችዎን ወይም እንግዳዎችን ሊጨምር ይቻላል፡፡

    መከላከል ምን ያህል አስፈላጊ ነው?

    • ጎረቤቶቼ ከዚህ በፊት ተዘርፈው ያውቃሉ? ደባሎቼ ወይም እንግዶቼ ምን ያህል ታማኝ ናቸው? ባለጋራዎቼ እኔን ማጥቃት የሚያስችል ምን አቅም አላቸው? ግምት ውስጥ የማስገባቸው አደጋዎች ምንድን ናቸው?

    ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?

    • በቤቴ ያለ ልተካዉ የማልችለው ነገር ምን ምንድን ነው? እነዚህን ነገሮች መተካት የሚያስችል ገንዘብ እና ጊዜ አለኝ? የገባኹት የመድኅን ዋስትና ከቤቴ የተዘረፉ ንብረቶችን ይጨምራል?

    ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    • ለአደጋ የተጋለጡ ሰነዶችን ማሰቀመጫ የሚሆን ካዝና ለመግዛት ፍቃደኛ ነኝ? እጅግ አስተማማኝ ቁልፎችን የመግዛት አቅም አለኝ? በአቅራቢያዬ የሚገኝ ባንክ የደኅንነት ሳጥን ተከራይቼ ውድ ንብረቶቼን ለማስቀመጥ ጊዜ አለኝ?

    እነዚህን ጥያቄዎች ለራስዎ ካቀረቡ በኋላ ማድረግ የሚችሉትን ነገር ለመገምገም ዝግጁ ነዎት፡፡ ንብረትዎችዎ ትልቅ ዋጋ ያላቸው ሆነው ነገር ግን የመዘረፍ እድላቸው ዝቅተኛ ከሆነ ካዝና በመግዛት ብዙ ገንዘብ ማውጣት አይኖርብዎት ይሆናል፡፡ ነገር ግን አደጋው ከፍተኛ ከሆነ ገበያ ላይ የሚገኝ ምርጥ ካዝና መግዛት ይኖርብዎታልም፤ ደኅንነት ስርዓት ለመጨመርን ማሰብ ይኖርብዎታል፡፡

    የደኅንነት ስጋት ሞዴል መገንባት የሚያጋጥምዎን የተለየ አደጋ ፣ ንብረትዎችዎን፣ ባለጋራዎችዎን፣ የባላጋራዎችዎን አቅም እና የተጋረጠብዎ አደጋ የመፈጸም ዕድል ምን ያህል እንደሆነ እንዲገነዘቡ ይረዳዎታል፡፡

    የስጋት ሞዴል ምንድን ነው? ከየትስ ነው የሚጀምረው?

    የስጋት ሞዴል ዋጋ በሚሰጧቸው ነገሮች ላይ ጉዳት የሚያስከትሉ ነገሮች እንዲለዩ እና ከማን መጠበቅ እንደሚገባዎ እንዲያውቁ ይረዳዎታል፡፡ የስጋት ሞዴልዎን ሲቀርጹ ለእነዚህ አምስት ጥያቄዎች መልስ ያዘጋጁ:

    1. ምንድን ነው መከላከል የምፈልገው?
    2. ራሴን መከላከል የምፈልገው ከማን ነው?
    3. ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?
    4. ራሴን መከላከል ምን ያህል ነው የሚያስፈልገኝ?
    5. ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    እያንዳንዱን ጥያቄ በዝርዝር እንመልከት፡፡

    ምንድን ነው መከላከል የምፈልገው?

    ንብረት ዋጋ የሚሰጡት እና እንዳይጠፋብዎ የሚጠብቁት ነገር ነው፡፡ ስለ ዲጂታል ደህንነት በምንነጋገርበት ወቅት እሴት ወይም ንብረት የምንለው ነገር መረጃን እንደኾነ መታወቅ ይኖርበታል። ለምሳሌ የኢሜል አድራሻዎ፣ የወዳጆችዎ ዝርዝር፣ የፈጣን መልዕክት ልውውጥዎ፣ ቦታዎች እና የተለያዩ ሰነድዎችዎ በሙሉ ንብረትዎችዎ ናቸው። በተጨማሪም ኮምፒውተርዎ፣ ስልክዎ እና የመሳሰሉትም ንብረትዎችዎ ናቸው።

    የንብረትዎን ዝርዝር፣ ውሂብዎ የት እንደተቀመጠ፣ እነማን መጠቀም እንደሚችሉ እና ሌሎች እንዳይጠቀሙት የሚከለክላቸው ምን እንደኾነ ይጻፉ።.

    ራሴን መከላከል የምፈልገው ከማን ነው?

    ይህንን ጥያቄ ለመመለስ ማን እርስዎን አና መረጃዎችዎን ዒላማ ውስጥ ማስገባት ይፈልጋል የሚለውን ማወቅ ጠቃሚ ነው፡፡ ግለሰብ ወይም ሌላ አካል ንብረቶችዎ ላይ ስጋት የሚጥል ሁሉ “ባለጋራዎ” ነው፡፡ አለቃዎ፣ የቀድሞ ባልደረባዎ፣ የቢዝነስ ተፎካካሪዎ፣ የሀገርዎ መንግስት ወይም በህዝባዊ ትይይዝት ላይ ያለ የመረጃ ጠላፊ አቅም ያላቸው የባለጋራዎች ምሳሌዎች ናቸው፡፡

    የእርስዎን ውሂብ ወይም የግንኙነት መረጃዎን ማግኘት የሚፈልግ ማን ሊኾን እንደሚችል ጥርጣሬ ውስጥ በማስገባት የባለጋራዎችዎን ዝርዝር ያውጡ። እነርሱም ግለሰቦች፣ የመንግስት አካላት ወይም ተቋማት ሊኾኑ ይችላሉ፡፡

    የስጋት ሞዴልዎን ካዘጋጁ በኋላ እንደባለጋራዎችዎ ማንነት፣ በተወሰኑ ሁኔታዎች ውስጥ ይህንን ዝርዝር ማስወገድ ይኖርብዎ ይሆናል፡፡

    ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?

    ባለጋራዎ በመረጃዎ ላይ ጉዳት ወይም አደጋ ሊያደርስ የሚችልባቸው በርካታ መንገዶች አሉ። ለምሳሌ ግንኙነትዎ በኔትወርክ በሚተላለፍበት ወቅት ባለጋራዎ የግንኙነትዎን ይዘት ሊያዳምጥ ወይም ሊያነብ፤ ወይም የግል ውሂብዎን ሊሰረዝ ወይም ሊያበላሽ ይችላል።

    ባለጋራዎች የሚያደርሱት ጥቃት የተለያየ እንደኾነ ሁሉ ጥቃት ለመሰንዘር የሚነሱበት አላማም እንዲሁ የተለያየ ነው። ለምሳሌ ፖሊስ ወይም የተለያዩ የሕግ አስፈጻሚ አካላት የፈጸሙትን የሰብዓዊ መብት ጥሰት የሚያሳይ ቪዲዮ ቢኖርዎት መንግስት የዚህን ቪዲዮ ስርጭት ለመቀነስ በማሰብ ቪዲዮውን ለማጥፋት ወይም ተደራሽነቱን ለመቀነስ ሊሞክር ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ ፖለቲካዊ ባላንጣዎችዎ እንዲህ ዓይነቱን ድብቅ መረጃ ያለ እርስዎ ዕውቀት በእጃቸው ማስገባት እና ማተም ይፈልጉ ይሆናል።

    የስጋት ሞዴል ባለጋራዎ ከንብረትዎ በአንዱ ላይ ጥቃት ለመፈጸም ቢሳካለት የሚያስከትለውን ጉዳት መጠን በመረዳት ዙሪያ ያጠነጥናል፡፡ ይህን ለማድረግ የባለጋራዎን አቀም ከግምት ውሰጥ ማስገባት ይገባል፡፡ ለምሳሌ የስልክ አገልግሎት አቅራቢ በስልክዎ የሚያደርጉትን ግንኙነት በሙሉ ማግኘት ስለሚችል የራስዎን መረጃ በመጠቀም ሊጎዳዎት ይችላል። ክፍት የኾኑ የዋይፋይ ኔትወርኮችን በሚጠቀሙበት ወቅት መረጃ ጠላፊዎች ያልተመሰጠሩ ግንኙነትዎትን ሊያገኙ ይችላሉ። መንግስታት ደግሞ የበለጠ አቅም ይኖራቸዋል፡፡

    በመኾኑም ባለጋራዎ በግል ውሂብዎ ማድረግ የሚፈልገው ምን ሊኾን እንደሚችል ይዘርዝሩ።

    መከላከል ምን ያህል አስፈላጊ ነው?

    አደጋ የሚባለው የደኅንነት ስጋት የተወሰነ ንብረትዎን የምር መጠቃት አዝማሚያ ነው፡፡ ይህም ከአቅም ጋር ጎን ለጎን አብሮ የሚሄድ ነው። ምንም እንኳን የተንቀሳቃሽ ስልክ አገልግሎት አቅራቢ የእርስዎን ውሂብ ሙሉ በሙሉ የማግኘት አቅም ቢኖረውም የእርስዎን መልካም ስም ለማጉደፍ ኾን ብለው የግል ውሂብዎን በአደባባይ ላይ የመለጠፍ አዝማሚያው አናሳ ነው።

    በስጋት እና በአደጋው የመከሰት አዝማሚያ መካከል ያለውን ልዩነት ማወቅ ጠቃሚ ነው። ስጋት ሊከሰት የሚችለው ጉዳት ሲኾን አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም ሪስክ የሚባለው ደግሞ ይህ ስጋት ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ነው። ለምሳሌ የህንጻ መደርመስ ስጋት ቢኖር ይህ ስጋት ግን ለስምጥ ሸለቆ ቅርብ በሆኑ ከተሞች ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል በርቀት ከሚገኙት በጣም ከፍ ያለ ነው።

    አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ትንተናን ማካሄድ ግለሰባዊ እና በግለሰቡ አመለካከት የተቃኘ ሂደት ነው። ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ስጋትን የሚያይበት እና ቅድሚያ የሚሰጥበት መንገድ ተመሳሳይ አይደለም። በርካታ ሰዎች የተወሰኑ ስጋቶች የመከሰት አዝማሚያቸው ምንም ይሁን ምን ለመጋፈጥ ፈቃደኛ አይደሉም። ምክንያቱም የስጋቱ መኖር ብቻ ከሚያስፈልጋቸው ዋጋ ጋር ሲወዳደር ሚዛን አይደፋም ብለው ስለሚያምኑ ነው። በሌሎች ሁኔታዎች ደግሞ ግለሰቦች አደጋው የመከሰት እድሉ ከፍተኛ ቢኾንም እንኳን ስጋቱን እንደ ችግር አያዩትም።

    በከፍተኛ ትኩረት ሊመለከቷቸው የሚገቡ ስጋቶችዎን በዝርዝር ይጻፉ፤ እንደገናም የመከሰት ዕድላቸው አናሳ የሆኑ ወይም ጉዳት የለሽ በመሆናቸው (ወይም ለመከላከል አዳጋች የሆኑትን) የሚያስጨንቅዎን ያስፍሩ፡፡

    ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    ይህንን ጥያቄ ለመመለስ የጉዳት አዝማሚያ ትንታኔ መስራት ያስፈልጋል፡፡ ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ቅድሚያ የሚሰጣቸው ነገሮች አይኖሩትም ወይም ስጋቶችን በተመሳሳይ መንገድ አይመለከትም፡፡

    ለምሳሌ በብሔራዊ ደኅነነት ጉዳይ ውስጥ የሚገኝ ደንበኛውን የሚወክል የህግ አማካሪ/ጠበቃ ከአንድ ለልጅዋ አስቂኝ የድመት ቪዲዮዎችን ከምትልክ እናት በበለጠ የተመሰጠሩ ኢሜሎችን ለመጠቀም እና ግንኙነቶቹን ለመጠበቅ ብዙ ርቀት ይጓዛል፡፡

    ልዩ ስጋቶችዎ የሚያደርሱብዎን ጉዳት ለመቀነስ ያልዎትን አማራጮች በሙሉ ይዘርዝሩ፤ የገንዘብ እጥረት፣ የቴክኒክ ጉድለት ወይም ማኀበራዊ እንቅፋት ካለብዎም ያስፍሯቸው፡፡

    ስጋት ሞዴል እንደ የዘወትር ተግባር

    የስጋት ሞዴልዎ እርስዎ ያሉበት ሁኔታ ሲቀየር አብሮ እንደሚቀየር በአእምሮዎ ይመዝግቡ፡፡ በዚህ ምክንያት በየጊዜው የስጋት ሞዴልን መገምገም ጥሩ ልምድ ነው፡፡

    በራስዎ ልዩ ሆኔታ ላይ የተመሰረተ የራስዎን የስጋት ሞዴል ይፍጠሩ፡፡ለወደፊት በቀን መቁጠሪያዎ ላይ ምልክት ያድርጉ፡፡ ይህም የስጋት ሞዴልዎን እንዲከልሱ እና አሁን ለሚገኙበት ሁኔታ ተገቢ መሆኑን እንዲፈትሹ ይረዳዎታል፡፡

    Last reviewed: 
    1-10-2019
  • ከሌሎች ጋር ስለመገናኘት

    የቴሌኮሚኒኬሽን ኔትወርኮች እና ኢንተርኔት ከሌሎች ሰዎች ጋር የምናደርገውን ግንኙነት ከምንጊዜውም በተሻለ ቀላል እንዲኾን ቢያደርጉም ክትትል ይበልጥ እንዲበረታ አድርገዋል። ግላዊነትዎን ለመጠበቅ ተጨማሪ እርምጃዎችን ካልወሰዱ እያንዳንዱ የስልክ ጥሪ፣ አጭር የጽሑፍ መልዕክቾች፣ ኢሜል ምልልሶች፣ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎቶች፣ የድምጽ እና ቪዲዮ ጥሪዎች እና የማኀበራዊ ሚዲያ መልዕክቶች በሙሉ ለሌሎች አድማጮች ተጋላጭ ናቸው።

    በአብዛኛውን እና እጅግ በጣም የተሻለው ደኅንነቱ የተጠበቀ ግንኙነት የማድረጊያው መንገድ የመገናኛ አውታሮችን፣ ኮምፒውተሮችን ወይም ሰልኮችን ሳይጠቀሙ በአካል መገናኘት ነው። ነገር ግን ሁልጊዜም መገናኘት ስለማይቻል ቀጣዩ የተሻለ አማራጭ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን መጠቀም ነው፡፡

    ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ እንዴት ይሰራል?

    ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ መረጃው በዋናው መልእክት ላኪ (የመጀመሪያው "ጥግ") ሚስጥራዊ መልዕክት እንዲሆን መደረጉን እና የመጨረሻው ተቀባይ (ሁለተኛ "ጥግ") ብቻ ምስጢራዊው መልዕክት መፈታቱን ያረጋግጣል፡፡ ይህ ማለት ማንም ሰው በመሀል ገብቶ መስማት አይችልም፤ መልዕክትዎን አይፈታምም፡፡ ይህ የኢንተርኔት ካፌዎችን፣ የኢንተርኔት አገልግሎት አቅራቢው፣የሚጠቀሙት መካነ ድር እና የተንቀሳቃሽ ስልክ መተግበሪያዎንም ይጨምራል፡፡ በተወሰነ መልኩ በተቃራኒው በስልክዎ ላይ ባለመተግበሪያ የተመለከቱት መልዕክት ወይም በኮምፕዩተርዎ የጎበኙት መካነ ድር ራሳቸው የመተግበሪያው ወይም የመካነ ድሩ ባለቤት ያዩታል ማለት አይደለም፡፡ የጥሩ ምስጠራ ሁነኛ መለያው ምስጠራውን የነደፉት እና የተገበሩት ሰዎች ራሳቸውን እንኳን ሰብረው መግባት የማይችሉት ነው፡፡

    በኤስኤስዲ መካነ ድር ላይ መመሪያ የተዘጋጀላቸው መሣሪያዎች በሙሉ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ይጠቀማሉ፡፡ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ለማንኛውም አይነት ግንኙነትዎ የድምጽ እና ቪዲዮ ጥሪዎች፣ የጽሑፍ ውይይት እና ኢሜልን ጨምሮ መጠቀም ይችላሉ፡፡

    (ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ከንብርብር ማጓጓዣ ምስጠራ ጋር መምታታት የለብዎትም፡፡ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ መልዕክትዎን ከእርስዎ እስከ ተቀባዩ ድረስ ሲጠብቅ ንብርብር ማጓጓዣ ምስጠራ ደግሞ መልዕክትዎ ከእርስዎ መሣሪያ ወደ መተግበሪያው ሰርቨር ወይም መካነ ድር እና ከመተግበሪያው ሰርቨር ወደ መልዕክት ተቀባዩ መሣሪያ ሲጓጓዝ ብቻ ነው ጥበቃ የሚያደርገው፡፡ በመሀል የእርስዎ መልዕክት መለዋወጫ አገልግሎት አቅራቢ ወይም የጎበኙት መካነ ድር ወይም የተጠቀሙት መተግበሪያ ያልተመሰጠረ የመልዕክትዎን ቅጂ ሊያገኙ ይችላሉ፡፡

    ከበስተጀርባ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የሚሰራው እንዲህ ነው፡፡ ሁለት ግለሰቦች ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ተጠቅመው መገናኘት ሲፈልጉ(ለምሳሌ አበበ እና ጫልቱ) እያንዳንዳቸው ቁልፎች የሚባሉትን ውሂቦች ማመንጨት አለባቸው። እነዚህ ቁልፎች ማንም ማንበብ የሚችለውን ውሂብ አዛማጅ ቁልፉን ከያዘው ሰው በቀር ማንም ማንበብ ወደማይችለው ውሂብ ይቀይራሉ፡፡ አበበ ለጫልቱ መልዕክትን ከመላኩ በፊት ጫልቱ ብቻ መልዕክቱን መፍታት እንድትችል በእርሷ ቁልፍ መልዕክቱን ያመሰጥረዋል። የተመሰጠረውን መልዕክትም በኢንተርኔት ይልከዋል። ማንኛውም ግለሰብ የአበበ እና የጫልቱን ግንኙነት ቢሰልል እና አበበ መልዕክቱን ለመላክ የተጠቀመውን አገልግሎት (ለምሳሌ የአበበን የኢሜል መለያ) መጠቀም ቢችል እንኳን ሰላዩ የሚያየው የተደበቀውን መልዕክት እንጂ የመልዕክቱን ይዘት አይደለም። ጫልቱ መልዕክቱን በምትቀበልበት ወቅት የራሷን ቁልፍ በመጠቀም ይዘቱን ወደ ሚነበብ መልዕክት መፍታት አለባት።

    እንደ ጎግል ሐንጋውት ያሉ አንዳንድ አገልግሎቶች «ምስጠራን» ያስተዋውቃሉ፤ ነገር ግን የሚጠቀሙት በጎግል የተፈጠሩ እና ቁጥጥር ስር ያሉ ቁልፎችን ነው፡፡ ይህ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ አይደለም፡፡ ውይይቱ የምር ደኀንነቱ የተጠበቀ እንዲሆን "ጥግ"ዎች ብቻ ማመስጠር እና መፍታት የሚችሉበት ቁልፎች ሲኖራቸው ነው፡፡ የሚጠቀሙት አገልግሎት ቁልፎችን የሚቆጣጠር ከሆነ ያ አገልግሎት የማጓጓዣ ንብርብር-ምስጠራ ነው፡፡

    ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ማለት ተጠቃሚዎች ቁልፎቻቸውን በሚስጢር የሚይዙበት ነው። በሌላ አገላለጽ ለመመስጠር እና ለመፍታት የሚያገለግሉት ቁልፎችን ትክክለኛ ሰዎችንብረታቸውን ሲያደርጓቸው ማለት ነው። ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን መጠቀም ቁልፎችን በትጋት የሚያረጋግጡ መተግበሪያዎችን መርጦ ከማውረድ ጀምሮ ሰፊ ጥረት ይጠይቃል።ነገር ግን ለተጠቃሚዎች ደኅንነታችን እጅግ በጣም የተሻለው ሁለቱም የሚጠቀሙበትን አገልግሎት ሰጪ አለማመን ነው።

    ስለ ምስጠራ ምን አውቃለው?የምስጠራ መሠረታዊ ጽንሰ ሐሳቦች እና የተለያዩ የምስጠራ አይነቶች በሚሉት ክፍሎች ስለምስጠራ የበለጠ ይማሩ፡፡

    የስልክ ጥሪዎች እና የጽሑፍ መልዕክቶች ከተመሰጠሩ የኢንተርኔት መልዕክቶች ጋር

    በመደበኛም ሆነ ተንቀሳቃሽ ስልክ ሲደውሉ ንግግርዎ ከጥግ እስከ ጥግ አልተመሰጠረም፤ አጭር ጽሑፍ መልዕክት( SMS) ሲልኩ ደግሞ መልዕክቱ ጭራሽ አልተመሰጠረም፡፡ ሁለቱም መንግሥታት ወይም ስልኩ ላይ ስልጣን ያለው ማንኛውም ሰው መልዕክቶችዎን እንዲያነብ ወይም ጥሪዎችዎን እንዲመዘግብ ይፈቅዳሉ፡፡ እርስዎ የተጋላጭነት አዝማሚያ ትንተና መንግስትን የሚያጠቃልል ከሆነ በበይነመረብ የሚንቀሳቀሱ ምስጠራዎችን አማራጮችን ይመርጡ ይሆናል፡፡ እንደ ጉርሻ፣ በአብዛኛው ከእነዚህ የምስጠራ አማራጮች ቪዲዮም ያቀርባሉ፡፡

    አንዳንድ ከጥግ እስከ ጥግ የተመሰጠረ የጽሑፍ፣ የድምጽ እና ምስል ጥሪዎችን የሚያቀርቡ አገልግሎቶች ወይም ሶፍትዌሮች ምሳሌዎች እነዚህን ይጨምራሉ፡-

    አንዳንድ በነባሪነት ከጥግ እስከ ጥግ የተመሰጠረ አገልግሎት የማይሰጡ አገልግሎቶች ምሳሌዎች እነዚህን ይጨምራሉ፡-

    • ጉግል ሐንጋውት
    • ካካዎ ቶክ
    • ላየን
    • ስናፕቻትt
    • ዊቻት
    • ኪውኪው
    • ያሁ ሜሴንጀር

    እንደ ፌስቡክ ሜሴንጀር እና ቴሌግራም ያሉ አገልግሎቶች ሆን ብለው ካበሯቸው ብቻ ከጥግ እስከ ጥግ የተመሰጠረ አግልግሎት ይሰጣሉ፡፡ እንደ አይሜሴጅ ያሉ ደግሞ ከጥግ እስከ ጥግ የተመሰጠረ አገልግሎት የሚሰጡት ሁሉቱም ተጠቃሚዎች ተመሳሳይ መሣሪያዎች ሲጠቀሙ ነው፡፡(አይሜሴጅ የሚሰራው ለአይፎን ተጠቃሚዎች ብቻ ነው፡፡)

    የመላላኪያ አገልግሎቶችን እስከምን ድረስ ያምኗቸዋል?

    ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ከመንግሥታት፣ ጠላፊዎች እና የመልዕክት አገልግሎቱን ከሚሰጠው ድርጅት ከራሱ እርስዎን ሊከላከል ይችላል። ነገር ግን እነዚያ ቡድኖች በሙሉ የምንጠቀምባቸው ሶፍትዌሮች ምሥጢራዊ ለውጦችን ሊያደርጉ ይችሉ ይሆናል። ። ስለዚህ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን እንደሚጠቀሙ ቢናገሩም እንኳን ባልተመሰጠረ ወይም በተዳከመ ምስጠራ ሊልኩ ይችላሉ።

    ኢኤፍኤፍን ጨምሮ ብዙ ቡድኖች የታወቁ አገልግሎት ሰጪዎች (ንብረትነቱ የፌስቡክ እንደሆነው ዋትስአፕ ወይም ሲግናል ያሉ) ቃል የገቡትን ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የምር እየሰጡ መሆናቸውን ጊዜ ወስደው ይፈትሻሉ። ነገር ግን ለእነዚህ አደጋዎች አሳሳቢ ከሆኑ, በይፋ የሚታወቁ እና ምስጢራዊ ዘዴዎችን የሚጠቀሙ መሳሪያዎችን መጠቀም እና ከሚጠቀሙባቸው የትራንስፖርት ስርዓቶች ነጻ እንዲሆኑ የሚረዱ መሳሪያዎችን መጠቀም ይችላሉ። ኦቲአር እና ፒጂፒ ምሳሌዎች ናቸው። እነዚህ ስርዓቶች ለመተግበር በተጠቃሚ ችሎታ ላይ የሚመረኮዙ ሲሆኑ በአብዛኛው ጊዜ ለተጠቃሚዎች ምቹ አይደሉም። እና ሁሉንም ዘመናዊ የላቁ የምስጠራ ቴክኖሎጂዎችን የማይጠቀሙ የቆዩ ፕሮቶኮሎች ናቸው።

    ኦፍ ዘሪከርድ(ኦቲአር) ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን የሚጠቀም ፕሮቶኮል ሲሆን የወዲያው መላላኪያ አገልግሎቶች ላይ ተደርቦ መስራት የሚችል ነው። ኦቲአርን ያካተቱ መሣሪያዎች እነዚህን ይጨምራሉ።

    ፒጂፒ (ወይም ፐሪቲ ጉድ ፕራይቬሲ) ለኤሜይል ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የሚሰጥ መደበኛ አገልግሎት ነው። ፒጂፒ ምስጠራን እንዴት መጫን እና መጠቀም እንደሚችሉ ዝርዝር መረጃ ለማግኘት፡-

    ፒጂፒ ኢሜይል እጅግ ተመራጭ የሚሆነው ቴክኒካዊ ልምድ ላላቸው እና ቴክኒካዊ ልምድ ካላቸው ሌሎች ተጠቃሚዎች ጋር መልዕክት ለሚለዋወጡ እና የፒጂፒን ውስብስብነት እና ውስንነቶችን ለሚያውቁ ነው።

    ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ማድረግ የማይችለው

    ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የመስመር ላይ ግንኙነት ይዘትን ብቻ መደበቅ ይችላል። ነገር ግን ግንኙነት ማድረግዎን መደበቅ አይችልም። ይህ ማለት ዲበ ውሂብ አይጠብቅም ማለት ነው። ይህም የኢሜይል ርዕሰ ጉዳይ፣ ከማን ጋር ግንኙነት እያደረጉ እንዳሉ እና ግንኙነቱን መቼ እንደደረጉ የመሳሰሉትን ያጠቃልላል። ያሉበት ስፍራ ራሱ ዲበ ውሂብ ነው።

    የግንኙነትዎ ይዘት ሚስጥር በኾነበት ወቅት እንኳን ዲበ ውሂብ ወይም ስለ እርስዎ እጅግ በጣም ገላጭ መረጃን አሳልፎ ሊሰጥ ይችላል።

    የስልክ ጥሪዎ ዲበ ውሂብ አንዳንድ በጣም ሚስጥራዊ እና ስሱ የኾኑ መረጃዎችን አሳልፈው ሊሰጡ ይችላሉ። ለምሳሌ፦

    • ከሌሊቱ 8:24 ላይ በስልክ የወሲብ አገልግሎት ወደሚሰጡ እንደደወሉ እና ለ18 ደቂቃ እንዳወሩ ያውቃሉ ነገር ግን ስለ ምን እንዳወሩ አያውቁም።
    • ከራስ መኮንን ድልድይ ለእሳት አደጋ መከላከል መደወልዎን ያውቃሉ ነገር ግን የደወሉበት የመነጋገሪያ ርዕስ ሚስጥር እንደኾነ ይቆያል።
    • ከኤችአይቪ ምርመራ አገልግሎት ጋር፣ በመቀጠልም ከዶክተርዎ ጋር በተመሳሳይ ሰዓት እንደተነጋገሩ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንደተወያዩ አያውቁም።
    • ከአገር ውስጥ የወረዳ ጽሕፈት ቤት ጠመንጃ ህግን በተመለከተ ዘመቻ እያደረጉ እያለ ጥሪ እንደደረሱ ያውቃሉ:: እና ከዚያ በኋላ ሴናተሮች እና ኮንግሬሽን ተወካዮቻቸውን ወዲያውኑ ይደውላሉ። ነገር ግን የእነዚህ ጥሪዎች ይዘት ከመንግስት ጣልቃ ገብነት ይጠብቃል::
    • የማህጸን ስፔሻሊስት ጋር ደውለው ለግማሽ ሰዓት እንዳወሩ እና በመቀጠልም በአካባቢዎ የሚገኝ የቤተሰብ ምጣኔ አገልግሎት ጋር እንደደወሉ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንዳወሩ ማንም አያውቅም።

    ሌሎች ተጨማሪ አገልግሎቶች

    ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ለእርስዎ ደኅንነቱ የተጠበቀ ግንኙነት ለማድረግ አስፈላጊ ከሆኑ ብዙ አገልግሎቶች ውስጥ አንዱ ነው። ከላይ እንደተገለፀው ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ኩባንያዎች እና መንግስታት መልዕክቶችዎ ጋር እንዳይደርሱ ለመከላከል ጥሩ ነው። ነገር ግን ለብዙ ሰዎች, ኩባንያዎች እና መንግስታት ትልቁ ስጋት የሚባሉት አይደሉም። ስለዚህም ጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ምናልባት ከፍተኛው ቀዳሚ ጉዳያቸው ላይሆን ይችላል።

    ለምሳሌ አንድ ሰው ስለ ትዳር አጋሩ፣ ወላጆቹ ወይም አሠሪው መሣሪያቸውን የማግኘት ዕድል ከተጨነቀ ፣ በአጭር ጊዜ “የሚጠፉ” መልዕክቶችን የመላክ አቅም መላኪያውን አገልግሎት ለመምረጥ የመወሰኛ ምክንያት ሊሆን ይችላል። ሌላ ሰው የስልክ ቁጥሩን ስለመስጠት ሊጨነቅ ይችላል፤ እናም የስልክ ቁጥር የሌለው "ቅጽል" መጠቀም መቻል አስፈላጊ ሊሆን ይችላል።

    በአጠቃላይ ሲታይ የደኅንነት እና የግላዊነት ገጽታዎች ደኅንነቱ የተጠበቀ የመገናኛ ዘዴን ለመምረጥ ብቸኛ ምክንያቶች አይደሉም። ጓደኞችዎ እና እውቅያዎችዎ የማይጠቀሙት ከሆነ ከፍተኛ የደኅንነት ባህሪያት ያለው መተግበሪያ ዋጋ የለውም። በጣም ታዋቂ እና በስፋት ጥቅም ላይ የዋሉ መተግበሪያዎች በአገር እና በማህበረሰብ እጅግ የተለያየ ተደራሽነት ሊኖራቸው ይችላል። ደካማ የአገልግሎቱ ጥራት ወይም መተግበሪያውን ለመጠቀም ክፍያ ለተወሰኑ ሰዎች የማይመች ሊያደርግው ይችላል።

    ከደኅንነቱ በተጠበቀ የመግባቢያ ዘዴ ውስጥ ምን ማግኘት እንደሚፈልጉ እና እንደሚያስፈልግዎ ይበልጥ በግልጽ በተረዱ ቁጥር ሰፊ፣ እርስ በርስ የሚጋጩ፣ አንዳንዴም ጊዜ ያለፈባቸው መረጃዎችን ለመለየት ይበልጥ ቀላል ይሆናል።

    Last reviewed: 
    12-7-2018
  • የውሂብ ደኅንነት ጥበቃ

    ስማርት ስልክ፣ ላፕቶፕ ወይም ታብሌት ካልዎት ሁልጊዜም የሚንቀሳቀሱት ከፍተኛ መጠን ያለው ውሂብ ተሸክመው ነው፡፡ የእርስዎ ማኀበራዊ ዕውቂያዎች፣ ግላዊ ግኝኙነቶች፣ የግል ሰነዶች፣ፎቶግራፎች(ምንም አልባትም ደርዘን እና በሺሕ የሚቆጠሩ ሰዎች ምስጢራዊ መረጃዎች) የመሳሰሉት በዲጂታል መሣሪያዎ ከሚያስቀምጧቸው ነገሮች ውስጥ የተወሰኑ ምሳሌዎች ናቸው፡፡ በጣም ብዙ ውሂብ ስለምንይዝ እና ስለምናስቀምጥ ደኅንነቱን መጠበቅ ከባድ ነው፡፡ በቀላሉ ሊወሰድ የሚችል መሆኑ ደግሞ የበለጠ ከባድ ያደርገዋል፡፡

    ውሂብዎ ድንበር ላይ ሊያዝ፣ መንገድ ላይ ሊሰረቅ ወይም ከቤትዎ ሊዘረፍ እና በጥቂት ሰከንዶች ኮፒ ሊደረግ ይችላል፡፡ እንደአለመታደል ሆኖ በይለፍ ቃል፣ በግላዊ መለያ ቁጥር ወይም በፊት ገጽ ቢቆለፍም እንኳን መሣሪያው ከተያዘ ውሂቡን መጠበቅ አይቻልም፡፡ በአንጻራዊንት እነዚህን ቁልፎች በቀላሉ በማለፍ ወሂብ በቀላሉ በሚነበብ መልኩ ከውስጥ ይገኛል፡፡ ባለጋራ ያለ የይለፍ ቃል የእርስዎን ውሂብ ለመቅዳት ወይም ለማጥናት የሚጠበቅበት ወደ መሣሪያው መግባት ብቻ ነው፡፡

    ይህንን ግምት ውስጥ በማስገባት መሣሪያዎን በግዘፍ(ከነ ነፍሱ) የሚሰርቁ ሰዎች በቀላሉ እንዳያገኙት ማድረግ ይችላሉ፡፡የውሂብዎን ደኅንነት መጠበቅ የሚያችልዎት የተወሰኑ መንገዶችን እዚህ ያገኛሉ፡፡

    ውሂብዎን ያመስጥሩ

    ምስጠራ ከተጠቀሙ የእርስዎን የተመሰጠረ ውሂብ ለመፍታት ባለጋራዎ የሚያስፈልገው መሣሪያዎ እና የይለፍ ቃልዎን ነው፡፡ ስለዚህ የተሰወኑ ሰነዶችን ማቀፊያዎችን ሳይሆን ውሂብዎን በሙሉ ማመስጠር እጅግ የበለጠ ደኅንነት ይሰጣል፡፡ አብዛኛዎቹ ስማርት ስልኮች እና ኮምፒውተሮች ሙሉ ዲስክ ምስጠራ አማራጭ ይሰጣሉ፡፡

    ለስማርት ስልኮች እና ታብሌቶች፡-

    • አንድሮይድ መጀመሪያ አዲስ ስልክ ሲያደራጁ ወይም ወደፊት በፈለጉበት ጊዜ ሙሉ ዲስክ ምስጠራ በሁሉም መሣሪያዎች ያቀርባል፤ ቅንብር ውስጥ “Security” ጋር ያገኙታል፡፡
    • እንደ አይፎን እና አይፓድ ያሉ የአፕል መሣሪያዎች “Data Protection” ብለው ይገልጹታል፡፡ ያብሩትና የይለፍ ኮድ ያስገቡ፡፡

    ለኮምፒውተር፡-

    • አፕል በማክኦኤስ ፋይልቫልት የሚባል አብሮ የተሰራ ሙሉ ዲስክ ምስጠራ ያቀርባል፡-
    • ሊኒክስ ዲስትሪቡሽን አብዛኛውን ጊዜ ስርዓተ ክውናውን ለመጀመሪያ ጊዜ ሲዳራጁ ሙሉ ዲስክ ምስጠራን ያቀርባል፡፡
    • ዊንዶውስ በኋላ ደግሞ ቪሲታ ቢትሎከር የሙሉ ዲስክ ምስጠራ አካተዋል፡፡

    የቢትሎከር ኮድ የተዘጋ እና በባለቤትነት የተያዘ ነው፡፡ ይህም ማለት ምን ያህል አስተማማኝ እንደሆነ ለማወቅ ለውጭ ገምጋሚዎች ከባድ ነው፡፡ ቢትሎከርን ለመጠቀም ማይክሮሶፍት ያለ ምንም የተሸሸገ ተጋላጭነት ደኅንነቱ የተጠበቀ የማከማቻ ስርዓት ያቀርባል ብለው ማመን ይኖርብዎታል፡፡ በሌላ በኩል አስቀድመው ዊንዶውስ እየተጠቀሙ ከሆነ በተመሳሳይ ደረጃ ማይክሮሶፍትን ይተማመኑበታል ማለት ነው፡፡ በዊንዶውስ ወይም በቢትሎከር ውስጥ ባለ የጀርባ የመረጃ መረብ ስለላ ጥቅሙን ሊያውቁ ወይም ሊጠቀሙባቸው ከሚችሉ ባለጋራዎች ስጋት ካለብዎት እንደ ጂኤንዩ/ሊኒክስ ወይም ቢኤስዲ የመሳሰሉ አማራጭ ክፍት ምንጭ ስርዓቶችን ለመጠቀም ግንዛቤ ውሰዱ፤ በተለይ የደኅንነት ጥቃቶች ለመቋቋም ተብለው የጠነከሩ እንደቴይልስ ወይም ኩብዝ ኦኤስ ያሉትን ይጠቀሙ፡፡ እንደ አማራጭም የሃርድ ድራይቭን ለማመስጠር ቬራክሪፕትየዲስክ ምስጠራ ሶፍትዌርን ለመጫን ያስቡ፡፡

    ያስታውሱ፡- መሣሪያዎ ምስጠራውን በፈለገው ስም ይጥራው ጥሩ የሚሆነው እንደ የይለፍ ቃልዎ ጥሩነት ነው፡፡ አንድ ባለጋራ መሳሪያዎን በእጁ ካስገባ የይለፍ ቃልዎን ለማወቅ ረጅም ጊዜ አለው፡፡ ጠንካራና የማይረሳ የይለፍ ቃል ለመፍጠር ዳይስ እና የቃላት ዝርዝር መጠቀም ውጤታማ መንገድ ነው፡፡ እነዚህ ቃላት አንድ ላይ በመሆን "የይለፍ ሐረግ" ይባላሉ፡፡ "የይለፍ ሐረግ" ለተጨማሪ ደኅንነት ሲባል የረዘመ የይለፍ ቃል አይነት ነው፡፡ ለዲስክ ምስጠራ ቢያንስ ስድስት ቃላትን መምረጥ እንመክራለን፡፡ ለተጨማሪ መረጃ ጠንካራ የይለፍ ቃል መፍጠር የሚለውን መመሪያችንን ይመልከቱ፡፡

    ምንአልባት ለመልመድ እና በስማርት ስልክዎ ወይም ተንቀሳቃሽ መሣሪያዎ ላይ ረጅም የይለፍ ሐረግን ለመተየብ አስቸጋሪ ሊሆንብዎ ይችላል፡፡ ስለዚህ ምንም እንኳን ምስጠራ በአዘቦት መግባትን ለመከልከል ጠቃሚ ቢሆንም እርስዎ መጠቀም ያለብዎት የምር ምስጢራዊ መረጃዎችን ባለጋራ እንዳይደርስበት ለመደበቅ ነው፤ አሊያ የበለጠ ደኅንነቱ ወደ በተጠበቀ መሣሪያ ይገልብጡት፡፡

    ደኅንነቱ የተጠበቀ መሣሪያ ይፍጠሩ

    ደኅንነቱ የተጠበቀ ከባቢን ማግኘት ከባድ ሊሆን ይችላል፡፡ በጣም ሲጎብዙ የይለፍ ቃሎችን፣ ልማዶችን እና ምናልባትም በዋናው ኮምፒተርዎ ወይም መሣሪያዎ ላይ የሚጠቀሙት ሶፍትዌሮች ሊለውጡ ይችላሉ፡፡ በጣም በሚሰንፉ ጊዜ ደግሞ ምስጢራዊ መረጃን እየረሱ እንደሆነ ወይም አደገኛ ልምዶችን እየተጠቀሙ ስለመሆኑ ዘወትር ቢያሰላስሉም ችግሮችን ሲያውቁ መፍትሄዎችን ላይተገብሩ ይችላሉ ምክንያቱም አንዳንድ ጊዜ ለመነጋገር የሚፈልጉት ሰዎች ደኀንነቱ ያልተጠበቀ የዲጂታል ልምዶችን አሏቸው፡፡ ለምሳሌ፣ የስራ ባልደረባዎች ከእነርሱ የኢሜይል የሚመጡ አባሪዎችን እንዲከፍቱላቸው ሊፈልጉ ይችላሉ፡፡ ምንም እንኳን ባለጋራዎ የስራ ባልደረቦችዎ በመምሰል ሸርዌር ሊልክዎ ቢችልም፡፡

    ታዲያ መፍትሔው ምንድን ነው? በጣም ጠቃሚ እና ዋጋ ያላቸው ውሂቦች እና ግንኙነቶችን የበለጠ ደኅንነቱ በተጠበቀ መሣሪያ ለማስቀመጥ ያስቡ፡፡ ደኅንነቱ የተጠበቀ መሣሪያዎን የሚስጥራዊ ውሂብዎን ዋና ኮፒ ማስቀመጫ ሊያደርጉት ይችላሉ፡፡ ይህንን መሣሪያ አስፈላጊ ሲሆን ብቻ ይጠቀሙበት፡፡ ሲጠቀሙም ከሌላው ጊዜ የተለየ ጥንቃቄ ያድርጉ፡፡ የተላኩ አባሪዎችዎን መክፈት ወይም ደኅንነቱ ያልተጠበቀ ሶፍትዌር መጠቀም ሲፈልጉ በሌላ መሣሪያ ይጠቀሙ፡፡

    ተጨማሪ፣ ደኅንነቱ የተጠበቀ ኮምፒውተር እርስዎ እንደሚያስቡት በጣም ውድ አማራጭ አይደለም፡፡ በአብዛኛው ጥቅም ላይ የማይውል እና ጥቂት ፕሮግራሞችን ብቻ የሚያስተዳድረው ኮምፒውተር በጣም ፈጣን ወይም አዲስ መሆን አያስፈልገውም፡፡ ለአንዳንድ ዘመናዊ ላፕቶፕ ወይም ስልክ በሚገዙበት ገንዘብ ሽራፊ ኔትቡክ(ትንሽ ላፕቶፐ) መግዛት ይችላሉ፡፡ አሮጌ ስልኮችም እንደ ቴይልስ ያሉ ሶፍትዌሮችን ከአዳዲስ ሞዴሎች ጋር አብሮ ከሚሰሩት የበለጠ የመስራት ዕድል ይኖራቸዋል፡፡ አንዳንድ አጠቃላይ ምክሮች በአብዛኛው ጊዜ እውነት ናቸው፡፡ መሣሪያ ወይም ስርዓተ ክወና ሲገዙ የሶፍትዌር ዝማኔዎችን የመጨረሻው ያድርጉ፡፡ ዝማኔዎች ብዙውን ጊዜ ጥቃት በሚያስከትሉ የቆዩ ኮዶች ላይ ያሉ የደኅንነት ችግሮችን ሊጠግኑ ይችላሉ፡፡ አንዳንድ የቆዩ ስርዓተ ክወናዎች ከአሁን በኋላ ሊሰሩ አይችሉም፤ ለደህንነት ማዘመኛዎችም ጭምር፡፡

    ደኅንነቱ የተጠበቀ ኮምፒውተር ስናደራጅ ደኅንነቱ የተጠበቀ ለማድረግ ምን እርምጃዎች መውሰድ እንችላለን?

    1. መሣሪያዎ በደንብ የተደበቀ፣ ቢነካካ ሊያውቁት በሚችልበት ቦታ የተቆለፈ የቁም ሳጥን መሳቢያ ውስጥ ያስቀመጡት፤ ለማንም ያስቀሙበትን ስፍራ አይንገሩ፡፡
    2. የኮምፒውተርዎ ሐርድ ድራይቭን በጠንካራ የይለፍ ሐረግ ይመስጥሩት፤ ቢሰረቅ እንኳን ያለ የይለፍ ሐረግ ሳይነበብ፣ ሊነበብ የማይችል እንደሆነ ይቆያል፡፡
    3. እንደ ቴይል ያሉ የግላዊነት እና የደኅንነት-ተኮር ስርዓተ ክወና ይጫኑ፡፡ በዕለት ተዕለት ስራዎ ውስጥ ነጻ-ምንጭ ስርዓተ ክወና የመጠቀም (ወይም የመፈለግ) ምርጫ ላይኖርዎት ይችል ይሆናል፡፡ ነገር ግን በዚህ ደኀንነቱ የተጠበቀ ኢሜይሎች ወይም ፈጣን መልዕክቶች ብቻ ማከማቸት፣ ማረም እና መፃፍ የሚፈልጉ ከሆነ, ቴይል ጥሩ ውጤት ይኖረዋል፤ ከፍተኛ የደኅንነት ቅንብሮችንም በነባሪነት ይዟል፡፡
    4. መሣሪያዎን ከኢንተርኔት ጋር አያገናኙ፡፡ ራስዎን ከመስመር ላይ ጥቃት እና ስለላ ለመከላከል እጅግ የተሻለው መንገድ ከኢንተርኔት ጋር አለመገናኘት መሆኑ አያስገርምም፡፡ መሣሪያዎ ከየትኛውም አውታረመረብ ወይም ዋይፋይ ጋር አለመገናኘቱን እርግጠኛ ይሁኑ፤ ሰነዶችን እንደ ዲቪዲ ወይም ዩኤስቢ ድራይቭ ባሉ ግዘፍ ያላቸው ማስተላለፊያ መንገዱች ተጠቅመው ይጫኑ፡፡ በአውታረመረብ ደኅንነት በኮምፒውተርዎ እና በቀረው መሀል ያለ “የአየር ክፍተት” የሚባል ነገር አለ፡፡ ይህንን አማራጭ የሚጠቀሙት ብዙ ጊዜ የማይጠቀሙበት ነገር ግን መቼም ሊያጡት የማይፈልጉትን(እንደ የምስጠራ ቁልፍ፣ የይለፍ ቃላት ዝርዝር ወይም የሆነ የሚያምኖት ሰው በአደራ እርስዎ ጋር ያስቀመጠው የግል መረጃ) ውሂብ ለማስቀመጥ ነው፡፡ አብዛኛውን ጊዜ ከሙሉ ኮምፒውተር ይልቅ ሽሽግ የማስቀመጫ መሣሪያ ለመጠቀም ሊያስቡ ይችላሉ፡፡ የተመሰጠረ የዩኤስቢ ቁልፍ ልክ ከኢንተርኔት ጋር እንዳልተገናኘ ሙሉ ኮምፒውተር በቀላሉ መሸሸግ የሚችል ጠቃሚ(ወይም ጥቅም አልባ) ሊሆን ይችላል፡፡
    5. ወደ ተለመዱ መለያዎችዎ አይግቡ፡፡ ደኅንነቱ የተጠበቀ መሣሪያዎን ከኢንተርኔት ጋር ለመገናኘት የሚጠቀሙ ከሆነ ከዚህ መሣሪያ ሆነው ግንኙነት የሚደርጉበት የተለየ የኢሜል መለያ ወይም ድር ይፍጠሩ፡፡ እናም ከእነዚህ አገልግሎቶች የአይፒ አድራሻዎን ለመከለል ቶር (ለሊኒክስለማክኦኤስ እና ዊንዶውስ መመሪያዎችን ይመልከቱ፡፡) ይጠቀሙ፡፡ የሆነ አካል የእርስዎን ማንነት በሸርዌር ለማጥቃት ወይም ግንኑነትዎን ሰብሮ ለማግባት ከመረጠ ቶር በእርስዎ ማንነት እና በዚህ መሣሪያ መሀል በመግባት በመነጠል መርዳት ይችላል፡፡

    አንድ ደኀንነቱ የተጠበቀ አንድ መሣሪያ ጠቃሚ እና ምስጢራዊ መረጃዎች ከባለጋራ ለመጠበቅ ቢረዳም አንድ የታወቀ የጥቃት ዒላማንም ይፈጥራል፡፡ መሣሪያው ከተበላሸ በአንድ ቅጂ ብቻ ያልዎትን ውሂብ የማጣትም አደጋ አለ፡፡ እርስዎ ውሂብዎን በሙሉ ማጣትዎ ባለጋራዎን የሚጠቅም ከሆነ ምንም እንኳን ደኀንነቱ የተጠበቀ ቢሆንም አንድ ቦታ ብቻ አያስቀምጡ፡፡ ቅጂውን አመስጥረው ሌላ ቦታ ያስቀምጡ፡፡

    ስለ ደኀንነቱ የተጠበቀ መሣሪያ የሀሳብ መለያየት ደኅንነቱ ያልተጠበቀ መሣሪያ እንዲኖር ያደርጋል፤ ይህ መሣሪያ ወደ ደኅንነቱ ያልተጠበቀ ወይም አደጋ ያለው ሥራ ሲከውኑ የሚጠቀሙት ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል በርካታ ጋዜጠኞች እና ተሟጋቾች ሲጓዙ አንድ መሰረታዊ ኔትቡክ ይይዛሉ፡፡ ይህ ኮምፒዩተር ምንም አይነት ሰነዶች ወይም የተለመደው ዕውቂያ ወይም የኢሜይል መረጃ የለውም ስለዚህ ቢቀማ ወይም ቢቃኝ የሚደርሰው ኪሳራ ትንሽ ነው፡፡ ለሞባይል ስልኮች ተመሳሳይ ስልት ተግባራዊ ማድረግ ይችላሉ፡፡ ብዙውን ጊዜ ስማርትፎን የሚጠቀሙ ከሆነ ለተወሰኑ ጉዳዮች ሲጓዙ ርካሽ ተንቀሳቃሽ ስልክ መግዛትን ግምት ውስጥ ያስገቡ፡፡

    Last reviewed: 
    11-2-2018
  • ጠንካራ የይለፍ ቃሎችን መፍጠር

    የይለፍ ቃል አቀናባሪዎችን በመጠቀም ጠንካራ የይለፍ ቃል መፍጠር

    የይለፍ ቃላትን ደጋግሞ መጠቀም በጣም መጥፎ የሚባል ደኅንነት ልማድ ነው። ምክንያቱም አጥቂው የተለያዩ አገልግሎቶች ላይ ደጋግመው የተጠቀሙትን አንድ የይለፍ ቃልን ካገኘ ብዙ መለያዎችዎን ሊያዳርስ ይችላል፡፡ ለዚህ ነው ብዙ፣ ጠንካራ፣ ልዩ የይለፍ ቃላትን ማግኘት በጣም አስፈላጊ የሆነው፡፡

    እንደ መታደል ሆኖ የይለፍ ቃል አቀናባሪ ሊረዳዎ ይችላል፡ የይለፍ ቃል አቀናባሪ ለእርስዎ የይለፍ ቃላትን መፍጠር እና ማከማቸት የሚችል መሣሪያ ነው፡፡ ስለዚህ በርካታ የተለያዩ የይለፍ ቃላትን ማስታወስ ሳይጠበቅብዎ በተለያዩ መካነ ድሮች እና አገልግሎቶች መጠቀም ይችላሉ:

    • የሰው ልጅ ሊገምተው የማይችል ጠንካራ የይለፍ ቃል ያመንጩ፡፡
    • በርካታ የይለፍ ቃላትን (እና ለደህንነት ጥያቄዎች የሰጡትን ምላሾች) በጥንቃቄ ያከማቹ፡፡

    • ሁሉንም የይለፍ ቃላትዎን በአንድ ዐብይ የይለፍ ቃል (ወይም የይለፍ ሐረግ) ይጠብቁ፡፡

    ኪፓስኤክስሲ ክፍት ምንጭ እና ነፃ የሆነ የይለፍ ቃል አቀናባሪ ምሳሌ ነው፡፡ ይህን መሣሪያ በዴስክቶፕዎ ላይ ማስቀመጥ ወይም በድር አሳሽዎ ውስጥ ሊያዋህዱት ይችላሉ፡፡ ኪፓስኤክስሲ ሲጠቀሙ የሚወስዷቸውን ለውጦች በቀጥታ አያስቀምጥም፡፡ ስለዚህ አንዳንድ የይለፍ ቃሎችን ካከሉ በኋላ አገልግሎቱን ካቋረጠ ለዘለቄታው ሊያጧቸው ይችላሉ፡፡ ይህንን በቅንብሮች ውስጥ መቀየር ይችላሉ፡፡

    የይለፍ ቃል አቀናባሪ ለእርስዎ ትክክለኛ መሣሪያ ስለመሆኑ ጥርጣሬ ያድርብዎታል? እንደ መንግስት ኃይለኛ የሆነ ባለጋራ እርስዎን ለማጥቃት ካቀደ ምናልባት ላይሆን ይችላል፡፡

    ያስታውሱ:

    • የይለፍ ቃል ማቀናበሪያን መጠቀም አንድ ክፍተትን ይፈጥራል::

    • የይለፍ ቃል ማቀናበሪያዎች የባለጋራዎች ግልጽ የሆኑ ኢላማዎች ናቸው.

    • ምርምሮች የይለፍ ቃል ማቀናበሪያዎች ለአደጋ የተጋለጡ መሆናቸውን ይጠቁማሉ፡፡

    ውድ ስለሆኑ የዲጂታል ጥቃቶች ከተጨነቁ በቴክኒክ ብዙም ያልረቀቁ ነገሮች ለመጠቀም አብልጠው ያስቡ፡፡ በቀላሉ (ከታች << ዳይስን በመጠቀም ጠንካራ የይለፍ ቃላትን በመፍጠር >> የሚለውን ይመልከቱ) ጠንካራ የይለፍ ቃል መፍጠር ይችላሉ፡ ይፃፉት እና ደኀንነቱ የተጠበቀ ቦታ ላይ ያስቀምጧቸው፡፡

    ይቆዩ፣ የይለፍ ቃላት በአእምሮ ብቻ የሚታወሱ ነገር ግን የማይጻፉ ናቸው ብለን እናስባለን? እርግጥ ነው በጽሑፍ ማኖር እና እንደ ኪስ ቦርሳዎ ያለ ቦታ ውስጥ ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው፡፡ ቢያንስ የጻፉት የይለፍ ቃላት የጠፉ ወይም የተሰረቁ እንደሆነ ማወቅ ይቻላሉ፡፡

    ዳይስን በመጠቀም ጠንካራ የይለፍ ቃላትን መፍጠር

    በጣም ጠንካራ መሆን የሚያስፈልጋቸው እና ማስታወስ የሚገባዎ ጥቂት የይለፍ ቃላት አሉ፡፡ እነዚህም:

    ሰዎች የይለፍ ቃላትን ሲመርጡ ከሚያጋጥሟቸው ችግሮች ውስጥ አንዱ ሊተነበቡ የማይችሉ ምርጫዎች በማድረግ በጣም ጥሩ አለመሆናቸው ነው፡፡ ጠንካራ እና የማይረሳ የይለፍ ቃል ለመፍጠር ውጤታማ መንገድ ዳይስን እና በዘፈቀደ የተመረጡ የቃላት ዝርዝርን መጠቀም ናቸው፡፡ እነዚህ ቃላት አንድ ላይ በመሆን "የይለፍ ሐረግ"ዎን ይመሰርታሉ፡፡ "የይለፍ ሐረግ" ለተጨማሪ ደህንነት ሲባል ረጅም የሚደረግ የይለፍ ቃል አይነት ነው፡፡ ለዲስክ ምስጠራ እና የይለፍ ቃል ማቀናበሪያዎ ቢያንስ ስድስት ቃላትን እንዲመርጡ እንመክራለን፡፡

    ለምን በትንሹ ስድስት ቃላት እንዲጠቀሙ ይመከራሉ? በሀረግ ውስጥ ያሉትን ቃላት በዘፈቀደ ለመምረጥ ለምን ዳይስ እንጠቀማለን? የይለፍ ቃሉ የበለጠ በረዘመ ቁጥር እና በዘፈቀደ ሲመረጥ ለሰዎችም ሆነ ለኮምፕዮተሮች ለመገመት የበለጠ አስቸጋሪ ይሆናሉ፡፡ ለምን ለመገመት አስቸጋሪ የይለፍ ቃል እንሚያስፈልግዎ ለመረዳት የቪዲዮ ማብራሪያ rእዚህ ይገኛል፡፡

    ከኢኤፍኤፍ የቃላት ዝርዝርመካከል የይለፍ ሀረግ ለመመስረት ይሞክሩ፡፡

    ኮምፒውተርዎ ወይም መሣሪያዎ ጥቃት ከደረሰባቸው እና የስለላ ሶፍትዌር ከተጫነባቸው፣ የስለላ ሶፍትዌሩ የእርስዎን ዐብይ የይለፍ ቃል ሊመለከት እና የይለፍ ቃል ማቀናበሪያውን ይዘት ሊሰርቅ ይችላል፡፡ ስለዚህ የይለፍ ቃል ማቀናበሪያን ሲጠቀሙ ኮምፒውተርዎን እና ሌሎች መሣሪያዎችዎን ከሸረኛ ሶፍትዌር በጥንቃቄ መጠበቅ በጣም አስፈላጊ ነው።

    ጥቂት ስለ “ደህንነት ጥያቄዎች”

    መካነ ድሮች ማንነትዎን ለማረጋገጥ የሚጠቀሙባቸው "የደህንነት ጥያቄዎች" ሲመልሱ ጥንቃቄ ያድርጉ:: ለእነዚህ ጥያቄዎች በቅንነት የሚሰጡ ምላሾች ብዙዉን ጊዜ በይፋ ሊታወቁ የሚችሉ እውነታዎች ሲሆኑ የቆረጠ ባለጋራ በቀላሉ ሊያገኛቸው እና የይለፍ ቃልዎን ሰብሮ በመግባት ሊጠቀምባቸው ይችላል ፡፡

    ይልቁንስ ከእርሶ በቀር ማንም የሚያውቀው የውሸት መልሶች ይስጡ፡፡ ለምሳሌ የደህንነት ጥያቄው እንዲህ ከሆነ:

    “የመጀመሪያው የቤት እንስሳዎ ስም ማን ነበር?”

    የእርስዎ መልስ በይለፍ ቃል አቀናባሪዎ አማካኝነት በዘፈቀደ የተፈጠረ የይለፍ ቃል ሊሆን ይችላል፡፡ እነዚህን ሚስጥራዊ መልሶች በይለፍ ቃል አቀናባሪዎ ውስጥ ማከማቸት ይችላሉ፡፡

    የደህንነት ጥያቄዎችን የተጠቀሙባቸው መካነ ድሮች እና የሰጡትን ምላሾች ያስቡ፡፡ በተለያዩ መካነ ድሮች ወይም አገልግሎቶች ላይ ለበርካታ መለያዎች የተመሳሳይ የይለፍ ቃሎች ወይም የደህንነት ጥያቄዎችን አይጠቀሙ፡፡

    የይለፍ ቃላትዎን በበርካታ መሳሪያዎችዎ ላይ ማመሳሰል

    ብዙዎቹ የይለፍ ቃላት አቀናባሪዎች የይለፍ ቃላትዎን በመሳሪያዎች በኩል በይለፍ ቃል ማመሳሰል አገልግሎት አማካኝነት እንዲደርሱባቸው ያስችላሉ፡፡ ይሄ ማለት አንድ የይለፍ ቃልዎን በአንድ መሣሪያ ላይ ሲያሻሽሉ በሁሉም መሣሪያዎችዎ ላይ ይመሳሰላል፡፡

    የይለፍ ቃል አቀናባሪዎች የይለፍ ቃልዎን «በደመና ውስጥ» ይህም ማለት በርቀት ሰርቨር ላይ አመስጥረው ሊያከማቹ ይችላሉ፡፡ የይለፍ ቃላትዎን ሲፈልጉ እነዚህ አቀናባሪዎች ወዲያውኑ የይለፍ ቃሉን መልሶ በማውጣት ምስጠራውን ፈተው ያቀርባሉ፡፡ የይለፍ ቃላትን ማመሳሰል እና ለማከማቸት የራሳቸውን ሰርቨር የሚጠቀሙ የይለፍ ቃል አቀናባሪዎች የበለጠ ምቹ ናቸው፡፡ ነገር ግን በዚያው መጠን ለጥቃቶች የተጋለጡ ናቸው፡፡የይለፍ ቃላትዎ በኮምፒተርዎ እና በደመና ውስጥ ከተከማቹ አንድ አጥቂ የይለፍ ቃላትዎን ለማግኘት ኮምፒተርዎን መውሰድ አይኖርበትም፡፡(ነገር ግን የይለፍ ቃል አቀናባሪዎን የይለፍ ሐረግ ሰብረው ማግባት አለባቸው፡፡)

    ይሄ የሚያሳስብዎ ከሆነ የይለፍ ቃላትዎን ደመና ላይ እንዲከማች(እንዲመሰሳሰል) አይፍቀዱ፤ በእርስዎ መሣሪያዎች ላይ ማከማቸትን ይምረጡ፡፡

    ለማንኛውም የይለፍ ቃል ውሂብዎን ምትክ ፋይል ያስቀምጡት፡፡ የመጠባበቂያ ቅጂው ጠቃሚ የሚሆነው የይለፍ ቃል ማጠራቀሚያው ቢበላሽ ወይም ምናልባት መሣሪያዎ ቢሰረቅ ነው፡፡ አብዛኛውን ጊዜ የይለፍ ቃል አቀናባሪዎች ምትክ ፋይል የሚያስቀምጡበት መንገድ አላቸው፤ ወይም መደበኛ የመጠባበቂያ ፕሮግራምዎን መጠቀም ይችላሉ፡፡

    ባለ ብዙ-ደረጃ ማረጋገጫ እና የአንድ ጊዜ የይለፍ ቃላት

    ጠንካራ እና ልዩ የይለፍ ቃላት እኩይ አካላት የእርስዎን መለያዎች ጋር ለመድረስ የሚያረጉትን ጥረት ይበልጥ ከባድ ያደርጋሉ፡፡ መለያዎችዎን የበለጠ ለመከላከል ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫ ይጠቀሙ፡፡

    አንዳንድ አገልግሎቶች ተጠቃሚዎች ወደ መለያቸው መግባት እንዲችሉ ሁለት ደረጃ ያለው (የይለፍ ቃል እና ሁለተኛ ደረጃ) እንዲኖራቸው የሚያስችላቸው ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫን (ሁለት እሴት፣ ባለብዙ-ማረጋገጫን ማረጋገጥ ወይም ባለ ሁለት ደረጃ ማረጋገጫን) ያቀርባሉ፡፡ ሁለተኛው ነገር በሞባይል መሳሪያ በሚንቀሳቀስ ፕሮግራም አማካኝነት የመነጨ የአንድ ጊዜ ብቻ የሆነ ሚስጢራዊ ኮድ ወይም ቁጥር ሊሆን ይችላል፡፡

    ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫ በሞባይል ስልክ አማካኝነት በሁለት መንገድ ሊከናወን ይችላል:

    • በስልክዎ የደህንነት ኮዶችን የሚፈጥሩ (እንደ ጎግል አውተንቲከተር ወይም አዉቲ ) ያሉ ማረጋገጫ መተግበሪያዎችን መጠቀም ይችላሉ ወይም ለብቻቸው ያሉ እንደ ዩቢኪይ ያሉ መሳሪያዎችን መጠቀም ይችላሉ፤ ወይም
    • አገልግሎቱ ወደመለያዎ መግባት በሚፈልጉበት ጊዜ የሚተይቡት ተጨማሪ የደህንነት ኮድ የያዘ አጭር የጽሑፍ መልዕክት ሊልክልዎ ይችላል፡፡

    የመምረጥ ዕድል ካልዎት ባለጋራ ወደስልኩ ሊያስተላለፈው ከሚችለው ከአጭር የጽሑፍ መልዕክት ይልቅ አልፎ ለመግባት አስቸጋሪ የሆነውን የማረጋገጫ መተግበሪያ ወይም ብቻውን ያለ መሣሪያን ይምረጡ፡፡

    እንደ ጎግል ያሉ አንዳንድ አገልግሎቶች የአንድ-ጊዜ የይለፍ ቃላት መፍጠር ይፈቅዳሉ፡፡ እነዚህም በወረቀት ላይ አትመው ወይም ወይም ጽፈው ይዘዋቸው ሊሄዱ ይችላሉ፡፡ እነዚህ የይለፍ ቃሎት አንድ ጊዜ ብቻ ይሰራሉ፡፡ ስለዚህ ሰላይ ሶፍትዌሮችን ተጠቅሞ መስረቅ ቢችል እንኳን ሌባው ለወደፊቱ ሊጠቀምበት አይችልም፡፡

    እርስዎ ወይም ድርጅትዎ የግልዎ የግንኙነት መስጫ መሠረተ ልማትን የሚያስተዳድሩ ከሆነ ወደ ስርዓትዎ ለመግባት ባለሁለት-ደረጃ ማረጋገጫን ማድረግ የሚያስችሎት ነፃ ሶፍትዌር አለ፡፡ በ”ጊዜ የተገደበ የአንድ ጊዜ የይለፍ ቃል”ን ትገበራዎችን የሚያቀርብ ሶፍትዌር ወይም RFC 6238 ይመልከቱ::

    አንዳንድ ጊዜ የይለፍ ቃልዎን መግለጥ ይኖርብዎታል

    የይለፍ ቃላትን ለመግለጽ የተደነገጉ ሕጎች ከቦታ ቦታ ይለያያሉ፡፡ በአንዳንድ አገሮች ይለፍ ቃልን አልሰጥም ብለው በህግ መከራከር ይችሉ ይሆናል፡፡ በአንዳንድ አከባቢያዊ ህጎች ደግሞ መንግስት የይለፍ ቃልን የመጠየቅ መብት ይሰጣ፡፡ እንዲውም ቁልፍ ወይም የይለፍ ቃል እንደሚያውቁ ከጠረጠረ መንግስት እርስዎን ማሰር እንዲችል ይፈቅዳሉ፡፡ አካላዊ የማሰቃየት ተግባር እንደሰው የይለፍ ቃሉን እንዲሰጥ ጥቅም ላይ ይውላል፡፡ ወይም እራስዎን ድንበር አቋርጠው ሲያልፉ የይለፍ ቃልዎን አልሰጥም በማለትዎ ባለስልጣናት መሣሪያዎን ሊወርሱ ወይም ሊያዘገዩ የሚችሉበት ሁኔታ ውስጥ ሊገኙት ይቻላሉ፡፡

    ወደ አሜሪካ ሲጓዙ ወይም ከአሜሪካ ሲወጡ ማሣሪያዎን ከፍቶ ለመግባት የሚቀርብ ጥያቄን እንዴት ማስተናግድ እንደሚገባዎ የሚገልጽ የተለየ የዩናይትድ ስቴትስ ድንበሮችን ለሚያያቋርጡ መመሪያ አዘጋጅተናል፡፡ በሌሎች ሁኔታዎች አንድ ሰው እርስዎ ወይም ሌሎች ሰዎችን እንዴት የይለፍ ቃላትን እንዲሰጡ ያስገድዳል የሚለውን ማስብ እና መልሱን ተክትሎ የሚመጣውን ውጤት ማሰብ አለብዎት፡፡

    Last reviewed: 
    10-29-2018
  • የተቃውሞ ሰልፎች ላይ መሳተፍ (ዓለም አቀፍ)

    የግል የመገናኛ ቴክኖሎጂዎች እየተስፋፉ በመምጣታቸው ምክንያት የተቃውሞ ሰልፎች ላይ የሚሳተፉ የሁሉም ዓይነት የፓለቲካ መስመር አቀንቃኞች የተቃውሞ ሰልፎችን እየቀረጹ ማስቀረት ከጀመሩ ሰንብተዋል። የተቃውሞ ሰልፍ ተሳታፊዎች የዲጅታል ካሜራ እና የተንቀሳቃሽ ስልኮችን በመጠቀም ከፓሊስ ጋር ያላቸውን ገጠመኞች ይቀርጻሉ። በተለይም በኾነ አጋጣሚ አድማ በታኝ ፖሊስ ወደ እርስዎ ሲመጣ የሚያሳይ አንድ ፎቶ ግራፍ ወይም ቪዲዮ ቀርጸው ቢያስቀሩ እርስዎ አምነውበት በአደባባይ የተቃውሞ ሰልፍ የወጡበት ጉዳይ የሌሎች ሰዎችን ትኩረት በቀላሉ እንዲያገኝ ሰበብ እንዲሁም እጅግ ኃያል ምልክት ሊኾን ይችላል። በተቃውሞ ሰልፎች ላይ ራስዎን ቢያገኙት እና በአጋጣሚ በፓሊስ ቁጥጥር ስር ቢውሉ ወይም በፖሊስ ቢጠየቁ እና የኤልክትሮኒክ ማሳሪያዎቾን መከላከል ቢያስስፈልግዎት የሚከተሉትን ምክሮች ማስታውስ ጠቃሚ ነው። እነዚህ ምክሮች እንደ አጠቃላይ መመሪያ የሚያገለግሉ መኾናቸውን ማስታውሱ ተገቢ ነው። ነገር ግን እርስዎን በተለየ የሚያሳስብዎት ነገር ካለ እባክዎትን ጠበቃዎትን ያነጋግሩ።

    በዩናይትድ ስቴት ውስጥ የሚደረግ ተቃውሞን ለሚታደሙ ያዘጋጀነውን መመሪያ ለማግኘት እዚህ ይጫኑ፡፡

    ተንቀሳቃሽ መሣሪያዎን ለተቃውሞ ሰልፍ ማዘጋጀት

    የተንቀሳቃሽ ስልክዎትን ወደ ተቃውሞ ሰልፍ ይዘው ከመሄድዎ በፊት በስልክዎ ላይ ምን ምን እንዳለ በጥንቃቄ ይመርምሩ። የተንቀሳቃሽ ስልክዎ በርካታ የግል ውሂቦችን ይይዛል። ይህም የእውቂያ ዝርዝሮችን፣ የቅርብ ጊዜ የስልክ ጥሪ ስም ዝርዝርን፣ አጭር የጽሁፍ መልዕክቶችን እና የኢሜል መልዕክት ልውውጦችን፣ ፎቶግራፎች እና ቪዲዮዎችን፣ የGPS የሥፍራ ውሂብን፣ የድረ መረብ አሰሳ ታሪኮችን እና የማለፊያ ቃሎችን እንዲሁም የማህበራዊ ሚዲያ መለያ ይዘቶችን ሊጨምር ይችላል። በተንቀሳቃሽ ስልክ ላይ የተቀመጡ የማለፊያ ቃሎችን ወይም ንቁ መግቢያዎችን በመጠቀም የኾነ ሰው ራቅ ካለ ሥፍራ ከጠቀመጠ አገልጋይ ኮምፒውተር ወደ ማህባራዊ ድረ ገጽ መለያው መግባት እና ተጨማሪ መረጃዎችን ማግኘት ይችላል:: (ከእነዚህ አገልግሎቶች ዘግተው መውጣት ይችላሉ)።

    በብዙ አገራት ዜጎች የተንቀሳቃሽ ስልክ በሚገዙበት ወቅት የሲም ካርዳችውን የማስመዝገብ ግዴታ አለባችው። ይህም የተቃውሞ ሰልፍ ወደሚደረግበት ሥፍራ ስልክዎን ከወሰዱ የመንግስት አካላት እርስዎ በዛ ስፍራ መኖርዎን ለማወቅ በቀላሉ ይረዳችዋል። በተቃውሞ ሰልፎች ላይ መገኝትዎን ምስጢር ማድረግ እና የመንግሥት ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላት እንዳያውቁ የሚፈልጉ ከኾነ በፎቶዎች ላይ ማንነትዎ እንዳይታወቅ ለማድረግ ፊትዎን ይሸፍኑ። ነገር ግን በአንዳንድ አካባቢዎች ባለው የጸረ ጭምብል ሕግ መሠረት ጭምብል ማጥለቅ ሌላ ችግር ሊያስከትል እንደሚችል ይገንዘቡ። በተጨማሪም የተንቀሳቃሽ ስልክዎን ይዘው አይሂዱ። የተቃውሞ ሰልፉ ላይ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይዞ መገኘት ግድ ከኾነብዎ በስምዎ ያልተመዘገበ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይዘው ለመሄድ ይሞክሩ።

    መብትዎን ለማስጠበቅ በእጅዎ ላይ ያለውን ስልክ ጠበቅ አድርገው በመያዝ ከፍለጋ መከላከል ይቻላል። በተጨማሪም ወደ ተቃውሞ ሰልፍ በሚወጡበት ወቅት አማራጭ ስልክ ይዘው ለመምጣት ማሰብ ይኖርብዎታል። ይህ አማራጭ ስልክ እጅግ አንገብጋቢ የኾኑ ውሂቦችን ያልያዘ እና የማህበራዊ ሚዲያ መለያዎችዎን በፍጹም ያልተጠቀሙበት እና ቢጠፋ ወይም ለተወሰነ ጊዜ ከእርስዎ ቢርቅ ምንም ጉዳት የማያደርስ መኾኑን ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በርካታ ወይም አንገብጋቢ የኾነ መረጃን የያዘ ስልክ ይዞ ከመውጣት ይልቅ አማራጭ ስልክ ይዞ መውጣት የተሻለ ነው።

    የማለፊያ ቃል መከላከያ እና የማመስጠሪያ አማራጮች፦ ሁልጊዜም ስልክዎትን በማለፊያ ቃል ይዝጉት። ነገር ግን ስልክዎን በማለፊያ ቃል መዝጋት ወይም መቆለፍ ከአባዲና ሞያዊ ትንተና ሊከላከል እንደማይችል ማወቅ ያስፈልግል። ምንም እንኳ ደህንነቱ የተረጋገጠው አማራጭ ስልክዎን ሌላ ቦታ መተው ቢኾንም አንድሮይድ እና አይፎን ሁለቱም በስርዓተ ክወናቸው ሙሉ በሙሉ የዲስክ ማመስጠር አገልግሎትን ስለሚሰጡ መጠቀም ይኖርብዎታል።

    በአንድሮይድ ላይ የተንቀሳቃሽ ስልክን ማመስጠር ዋንኛ ችግር ዲስኩን ለማመስጠር እና ስክሪኑን ዘግቶ ለመክፈት የሚጠቀሙት ተመሳሳይ የማለፊያ ቃል መኾኑ ነው። ይህ የዲዛይን ችግር ነው ምክንያቱም ተጠቃሚዎች ለማመስጠር እጅግ ደካማ የኾነ የማለፊያ ቃል ወይም ለስክሪናቸው እጅግ የረዘመ እና አመቺ ያልኾነ የማለፊያ ቃል እንዲመርጡ ስለሚያስገድድ ነው። የተሻለው አማራጭ የሚኾነው በመሣሪያዎት ላይ በቀላሉ ለማስገባት አመቺ የኾኑ ከ8-12 ርዝመት ያለው የዘልማድ ምልክቶችን የያዘ የማለፊያ ቃል መጠቀም ነው። በተጨማሪም የአንድሮይድ ስልክዎ የሥር ግንኙነት ካለው እና ሼልን መጠቀም የሚያውቁ ከኾነ ለሙሉ ዲስክ ምስጠራ የተለየ (ረዥም) የማለፊያ ቃል ማዋቀር እንዴት እንደሚቻል ለበለጠ መመሪያ ይህንን ያንብቡ። (በተጨማሪም የጹሑፍ መልእክቶችን እና የድምጽ ጥሪዎችን እንዴት ማመስጠር እንደሚችሉ ጥልቀት ላለው መረጃ "ከሌሎች ጋር ስለሚደረግ ግንኙነት” የሚለውን ሞጁል ይመልከቱ።)

    የውሂብዎትን መጠባበቂያ ማስቀመጥ፦ የኤሌክትሮኒክስ መሣሪያዎት በፖሊስ ቁጥጥር ስር ምናልባት ሊውል ስለሚችል በስልክዎ ላይ ያለን ውሂብ መጠባበቂያ ማስቀመጥ እጅግ አስፈላጊ ነው። የእዚህም ጥቅም የተንቀሳቃሽ ስልክዎትን ለተወሰነ ጊዜ ላያገኙት ስለሚችሉ እና አውቀውም ኾነ ሳያውቁ በተንቀሻቃሽ ስልክዎት ውስጥ ያለ ይዘት ሊሰረዝ ወይም ሊያጠፋ ስለሚችል ነው።

    በተመሳሳይ ምክንያት ስልክዎ ሊጠፋብዎት ስለሚችል እና ስልክ መደወል ሊፈጉ ስለሚችሉ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነገር ግን የማያስወነጅል የስልክ ቁጥርን በማይጠፋ ማርከር ገላዎት ላይ መጻፍን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።

    የስልክ የሥፍራ መረጃ፦ የተንቀሳቃሽ ስልክዎትን የተቃውሞ ሰልፍ በሚካሄድበት ስፍራ ይዘው ቢሄዱ መንግሥት የት ሥፍራ እንዳሉ ለማወቅ ከአገልግሎት ሰጪው መረጃ በመጠየቅ ሊደርስብዎት ይችላል። (የሥፍራ መረጃን ለመውሰድ መንግሥትን የፍርድ ቤት ማዘዣ ማግኘት እንዳለበት ብናምንም አብዛኛውን ጊዜ መንግሥት በዚህ ጉዳይ አይስማማም)። በተቃውሞ ሰልፍ ላይ እንደተሳተፉ መንግሥት እንዲያውቅብዎት ካልፈለጉ ስልክዎትን የተቃውሞ ሰልፍ ላይ ይዘው መሄድ የለብዎትም። የተቃውሞ ሰልፉ ላይ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይዞ መገኘት የግድ የሚኾን ከኾነ በስምዎ ያልተመዘገበ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይጠቀሙ።

    በሰላማዊ ሰልፍ ሂደት ውስጥ በመንግሥት ቁጥጥር ስር የመዋል አደጋ ሊያጋጥምዎት እንደሚችል ፍርሃት ከገባዎት ደህንነቱ በተጠበቀ ቦታ ላለ ለቅርብ ወዳጅዎ የሚልኩት መልዕክት ቀድሞ ማዘጋጀት ጥሩ ልምምድ ነው። የጽሑፍ መልእክቱን ቀድመው ይጻፉ እና መታሰርዎትን እንዲያውቁ አደጋ በሚያጋጥምዎት ወቅት ቶሎ መላክ እንዲመችዎት አድርገው ያስቀምጡት። በተመሳሳይ ኹኔታ ከሰላማዊ ሰልፍ በኋላ ቀድመው ያቀዱትን የስልክ ጥሪ ለጓደኛዎ ማድረግ ይፈልጉ ይኾናል። ይህንን ሳያደርጉ ቢቀሩ የሥራ ባልደረባዎ እና ጓደኛዎ በፖሊስ ቁጥጥር ስር እንደዋሉ ሊያስቡ ይችላሉ።

    የተንቀሳቃሽ ስልክዎ እንደተወሰደ እና እርስዎ የታሰሩ እንደኾነ ከማሳወቅዎ በተጨማሪ ይህ ታማኝ ጓደኛዎት የኢሜልዎትን እና የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጽ መለያዎትን የማለፊያ ቃል ሊቀይር ይችላል። ይህም ምናልባት የመንግሥት አካላት የይለፍ ቃልዎን አሳልፈው እንዲሰጡ በጉልበት የሚያስገድድዎት ከኾነ ሊጠቅም ይችላል።

    እባክዎን፤ በአንዳንድ የሕግ ስርዓቶች ኾን ብሎ ማስረጃን መደበቅ ወይም ማጥፋት በራሱ ሕገ ወጥ ድርጊት ኾኖ ሊወሰድ እንደሚችል ይወቁ (ይህ የተለያዩ ሶሻል ዲሞክራሲ አገሮችን ይጨምራል)።

    እርስዎ እና ጓደኛዎ እንደዚህ ባለው እቅድ ውስጥ ከመሳተፋችሁ በፊት የአገሪቱን ሕግ እና ሊያስከትል የሚችለውን አደጋ መረዳታችሁን ማረጋገጥ አለባችሁ። ለምሳሌ የተቃውሞ ሰልፍ እያደረጉ ያሉት ዲሞክራሲ እና የሕግ የበላይነት በሚከበርበት እና የተቃውሞ ሰልፍ ማድረግ እንደ ወንጀል በማይቆጠርበት አገር ላይ ከኾነ የሕግ አስፈጻሚ አካላት መለያዎችዎን እንዳያገኟቸው መደበቅ ሕግ እንደጣሱ ሊያስቆጥርብዎት ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ የሕግ የበላይነት በሌለባቸው አገራት ውስጥ የተቃውሞ ሰልፍ ማድረግ እንደ ወንጀል የሚቆጠርባቸው ኹኔታዎች ስለሚኖሩ ወዳጆችዎን እና የሚቀርቡትን የስራ አጋርዎትን ሊደርስባቸው ከሚችል አካላዊ ጥቃት መጠበቅ ቀዳሚ አላማዎ ሊኾን ይገባል።

    አሁን በተቃውሞ ሰልፍ ቦታ ላይ ነዎት ምን ማድረግ ይኖርብዎታል?

    አንዴ የተቃውሞ ሰልፍ ላይ ከኾኑ የሕግ አስፈጻሚ አካላት በአካባቢው ያለውን ግንኙነት እየተቆጣጠሩ ሊኾን እንደሚችል ከግምት ውስጥ ማስገባት አለብዎት። ስለዚህ ቴክስት ሴኪዩርን በመጠቀም የጽሑፍ መልዕክትዎን ቻት ሴኪዩርን በመጠቀም የጽሁፍ ውይይትዎን ፣ ወይም ሬድ ፎንን፣ ወይም ሲግናልን በመጠቀም የስልክ ንግግርዎን ማመስጠር ይችላሉ።

    እዚህ ጋር ልብ ይሉት ዘንድ የሚገባው የግንኙነት መስመርዎ የተመሰጠረ ቢኾንም እንኳን የመረጃ መረጃዎ ወይም ሜታ ዳታዎ የተመሰጠረ አይደለም። ይህም ማለት የተንቀሳቃሽ ስልክዎ ያሉበትን የሥፍራ አድራሻ እና የግንኙነትዎን ሜታ ዳታ ማለትም ከማን ጋር እና ለምን ያህል ሰዓት እንደተነጋገሩ የመሳሰሉትን መረጃዎች አሳልፈው ይሰጣሉ።

    ማንነትዎን እና የስፍራ አድራሻዎን መደበቅ የሚፈልጉ ከኾነ ፎቶዎችን ከመለጠፍዎ በፊት ሜታ ዳታውን ከፎቶዎቹ ላይ ሙሉ በሙሉ ማጥፋትዎን ያረጋግጡ።

    በሌላ ኹኔታዎች ውስጥ ደግሞ ሜታ ዳታዎች በተቃውሞ ሰልፉ ላይ ስለመሳተፍዎ እውነተኛነት ለማረገጋጥ እንደ ማስረጃ ሊጠቅሙ ይችላሉ። የዘ ጋርዲያን ፕሮጀክት ኢንፎርማካም የተሰኘ ሜታ ዳታዎችን ከተጠቃሚዎች መረጃ ማለትም የGPS ኮርድኔትን፣ ከፍታን፣ የኮምፓስ አቅጣጫን፣ የብርሃን መጠን ንባብን፣ በአካባቢው የነበሩ ሌሎች መሳሪያዎች ምልክትን፣ የተንቀሳቃሽ ስልክ ምሶሶዎችን፣ እና የWiFi መረቦችን መመዝገብ የሚችል መሳሪያ ሰርቷል። ይህም የዲጂታል ፎቶው የተቀረጸበትን ኹኔታ እና አውድ በገሀድ ያሳያል።

    Last reviewed: 
    11-19-2015
  • የመስመር ላይ ሳንሱርን እንዴት ማለፍ እንደሚቻል

    ይህ አጠር ያለ የመስመር ላይ ሳንሱር እንዴት እንደሚታለፍ የሚያሳይ መመሪያ ነው። ይሁንና መመሪያው ምሉዕ የሚባል አይደለም።

    መንግስታት፣ ኩባንያዎች፣ ትምህርት ቤቶች እንዲሁም የቴሌኮሚዩኒኬሽን አገልግሎት ሰጪዎች ተጠቃሚዎች የተለያዩ ድረ ገጾችን እና የኢንተርኔት አገልግሎቶችን መጠቀም እንዳይችሉ ለማድረግ ሶፍትዌር ይጠቀማሉ፡፡ ይህ ኢንተርኔትን ማገድ ማድረግ ወይም ማጥለል ተብሎ የሚጠራ አንዱ የሳንሱር ዓይነት ነው። ኢንተርኔን ማጥለል በተለያየ መንገድ ይደረጋል። አንዳንድ ጊዜ ድረ ገጹ ሙሉ በሙሉ ሲታገድ፣ ሌላ ጊዜ የድረ ገጹ የተወሰነ ገጽታዎች ወይም ይዘቶች ብቻ ይታገዳሉ። አልፎ አልፎ ደግሞ የተወሰኑ ቃላትን የያዙ ድረ ገጾች ብቻ ተመርጠው ሊታገዱ ይችላሉ።

    የኢንተርኔት እገዳን ማለፍ የሚያስችሉ በርካታ መንገዶች አሉ፡፡ አንዳንዶቹ ከስለላ ይጠብቅዎታል ነገር ግን ብዙዎቹ ያን አያደርጉም፡፡ የሆነ አካል የኢንተርኔት ግንኙነትዎን ሲቆጣጠር ወይም ድረ ገጽ ሲያግድ የሚፈልጉትን መረጃ ለማግኘት የቆረጣ መሣሪያዎችን መጠቀም እንደሚችሉ የታወቀ ነው፡፡ ማስታወሻ፣ ግለኝነትን ወይም ደኅንነት ለመጠበቅ ቃል የሚገቡ የቆረጣ መሣሪያዎች ሁሉም ግላዊ እና ደኀንነታቸው የተጠበቀ ነው ማለት ይከብዳል፡፡ “anonymizer” የመሳሰሉ ስሞች የያዙ መሣሪያዎች ሁልጊዜም ማንነትዎን ሙሉ በሙሉ ምስጢራዊ አድርገው ይይዛሉ ለማለት አይቻልም፡፡

    ለእርስዎ ተገቢ የኾነው የቆረጣ መሣሪያ ደኀንነት በስጋትዎ ሞዴል ላይ የተመሠረተ ነው። የስጋት ሞዴልዎ ምን እንደኾነ እርግጠኛ ካልኾኑ ከዚህ መጀመር ይችላሉ።

    በዚህ ጽሑፍ ሳንሱርን ቆርጠው ማለት ስለሚያስችሉ አራት መንገዶች እንነጋገራለን

    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት ተኪ ድረ ገጽ መጎብኘት
    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት የተመሰጠረ ተኪ ድረ ገጽን መጎብኘት
    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት ምናባዊ የግል ትይይዝት(ቪፒኤን) መጠቀም
    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት ወይም ማንነትን ለመደበቅ ቶር ብሮወዘርን መጠቀም

    መሠረታዊ ስልቶች

    የቆረጣ መሣሪያዎች በአብዛኛው የሚሠሩት ድርዎ የሚጠቀምበትን መስመር በመቀየር ሳንሱር የሚያደርገውን መኪና እገዳ ወይም ማጥለልን በማለፍ ነው፡፡ የኢንተርኔት ግንኑነትዎን እነዚህን እገዳዎች እንዲያልፍ የሚያደርገው አገልግሎት ተኪ ወይም በእንግሊዘኛው ፕሮክሲ ይባላል።

    HTTPS የHTTP ለሚባለው የድረ ገጽ መዳሰሻ ስነስርዓት ደህንነቱ የተረጋገጠው ስሪት ነው። ይህም የተለያዩ ድረ ገጾችን ለመጎብኘት ያስችላል። አንዳንድ ጊዜ ሳንሱር የሚያከናውነው አካል ደህንነቱ ያልተረጋገጠን ወይም HTTP የኾነን ድረ ገጽ ብቻ ሊዘጉ ይችላሉ። ይህ በሚኾንበት ወቅት የድረ ገጹን አድራሻ በHTTPS እንዲጀምር አድርጎ በመቀየር በቀላሉ ድረ ገጹን መጎብኘት ይችላሉ።

    ይህ እጅግ በጣም ጠቃሚ የሚኾነው ያጋጠምዎት እቀባ አንዳንድ ቃላትን መሠረት በማድረግ ወይም የተወሰነ የድረ ገጽ ገጽታዎች ላይ የተደረገ እንደኾነ ብቻ ነው። HTTPS የሚባለው ስነስርዓት እቀባውን የሚጥለው አካል የድር ትራፊክዎን መከታተል እንዳይችሉ ሲያደርግ የትኞቹን ቃላትን እንደተጠቀሙ ወይም የትኛውን ነፍስ ወከፍ ድረ ገጽ እንደጎበኙ ማወቅ እንዳይችሉ ያደርጋቸዋል፡፡

    አሁንም ሳንሱር አድራጊዎች የጎብኛቸውን ድረ ገጽች የጋራ ስሞች በሙሉ ማየት ይችላሉ፡፡ እንደ ምሳሌ eff.org/https-everywhere” የሚለውን ከጎበኙ ሳንሱር አድራጊዎች “eff.org” ገጽን እንደጎበኙ ማየት ሲችሉ ነገር ግን “https-everywhere” የሚለውን ገጽ ማየትዎን መመልከት አይችሉም፡፡

    ይህን ዓይነት ቀላል ክልከላ እንደተደረገ ከጠረጠሩ በድረ ገጹ ስም በፊት ያለውን http:// የሚለውን https:// ብለው በመተካት ይሞክሩ።

    በEFF የተዘጋጀውን HTTPS በሁሉም ቦታ የሚለውን ተሰኪ በመጠቀም አገልግሎቱ በሚደግፉ ድረ ገጾች ላይ HTTPSን በቀጥታ ማስቻል ይቻላል።

    ሌላው የተለያዩ መሠረታዊ እቀባዎችን ወይም የመስመር ላይ ሳንሱርዎችን ማለፍ የሚያስችልዎ መንገድ ሌሎች አማራጭ የጎራ ስምን ወይም URLን በመቀያየር መጠቀም ነው። ለምሳሌ ቲዊተር የተሰኘወን ድረ ገጽ ለመጎብኘት http://twitter.com በመጠቀም ፈንታ ለተንቀሳቃሽ ስልክ የተዘጋጀውንhttp://m.twitter.com የሚለውን ይጠቀሙ። የመስመር ላይ እቀባ አድራጊዎች እገዳውን የሚያከናውኑት እቀባ የጣሉባቸውን ድረ ገጾች ወይም ገጾችን ዝርዝር በጥቁር መዝገብ በመመዝገብ ሲኾን በጥቁር መዝገቡ ውስጥ የሌሉ ማናቸውንም ገጾች ማግኘት ይችላሉ። የአንዳንድ ድረ ገጾች ወይም ጦማሮች በተለይም ገጻቸው እንዳይነበብ ከዚህ በፊት የታገደባቸው እገዳውን ለመከላከል ሌላ አማራጭ የዶሜዬን ስም ያስመዘግባሉ። ስለዚህ ድረ ገጽ ዝርዝር ውስጥ የሌሉ የአማራጭ የዶሜዬን ስሞችን በመጠቀም እገዳውን ማለፍ ይቻላል።

    በድር ላይ የተመሰረቱ የውከላ ዘዴዎች

    ይህ በእንግሊዝኛው ዌብ ቤዝድ ፕሮክሲ በመባል ይታወቃል (ለምሳሌ http://proxy.org/)። ይህም ቀላል ኢንተርኔት ላይ የሚደረጉ እገዳዎችን ማለፍ የሚያስችል ድር ላይ የተመሠረተ የውከላ ስነስርዓት ነው። በድር ላይ የተመሠረተ ውከላን ጥቅም ላይ ለማዋል የሚጠበቅብዎ የታገደውን ድረ ገጽ አድራሻ በድር ላይ በተመሠረተ የውከላ ስነስርዓት ላይ ማስገባት ሲኾን ወካዩ የታገደውን ይዘት ያሳይዎታል።

    በድር ላይ የተመሠረተ ውከላ እጅግ በጣም ፈጣን እና ቀላል የኾነ የታገዱ ድረ ገጾችን የመጠቀሚያ ዘዴ ሲኾን ነገር ግን አብዛኛውን ጊዜ ማንኛውንም ዓይነት ደህንነት የማይሰጥ እና የስጋት ሞዴልዎ የእርስዎ የኢንተርኔት ግንኙነት የሚከታተል አካል እንዳለ የሚጨምር ከኾነ ደካማ ምርጫ ነው። በተጨማሪም ሌሎች የታገዱ እና በድር ላይ ያልተመሠረቱ እንደ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎት ያሉትን ስርዓቶችን መጠቀም አያስችልም። በመጨረሻም የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ ወካዩ እርስዎ መስመር ላይ የሚያደርጉት ሙሉ መረጃ ቅጂ ስለሚኖረው ግላዊነትዎ ላይ የተጋረጠ አደጋ ሊያስከትል ይችላል።

    የተመሰጠረ ውከላ

    በርካታ የውከላ መሣሪያዎች ማጥለልን አልፎ ለመግባት ከማስቻላቸው በተጨማሪ የደኅንነት ገበር ለመፍጠር ምስጠራን ይጠቀማሉ፡፡ ግንኙነቱ ስለተመሰጠረ ሌሎች ምን እንደጎበኙ ማየት አይችሉም፡፡ የተመሰጠተሩ የውከላ ገጾች ካልተመሰጠሩ አገልግሎቶች ደኅንታቸው የተጠበቀ ቢሆንም መሣሪያውን ያቀረበው ስለእርስዎ መረጃ ሊኖረው ይችላል፡፡ ለምሳሌ ስምዎ እና የኢሜይል አድራሻዎ በመዝገባቸው ሊኖር ይችላል፡፡ በዚህ ምክንያት እነዚህ መሣሪያዎች ሙሉ ስምየለሽነትን አይሰጡም፡፡

    ቀላሉ ዓይነት ሚስጥራዊ ድር ላይ የተመሰረተ ውከላ “https” በሚል የሚጀምር ሲኾን ይህም አብዛኛው ጊዜ ደህንነታቸው በተጠበቀ ድረ ገጾች የሚሰጥ ሚስጥራዊነትን የሚጠቀም ነው። ይኹንና የዚህ ውከላ መሣሪያ ባለቤቶች የሚልኩትን እና ከሌሎች ደኅንነታቸው ከተረጋገጠ ድረ ገጾች የሚቀበሉትን ውሂብ ማየት ስለሚችሉ ጥንቃቄ መውሰድ ያስፈልግዎታል። አልትራሰርፍ እና ሳይፈን የእነዚህ መሣሪያዎች ምሳሌ ናቸው።

    ምናባዊ የግል ኔትዎርክ ወይም VPN

    ምናባዊ የግል ኔትዎርክ ወይም VPN በኮምፒውተርዎ እና በሌላ ኮምፒውተር የሚደረገውን የበይነ መረብ የውሂብ ልውውጥ አመስጥሮ የሚልክ ነው። ይህ VPN የንግድ ወይም ለትርፍ ያልተቋቋመ ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክ አገልግሎት፣ የኩባንያዎ ወይም የታማኝ ወዳጆ ሊኾን ይችላል። የVPN አገልግሎት አንዴ በትክክለኛ መንገድ ኮምፒውተርዎ ላይ ከተዋቀረ የተለያዩ ድረ ገጾችን ለመጎብኘት፣ ለኢሜል፣ ለፈጣን የመልዕክት አገልግሎት፣ IPን ተጠቅሞ ለሚደረግ የድምጽ ግንኙነት አገልግሎት (VoIP) እና ሌሎች የኢንተርኔት አገልግሎቶችን ለማግኘት ሊጠቀሙበት ይችላሉ። የግል ሚስጥራዊ ኔትዎርክ ወይም VPN ትራፊክዎ በሌላ በሦስተኛ ወገን እንዳይሰለል ቢከላከልም፤ የVPN አገልግሎት ሰጪው የትራፊክዎ መረጃ (የጎበኛቸውን የድረ ገጾች እና መቼ እንደጎበኛቸው የሚያሳይ) ማስቀመጥ ወይም የሚያደርጉትን የድር ዳሰሳ ሶስተኛ አካል በቀጥታ መሰለል እንዲችል ሊያደርጉ ግን ይችላሉ። የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ የተለያዩ የመንግስት አካላት በVPN የሚያደርጉትን ግንኙነቶች መስማታቸው ወይም የግንኙነትዎን ዝርዝር ማግኘታቸው ከባድ አደጋ ሊያስከትል የሚችል ሲኾን ለአንዳንድ የVPN ተጠቃሚዎች ግን ከሚያስከትለው ጉዳት ይልቅ VPNን ለጥቂት ጊዜ በመጠቀማቸው የሚያገኙት ጥቅም በልጦ ሊገኝ ይችላል።

    ምናባዊ የግል ኔትዎርክን ወይም የVPN አገልግሎትን በተመለከተ ለተጨማሪ መረጃ ይህንን ጠቅ ያድርጉ።

    እኛ በኢኤፍኤፍ ያለን ሰዎች ስለቪፒኤኖች ደረጃ ማረጋገጫ መስጠት አንችልም፡፡ አንዳንድ እንደ አርአያ ሊጠቀስ የሚችል የግላዊነት ፖሊሲ ያላቸው የVPN አገልግሎቶች በአታላዮች የሚመሩ ሊኾኑ ይችላሉ። የማያምኑትን የVPN አገልግሎት አይጠቀሙ።

    ቶር

    ቶር በድር ላይ ማንነትዎ እንዳይታወቅ እንዲያደርግ ታስቦ የተሠራ ክፍት ምንጭ ሶፍትዌር ነው፡፡ ቶር ማሰሻ በቶር አኖኒሚቲ ኔትዎርክ የበላይነት የተሰራ የድር ማሰሻ ነው፡፡ ቶር ድር አሰሳዎን ሰብሮ ስለሚገባ ሳንሱርን ማለፍ ያስችሎታል፡፡ (ለሊነክስማክ ኦኤስ እና ዊንዶውስ ያዘጋጀናቸውን የቶር አጠቃቀም መመሪያዎችቻንን  ይመልከቱ)፡፡

    ቶር ማሰሻን ሲከፍቱ ሳንሱር በሚደረግ ትይይዝት ላይ እንዳሉ ለይተው አማራጩን መምረጥ ይችላሉ:

    ቶር ማንኛውም ዓይነት ብሔራዊ የመንግሥት እቀባን ማለፍ ብቻ አይደለም በስርዓት ከተሰናዳ ማንነትዎን በሀገርዎ ትይይዝት ከሚመጣ አደገኛ ስላላ ይጠብቅሎታል፡፡ነገር ግን እጅግ በጣም ዘገምተኛ እና ለአጠቃቀም ከባድ ሊኾን ይችላል። በተለይ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ እጅግ ቀርፋፋ የኔትወርክ አገልግሎት ባላቸው አገራት ቶርን መጠቀም በጣም ከባድ ነው።

    በዴስክቶፕ የቶርን አጠቃቀም ለማወቅ ለሊነክስ እዚህ ይጫኑ፣ ለማክ ኦኤስ እዚህ ይጫኑ፣ ለዊንዶወስ እዚህ ይጫኑ፤  ነገር ግን ከላይ በታየው ሰሌዳ ላይ በ“Connect” ፈንታ “Configure” የሚለውን መንካትዎን እርግጠኛ ይሁኑ፡፡

     

    Last reviewed: 
    8-10-2017
  • ለእርስዎ ትክክለኛ የሆነ VPNን መምረጥ

    VPN ምንድን ነው? በእንግሊዝኛው ምህፃረ ቃል VPN ማለት “ቨርቿል ፕራይቬት ኔትወርክ” ወይም ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክ ማለት ነው። በቀጥታ ከግል ኔትወርክ ጋር እንዲገናኝ በማድረግ ኮምፒውተርን በጋራ ወይም በህዝብ ኔትወርክ አማካኝነት ውሂብ መላክን እና መቀበልን የሚያስችል ነው። VPN የግል ኔትወርክ ገጽታ የኾኑትን አሠራር፣ ደህንነት እና የአስተዳደር ፖሊሲ ጥቅምን ያገኛል።

    VPNን መጠቀም ጥሩነቱ ምኑ ላይ ነው?

    በውጪ ሀገር ጉዞ ላይ ሳሉ፣ በቤትዎ ሳሉ፣ ወይም ከቢሮ ውጪ በማንኛውም ሰዓት VPNን በመጠቀም ከኮፖሬቶች ከሚሰጡት የቢሮዎት የኢንተርኔት አገልግሎቶች ጋር ግንኙነት መፍጠር ይችላሉ።

    በተጨማሪም የንግድ VPNን በመጠቀም ውሂብዎ በህዝብ ኔትወርክ (ማለትም በኢንተርኔት ካፌ ወይም ሆቴል በሚገኝ Wi-Fi አማካኝነት) ሲጓጓዝ ማመስጠር ይችላሉ።

    የንግድ VPNን ተጠቅመው በተወሰኑ ድረ ገጾች እና አገልግሎቶች ላይ የሚደረግ የኢንተርኔት እገዳን ለመከላከልም ጥቅም ላይ ሊውል ይቻላል። ለምሳሌ አንድንድ ቻይናዊያን የንግድ VPNን ተጠቅመው በታላቁ ፋየርዎል የታገዱ ድረ ገጾችን ማግኘት ችለዋል።

    ልክ እንደ OpenVPN ያሉ ምንጨ ክፍት የኾኑ ሶፍትዌሮችን በመጠቀም እርስዎም በቤትዎ ኔትዎርክ የራስዎን የVPN አገልግሎት መጠቀም ይችላሉ።

    VPN ማድረግ የማይችላቸው ነገሮች ምንድን ናቸው?

    VPN በጋራ/ሕዝብ ኔትወርክ ላይ ከሚደረጉ የኢንተርኔት ስለላዎች ሊከላከልልዎት ቢችልም እርስዎ የሚጠቀሙትን የግል ኔትወርክ ከሚጠቀሙ ሰዎች ግን ውሂብዎትን አይሸሽግም። የኮርፖሬት VPN የሚጠቀሙ ከኾነ የኮርፖሬት VPNኑን የሚያስተዳድረው ማንኛውም ሰው የእርስዎን ውሂብ ማየት ይችላል። የንግድ VPNን የሚጠቀሙ ከኾነ የንግድ VPNኑን የሚያስተዳድረው ማንኛውም ሰው የእርስዎን ውሂብ ማየት ይችላል።

    የኮርፖሬት ወይም የንግድ VPN አስተዳዳሪ የእርስዎን ውሂብ ለመንግሥት ወይም ለሕግ አስፈጻሚ አካላት እንዲያስረክብ ተፅዕኖ ውስጥ ሊወድቅ ይችላል። የVPN አገልግሎት አቅራቢው ውሂብዎን ለመንግሥት ወይም ለሕግ አስፈጻሚ አካላት በምን ዓይነት ኹኔታ ሊያስረክብ እንደሚችል የግላዊነት ፖሊሲውን ማየት ይኖርብዎታል።

    የVPN አቅራቢው በየትኞቹ አገራት ውስጥ አገልግሎት እንደሚሰጥ ማወቅ ይኖርብዎታል። አገልግሎት አቅራቢው አገልግሎት በሚሰጥባቸው አገራት ሕግ ሊገዛ ይችላል። ይህም የእርስዎን ውሂብ በተመለከተ ከመንግሥት የሚቀርብ ጥያቄን እና ከአገራቱ ጋር የሚኖርን የሕግ ዕርዳታ ስምምነት ይጨምራል። በአንዳንድ አጋጣሚዎች ህጉ የሚፈቅደው ጥያቄዎቹ የሚቀርቡት ለእርስዎ ሳያሳውቁ ወይም ጥያቄው ተገባራዊ እንዳይኾን የመከላከል ዕድል ሳይሰጥዎት ነው።

    አብዛኛዎቹ የንግድ VPN አቅራቢዎች የክሬዲት ካርድ መረጃዎን ተጠቅመው እንዲከፍሉ ይፈልጋሉ። ነገር ግን እርስዎ ደግሞ ይህን መረጃዎን ለVPN አገልግሎት ሰጪው ማሳወቅ ላይፈልጉ ይችላሉ። የክሬዲት ካርድ መረጃዎን ለንግድ የVPN አገልግሎት አቅራቢ መስጠት ባይፈልጉ Bitcoinን የሚቀበል የVPN አገልግሎት አቅራቢን መጠቀም ወይም ጊዜያዊ የክሬዲት ካርድ ቁጥሮችን መጠቀም ይችላሉ። በተጨማሪም ምንም እንኳን አማራጭ የክፍያ ስርዓት ቢጠቀሙም የVPN አቅራቢው አገልግሎታቸውን በሚጠቀሙበት ወቅት የእርስዎን የIP አድሬስ ሊወስዱ እንደሚችሉ እና የዕርስዎን ማንንነት ለማውቅ ሊጠቀሙበት እንደሚችሉ ይገንዘቡ። የIP አድሬስዎን ከVPN አቅራቢዎ መደበቅ ቢፈልጉ ከእርስዎ VPN ጋር ሲገናኙ ቶርን መጠቀም ይችላሉ።

    ምናባዊ የግል ኔትዎርክን ወይም የVPN አገልግሎትን በተመለከተ ለተጨማሪ መረጃ ይህንንጠቅ ያድርጉ።

    እኛ በኢኤፍኤፍ ያለን ሰዎች ስለቪፒኤኖች ደረጃ ማረጋገጫ መስጠት አንችልም፡፡ አንዳንድ እንደ አርአያ ሊጠቀስ የሚችል የግላዊነት ፖሊሲ ያላቸው የVPN አገልግሎቶች በአታላዮች የሚመሩ ሊኾኑ ይችላሉ። የማያምኑትን የVPN አገልግሎት አይጠቀሙ።

    Last reviewed: 
    6-9-2016
  • የአሜሪካን ድንበር ሲያቋርጡ ልብ ሊሏቸው የሚገቡ ነገሮች

    በቅርቡ የአሜሪካንን ድንበር ማቋረጥ ያስባሉ? መንግሥት ያለ ምንም የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ወደ አሜሪካ የሚጓዙ መንገደኛች አለም አቀፍ አውሮጵላን ጣቢያዎችን ጨምሮ በማንኛውም የአሜሪካ ድንበር ሲደርሱ የመፈተሽ ስልጣን እንዳለው ያውቃሉ? ይህ መንግስት በዝውውር ላይ ያሉ ነገሮችን የመቆጣጣር ተለምዷዊ ስልጣኑ አካል ነው። (ያስታውሱ ምንም እንኳ ሕጉ መንገደኞች ከአሜሪካ ወደ ሌላ አገር ሲሻገሩም በመውጫዎች ላይ እንደሚፈተሹ ቢደነግግም መንገደኞች ግን በብዛት ሲፈተሹ አይታይም።)

    ይህንን ጉዳይ በተመለከተ በጥልቀት ለመረዳት ከፈለጉ የኢኤፍኤፍ መመሪያ የኾነውን ዲጂታል ግላዊነት በአሜሪካ ድንበር፣ በመሣሪያዎ ላይ ያለው ውሂብ መጠበቅ ይመልከቱ።

    የአሜሪካን ድንበር ሲያቋርጡ ልብ ሊሏቸው የሚገቡ ነገሮችን እዚህ ይመልከቱ፦

    ድንበር ጠባቂዎች ዲጂታል ውሂብዎን ሊጠይቁዎ ይችላሉ፡፡ የግል የስጋት ትንተና ምክንያቶች ይመልከቱ፡፡ ምርጫዎን የስደት ሁኔታዎ፣ የጉዞ ታሪክዎ፣ ውሂብዎ የየዛቸው መረጃዎች አደገኛነት፣ እና ሌሎች ሁኔታዎች ምርጫዎን ሊወስኑ ይችላሉ፡፡

    ያልተለመዱ ጥንቃቄዎች አንዲጠራጠሩ ሊያደርጋቸው እንደሚችል ይገንዘቡ፡፡

    • በመሳሪያዎ ላይ ያለውን ሰነድ ምትክ ያስቀምጡ፡፡ እንዲህ ማድረጉ አንድ ወይም ከዚያ በላይ መሳሪያዎችዎ በቁጥጥር ስር ቢውሉ ይጠቅሞታል፡፡ የመስመር ላይ ምትክ ሰነድ ማስቀመጫ አገልግሎት ወይም ሌላ መሣርያ መጠቀም ይችላሉ፣ ነገር ግን ላፕቶፕዎንና ምትክ ሰነድ ማስቀመጫዎን በአንድ ላይ ይዘው እንዲንቀሳቀሱ አንመክርም፡፡
    • ድንበር ላይ የሚይዙትን የውሂብ መጠን ይቀንሱ። ምንም መረጃ የሌለው ላፕቶፕ ይዘው መጓዝን ከግምት ውስጥ ያስገቡ። ነገር ግን ዝም ብሎ ሰነዶችን ከመሣሪያዎ መሰረዝ ሙሉ በሙሉ እንዲጠፉ አያደርግም። ሰነድዎችዎን ደህንነቱ በተጠበቀ ሁኔታ ማጥፋትዎን ያረጋግጡ። መደበኛ ተንቀሳቃሽ ስልክዎን ቤት ውስጥ በመተው ጊዜያዊ ስልክ በመግዛት ሲም ካርድዎን ማዘዋወርን ወይም መዳረሻዎ ላይ ሲሆኑ አዲስ ቁጥር መያዝን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።
    • መሣሪያዎችዎን ይመስጥሩ። በመሣሪያዎችዎ ላይ (ላፕቶፕ፣ ተንቀሳቃሽ ስልክ፣ ወዘተ) የሙሉ መሳሪያ ምስጠራ  እንዲጠቀሙ እና ደህንነቱ የተጠበቀ የማለፊያ ሐረግ መምረጥአንመክራለን፡፡
    • በድንበር ላይ የሚሠራ የመንግስት አካል የማለፊያ ቃልዎን ቢጠይቅ መስጠት የለብዎትም። እንደዚ ያለ መረጃን በማስገደድ መቀበል የሚችለው ዳኛ ብቻ ነው። ነገር ግን በድንበር ላይ ለሚሰራ የመንግስት አካል የማለፊያ ቃልዎን አለመስጠት ሊያስከትል የሚችለው ችግር ሊኖር ይችላል፡፡ የአሜሪካ ዜግነት የሌላችሁ - ወደ አሜሪካ እንዳትገቡ ልትከለከሉ ትችላላችሁ፣ የአሜሪካ ዜግነት ያላችሁ ደግሞ መሣርያችኹ መስራት እንዲያቆም ሊደረግ ወይም ለረጅም ሰዓታት በቁጥጥር ስር ልትውሉ ትችላላችሁ።
    • የከፍተኛ ቴክኖሎጂ ጥቃቶችን ለመከላከል መሣርያዎችዎን ድንበር ከመድረስዎ በፊት ያጥፉ።
    • ከይለፍ ቃላት በባሰ ሁኔታ ደካማ ስለሆኑ በጣት አሻራዎችና የስነ-ተፈጥሮአዊ ልኬት ቁልፎች ላይ ዕምነትዎን አይጣሉ።
    • የድንበር ላይ ሠራተኞች በመሣሪያዎ ላይ ካሉ መተግበሪያዎች እና ማሰሻዎች በቀጥታ ወይም የተሸጎጡ የክላውድ ይዘቶች ሊያገኙ ይችላሉ፡፡ ከመለያዎ መውጣት፣ የተዘገቡ የይለፍ ቃላትን ማስወገድ ወይም ወይም ለአደጋ የሚያጋልጡ መተግበሪያዎችን ማጥፋትን ቢያስቡበት መልካም ነው፡፡
    • በድንበር ላይ ከሚሠራ የመንግሥት አካል ጋር ሲገናኙ እነዚህን ሦስት ዋና ዋና ነገሮችን ያስታውሱ፦ በትህትና ማናገር፣ አለመዋሸት እናየመንግሥት አካላት ፍተሻ በሚካሄድበት ወቅት ጣልቃ አለመግባት። በድንበር ላይ የሚሠሩ የመንግሥት አካላት የመሣሪያዎን የአካል ሁኔታ የመመልክት መብት ሊኖራቸው ይችላል(ለምሳሌ አደንዛዥ ዕጾች በላፕቶፑ የባትሪ ክፍል አለመቀመጣቸውን ለማረጋገጥ)።

    እነዚህን ጥቆማዎች አንደሚያስታውሱ እርግጠኛ አይደሉምን? የኢኤፍኤፍን በጉዞ ላይ ሳሉ እንዲታተም፣ እንዲታጠፍ እና ኪስዎ ላይ እንዲገባ ሆኖ የተዘጋጀውን የድንበር ላይ ፍተሻ የኪስ መርጃ ጽሁፍ ይመልከቱ፡፡

     

     

    Last reviewed: 
    10-29-2018
  • ከማክ OS X ላይ ውሂብዎን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    አብዛኛዎቻችን አንድ ኮምፒውተራችን ላይ ያለ ፋይልን ወደ ኮምፒውተራችን ቆሻሻ አቃፊ ካስገባነው እና ቆሻሻውን ባዶ ካደረግነው ፋይሉ እናደተሰረዘ እናስባለን ። በተጨባጭ ግን ፋይሉን መሰረዝ ሙሉ በሙሉ አያጠፋውም። አንድ ሰው ይህን በሚያደርግበት ወቅት ኮምፒውተሩ ፋይሉን ለተጠቃሚው የማይታይ ያደርገው እና ፋይሉ የተጠራቀመበትን የዲስክ ክፍል “አቬለብል” ብሎ ‘ባዶ’ ያደርገዋል:: ይህ ማለት ስርአተ ክወናው በፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብን መጻፍ ይችላል ማለት ነው። ስለዚህ ፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብ ከመጻፉ በፊት ሳምንታት፣ ወራት ወይም አመታት ሊወስድ ይችላል። ይህ እስኪሆን ድረስ ”የተሰረዘው“ ፋይል ለተለመደው ተግባር እንዳይታይ ሆኖ በዲስኮዎት ላይ ይቆያል። እናም በትንሽ ስራ እና በትክክለኛው መሳሪያ (እንደ “ጠፊ መላሽ” ሶፍትዌር ወይም ፎርንሲክ ዘዴ ያሉ) “የተሰረዘውን” ፋይል መልሶ ማውጣት ይችላሉ። እዚህ ጋር የምናየው ነገር በመደበኛው ኮምፒውተሮች ፋይሎችን ሳይሰርዙ ፋይሎቹ የያዙትን ቦታ አንድ ቀን በሌላ ነገር እንዲተካ ይፈቅዳሉ።

    ፋይልን ለዘለአለሙ ለመሰረዝ ምርጡ መንገድ ወዲያውኑ በሌላ ነገር መተካቱን ማረጋገጥ ነው። ይህም በፋይሉ ላይ ተጽፎ የነበረውን መልሶ ማውጣትን አዳጋች ያደርገዋል። ስርአተ ክወናዎት ለእርስዎ ይህንን ማድረግ የሚችል ሶፍትዌር ሊኖረው ይችላል። ይህ ሶፍትዌር በኮምፒውተርዎ ዲስክ ላይ ያለውን “ባዶ” ቦታ በሌሎች ትርጉም አልባ በሆኑ ውሂቦች ይተካል በዚህም የተነሳ የተሰረዘው ውሂብ ሚስጥራዊነት ይጠብቃል።

    ያስተውሉ ውሂብን ከሶሊድ ስቴት ድራይቭስ (SSDስ) ማለትም ከዩኤስቢ ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ኤስዲ ካርዶች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ በጣም ከባድ ነው! ከዚህ በታች የተዘረዘረው መመሪያ በተለምዶ ለዲስክ አንጻፊዎች ብቻ የሚሰራ ሲሆን ነገር ግን በዘመናዊ ላፕቶፖች ላይ በመደበኛነት እየመጡ ላሉት ለSSDዎች፣ ለUSB ቁልፎች / USB ታምብ ድራይቮች፣ ወይም ለSD ካርዶች/ የፍላሽ ሚሞሪ ካርዶች ላይ አይሰራም

    ይህም የሆነበት ምክኒያት እነዚህ አይነቶች ወይም አንጻፊዎች ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴ በመጠቀማቸው ነው። (ደህንነቱ ለተጠበቀ ስረዛ ይህ ለምን ችግርን እንደሚፈጥር ከዚህ ማንበብ ይችላሉ።)

    SSDን ወይም USB ፋላሽ ድራይቭን የሚጠቀሙ ከሆነ እታች ወደሚገኘው ክፍል በቀጥታ መሄድ ይችላሉ።

    ማክ OS X ላይ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛን ማድረግ

    የ OS X 10.4 10.10 ወደ ላይ ደህንነቱ በተጠበቀ መልኩ ፈላጊ ወደ መጣያ ማንቀሳቀስ እና ከዚያ በመምረጥ ፋይሎችን መሰረዝ ይችላሉ> ባዶ መጣያ ደህንነቱን ይጠብቁ.

    አፕል ዘመናዊ ሞዴሎች መካከል አብዛኞቹ ለመጠቀም መሆኑን የሚነዳ ይህ ፈጣን ፍላሽ (ኤስኤስዲ) ላይ አስተማማኝ የመደምሰሻ ዋስትና እንደማልችል ይሰማኝ ነበር ምክንያቱም አስተማማኝ መጣያ ባዶ ባህሪ, OS X 10,11 ውስጥ ተወግዷል.

    አንድ ባህላዊ ሐርድ ድራይቭ መጠቀም, እና ከትዕዛዝ መስመሩ ጋር ምቾት ከሆነ, አሁንም ፋይል ላይ ደርቦ የማክ የሰጠው srm ትእዛዝ መጠቀም ይችላሉ. (በእንግሊዘኛ) የተሟላ መመሪያዎች እዚህ ይገኛሉ.

    ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ውስንነቶች ማስጠንቀቂያ

    መጀመሪያ ከላይ የተሰጠው ምክር የሚሰርዘው በሚጠቀሙት ኮምፒውተር ዲስክ ላይ ያሉ ፋይሎችን ብቻ መሆኑን ያስታውሱ። ማንኛውም ከላይ የተጠቀሱት መሳሪያዎች በኮምፒውተርዎት ሌላ ቦታ፣ ሌላ ዲስክ ወይም USB ድራይቭ፣ “ታይም ማሽን”፣ የኢሜል አገልጋይ፣ ወይም የክላውድ አገልግሎት ላይ በመጠባበቂያነት የተቀመጡ ፋይሎችን አይሰርዙም። ፋይልን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለመሰረዝ የፋይሉ እያንዳንዱ ቅጂን በተጠራቀመበት ወይም በተላከበት ሁሉም ቦታ መሰረዝ አለብዎት። በተጨማሪም ፋይል አንዴ በክላውድ ላይ ከተጠራቀመ (ለምሳሌ በድሮፕቦክስ ወይም ሌላ ፋይል የማጋሪያ አገልግሎት አማካኝነት) አብዛኛውን ጊዜ ፋይሉ ለዘላለሙ ስለመሰረዙ ዋስትና የሚያገኙበት መንገድ የለም።

    ያለመታደል ሆኖ ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ተጨማሪ ሌላ ውስንነቶች አላቸው። ከላይ የተሰጠውን ምክር የተከተሉ እና ሁሉንም የፋይል ቅጂ የሰረዙ ቢሆኑ እንኳን የተሰረዘው ፋይል አንዳንድ ምልክት በኮምፒውተርዎት ላይ የመታየት እድል ሊኖረው ይችላል። ይህ የሆነበት ምክኒያት ፋይሎቹ በተገቢው መንገድ ስላልተሰረዙ ሳይሆን አንዳንድ የስርአተ ክወናው ክፍል ወይም ሌላ ፕሮግራም ሆን ብሎ የፋይሉን መረጃ ሲለሚያስቀምጡ ነው።

    ይህ ሊከሰት የሚችልበት ብዙ መንገዶች አሉ ነገር ግን ሁለት ምሳሌዎች የመከሰት እድሉን ለማሳየት በቂ ናቸው። በዊንዶውስ ወይም ማክ OS በ“ሪሰንት ዶክመንትስ” ምናሌ ውስጥ የማይክሮሶፍት ኦፊስ ምንም እንኳን ፋይሉ የተሰረዘ (ኦፊስ አንዳንዴ የፋይሉን ይዘት የያዘ ጊዜያዊ ፋይሎችን ሊያስቀምጥ ይችላል) ቢሆንም የፋይል ስሙን ማጣቀሻ ይዞ ሊቆይ ይችላል። በሊኒክስ ወይም ሌላ *nix ስርአት ኦፕን ኦፊስ እንደ ማይክሮሶፍት ኦፊስ ብዙ መዝገባዎችን ሊይዝ ይችላል። እንዲሁም የተጠቃሚዎች ሼል ሂስትሪ ፋይል ምንም እንኳን ፋይሉ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም የፋይል ስሙን የሚጨምር ትእዛዞችን ሊይዝ ይችላል። በተግባር እንደዚህ ሊያደርጉ የሚችሉ ብዙ ፕሮግራሞች ሊኖሩ ይችላሉ።

    ለዚህ ችግር እንዴት መመለስ እንዳለብን ማወቅ ከባድ ነው። ፋይል ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም እንኳን ምናልባት በኮምፒውተርዎት ላይ ስሙ ለተወሰነ ጊዜ ሊኖር እንደሚችል መገመቱ የማይጎዳ ነው። ሙሉ ዲስኩን መተካት ስሙ 100 ፐርሰንት እንደጠፍ ማረጋገጥ የሚችሉበት ብቸኛው መንገድ ነው። አንዳንዶቻችሁ ምናልባት “በዲስኩ ላይ የውሂቡ ቅጂዎች የሆነ ቦታ ሊኖር ይችል እንደሆነ ጥሬ ውሂቡን ልፈልግ እንዴ?” ብላችሁ ልታስቡ ትችሉ ይሆናል። መልሱ አዎ እና አይደለም ነው። ዲስኩን መፈለግ (ለምሳሌ በሊኑክስ እንደዚህ grep -ab /dev/ አይነት ትእዛዝን በመጠቀም) ውሂቡ በልሙጥ ጽሁፍ የሚገኝ ከሆነ መገኘቱን ይነግራችኋል ነገር ግን አንዳንድ ፕሮግራም አምቆ መያዙን ወይም በኮድ የተጻፈ ማጣቀሻ እንዳደረገው አይነግሮትም። በተጨማሪም መፈለጊያው እራሱ መረጃ አለመተውንም መጠንቀቅ አለብዎት! የፋይሉ ይዘት የመገኘት እድሉ በጣም አነስተኛ ቢሆንም ነገር ግን ሊከሰት የማይችል ነገር አይደለም። ዲስኩን ሙሉ በሙሉ መተካት እና አዲስ ስርአተ ክወና መጫን 100 ፐርሰንት የፋይሉ ማንኛውም መረጃ መጥፋቱን እርግጠኛ የሚሆኑበት ብቸኛው መንገድ ነው።

    አሮጌ ሀርድዌር በሚያስወግዱበት ጊዜ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ

    አንድን ሀርድዌር መጣል ወይም መሸጥ ቢፈልጉ ማንም ሰው ከእርሱ ላይ ውሂብዎን መልሶ ማውጣት እንደማይችል ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በተደጋጋሚ በተደረጉ ጥናቶች አብዛኛውን ጊዜ የኮምፒውተር ባለቤቶች ይህንን ማድረግ እንደማይችሉ ታውቋል። ስለዚህ ግልጋሎት ላይ የዋለ ኮምፒውተር ከመሸጡ ወይም ለሌላ ሰው ከመስጠቱ በፊት መጀመሪያ የማጠራቀሚያ ማህደረ መረጃው ፍሬ ፈርስኪ በሆኑ ነገሮች መተካቱ መረጋገጥ አለበት። ወዲያውኑ የሚያስወግዱት ባይሆንም እንኳን የእድሜ ዘመኑ ወደማብቃቱ የደረሰ እና ወደፊት ጥቅም የማይሰጥ ኮምፒውተር ካለዎት ማሽኑን ከማስወገድዎት በፊት ሀርድ ድራይቩን መጥረግ ለደህንነትዎ መልካም ነው። ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ለዚህ አላማ የተሰራ መሳሪያ ሲሆን እንዴት እንደሚጠቀሙት የሚያሳይ የተለያዩ ቱቶሪያሎች በድር ላይ (ይህንን ጨምሮ) ይገኛል።

    አንዳንድ ሙሉ ዲስክ ማመስጠሪያ ሶፍትዌሮች ዋና የማለፊያ ቁልፉን የማጥፋት አቅም አላቸው በመሆኑም የተመሰጠረውን የሃርድ ድራይቭ ይዘት በቋሚነት የማይገባ ይሆናል። ቁልፍ በጣም ትንሽ መጠን ያለው ውሂብ ስለሆነ እና ወዲያውኑ ማጥፋት ስለሚቻል ለትላልቅ አንጻፊዎች በጣም ጊዜ የሚፈጁ እንደ ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ያሉ ሶፍትዌር በመጠቀም ፋይሉን ከመተካት ይልቅ ይህ በጣም ፈጣን የሆነ አማራጭ ነው። ነገር ግን ይህ አማራጭ ሊሳካ የሚችለው ሀርድ ድራይቩ ሁልጊዜ የተመሰጠረ ከሆነ ብቻ ነው። ከአሁን በፊት ሙሉ የዲስክ ምስጠራን የሚጠቀሙ ካልሆነ ከማስወገድዎ በፊት አንጻፊውን ሙሉ በሙሉ መተካት አለብዎት።

    CD-ROMS ማስወገድ

    CD-ROMS ሲያስወግዱ ማድረግ ያለብዎት ወረቀትን ሲያስወግዱ የሚያደርጉትን ተመሳሳይ ነገርን ነው። እርሱም ተመልሶ እንዳይገጣጠም አድርጎ መተልተል ነው። ውድ ያልሆኑ CD-ROMSን የሚያደቁ ተልታዮች አሉ። ምንም አንገብጋቢ እና ስሱ የሆነ ነገር እንደሌላው ፍጹም እርግጠኛ ካልሆኑ በስተቀር መቼም ቢሆን CD-ROMSን አውጥቶ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ መወርወር የለብዎትም።

    ከሶሊድ ስቴት ዲስኮች (SSDs)፣ ከUSB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ከSD ካርዶች ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ

    ያለመታደል ሆኖ SSDs፣ USB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና SD ካርዶች በሚሰሩበት መንገድ ምክኒያት የተነሳ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እያንዳንዱ ፋይልንም ሆነ ባዶ ቦታን መሰረዝ ከባድ ሲሆን የማይቻልም ሆኖ ሊገኝ ይችላል። በዚህም ምክኒያት ጥበቃን በተመለከተ ያሎት ጥሩ አማራጭ ምስጠራን መጠቀም ነው። በዚህ መንገድ ምንም እንኳን ፋይሉ በዲስኩ ላይ ቢገኝም ለሚያገኘው ማንኛውም ሰው ፍሬ ፈርስኪ መስሎ ይታያል እናም እንዲፈቱት የሚያስገድድዎት ማንም የለም። በዚህ ጊዜ ከSSD ላይ ውሂብዎን በእርገጠኝነት ማስወገድ የሚያስችል አጠቃላይ የሆነ ጥሩ ቅደም ተከተል መስጠት አንችልም። ለምን እንደሆነ ማወቅ ከፈለጉ ውሂብን መሰረዝ በጣም ከባድ ነው የሚለውን ያንብቡ።

    ከላይ እንደጠቀስነው SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴን ይጠቀማሉ። ዌር ሌቭሊንግ የተሰኘው የሚሰራው እንደዚህ ነው:: በእያንዳንዱ ዲስክ የሚገኘው ቦታ ልክ በመጽሃፍ ላይ እንዳሉ ገጾች በአንቀጽ ወይም በብሎክ የተከፋፈለ ነው። ፋይል በዲስኩ ላይ በሚጻፍበት ወቅት በተወሰነ ብሎክ ወይም የብሎኮች ስብስብ (ገጾች) ይመደባል። ፋይሉን ለመተካት ከፈለጉ እርስዎ ማድረግ የሚጠበቅብዎት እነዚህን ብሎኮች እንዲተካ ለዲስኩ መንገር ነው። ነገር ግን በSSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭች አንድ ብሎክን ማጥፋት እና እንደገና መጻፍ ከጥቅም ውጪ ሊያደርገው ይችላል። ብሎኩ መስራት ከማቆሙ በፊት (በተመሳሳይ ሁኔታ በእርሳስ ወረቀት ለይ መጻፍን እና ማጥፋትን ከቀጠሉ ውሎ አድሮ ወረቀቱ ሲቀደድ ከጥቅም ውጪ ሊሆን ይችላል) እያንዳንዱ ብሎክን ማጥፍት እና እንደገና መጻፍ የሚቻለው ለተወሰነ ጊዜያት ብቻ ነው። ይህንን ለመከላከል SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ እያንዳንዱ ብሎክ የሚጠፋበት እና እንደገና የሚጻፍበትን ጊዜ አንድ አይነት መሆኑን ለማረገገጥ ይሞክራሉ ስለዚህ ድራይቩ መቆየት እስከሚችለው ይቆይ ። እንደ ጎንዮሽ ጉዳት አንዳንዴ ፋይል በመጀመሪያ የተጠራቀመበትን ብሎክ በማጥፋት እና በመጻፍ ፈንታ ድራይቩ ያንን ብሎኩን ትቶ ዋጋ ቢስ ብሎ ምልክት ያደርግበት እና የተሻሻለውን ፋይል ሌላ ብሎክ ላይ ይጽፈዋል። ይህ ልክ የመጸሃፍ ገጽን ሳይለውጥ ትቶ፣ የተሻሻለውን ፋይል በተለየ ገጽ ላይ መጻፍ፣ እና አዲሱን ገጽ ለማሳየት የመጽሃፉን ማውጫ እንደ ማሻሻል አይነት ነው። ይህ ሁሉ የሚከሰተው በዲስኩ የኤሌክትሮኒክስ በጣም ትንሹ ደረጃ ስለሆነ ስርአተ ክወናው ይህ መከሰቱን እንኳን ሊያውቅ አይችልም። ይህ ማለት ስርአተ ክወናው ምንም እንኳን ፋይሉን ለመተካት ቢሞክርም ድራይቩ ፋይሉን ስለመተካቱ ምንም አይነት ማረጋገጫ የለም። ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ በSSDs ላይ በጣም ከባድ የሚሆነው በዚህ ምክኒያት ነው።

    Last reviewed: 
    9-8-2016
  • ከዊንዶውስ ላይ ውሂብዎን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    አብዛኛዎቻችን አንድ ኮምፒውተራችን ላይ ያለ ፋይልን ወደ ኮምፒውተራችን ቆሻሻ አቃፊ ካስገባነው እና ቆሻሻውን ባዶ ካደረግነው ፋይሉ እናደተሰረዘ እናስባለን ። በተጨባጭ ግን ፋይሉን መሰረዝ ሙሉ በሙሉ አያጠፋውም። አንድ ሰው ይህን በሚያደርግበት ወቅት ኮምፒውተሩ ፋይሉን ለተጠቃሚው የማይታይ ያደርገው እና ፋይሉ የተጠራቀመበትን የዲስክ ክፍል “አቬለብል” ብሎ ‘ባዶ’ ያደርገዋል:: ይህ ማለት ስርአተ ክወናው በፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብን መጻፍ ይችላል ማለት ነው። ስለዚህ ፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብ ከመጻፉ በፊት ሳምንታት፣ ወራት ወይም አመታት ሊወስድ ይችላል። ይህ እስኪሆን ድረስ ”የተሰረዘው“ ፋይል ለተለመደው ተግባር እንዳይታይ ሆኖ በዲስኮዎት ላይ ይቆያል። እናም በትንሽ ስራ እና በትክክለኛው መሳሪያ (እንደ “ጠፊ መላሽ” ሶፍትዌር ወይም ፎርንሲክ ዘዴ ያሉ) “የተሰረዘውን” ፋይል መልሶ ማውጣት ይችላሉ። እዚህ ጋር የምናየው ነገር በመደበኛው ኮምፒውተሮች ፋይሎችን ሳይሰርዙ ፋይሎቹ የያዙትን ቦታ አንድ ቀን በሌላ ነገር እንዲተካ ይፈቅዳሉ።

    ፋይልን ለዘለአለሙ ለመሰረዝ ምርጡ መንገድ ወዲያውኑ በሌላ ነገር መተካቱን ማረጋገጥ ነው። ይህም በፋይሉ ላይ ተጽፎ የነበረውን መልሶ ማውጣትን አዳጋች ያደርገዋል። ስርአተ ክወናዎት ለእርስዎ ይህንን ማድረግ የሚችል ሶፍትዌር ሊኖረው ይችላል። ይህ ሶፍትዌር በኮምፒውተርዎ ዲስክ ላይ ያለውን “ባዶ” ቦታ በሌሎች ትርጉም አልባ በሆኑ ውሂቦች ይተካል በዚህም የተነሳ የተሰረዘው ውሂብ ሚስጥራዊነት ይጠብቃል።

    ያስተውሉ ውሂብን ከሶሊድ ስቴት ድራይቭስ (SSDስ) ማለትም ከዩኤስቢ ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ኤስዲ ካርዶች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ በጣም ከባድ ነው! ከዚህ በታች የተዘረዘረው መመሪያ በተለምዶ ለዲስክ አንጻፊዎች ብቻ የሚሰራ ሲሆን ነገር ግን በዘመናዊ ላፕቶፖች ላይ በመደበኛነት እየመጡ ላሉት ለSSDዎች፣ ለUSB ቁልፎች / USB ታምብ ድራይቮች፣ ወይም ለSD ካርዶች/ የፍላሽ ሚሞሪ ካርዶች ላይ አይሰራም

    ይህም የሆነበት ምክኒያት እነዚህ አይነቶች ወይም አንጻፊዎች ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴ በመጠቀማቸው ነው። (ደህንነቱ ለተጠበቀ ስረዛ ይህ ለምን ችግርን እንደሚፈጥር ከዚህ ማንበብ ይችላሉ።)

    SSDን ወይም USB ፋላሽ ድራይቭን የሚጠቀሙ ከሆነ እታች ወደሚገኘው ክፍል በቀጥታ መሄድ ይችላሉ።

    በዊንዶውስ ላይ በአሁኑ ጊዜ ብሊችቢትን እንዲጠቀሙ እናሳስባለን። ብሊችቢት ለዊንዶውስ እና ለሊኒክስ የተዘጋጀ ነጻ እና ክፍት ምንጨ ኮድ የሆነ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ መሳሪያ ሲሆን አብሮ ገነብ ከሆነው Cipher.exe በጣም የተወሳሰበ ነው።

    ብሊችቢት በፍጥነት እና በቀላሉ እያንዳንዱ ፋይል ላይ ያነጣጠረ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛን ለማድረግ ወይም በየጊዜው የሚደረግ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ ፖሊሲን በተግባር ለማዋል ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል። በተጨማሪም ብጁ የፋይል መሰረዣ ትዛዞችን መጻፍ ይቻላል። ለተጨማሪ መረጃ እባክዎን ይህንን መረጃ ይመልከቱ።

    ብሊችቢትን ማግኘት

    መጫኛውን ከብሊችቢት የማውረጃ ገጽ በማውረድ ብሊችቢትን በውንዶውስ ላይ ማግኘት ይችላሉ።

    በብሊችቢት መጫኛ .exe ትይይዝ ላይ ጠቅ ያድረጉ። ወደ ማውረጃ ገጹ ይወስድዎታል።

    አብዛኞቹ የድር ማሰሻዎች ይህንን ሰነድ ማውረድ እንደሚፈልጉ ማረጋገጫ ይጠይቅዎታል። የኢንተርኔት ኤክስፕሎረር 11ኛው ብጅት በድር መዳሰሻው ገጽ የታችኛው ክፍል ላይ ብርቱካናማ ክፈፍ ያለው አሞሌ ያሳያል።

    ለማንኛውም የድረ ገጽ ማሰሻ እጅግ በጣም ተመራጭ የሚሆነው ያወረዱትን ሰነድ ወደሚቀጥለው እንቅስቃሴ ከመግባትዎ በፊት ማስቀመጥ ነው። ስለዚህ “ሴቭ” የሚለው አዝራር ላይ ጠቅ ያድርጉ። በነባሪ አብዛኞቹ የድር ማሰሻዎች የወረደውን ሰነድ በማውረጃ ማህደር ውስጥ ያስቀምጣሉ።

    ብሊችቢትን መጫን

    የዊንዶውስ ኤክስፕሎረር መስኮትን ክፍት ያድርጉ እና BleachBit-1.6-setup የሚለው ፋይል ላይ ሁለቴ ጠቅ ያድርጉ። በመቀጠልም ይህ ፕሮግራም እንዲጫን እንደሚፈቅዱ ይጠየቃሉ። ከዚያም “የስ” የሚለውን አዝራራ ጠቅ ያድርጉ።

    አዲስ መስኮት ይከፈትና የመጫኛ ቋንቋን እንዲመርጡ ይጠይቅዎታል። የሚፈልጉትን ቋንቋ ይምረጡ እና “ኦኬ” የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    የሚቀጥለው መስኮት GNU General Public License ያሳዮታል። የመቀበያ ሳጥኑን ያመልክቱ እና ኔክስት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    በሚቀጥለው መስኮት ብሊችቢት አንዳንድ የማበጃ ምርጫዎችን ያሳያል። ምርጫዎቹን እንዳሉ መተው ይችላሉ። ከዴስክቶፕ ምርጫ ላይ የራይት ምልክቱን እንዲያጠፉ እንመክራለን። ኔክስት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት መጫን እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ በድጋሚ ይጠይቅዎታል። ኢንስቶል የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    በመጨረሻ የብሊችቢት መጫኛ ፕሮግራሙን መጫን እንደጨረሰ የሚነግሮትን መስኮት ያሳይዎታል። ኔክስት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    የመጫኛው የመጨረሻ መስኮት ብሊችቢትን ማስኬድ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ይጠይቅዎታል። ራን ብሊችቢት ምርጫ ላይ ያለውን የራይት ምልክት ያጥፉት። ፊኒሽ የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    የብሊችቢት በይነ ገጽ

    ወደ ስታርት ምናሌ ይሂዱና የዊንዶውስ አዶን ጠቅ ያድርጉ እና ከምናሌው ብሊችቢትን ይምረጡ።

    ትንሽ መስኮት ይከፈት እና ብሊችቢትን መክፈት መፈለግዎትን ያረጋግጣል።

    ዋናው የብሊችቢት መስኮት ይከፈታል። ብሊችቢት የተለያዩ በተለምዶ የተጫኑ ፕሮግራሞችን ይመረምር እና ለእያንዳንዱ ፕሮጋራም የተለየ ምርጫን ያሳያል። ብሊችቢት የሚመጣው ከአራት ነባሪ መዋቅሮች ጋር ነው።

    ቅድመ ቅምጥን መጠቀም

    ብሊችቢት የኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ቅድመ ቅምጥን (ነገር ግን ብሊችቢት የሌላ መዳሰሻዎች ምልክትን መጥረግ አይችልም) በመጠቀም ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ጥሎ የሚያልፈውን ምልክቶች መጥረግ ይችላል። ከኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ጎን ያለውን ሳጥን ያመልክቱ። ለኩኪዎች፣ ፍሮም ሂስትሪ፣ ሂስትሪ፣ እና ቴምፖረሪ ፋይልስ የሚሉት ምርጫዎች የተመደቡ ሳጥኖት መመልከታቸውን ያስተውሉ። እንደአስፈላጊነቱ እነዚህን ሳጥኖች አለማመልከት ይችላሉ። ክሊን የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት አንዳንድ ሰነዶችን ያጸዳ እና የሂደቱን ሂደት ያሳይዎታል.

    ማህደርን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌ ላይ ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፎልደርስን ይምረጡ።

    ትንሽ መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጉትን ማህደር ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት የሰረዟቸውን ሰነዶች ያሳይዎታል። ብሊችቢት በማህደሩ ውስጥ ያሉ እያንዳንዱን ሰነድ በመቀጠልም ማህደሩን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እንደሚሰርዝ ይወቁ።

    ሰነድን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌውን ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፋይልስ የሚለውን ይምረጡ።

    ሰነድ የመምረጫው መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጓቸውን ሰነዶች ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    ብሊችቢት ብዙ ሌሎች ገጽታዎች አሉት። ምናልባት “ዋይፕ ፍሪ እስፔስ” በጣም ጠቃሚው ነው። ይህም ቀድመው የሰረዟቸው ፋይሎች ማንኛውንም አይነት ምልክት ለማስወገድ ይሞክራል። አብዛኛውን ጊዜ ዊንዶውስ የተሰረዘውን ውሂብ ሙሉ ወይም የተወሰነ ክፍሉን በሃርድ ድራይቩ ቀሪ ባዶ ቦታ ላይ ያስቀምጣል።  “ዋይፕ ፍሪ እስፔስ” እነዚህ ባዶ ናቸው ተብለው የሚገመቱ የሀርድ ድራይቩ ክፍሎችን በዘፈቀደ በተሰራ ውሂብ ይተካዋል። ድራይቭዎ ባለው ትርፍ ባዶ ቦታ መሰረት ባዶ ቦታውን መጥረግ ብዙ ጊዜን ሊወስድ ይችላል።

    ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ውስንነቶች ማስጠንቀቂያ

    መጀመሪያ ከላይ የተሰጠው ምክር የሚሰርዘው በሚጠቀሙት ኮምፒውተር ዲስክ ላይ ያሉ ፋይሎችን ብቻ መሆኑን ያስታውሱ። ማንኛውም ከላይ የተጠቀሱት መሳሪያዎች በኮምፒውተርዎት ሌላ ቦታ፣ ሌላ ዲስክ ወይም USB ድራይቭ፣ “ታይም ማሽን”፣ የኢሜል አገልጋይ፣ ወይም የክላውድ አገልግሎት ላይ በመጠባበቂያነት የተቀመጡ ፋይሎችን አይሰርዙም። ፋይልን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለመሰረዝ የፋይሉ እያንዳንዱ ቅጂን በተጠራቀመበት ወይም በተላከበት ሁሉም ቦታ መሰረዝ አለብዎት። በተጨማሪም ፋይል አንዴ በክላውድ ላይ ከተጠራቀመ (ለምሳሌ በድሮፕቦክስ ወይም ሌላ ፋይል የማጋሪያ አገልግሎት አማካኝነት) አብዛኛውን ጊዜ ፋይሉ ለዘላለሙ ስለመሰረዙ ዋስትና የሚያገኙበት መንገድ የለም።

    ያለመታደል ሆኖ ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ተጨማሪ ሌላ ውስንነቶች አላቸው። ከላይ የተሰጠውን ምክር የተከተሉ እና ሁሉንም የፋይል ቅጂ የሰረዙ ቢሆኑ እንኳን የተሰረዘው ፋይል አንዳንድ ምልክት በኮምፒውተርዎት ላይ የመታየት እድል ሊኖረው ይችላል። ይህ የሆነበት ምክኒያት ፋይሎቹ በተገቢው መንገድ ስላልተሰረዙ ሳይሆን አንዳንድ የስርአተ ክወናው ክፍል ወይም ሌላ ፕሮግራም ሆን ብሎ የፋይሉን መረጃ ሲለሚያስቀምጡ ነው።

    ይህ ሊከሰት የሚችልበት ብዙ መንገዶች አሉ ነገር ግን ሁለት ምሳሌዎች የመከሰት እድሉን ለማሳየት በቂ ናቸው። በዊንዶውስ ወይም ማክ OS በ“ሪሰንት ዶክመንትስ” ምናሌ ውስጥ የማይክሮሶፍት ኦፊስ ምንም እንኳን ፋይሉ የተሰረዘ (ኦፊስ አንዳንዴ የፋይሉን ይዘት የያዘ ጊዜያዊ ፋይሎችን ሊያስቀምጥ ይችላል) ቢሆንም የፋይል ስሙን ማጣቀሻ ይዞ ሊቆይ ይችላል። በሊኒክስ ወይም ሌላ *nix ስርአት ኦፕን ኦፊስ እንደ ማይክሮሶፍት ኦፊስ ብዙ መዝገባዎችን ሊይዝ ይችላል። እንዲሁም የተጠቃሚዎች ሼል ሂስትሪ ፋይል ምንም እንኳን ፋይሉ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም የፋይል ስሙን የሚጨምር ትእዛዞችን ሊይዝ ይችላል። በተግባር እንደዚህ ሊያደርጉ የሚችሉ ብዙ ፕሮግራሞች ሊኖሩ ይችላሉ።

    ለዚህ ችግር እንዴት መመለስ እንዳለብን ማወቅ ከባድ ነው። ፋይል ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም እንኳን ምናልባት በኮምፒውተርዎት ላይ ስሙ ለተወሰነ ጊዜ ሊኖር እንደሚችል መገመቱ የማይጎዳ ነው። ሙሉ ዲስኩን መተካት ስሙ 100 ፐርሰንት እንደጠፍ ማረጋገጥ የሚችሉበት ብቸኛው መንገድ ነው።

    አሮጌ ሀርድዌር በሚያስወግዱበት ጊዜ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ

    አንድን ሀርድዌር መጣል ወይም መሸጥ ቢፈልጉ ማንም ሰው ከእርሱ ላይ ውሂብዎን መልሶ ማውጣት እንደማይችል ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በተደጋጋሚ በተደረጉ ጥናቶች አብዛኛውን ጊዜ የኮምፒውተር ባለቤቶች ይህንን ማድረግ እንደማይችሉ ታውቋል። ስለዚህ ግልጋሎት ላይ የዋለ ኮምፒውተር ከመሸጡ ወይም ለሌላ ሰው ከመስጠቱ በፊት መጀመሪያ የማጠራቀሚያ ማህደረ መረጃው ፍሬ ፈርስኪ በሆኑ ነገሮች መተካቱ መረጋገጥ አለበት። ወዲያውኑ የሚያስወግዱት ባይሆንም እንኳን የእድሜ ዘመኑ ወደማብቃቱ የደረሰ እና ወደፊት ጥቅም የማይሰጥ ኮምፒውተር ካለዎት ማሽኑን ከማስወገድዎት በፊት ሀርድ ድራይቩን መጥረግ ለደህንነትዎ መልካም ነው። ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ለዚህ አላማ የተሰራ መሳሪያ ሲሆን እንዴት እንደሚጠቀሙት የሚያሳይ የተለያዩ ቱቶሪያሎች በድር ላይ (ይህንን ጨምሮ) ይገኛል።

    አንዳንድ ሙሉ ዲስክ ማመስጠሪያ ሶፍትዌሮች ዋና የማለፊያ ቁልፉን የማጥፋት አቅም አላቸው በመሆኑም የተመሰጠረውን የሃርድ ድራይቭ ይዘት በቋሚነት የማይገባ ይሆናል። ቁልፍ በጣም ትንሽ መጠን ያለው ውሂብ ስለሆነ እና ወዲያውኑ ማጥፋት ስለሚቻል ለትላልቅ አንጻፊዎች በጣም ጊዜ የሚፈጁ እንደ ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ያሉ ሶፍትዌር በመጠቀም ፋይሉን ከመተካት ይልቅ ይህ በጣም ፈጣን የሆነ አማራጭ ነው። ነገር ግን ይህ አማራጭ ሊሳካ የሚችለው ሀርድ ድራይቩ ሁልጊዜ የተመሰጠረ ከሆነ ብቻ ነው። ከአሁን በፊት ሙሉ የዲስክ ምስጠራን የሚጠቀሙ ካልሆነ ከማስወገድዎ በፊት አንጻፊውን ሙሉ በሙሉ መተካት አለብዎት።

    CD-ROMS ማስወገድ

    CD-ROMS ሲያስወግዱ ማድረግ ያለብዎት ወረቀትን ሲያስወግዱ የሚያደርጉትን ተመሳሳይ ነገርን ነው። እርሱም ተመልሶ እንዳይገጣጠም አድርጎ መተልተል ነው። ውድ ያልሆኑ CD-ROMSን የሚያደቁ ተልታዮች አሉ። ምንም አንገብጋቢ እና ስሱ የሆነ ነገር እንደሌላው ፍጹም እርግጠኛ ካልሆኑ በስተቀር መቼም ቢሆን CD-ROMSን አውጥቶ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ መወርወር የለብዎትም።

    ከሶሊድ ስቴት ዲስኮች (SSDs)፣ ከUSB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ከSD ካርዶች ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ

    ያለመታደል ሆኖ SSDs፣ USB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና SD ካርዶች በሚሰሩበት መንገድ ምክኒያት የተነሳ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እያንዳንዱ ፋይልንም ሆነ ባዶ ቦታን መሰረዝ ከባድ ሲሆን የማይቻልም ሆኖ ሊገኝ ይችላል። በዚህም ምክኒያት ጥበቃን በተመለከተ ያሎት ጥሩ አማራጭ ምስጠራን መጠቀም ነው። በዚህ መንገድ ምንም እንኳን ፋይሉ በዲስኩ ላይ ቢገኝም ለሚያገኘው ማንኛውም ሰው ፍሬ ፈርስኪ መስሎ ይታያል እናም እንዲፈቱት የሚያስገድድዎት ማንም የለም። በዚህ ጊዜ ከSSD ላይ ውሂብዎን በእርገጠኝነት ማስወገድ የሚያስችል አጠቃላይ የሆነ ጥሩ ቅደም ተከተል መስጠት አንችልም። ለምን እንደሆነ ማወቅ ከፈለጉ ውሂብን መሰረዝ በጣም ከባድ ነው የሚለውን ያንብቡ።

    ከላይ እንደጠቀስነው SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴን ይጠቀማሉ። ዌር ሌቭሊንግ የተሰኘው የሚሰራው እንደዚህ ነው:: በእያንዳንዱ ዲስክ የሚገኘው ቦታ ልክ በመጽሃፍ ላይ እንዳሉ ገጾች በአንቀጽ ወይም በብሎክ የተከፋፈለ ነው። ፋይል በዲስኩ ላይ በሚጻፍበት ወቅት በተወሰነ ብሎክ ወይም የብሎኮች ስብስብ (ገጾች) ይመደባል። ፋይሉን ለመተካት ከፈለጉ እርስዎ ማድረግ የሚጠበቅብዎት እነዚህን ብሎኮች እንዲተካ ለዲስኩ መንገር ነው። ነገር ግን በSSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭች አንድ ብሎክን ማጥፋት እና እንደገና መጻፍ ከጥቅም ውጪ ሊያደርገው ይችላል። ብሎኩ መስራት ከማቆሙ በፊት (በተመሳሳይ ሁኔታ በእርሳስ ወረቀት ለይ መጻፍን እና ማጥፋትን ከቀጠሉ ውሎ አድሮ ወረቀቱ ሲቀደድ ከጥቅም ውጪ ሊሆን ይችላል) እያንዳንዱ ብሎክን ማጥፍት እና እንደገና መጻፍ የሚቻለው ለተወሰነ ጊዜያት ብቻ ነው። ይህንን ለመከላከል SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ እያንዳንዱ ብሎክ የሚጠፋበት እና እንደገና የሚጻፍበትን ጊዜ አንድ አይነት መሆኑን ለማረገገጥ ይሞክራሉ ስለዚህ ድራይቩ መቆየት እስከሚችለው ይቆይ ። እንደ ጎንዮሽ ጉዳት አንዳንዴ ፋይል በመጀመሪያ የተጠራቀመበትን ብሎክ በማጥፋት እና በመጻፍ ፈንታ ድራይቩ ያንን ብሎኩን ትቶ ዋጋ ቢስ ብሎ ምልክት ያደርግበት እና የተሻሻለውን ፋይል ሌላ ብሎክ ላይ ይጽፈዋል። ይህ ልክ የመጸሃፍ ገጽን ሳይለውጥ ትቶ፣ የተሻሻለውን ፋይል በተለየ ገጽ ላይ መጻፍ፣ እና አዲሱን ገጽ ለማሳየት የመጽሃፉን ማውጫ እንደ ማሻሻል አይነት ነው። ይህ ሁሉ የሚከሰተው በዲስኩ የኤሌክትሮኒክስ በጣም ትንሹ ደረጃ ስለሆነ ስርአተ ክወናው ይህ መከሰቱን እንኳን ሊያውቅ አይችልም። ይህ ማለት ስርአተ ክወናው ምንም እንኳን ፋይሉን ለመተካት ቢሞክርም ድራይቩ ፋይሉን ስለመተካቱ ምንም አይነት ማረጋገጫ የለም። ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ በSSDs ላይ በጣም ከባድ የሚሆነው በዚህ ምክኒያት ነው።

     

    Last reviewed: 
    3-5-2015
  • ከሊኒክስ ላይ ውሂብዎን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    አብዛኛዎቻችን አንድ ኮምፒውተራችን ላይ ያለ ፋይልን ወደ ኮምፒውተራችን ቆሻሻ አቃፊ ካስገባነው እና ቆሻሻውን ባዶ ካደረግነው ፋይሉ እናደተሰረዘ እናስባለን ። በተጨባጭ ግን ፋይሉን መሰረዝ ሙሉ በሙሉ አያጠፋውም። አንድ ሰው ይህን በሚያደርግበት ወቅት ኮምፒውተሩ ፋይሉን ለተጠቃሚው የማይታይ ያደርገው እና ፋይሉ የተጠራቀመበትን የዲስክ ክፍል “አቬለብል” ብሎ ‘ባዶ’ ያደርገዋል:: ይህ ማለት ስርአተ ክወናው በፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብን መጻፍ ይችላል ማለት ነው። ስለዚህ ፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብ ከመጻፉ በፊት ሳምንታት፣ ወራት ወይም አመታት ሊወስድ ይችላል። ይህ እስኪሆን ድረስ ”የተሰረዘው“ ፋይል ለተለመደው ተግባር እንዳይታይ ሆኖ በዲስኮዎት ላይ ይቆያል። እናም በትንሽ ስራ እና በትክክለኛው መሳሪያ (እንደ “ጠፊ መላሽ” ሶፍትዌር ወይም ፎርንሲክ ዘዴ ያሉ) “የተሰረዘውን” ፋይል መልሶ ማውጣት ይችላሉ። እዚህ ጋር የምናየው ነገር በመደበኛው ኮምፒውተሮች ፋይሎችን ሳይሰርዙ ፋይሎቹ የያዙትን ቦታ አንድ ቀን በሌላ ነገር እንዲተካ ይፈቅዳሉ።

    ፋይልን ለዘለአለሙ ለመሰረዝ ምርጡ መንገድ ወዲያውኑ በሌላ ነገር መተካቱን ማረጋገጥ ነው። ይህም በፋይሉ ላይ ተጽፎ የነበረውን መልሶ ማውጣትን አዳጋች ያደርገዋል። ስርአተ ክወናዎት ለእርስዎ ይህንን ማድረግ የሚችል ሶፍትዌር ሊኖረው ይችላል። ይህ ሶፍትዌር በኮምፒውተርዎ ዲስክ ላይ ያለውን “ባዶ” ቦታ በሌሎች ትርጉም አልባ በሆኑ ውሂቦች ይተካል በዚህም የተነሳ የተሰረዘው ውሂብ ሚስጥራዊነት ይጠብቃል።

    ያስተውሉ ውሂብን ከሶሊድ ስቴት ድራይቭስ (ከSSDስ) ማለትም ከዩኤስቢ ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ኤስዲ ካርዶች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ በጣም ከባድ ነው! ከዚህ በታች የተዘረዘረው መመሪያ በተለምዶ ለዲስክ አንጻፊዎች ብቻ የሚሰራ ሲሆን ነገር ግን በዘመናዊ ላፕቶፖች ላይ በመደበኛነት እየመጡ ላሉት ለSSDዎች፣ ለUSB ቁልፎች / USB ታምብ ድራይቮች፣ ወይም ለSD ካርዶች/ የፍላሽ ሚሞሪ ካርዶች ላይ አይሰራም

    ይህም የሆነበት ምክኒያት እነዚህ አይነቶች ወይም አንጻፊዎች ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴ በመጠቀማቸው ነው። (ደህንነቱ ለጠበቀ ስረዛ ይህ ለምን ችግርን እንደሚፈጥር ከዚህ ማንበብ ይችላሉ።)

    SSDን ወይም USB ፋላሽ ድራይቭን የሚጠቀሙ ከሆነ እታች ወደሚገኘው ክፍል በቀጥታ መሄድ ይችላሉ።

    በአሁኑ ጊዜ በሊኒክስ ላይ ብሊችቢትን እንዲጠቀሙ እናሳስባለን። ብሊችቢት ለዊንዶውስ እና ለሊኒክስ የተዘጋጀ ነጻ እና ክፍት ምንጨ ኮድ የሆነ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ መሳሪያ ሲሆን አብሮ ገነብ ከሆነው “ሽሬድ” በጣም የተወሳሰበ ነው።

    ብሊችቢት በፍጥነት እና በቀላሉ እያንዳንዱ ፋይል ላይ ያነጣጠረ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛን ለማድረግ ወይም በየጊዜው የሚደረግ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ ፖሊሲን በተግባር ለማዋል ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል። በተጨማሪም ብጁ የፋይል መሰረዣ ትዛዞችን መጻፍ ይቻላል። ለተጨማሪ መረጃ እባክዎን ይህንን መረጃ ይመልከቱ።

    ብሊችቢትን መጫን

    የኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተርን በመጠቀም መጫን

    የኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተርን በመጠቀም ብሊችቢትን በኡቡንቱ ሊኒክስ ላይ ማግኘት ይችላሉ። ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ።

    በመፈለጊያ መስኩ ላይ “ሶፍትዌር” ብለው ይጻፉ እና የኡቡንቱ ሶፍትዌር አዶን ጠቅ ያድርጉ።

    የኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተር ከሚያመጣልዎት የሶፍትዌሮች ዝርዝር ውስጥ ብሊችቢትን መፈለግ ይችላሉ ነገር ግን መፈለጉ ፈጣን ስለሆነ የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ።

    በመፈለጊያ መስኩ ላይ “ብሊችቢት” ብለው ያስገቡ እና አስገቢ (ኢንተርን) ቁልፉን ይጫኑ እና ብሊችቢት የፍለጋዎ ውጤት ሆኖ ይገለጻል።

    ብሊችቢት ላይ ጠቅ ያድርጉ እና ኢንስቶል አዝራርን ጠቅ ያድርጉ።

    ለፈቃድዎ ኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተር የማለፊያ ቃልዎትን ይጠይቃል። የማለፊያ ቃልዎትን ያስገቡ እና አውተንቲኬት የሚለው አዝራርን ጠቅ ያድርጉ።

    ኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተር ብሊችቢትን መጫን ይጀምር እና ትንሽ የሂደት አሞሌ ያሳይዎታል። የአጫጫን ሂደቱ ሲያበቃ ሪሙቭ የሚል አዝራር ያያሉ።

    ከተርሚናል መጫን

    ብሊችቢትን ኡቡንቱ ሊኒክስ ላይ ተርሚናልን በመጠቀም ማግኘት ይችላሉ። ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ። 

    “sudo apt-get install bleachbit” ይጻፉ እና ኢንተርን (የማስገቢያ ቁልፍን) ይጫኑ።

    ብሊችቢትን መጫን እንደሚፈልጉ ለማረጋገጥ የማለፊያ ቃልዎን እንዲያስገቡ ይጠየቃሉ። የማለፊያ ቃልዎትን ያስገቡ እና ኢንተርን (የማስገቢያ ቁልፍን) ይጫኑ።

    አሁን የብሊችቢት የአጫጫን ሂደትን ያያሉ እና ተጭኖ ሲያበቃ ወደ ጀመሩበት የማዘዣያ መስመር ሊመልሶት ይገባል።

    ብሊችቢትን የጎን አሞሌ ላይ መጨመር

    ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን የሚለውን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ።

    በመፈለጊያ መስኩ ላይ “ብሊች” ብለው ይጻፉ እና ብሊችቢት እና ብሊችቢት (አስ ሩት) የሚሉ ሁለት ምርጫዎች ይመጣሉ። ብሊችቢት (አስ ሩት) የሚለውን ምርጫ መጠቀም ያለብዎት የሚያደርጉትን የሚያውቁ እንደሆነ ብቻ ሲሆን ስርአተ ክወናው የሚጠቀማቸውን ሰነዶች ለመሰረዝ ከተጠቀሙት ሊጠገን የማይችል ጉዳት ሊያስከትል ይችላል።

    ብሊችቢት ላይ ቀኝ ጠቅ ያድርጉ እና “አድ ቱ ፌቨራይት”ን ይምረጡ።

    ብሊችቢትን መጠቀም

    ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና ከፌቨራይትስ ብሊችቢት ላይ ጠቅ ያድርጉ።

    ዋናው የብሊችቢት መስኮት ይከፈታል።

    በመጀመሪያ ብሊችቢት ስላሉት አማራጮች ምልከታን ይሰጠናል። “ኦቨርራይት ፋይልስ ቱ ሃይድ ኮንቴንት” የሚለውን አማራጭ እንዲያመለክቱ እናሳስባለን።

    ክሎዝ የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    ብሊችቢት የተለያዩ በተለምዶ የተጫኑ ፕሮግራሞችን ይመረምር እና ለእያንዳንዱ ፕሮግራም የተለየ ምርጫን ያሳያል። ብሊችቢት የሚመጣው ከአራት ነባሪ መዋቅሮች ጋር ነው።

    ቅድመ ቅምጥን መጠቀም

    አንዳንድ ሶፍትዌሮች መቼ እና እንዴት ጥቅም ላይ እንደዋሉ የሚያሳይ መረጃን ጥለው ያልፋሉ። ይህንን ሰፋ ያለ ጉዳይ በትንሹም ቢሆን ሊያብራሩልን የሚችሉ በጣም አስፈላጊ የሆኑ ሁለት ምሳሌዎች የቅርብ ሰነዶች (ሪሰንት ዶክመንትስ) እና የድር ዳሰሳ ታሪክ ናቸው። በቅርቡ የታረቱ ሰነዶችን የሚከታተል ሶፍትዌር ምንም እንኳን ሰነዶቹ የተሰረዙ ቢሆንም እየሰሩበት የነበረውን የሰነዶች ስምን የያዘ መረጃን ጥለው ያልፋሉ። የድር መዳሰሻዎች አብዛኛውን ጊዜ የትኞቹን ድረ ገጾች በቅርቡ እንደጎበኙ የሚያሳይ ዝርዝር መረጃን፣ እና በሚቀጥለው ጊዜ ሲጎበኟቸው በፍጥነት እንዲጫኑ ከእነዚህ ድረ ገጾች ላይ የገጾቹን እና ምስሎች ቅጂን ይዘው ይቆያሉ።

    ብሊችቢትን በጻፉ ሰዎች ምርምር መስረት ብሊችቢት በኮምፒውተርዎ ላይ የቀድሞ እንቅስቃሴዎን የመግለጽ አዝማሚያ ካላቸው የስፍራ መዝገቦች መካከል አንዳንዶቹን የሚያስወግድ “ቅድመ ቅምጥ”ን ይሰጣል። እንዴት እንደሚሰሩ ሃሳቡ እንዲኖራችሁ እነዚህን ሁለቱን ቅድመ ቅምጦች በመጠቀም እንገልጻለን።

    ከሲስተም ቀጥሎ ያለውን ሳጥን ያመልክቱ። ይህ በሲስተም ፈርጅ ውስጥ ያሉ ሁሉንም የማመልከቻ ሳጥኖች እንደሚያመልክት ያስተውሉ። የሲስተም ሳጥን ላይ ሳያመለክቱ የሚከተሉትን ሳጥኖች ያመልክቱ፦ሪሰንት ዶኪመንት ሊስት እና ትራሽ። ክሊን የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት ማረጋገጫን ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት አንዳንድ ሰነዶችን ያጸዳ እና ሂደቱን ያሳይዎታል።

    ማህደርን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌን ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፎልደርስን ይምረጡ።

    ትንሽ መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጉትን ማህደር ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት የሰረዟቸውን ሰነዶች ያሳይዎታል። ብሊችቢት በማህደሩ ውስጥ ያሉ እያንዳንዱን ሰነድ በመቀጠልም ማህደሩን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እንደሚሰርዝ ይወቁ።

    ሰነድን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌን ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፋይልስን ይምረጡ።

    ሰነድ የመምረጫው መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጓቸውን ሰነዶች ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ውስንነቶች ማስጠንቀቂያ

    መጀመሪያ ከላይ የተሰጠው ምክር የሚሰርዘው በሚጠቀሙት ኮምፒውተር ዲስክ ላይ ያሉ ፋይሎችን ብቻ መሆኑን ያስታውሱ። ማንኛውም ከላይ የተጠቀሱት መሳሪያዎች በኮምፒውተርዎት ሌላ ቦታ፣ ሌላ ዲስክ ወይም USB ድራይቭ፣ “ታይም ማሽን”፣ የኢሜል አገልጋይ፣ ወይም የክላውድ አገልግሎት ላይ በመጠባበቂያነት የተቀመጡ ፋይሎችን አይሰርዙም። ፋይልን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለመሰረዝ የፋይሉ እያንዳንዱ ቅጂን በተጠራቀመበት ወይም በተላከበት ሁሉም ቦታ መሰረዝ አለብዎት። በተጨማሪም ፋይል አንዴ በክላውድ ላይ ከተጠራቀመ (ለምሳሌ በድሮፕቦክስ ወይም ሌላ ፋይል የማጋሪያ አገልግሎት አማካኝነት) አብዛኛውን ጊዜ ፋይሉ ለዘላለሙ ስለመሰረዙ ዋስትና የሚያገኙበት መንገድ የለም።

    ያለመታደል ሆኖ ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ተጨማሪ ሌላ ውስንነቶች አላቸው። ከላይ የተሰጠውን ምክር የተከተሉ እና ሁሉንም የፋይል ቅጂ የሰረዙ ቢሆኑ እንኳን የተሰረዘው ፋይል አንዳንድ ምልክት በኮምፒውተርዎት ላይ የመታየት እድል ሊኖረው ይችላል። ይህ የሆነበት ምክኒያት ፋይሎቹ በተገቢው መንገድ ስላልተሰረዙ ሳይሆን አንዳንድ የስርአተ ክወናው ክፍል ወይም ሌላ ፕሮግራም ሆን ብሎ የፋይሉን መረጃ ሲለሚያስቀምጡ ነው።

    ይህ ሊከሰት የሚችልበት ብዙ መንገዶች አሉ ነገር ግን ሁለት ምሳሌዎች የመከሰት እድሉን ለማሳየት በቂ ናቸው። በዊንዶውስ ወይም ማክ OS በ“ሪሰንት ዶክመንትስ” ምናሌ ውስጥ የማይክሮሶፍት ኦፊስ ምንም እንኳን ፋይሉ የተሰረዘ (ኦፊስ አንዳንዴ የፋይሉን ይዘት የያዘ ጊዜያዊ ፋይሎችን ሊያስቀምጥ ይችላል) ቢሆንም የፋይል ስሙን ማጣቀሻ ይዞ ሊቆይ ይችላል። በሊኒክስ ወይም ሌላ *nix ስርአት ኦፕን ኦፊስ እንደ ማይክሮሶፍት ኦፊስ ብዙ መዝገባዎችን ሊይዝ ይችላል። እንዲሁም የተጠቃሚዎች ሼል ሂስትሪ ፋይል ምንም እንኳን ፋይሉ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም የፋይል ስሙን የሚጨምር ትእዛዞችን ሊይዝ ይችላል። በተግባር እንደዚህ ሊያደርጉ የሚችሉ ብዙ ፕሮግራሞች ሊኖሩ ይችላሉ።

    ለዚህ ችግር እንዴት መመለስ እንዳለብን ማወቅ ከባድ ነው። ፋይል ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም እንኳን ምናልባት በኮምፒውተርዎት ላይ ስሙ ለተወሰነ ጊዜ ሊኖር እንደሚችል መገመቱ የማይጎዳ ነው። ሙሉ ዲስኩን መተካት ስሙ 100 ፐርሰንት እንደጠፍ ማረጋገጥ የሚችሉበት ብቸኛው መንገድ ነው። አንዳንዶቻችሁ ምናልባት “በዲስኩ ላይ የውሂቡ ቅጂዎች የሆነ ቦታ ሊኖር ይችል እንደሆነ ጥሬ ውሂቡን ልፈልግ እንዴ?” ብላችሁ ልታስቡ ትችሉ ይሆናል። መልሱ አዎ እና አይደለም ነው። ዲስኩን መፈለግ (ለምሳሌ በሊኑክስ እንደዚህ grep -ab /dev/ አይነት ትእዛዝን በመጠቀም) ውሂቡ በልሙጥ ጽሁፍ የሚገኝ ከሆነ መገኘቱን ይነግራችኋል ነገር ግን አንዳንድ ፕሮግራም አምቆ መያዙን ወይም በኮድ የተጻፈ ማጣቀሻ እንዳደረገው አይነግሮትም። በተጨማሪም መፈለጊያው እራሱ መረጃ አለመተውንም መጠንቀቅ አለብዎት! የፋይሉ ይዘት የመገኘት እድሉ በጣም አነስተኛ ቢሆንም ነገር ግን ሊከሰት የማይችል ነገር አይደለም። ዲስኩን ሙሉ በሙሉ መተካት እና አዲስ ስርአተ ክወና መጫን 100 ፐርሰንት የፋይሉ ማንኛውም መረጃ መጥፋቱን እርግጠኛ የሚሆኑበት ብቸኛው መንገድ ነው።

    አሮጌ ሀርድዌር በሚያስወግዱበት ጊዜ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ

    አንድን ሀርድዌር መጣል ወይም መሸጥ ቢፈልጉ ማንም ሰው ከእርሱ ላይ ውሂብዎን መልሶ ማውጣት እንደማይችል ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በተደጋጋሚ በተደረጉ ጥናቶች አብዛኛውን ጊዜ የኮምፒውተር ባለቤቶች ይህንን ማድረግ እንደማይችሉ ታውቋል። ስለዚህ ግልጋሎት ላይ የዋለ ኮምፒውተር ከመሸጡ ወይም ለሌላ ሰው ከመስጠቱ በፊት መጀመሪያ የማጠራቀሚያ ማህደረ መረጃው ፍሬ ፈርስኪ በሆኑ ነገሮች መተካቱ መረጋገጥ አለበት። ወዲያውኑ የሚያስወግዱት ባይሆንም እንኳን የእድሜ ዘመኑ ወደማብቃቱ የደረሰ እና ወደፊት ጥቅም የማይሰጥ ኮምፒውተር ካለዎት ማሽኑን ከማስወገድዎት በፊት ሀርድ ድራይቩን መጥረግ ለደህንነትዎ መልካም ነው። ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ለዚህ አላማ የተሰራ መሳሪያ ሲሆን እንዴት እንደሚጠቀሙት የሚያሳይ የተለያዩ ቱቶሪያሎች በድር ላይ (ይህንን ጨምሮ) ይገኛል።

    አንዳንድ ሙሉ ዲስክ ማመስጠሪያ ሶፍትዌሮች ዋና የማለፊያ ቁልፉን የማጥፋት አቅም አላቸው በመሆኑም የተመሰጠረውን የሃርድ ድራይቭ ይዘት በቋሚነት የማይገባ ይሆናል። ቁልፍ በጣም ትንሽ መጠን ያለው ውሂብ ስለሆነ እና ወዲያውኑ ማጥፋት ስለሚቻል ለትላልቅ አንጻፊዎች በጣም ጊዜ የሚፈጁ እንደ ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ያሉ ሶፍትዌር በመጠቀም ፋይሉን ከመተካት ይልቅ ይህ በጣም ፈጣን የሆነ አማራጭ ነው። ነገር ግን ይህ አማራጭ ሊሳካ የሚችለው ሀርድ ድራይቩ ሁልጊዜ የተመሰጠረ ከሆነ ብቻ ነው። ከአሁን በፊት ሙሉ የዲስክ ምስጠራን የሚጠቀሙ ካልሆነ ከማስወገድዎ በፊት አንጻፊውን ሙሉ በሙሉ መተካት አለብዎት።

    CD-ROMS ማስወገድ

    CD-ROMS ሲያስወግዱ ማድረግ ያለብዎት ወረቀትን ሲያስወግዱ የሚያደርጉትን ተመሳሳይ ነገርን ነው። እርሱም ተመልሶ እንዳይገጣጠም አድርጎ መተልተል ነው። ውድ ያልሆኑ CD-ROMSን የሚያደቁ ተልታዮች አሉ። ምንም አንገብጋቢ እና ስሱ የሆነ ነገር እንደሌላው ፍጹም እርግጠኛ ካልሆኑ በስተቀር መቼም ቢሆን CD-ROMSን አውጥቶ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ መወርወር የለብዎትም።

    ከሶሊድ ስቴት ዲስኮች (SSDs)፣ ከUSB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ከSD ካርዶች ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ

    ያለመታደል ሆኖ SSDs፣ USB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና SD ካርዶች በሚሰሩበት መንገድ ምክኒያት የተነሳ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እያንዳንዱ ፋይልንም ሆነ ባዶ ቦታን መሰረዝ ከባድ ሲሆን የማይቻልም ሆኖ ሊገኝ ይችላል። በዚህም ምክኒያት ጥበቃን በተመለከተ ያሎት ጥሩ አማራጭ ምስጠራን መጠቀም ነው። በዚህ መንገድ ምንም እንኳን ፋይሉ በዲስኩ ላይ ቢገኝም ለሚያገኘው ማንኛውም ሰው ፍሬ ፈርስኪ መስሎ ይታያል እናም እንዲፈቱት የሚያስገድድዎት ማንም የለም። በዚህ ጊዜ ከSSD ላይ ውሂብዎን በእርገጠኝነት ማስወገድ የሚያስችል አጠቃላይ የሆነ ጥሩ ቅደም ተከተል መስጠት አንችልም። ለምን እንደሆነ ማወቅ ከፈለጉ ውሂብን መሰረዝ በጣም ከባድ ነው የሚለውን ያንብቡ።

    ከላይ እንደጠቀስነው SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴን ይጠቀማሉ። ዌር ሌቭሊንግ የተሰኘው የሚሰራው እንደዚህ ነው:: በእያንዳንዱ ዲስክ የሚገኘው ቦታ ልክ በመጽሃፍ ላይ እንዳሉ ገጾች በአንቀጽ ወይም በብሎክ የተከፋፈለ ነው። ፋይል በዲስኩ ላይ በሚጻፍበት ወቅት በተወሰነ ብሎክ ወይም የብሎኮች ስብስብ (ገጾች) ይመደባል። ፋይሉን ለመተካት ከፈለጉ እርስዎ ማድረግ የሚጠበቅብዎት እነዚህን ብሎኮች እንዲተካ ለዲስኩ መንገር ነው። ነገር ግን በSSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭች አንድ ብሎክን ማጥፋት እና እንደገና መጻፍ ከጥቅም ውጪ ሊያደርገው ይችላል። ብሎኩ መስራት ከማቆሙ በፊት (በተመሳሳይ ሁኔታ በእርሳስ ወረቀት ለይ መጻፍን እና ማጥፋትን ከቀጠሉ ውሎ አድሮ ወረቀቱ ሲቀደድ ከጥቅም ውጪ ሊሆን ይችላል) እያንዳንዱ ብሎክን ማጥፍት እና እንደገና መጻፍ የሚቻለው ለተወሰነ ጊዜያት ብቻ ነው። ይህንን ለመከላከል SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ እያንዳንዱ ብሎክ የሚጠፋበት እና እንደገና የሚጻፍበትን ጊዜ አንድ አይነት መሆኑን ለማረገገጥ ይሞክራሉ ስለዚህ ድራይቩ መቆየት እስከሚችለው ይቆይ ። እንደ ጎንዮሽ ጉዳት አንዳንዴ ፋይል በመጀመሪያ የተጠራቀመበትን ብሎክ በማጥፋት እና በመጻፍ ፈንታ ድራይቩ ያንን ብሎኩን ትቶ ዋጋ ቢስ ብሎ ምልክት ያደርግበት እና የተሻሻለውን ፋይል ሌላ ብሎክ ላይ ይጽፈዋል። ይህ ልክ የመጸሃፍ ገጽን ሳይለውጥ ትቶ፣ የተሻሻለውን ፋይል በተለየ ገጽ ላይ መጻፍ፣ እና አዲሱን ገጽ ለማሳየት የመጽሃፉን ማውጫ እንደ ማሻሻል አይነት ነው። ይህ ሁሉ የሚከሰተው በዲስኩ የኤሌክትሮኒክስ በጣም ትንሹ ደረጃ ስለሆነ ስርአተ ክወናው ይህ መከሰቱን እንኳን ሊያውቅ አይችልም። ይህ ማለት ስርአተ ክወናው ምንም እንኳን ፋይሉን ለመተካት ቢሞክርም ድራይቩ ፋይሉን ስለመተካቱ ምንም አይነት ማረጋገጫ የለም። ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ በSSDs ላይ በጣም ከባድ የሚሆነው በዚህ ምክኒያት ነው።

    Last reviewed: 
    3-6-2015
Next:
JavaScript license information