Playlist
  • በስምሪት ላይ ያሉ ጋዜጠኛ ነዎት?

    የመስመር ላይ ግንኙነትዎ አደጋ ወይም ችግር ሳያጋጥመው እንዲቆይ ማድረግ እንዴት ይቻላል።

    ጋዜጠኞች አደገኛ በኾኑ ኹኔታዎች ውስጥ መስራት ይጠበቅባቸዋል። ይሁንና መረጃዎቻቸውን እና የመስመር ላይ ግንኙነቶቻቸውን እንዲሁም ለአደጋ ከሚያጋልጥ ጀብደኝነት ራሳቸውን መጠበቅ ይኖርባቸዋል። ይህ የዲጂታል ሰነዶች ዝርዝር ከአደገኛ ኹኔታዎች ራስን ስለመከላከል፣ ደህንነትን ስለመጠበቅ እንዲሁም የመስመር ላይ እገዳን እንዴት ማለፍ እንደሚቻል ያስተምራል።

  • የስጋት ሞዴል መግቢያ

    የመስመር ላይ ደህንነትን ለመጠበቅ የሚያስችል ብቸኛ እና አንድ አማራጭ የለም። የዲጂታል ደህንነት የትኛውን መሣሪያ ይጠቀማሉ ከሚለው ይልቅ ሊያጋጥመኝ የሚችሉት ስጋቶች ምን እንደኾኑ መረዳት እና እነዚህ ስጋቶችን ለመከላከል ልወስዳቸው የምችላቸው እርምጃዎችስ ምንድን ናቸው የሚል መኾን ይኖርበታል። ደህንነትዎን በደንብ ለማረጋገጥ የትኛውን መረጃዎን መጠበቅ እንዳለብዎት እና ከማን ይህን መረጃ መከላከል እንዳለብዎት ማወቅ አስፈላጊ ነው። የዲጂታል ደህንነት ስጋቶች ከቦታ ቦታ፣ ከሥራ ባልደረባዎት እና ከሚሠሩት ሞያ ዓይነት አንጻር ሊለያይ ይችላል። በመኾኑም የመፍትሄ እርምጃዎች ከመውሰድዎ በፊት ለእርስዎ ተመጣጣኝ የኾነ ስጋትዎን የመገምገሚያ ሞዴል ያስፈልግዎታል።

    የስጋትዎን ኹኔታ በሚገመግሙበት ወቅት በሚከተሉት አምስት ጥያቄዎች ራስዎን መመዘን ይኖርብዎታል፦ Anchor link

    1. ምንድን ነው መከላከል የምፈልገው?
    2. ከማን ነው መከላከል የምፈልገው?
    3. መከላከል ምን ያህል አስፈላጊ ነው?
    4. ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?
    5. ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    ስለመጀመሪያው ጥያቄ በምንነጋገርበት ወቅት በአብዛኛው ጊዜ የምናስበው ስላካበትናቸው እሴቶች ወይም ከጥቃት ልንከላከላቸው ስለሚገቡን የዲጅታል ይዞታዎቻችን ነው። የዲጅታል ይዞታ ወይም እሴት የምንለው ዋጋ የምንሰጠውን እና ከአደጋ ልንከላከለው የምንፈልገውን ንብረታችንን ነው። ስለ ዲጂታል ደህንነት በምንነጋገርበት ወቅት እሴት ወይም ንብረት የምለው ነገር መረጃን እንደኾነ መታወቅ ይኖርበታል። ለምሳሌ የኢሜል ምልልስዎ፣ የአድራሻ ዝርዝርዎ፣ የፈጣን መልዕክት ልውውጥዎ እና የተለያዩ ሰነድዎ በሙሉ ንብረትዎት ናቸው። በተጨማሪም ኮምፒውተርዎ፣ ስልክዎ እና የመሳሰሉትም ንብረትዎት ናቸው።

    የውሂቦትን/የዳታዎችትን ዝርዝር፣ የት እንደተቀመጠ፣ ማን መጠቀም እንደሚችል እና ሌሎች እንዳይጠቀሙት የሚከለክላቸው ምን እንደኾነ ይጻፉ።

    ሁለተኛውን ጥያቄ ማለትም “ከማን ነው መከላከል የምፈልገው” የሚለውን ለመመለስ የእርስዎ እና የመረጃዎ አጥቂ ማን ሊኾን እንደሚችል ወይም የጥቃት ምንጭዎ ከየት እንደኾነ መረዳት አስፈላጊ ነው። የጥቃት ምንጭ በእሴት ወይም በእሴቶች ላይ ማንኛውንም ዓይነት ጥቃት ሊሰነዝር የሚችል ግለሰብ ወይም የተደራጀ አካል ነው። ለምሳሌ የመንግሥት አካል፣ መዝባሪዎች፣ ወይም የመስሪያ ቤት አለቃዎ አጥቂዎ ሊኾኑ ይችላሉ።

    የእርስዎን ውሂብ ወይም የግንኙነት መረጃዎን ማግኘት የሚፈልግ ማን ሊኾን እንደሚችል ጥርጣሬ ውስጥ በማስገባት ዝርዝር ያውጡ። እነርሱም ግለሰቦች፣ የመንግስት አካላት ወይም ተቋማት ሊኾኑ ይችላሉ ።

    ስጋት እንደ እሴት ወይም ንብረት በሚቆጥሩት መረጃዎ ላይ ሊከሰት የሚችል አደጋ ነው። አጥቂዎ በመረጃዎ ላይ ጉዳት ወይም አደጋ ሊያደርስ የሚችልባቸው በርካታ መንገዶች አሉ። ለምሳሌ ግንኙነትዎ በኔትወርክ በሚተላለፍበት ወቅት አጥቂዎ የግንኙነትዎን ይዘት ሊያዳምጥ ወይም ሊያነብ፤ ወይም የግል ውሂብዎን ሊሰረዝ ወይም ሊያበላሽ ይችላል። በተጨማሪም የራስዎን ሰነድ ጥቅም ላይ ማዋል እንዳይችሉ ሊያደርግ ይችላል።

    አጥቂዎች የሚያደርሱት ጥቃት የተለያየ እንደኾነ ሁሉ ጥቃት ለመሰንዘር የሚነሱበት አላማም እንዲሁ የተለያየ ነው። ለምሳሌ ፖሊስ ወይም የተለያዩ የሕግ አስፈጻሚ አካላት የፈጸሙትን የሰብዓዊ መብት ጥሰት የሚያሳይ ቪዲዮ ቢኖርዎት መንግስት የእዚህን ቪዲዮ ስርጭት ለመቀነስ በማሰብ ቪዲዮውን ለማጥፋት ወይም ተደራሽነቱን ለመቀነስ ሊሞክር ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ ፖለቲካዊ ባላንጣዎች እንዲህ ዓይነቱን ድብቅ መረጃ ያለ እርስዎ ዕውቀት በእጃቸው ማስገባት እና ማተም ይፈልጋሉ።

    በመኾኑም አጥቂዎ በግል ውሂብዎ ማድረግ የሚፈልገው ምን ሊኾን እንደሚችል ይዘርዝሩ።

    በተጨማሪም የአጥቂዎን ጥቃት የመሰንዘር አቅም እና ችሎታን ከግንዛቤ ውስጥ ማስገባት አስረላጊ ነው። ለምሳሌ እንደ ኢትዮ ቴሌኮም ያሉ የተንቀሳቃሽ ስልክ አገልግሎት ሰጪዎች የስልክዎ መዝገብዎችን ሙሉ በሙሉ ማየት ስለሚችሉ ይህንን ውሂብ እርስዎን ለመጉዳት ሊጠቀሙበት ይችላሉ። ክፍት የኾኑ የWi-Fi ኔትወርኮችን በሚጠቀሙበት ወቅት መዝባሪዎች ያልተመሰጠሩ ግንኙነትዎትን ሊያገኙ ይችላሉ። መንግታትም ይህን ማድረግ የሚያስችል የተሻለ አቅም ሊኖራቸው ይችላል።

    በመጨረሻም ከግምት ውስጥ ሊያስገቡት የሚገባው ጉዳይ ሪስክ ወይም አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ነው። አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም ሪስክ ማለት በአንድ እሴት ወይም ንብረት ላይ ሊደርሱ የሚችሉት ስጋቶች ምን ያህል የመፈጸም አዝማሚያ አላቸው ማለት ነው። ይህም ከአቅም ጋር ጎን ለጎን አብሮ የሚሄድ ነው። ምንም እንኳን የተንቀሳቃሽ ስልክ አገልግሎት ሰጪዎች የእርስዎን ውሂብ ሙሉ በሙሉ የማግኘት አቅም ቢኖራቸውም የእርስዎን መልካም ስም ለማጉደፍ ኾን ብለው የግል ውሂብዎን በአደባባይ ላይ የመለጠፍ አዝማሚያቸው አናሳ ነው። ነገር ግን ይህ በኢትዮጵያ ኹኔታ ላይሰራ ይችላል።

    በስጋት እና በአደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ መካከል ያለውን ልዩነት ማወቅ ተገቢ ነው። ስጋት ሊከሰት የሚችለው ጉዳት ሲኾን አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም ሪስክ የሚባለው ደግሞ ይህ ስጋት ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ነው። ለምሳሌ መኖርያ ቤትዎ ሊደረመስ ይችላል የሚል ስጋት ሊኖርዎ ይህ ስጋት ግን በአፋር ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ከአዲስ አበባ በጣም ከፍ ያለ ነው።

    አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ትንተናን ማካሄድ ግለሰባዊ እና በግለሰቡ አመለካከት የተቃኘ ሂደት ነው። ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ስጋትን የሚያይበት እና ቅድሚያ የሚሰጥበት መንገድ ተመሳሳይ አይደለም። በርካታ ሰዎች የተወሰኑ ስጋቶች የመከሰት አዝማሚያቸው ምንም ይሁን ምን ለመጋፈጥ ፈቃደኛ አይደሉም። ምክኒያቱም የስጋቱ መኖር ብቻ ከሚያስፈልጋቸው ዋጋ ጋር ሲወዳደር ሚዛን አይደፋም ብለው ስለሚያምኑ ነው። በሌላ አጋጣሚ ደግሞ ግለሰቦች የአደጋው የመከሰት እድሉ ከፍተኛ ቢኾንም እንኳን ስጋቱን እንደ ችግር አያዩትም።

    ለምሳሌ በወታደራዊ ስርዓት አውድ አንድ ንብረት ወይም እሴት በጠላት እጅ ከሚወድቅ እሴቱን መደምሰስ ወይም ማጥፋት የተሻለ አማራጭ ሊኾን ይችላል። ከዚህ በተቃራኒው በብዙ ሲቪላዊያን አውድ ደግሞ አንዳንድ እንደ ኢሜል ያሉ አገልግሎቶች ሚስጥራዊ ባይኾኑም እንኳ መኖራቸው በጣም አስፈላጊ ነው።

    አሁን የስጋት ሞዴልን በተግባር እንለማመድ Anchor link

    ቤትዎን እና በቤትዎ የሚገኘውን ንብረት ደህንነት ለማረጋገጥ ከፈለጉ የሚከተሉትን ጥያቄዎች ማንሳት ይኖርብዎታል፦

    • በሬን መቆለፍ ይኖርብኛል?
    • ምን ዓይነት ቁልፎች መግዛት ወይም ማስገጠም ይኖርብኛል?
    • እጅግ ከፍ ያለ የደህንነት ስርዓት ያስፈልገኛል?
    • በዚህ አውድ ውስጥ ንብረቴ ምንድን ነው?
      • የቤቴ ግላዊነት
      • በቤቴ የሚገኙ ቁሳቁሶች
    • ስጋቱ ምንድን ነው?
      • ሰርጎ ገብ እንዳይገባ ነው
    • ሰርጎ ገብ ቤቴ የመገባቱ ትክክለኛ አዝማሚያ ምን ያህል ነው? ሊከሰት ይችላልን?

    እነኚህን ጥያቄዎች እራስዎን ከጠየቁ በኋላ ምን ዓይነት እርምጃ መውሰድ እንዳለብዎት መመዘን ይችላሉ። ንብረትዎ እጅግ ውድ ከኾነ እና ሰርጎ ገቦች ቤትዎ የመግባት ዕድላቸው አነስተኛ ከኾነ ውድ ቁልፍ ለመግዛት ወጪ ማውጣት ተገቢ ነው ብለው ላያስቡ ይችላሉ። በሌላ በኩል ደግሞ ሰርጎ ገቦች ቤትዎ የመግባት እድላቸው ከፍ ያለ ከኾነ በገበያ ላይ አሉ የሚባሉትን ቁልፎች መግዛት እና ምን አልባትም አሉ የሚባሉ የደህንነት ስርዓቶችን መዘርጋት ይፈልጉ ይኾናል።

    Last reviewed: 
    2015-01-12
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • አጠቃላይ የመስመር ላይ ግንኙነት ስለማድረግ

    የቴሌኮሚኒኬሽን ኔትወርኮች እና ኢንተርኔት ከሌሎች ሰዎች ጋር የምናደርገውን ግንኙነት ከምንጊዜውም በተሻለ እጅግ ፈጣን እንዲኾን ቢያደርጉም በዛው ልክ የእርስ በእርስ ግንኙነታችን በጣም በተስፋፋ ኹኔታ በሦስተኛ ወገን እንዲሰለል፣ እንዲቀዳ እና እንዲሰማ እድልን ከፍተዋል። ግላዊነትዎን ለመጠበቅ ተጨማሪ እርምጃዎችን ካልወሰዱ እያንዳንዱ የስልክ ጥሪ፣ አጭር የጽሑፍ መልዕክቾች፣ ኢሜል ምልልሶች፣ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎቶች፣ IPን ተጠቅሞ ሚደረጉ የድምጽ (VoIP) ጥሪዎች፣ የቪዲዎ ውይይቶች እና በማህበራዊ ድረ ገጽ የሚደረጉ የመልዕክት ልውውጦች በሙሉ በሦስተኛ ወገን የመደመጥ፣ የመታየት እንዲሁም እንደ ዶክመንት የመያዝ አደጋ አለባቸው።

    አብዛኛውን ጊዜ ከሌሎች ሰዎች ጋር ደህንነቱ የተጠበቀ ግንኙነት የማድረጊያው መንገድ የመገናኛ አውታሮችን፣ ኮምፒውተሮችን ወይም ሰልኮችን ሳይጠቀሙ በአካል መገናኘት ነው። በአካል መገናኘት ሁልጊዜም የማይቻል ነገር ስለሆነ በኔትዎርክ አማካኝነት ግንኙነት በሚፈጽሙበት ወቅት የግንኙነትዎን ይዘት መደበቅ የሚፈልጉ ከኾነ በአካል ከመገናኘት ቀጥሎ ያለው ጥሩ አማራጭ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራን መጠቀም ነው።

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ እንዴት ይሰራል? Anchor link

    ሁለት ግለሰቦች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ኢንተርኔትን ተጠቅመው መገናኘት ሲፈልጉ (ለምሳሌ አበበ እና ጫልቱ) እያንዳንዳቸው የመልዕክት መሰወሪያ ቁልፎችን ማመንጨት አለባቸው። አበበ ለጫልቱ መልዕክትን ከመላኩ በፊት ጫልቱ ብቻ መልዕክቱን መፍታት እንድትችል በእርሷ ቁልፍ መልዕክቱን ያመሰጥረዋል። የተመሰጠረውን መልዕክትም በኢንተርኔት ይልከዋል። ማንኛውም ግለሰብ የአበበ እና የጫልቱን ግንኙነት ቢሰልል እና አበበ መልዕክቱን ለመላክ የተጠቀመውን አገልግሎት (ለምሳሌ የአበበን የኢሜል መለያ) መጠቀም ቢችል እንኳን ሰላዩ የሚያየው የተደበቀውን መልዕክት እንጂ የመልዕክቱን ይዘት አይደለም። ጫልቱ መልዕክቱን በምትቀበልበት ወቅት የራሷን ቁልፍ በመጠቀም ይዘቱን ወደ ሚነበብ መልዕክት መፍታት አለባት።

    ከዚህ በተጨማሪ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ከፍ ያለ ጥረትን የሚፈልግ ቢኾንም ሁለቱም ተጠቃሚዎች እየተገለገሉት ያለውን የመሣሪያ ስርዓት ማመን ሳያስፈልጋቸው የግንኙነታቸውን ደህንነት የሚያጣሩበት ብቸኛው መንገድ ነው። እንደ ስካይፕ ያሉ አንዳንድ አገልግሎቶች ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ አገልግሎት እንደሚሰጡ ቢያስረግጡም በተደጋጋሚ እንደታየው ግንኙነታቸው ድብቅ አይደለም። ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲኾን ተጠቃሚዎቹ የሚልኩትን መልዕክት የሚያመሰጥሩበት የመሰወሪያ ቁልፍ መልዕክቱን የሚላክለት ሰው መኾኑን ማረጋገጥ አለባቸው። የግንኙነት ሶፍትዌሩ ይህን አገልግሎት መስጠት የሚያስችል አቅም ከሌለው ወይም በውስጡ ያልተካተተ ካልኾነ የሚጠቀመው ማንኛውም ምስጠራ በአገልግሎት ሰጪው መጠለፍ ይችላል (ለምሳሌ መንግስት ይህን እንዲያደርጉ ካስገደደ)።

    ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያን በመጠቀም ፈጣን የጽሑፍ መልዕክቶችን እና ኢሜልን ከጥቃት ለመከላከል በዚህ ዙሪያ ላይ ፍሪደም ኦፍ ዘ ፕረስ ፋውንዴሽን ያወጣውን እንክሪፕሽን ወርክስ የሚለውን ጽሑፍ ያንብቡ። በተጨማሪም የሚከተሉትን የSSD ሞጁሎችን ማንበብ አይዘንጉ፦

    የድምጽ ጥሪዎች Anchor link

    የቤት ወይም የተንቀሳቃሽ ስልክ ተጠቅመው ለወዳጅዎ ሲደውሉ የሚያደርጉት ጥሪ ከዳር እስከ ዳር የተመሰጠረ አይደለም። በተንቀሳቃሽ ስልክ የሚጠቀሙ ከኾነ ምናልባት ከስልክ ቀፎዎ እስከ ስልኩ ማማ ድረስ ያለው የስልክ ጥሪዎ ክፍል ሊመሰጥር ይችላል። ነገር ግን መልዕክትዎ ከስልክ ማማ ባሻገር ባለው የስልክ ኔትወርክ በሚተላለፍበት ወቅት የስልክ አገልግሎቱን በሚሰጠው ኩባንያ የመሰለል ዕድሉ ከፍ ያለ ነው። ስለዚህም በስልክ አገልግሎት ሰጪው ላይ ስልጣን ያለው ማንኛውም መንግሥት ወይም ድርጅት ይህንን መረጃ ማግኘት ይችላል ማለት ነው። በመኾኑም የድምጽ ግንኙነት በሚያደርጉበት ጊዜ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ እንዳልዎት ለማረጋገጥ ቀላሉ መንገድ IPን ተጠቅመው የድምጽ ግንኙነትን (VoIP) ማድረግ የሚያስችሉ ሶፍትዌሮችን መጠቀም ነው።

    በጣም የታወቁት IPን ተጠቅመው የድምጽ ግንኙነት አገልግሎት ሰጪዎች እንደ እስካይፕ እና ጎግል ሃንግአውትስ ያሉት ሰላዮች የግንኙነትዎን ይዘት እንዳይሰሙ የዝውውር ላይ ምስጠራ የሚሰጡ ቢኾንም እራሳቸው አገልግሎት ሰጪዎቹ መልዕክቱን የመስማት አቅም ስለሚኖራቸው ይጠንቀቁ። የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ ይህ ችግር ሊኾን ወይም ላይኾን ይችላል።

    IPን ተጠቅመው ከዳር እስከ ዳር ምስጠራን የሚሰጡ የድምጽ ግንኙነት (VoIP) አገልግሎት ሰጪዎች የሚከተሉትን ይጨምራል፦

    ከዳር እስከ ዳር የተመሰጠረ የVoIP ውይይት ለማድረግ ሁለቱም የግንኙነት አካላት ተመሳሳይ (ወይም ተኳኋኝ) የኾነ ሶፍትዌርን መጠቀም ይኖርባቸዋል።

    አጭር የጽሑፍ መልዕክት Anchor link

    መደበኛ አጭር የጽሑፍ መልዕክት (SMS) የዳር እስከ ዳር ምስጠራ አገልግሎት የለውም። የተመሰጠረ መልዕክትን ከስልክዎ ላይ መላክ ከፈለጉ በአጭር የጽሑፍ መልዕክት ፈንታ የተመሰጠረ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎት ሶፍትዌር መጠቀምን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።

    አንዳንድ ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎቶች የራሳቸውን ስርዓት ይጠቀማሉ። ለምሳሌ በአንድሮይድ እና በiOS ላይ እና የሲግናል ተጠቃሚዎች እነዚህን ፕሮግራሞች ከሚጠቀሙ ከሌሎች ሰዎች ጋር ምስጢራዊ ውይይት ማካሄድ ይችላሉ። ቻት ሴኪዩር XMPPን በሚጠቀም ማንኛውም ኔትወርክ ላይ ውይይትን የሚያመሰጥር የተንቀሳቃሽ ስልክ መተግበሪያ ነው። ይህ ማለት ከብዙ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎቶች መካከል መምረጥ ይችላሉ ማለት ነው።

    ፈጣን የጽሑፍ መልዕክቶች Anchor link

    ከምዝገባ ውጪ ወይም ኦፍ ዘ ሪከርድ (OTR) የሚባለው የጽሑፍ መልዕክት ውይይቶችን ከዳር እስከ ዳር የማመስጠር ስነስርዓት ሲኾን በተለያዩ አገልግሎቶች ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል።

    OTRን ከፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎት ጋር አጠቃለው የያዙ መሣሪያዎች የሚከተሉትን ይጨምራል፦

    ኢሜል Anchor link

    አብዛኞቹ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች እንደ ፋየርፎክስ ወይም ክሮም ያሉ የድረ ገጽ ማሰሻዎችን ተጠቅመው ኢሜልዎን እንዲያነቡ ያስችልዎታል። ከእነዚህ አገልግሎት ሰጪዎች ብዙዎቹ የHTTPS ወይም ትራንስፖርት ለየር ኢንክሪፕሽን ድጋፍን ይሰጣሉ። ኢሜልዎን በሚጠቀሙበት ሰዓት በድር ማሰሻው የላይኛው ክፍል ላይ ያለው URL በHTTP ፋንታ HTTPS (ለምሳሌ፦ https://mail.google.com) በሚል የሚጀምር ከኾነ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ ይህን አግልግሎት እንደሚሰጥ እና የኢሜል ልውውጥዎ ከሦስተኛ ወገን ጥቃት የተጠበቀ መኾኑን ማረጋገጥ ይቻላሉ።

    የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ የHTTPS ድጋፍ ያለው ኾኖ ይህንን አገልግሎት በነባሪ የማይሰጡ ከኾነ ግን በኢሜልዎ የድር ማሰሻው URL ላይ HTTP የሚለውን HTTPS በሚል ይቀይሩት እና ገጹን ያድሱት። የHTTPS አገልግሎትን በሚሰጡ ሁሉም ገጾች ላይ HTTPSን ሁልጊዜ እንደሚጠቀሙ ማረጋገጥ ከፈለጉ HTTPS በሁሉም ቦታ የተሰኘውን ለፋየርፎክስ ወይም ለክሮም የድር ማሰሻ ተጨማሪ አውርደው ይጫኑ።

    የሚከተሉትን የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች በነባሪው HTTPSን ይጠቀማሉ ፦

    • ጂሜል
    • ራይዝአፕ
    • ያሁ

    አንዳንድ የኢሜል አገልግሎቶች መቼት ውስጥ በመግባት በነባሪው HTTPSን መጠቀምን እንዲመርጡ ምርጫን ይሰጣሉ። እስካሁን ድረስ ይህንን በማድረግ በጣም ታዋቂው ሆትሜል ነው።

    የትራንስፖርት ለየር ምስጠራ የሚሠራው ምንድን ነው ለምንስ ያስፈልግዎታል? በእንግሊዝኛው ምህጻረ ቃል HTTPS አልፎ አልፎም SSL ወይም TLS በመባል የሚታወቀው የመስመር ላይ ግንኙነትዎ እርስዎ የሚጠቀሙትን ኔትወርክ በሚጠቀሙ ሌሎች ሰዎች እንዳይነበብ የሚያመሰጥር ስርዓት ነው። ይህም በኤርፖርት ውስጥ የሚገኝን ተመሳሳይ Wi-Fiን የሚጠቀሙ ሰዎች፣ በትምህርት ቤትዎ ወይም በመስሪያ ቤትዎ ያሉ ሰዎች፣ የኢንተርኔት አግልግሎት ሰጪ አስተዳዳሪዎች፣ ሸረኛ መዝባሪዎች፣ መንግሥታት፣ ወይም ሕግ አስፈጻሚ አካላትን ሊጨምር ይችላል። በHTTPS ፋንታ HTTPን በሚጠቀሙበት ወቅት በድር መዳሰሻዎ የሚያደጓቸው የትኞቹም ዓይነት ግንኙነቶች ማለትም የጎበኟቸው ገጾች እና የኢሜል ይዘቶች፣ የጦማር ፖስቶች፣ እና መልዕክቶች በአጥቂዎች ለመጠለፍ እና ለመነበብ የተጋለጡ ናቸው።

    HTTPS የድር ዳሰሳ በሚያካሂዱበት ወቅት ለሁሉም ሰው እንዲጠቀመው የምንመክረው በጣም መሠረታዊው የምስጠራ ደረጃ ነው። በመኾኑም ልክ መኪና ሲነዱ መታጠቂያ ቀበቶዎን እንደሚያስሩ ሁሉ ማንኛውም የኢንተርኔት ተጠቃሚ ሊጠቀመው የተገባ ነው።

    ኾኖም HTTPS የሚከተሉትን ግልጋሎቶች አይሰጥም። በHTTPS የኢሜል ልውውጥ ወቅት የኢሜል አገልግሎት የሚሰጠው ድርጅት የኢሜሎትን ይዘት ሊያነብ ይችላል። መንግስት ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላት ኢሜሎትን ያለ ፈቃዶ ሊያነቡ ይችላሉ። በአሜሪካን ሀገር አብዛኞቹ የኢሜል አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች ደምበኞቻቸውን በተመለከተ መንግስት ጥያቄ ቢያቀርብላቸው ጥያቄው እንደቀረበላቸው ለተጠቃሚዎቻቸው እንደሚያሳውቁ የሚገልጽ ፖሊሲ አላቸው። ነገር ግን እነዚህ ፖሊሲዎች በድርጅቶቹ መልካም ፈቃድ ላይ የተመሰረቱ ናቸው። አንዳንድ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች ለምሳሌ ጎግል፣ ያሁ፣ ማይክሮሶፍት እና ሌሎችም በየአመቱ መንግሥት የሚጠይቃቸውን የተጠቃሚዎችን ዳታ ዝርዝር፣ የትኞቹ አገር ጥያቄውን እንዳቀረቡ እና ለምን ያህሉ ጥያቄ ድርጅቱ መልስ እንደሰጠ የግልጽነት ሪፖርቶች ያወጣሉ።

    የደህንነት ሞዴልዎ የመንግስት አካላትን ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላትን የሚጨምር ከኾነ፣ ወይም የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ የኢሜል ግንኙነትዎ ይዘትን ለሶስተኛ ወገን አሳልፈው መስጠት እንደማይችሉ ማረጋገጥ የሚፈልጉበት ምክንያት ቢኖርዎት የኢሜል ግንኙነት በሚያደርጉበት ወቅት ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያን መጠቀምን ከግምት ውስጥ ማስገባት አለብዎት።

    እጅግ መልካም የኾነ ግላዊነት ወይም ፕሪቲ ጉድ ፕራይቬሲ (PGP) የሚባለው ዋናው የኢሜል የዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያ ዘዴ ነው። በትክክል ጥቅም ላይ ከዋለ የሚያደርጉትን ማንኛውም የመስመር ላይ ግንኙነት በከፍተኛ ኹኔታ የተጠበቀ ያደርጋል። ለኢሜልዎ የPGP ምስጠራ እንዴት እንደሚጭኑ እና እንደሚጠቀሙ ለበለጠ ማብራሪያ የሚከተሉትን ይመልከቱ፦

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ማድረግ የማይችለው Anchor link

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ የመስመር ላይ ግንኙነት ይዘትን ብቻ መደበቅ ይችላል። ነገር ግን ግንኙነት መፈጠሩን ወይም ግንኙነቱ ከማን ጋር እንደተደረገ መደበቅ አይችልም። ይህ ማለት የግንኙነቱን የመረጃ መረጃን ወይም ሜታ ዳታን አይከላከልም ማለት ነው። የመረጃ መረጃ ማለት ከግንኙነቱ ይዘቱ ውጪ ያሉ እንደ የኢሜል ርዕሰ ጉዳይ፣ ወይም ከማን ጋር ግንኙነት እያደረጉ እንዳሉ እና ግንኙነቱን መቼ እንደደረጉ የመሳሰሉትን ያጠቃልላል።

    የግንኙነትዎ ይዘት ሚስጥር በኾነበት ወቅት እንኳን ሜታ ዳታ ወይም የመረጃ መረጃዎች ስለ እርስዎ እጅግ በጣም ገላጭ መረጃን ሊሰጡ ይችላሉ።

    የስልክ ጥሪዎ ሜታ ዳታ ወይም የመረጃ መረጃ አንዳንድ በጣም ሚስጥራዊ እና ስሱ የኾኑ መረጃዎችን አሳልፈው ሊሰጡ ይችላሉ። ለምሳሌ፦

    • ከሌሊቱ 8:24 ላይ በድብቅ እንደደወሉ እና ለ18 ደቂቃ እንዳወሩ ያውቃሉ ነገር ግን ስለ ምን እንዳወሩ አያውቁም።
    • ከጎልደን ጌት ድልድይ ለእራስ ማጥፋት መከላከያ አገልግሎት መደወልዎን ያውቃሉ ነገር ግን የደወሉበት የመነጋገሪያ ርዕስ ሚስጥር እንደኾነ ይቆያል።
    • ከHIV ምርመራ አገልግሎት ጋር፣ በመቀጠልም ከዶክተርዎ ጋር በተመሳሳይ ሰዓት እንደተነጋገሩ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንደተወያዩ አያውቁም።
    • የማህጸን ስፔሻሊስት ጋር ደውለው ለግማሽ ሰዓት እንዳወሩ እና በመቀጠልም በአካባቢዎ የሚገኝ የቤተሰብ ምጣኔ አገልግሎት ጋር እንደደወሉ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንዳወሩ ማንም አያውቅም።

    ስልክ የሚደውሉት ከተንቀሳቃሽ ስልክዎ ከኾነ ስላሉበት ስፍራ ያለው መረጃ ሜታ ዳታ ነው። በ2002 ዓ.ም. ማልቴ ስፒትስ የተባለው የግሪን ፓርቲ ፖለቲከኛ ከስድስት ወር በላይ የኾነ የስልክ ውሂቡን እንዲሰጡት ለማስገደድ የDeutsche ቴሌኮምን ከሶ ውሂቡ በጀርመን ጋዜጣ ላይ እንዲገኝ አድርጓል። የዚህ ውጤትም የሚከተሉት ስዕሎች የስፒትስን ንቅናቄ ታሪክ በጥልቀት ያሳያሉ።

    የመረጃ መረጃዎን ከጥቃት ለመከላከል ሌሎች ተጨማሪ መሳሪያዎችን መጠቀም ያስፈልግዎታል። ለምሳሌ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ጎን ለጎን ቶር መጠቀም ይችላሉ።

    ለምሳሌ የግንኙነትዎን ይዘት እና የመረጃ መረጃዎን ከተለያዩ አቅም ካላቸው አጥቂዎች ለመከላከል፣ ቶር እና HTTPS እንዴት አብረው እንደሚሰሩ ለማየት ይህን ገለጻ መመልከት ይችላሉ።

    Last reviewed: 
    2017-01-12
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • የዳታ ወይም የውሂብ ደህንነት ጥበቃ

    በኮምፒውተርዎ ወይም በስልክዎ የያዙት የመረጃ ብዛት እና የአጥቂዎች ውሂብን በቀላሉ የመውሰድ አቅም ውሂብን ወይም መረጃን ደህንነቱ በተጠበቀ ቦታ ማስቀመጥን ውስብስብ እና ፈታኝ ከሚያደርጉት ምክንያቶች ዋነኞቹ ናቸው። ብዙዎቻችን የስልክ አድራሻዎችን፣ ግንኙነቶቻችን፣ እንዲሁም በርካታ ሰነዶችን እና የተለያዩ መረጃዎችን በላፕቶፖቻችን ወይም በተንቀሳቃሽ ስልኮቻችን ይዘን እንቀሳቀሳለን። እንግዲህ እነኚህን ውድና በከፍተኛ ሚስጥር ሊጠበቁ የሚገባቸው የፋይናንስ መረጃዎቻችን ፣ ፎቶዎቻችን፣ ቪዲዮዎቻችን እና ሌሎች ወሳኝ ሰነዶቻችን ሊሰረቁ ወይም በደቂቃ ውስጥ ሊጠፉ ይችላሉ።

    በኢትዮጵያ የቴሌ ኮሚኒኬሽን አገልግሎት የሚሰጠው አንድ ኩባንያ ከመኾኑ የተነሳ መረጃዎ በመንግሥት ወይም በመንግስት ሥር ተቀጥረው በሚሰሩ ግለሰብዎች እጅ ውስጥ በቀላሉ ሊወድቅ ይችላል። ከዚህም በላይ በፍተሻ ቦታዎች፣ በመንገድ ላይ ሳሉ በቀማኛ በመቀማት እንዲሁም ቤትዎን ሰብሮ በመግባት ውሂቦ ከእርስዎ ሊወሰድ ይችላል።

    የማመስጠሪያ ሶፍትዌሮችን በመጠቀም የመስመር ላይ ግንኙነትዎን ሚስጥራዊ ማድረግ እንደሚቻል ሁሉ ኮምፒውተርዎን እና ስልክዎን በመስረቅ መዝባሪዎች የሚያገኙትን ውሂብ ይዘቱን በቀላሉ ማየት እንዳይችሉ ማድረግ ይቻላል። ኮምፒውተሮችን እና የተንቀሳቃሽ ስልኮችን በማለፊያ ቃል፣ የዲጂታ ፊርማዎችን ወይም የግል ኮዶችን በመጠቀም መዝጋት ይቻላል። ነገር ግን እነኚህ ቁልፎች ኮምፒውርዎ ወይም ስልክዎ ቢሰረቅ በውስጡ ያለው ውሂብን ከጥቃት ለመከላከል አይረዱም። ምክንያቱም ቁልፎቹን ማለፍ እና በመሳሪያው ውስጥ በቀላሉ ሊነበብ በሚችል ኹኔታ የተቀመጠውን ውሂብ ማግኘት ከባድ ስላልኾነ ነው። በእዚህ ጊዜ አጥቂዎ የማለፊያ ቃልዎን ማወቅ ሳይጠበቅበት ውሂቡ የተቀመጠበትን የውሂብ ማከማቻ መክፈት እና ውሂቡን መቅዳት ነው።

    የማመስጠሪያ ሶፍትዌርን ከተጠቀሙ ግን አጥቂዎ ኮምፒውተርዎን ወይም ስልክዎን ብቻ ሳይኾን ሚስጥራዊ የኾነውን ውሂብዎን ለምፍታት የሚያስችለውን የማለፊያ ቃልዎን ጭምር ማግኘት ይኖርበታል። በመኾኑም ውሂብዎን በቀላሉ የሚያገኝበት አጭር መንገድ የለም።

    ስለዚህ ዋናው እና ቀላሉ ነገር ዳታዎን ልክ እንደ መስመር ላይ ግንኙነትዎ ማመስጠር ነው። ጥቂት ማኅደሮችን ብቻ ሳይኾን እንዳለ ሰነዶቻችንን በምስጢር ኮድ መዝጋታችንን ማረጋገጥ አለብን። አብዛኞቹ የተንቀሳቃሽ ስልኮች (ስማርት ፎኖች) እና ኮምፒውተሮች ዲስኮቻችንን መሉ በሙሉ መዝጋት የሚያስችል አማራጭ አላቸው። አንድሮይድ በሚባለው የስማርት ፎን ስርዓተ ክወና ውስጥ “ሴኪሩቲ” በሚለው መዋቅር ውስጥ፣ እንደ አይፎን እና አይፓድ ባሉት የአፕል መሳሪያዎች ውስጥ ደግሞ “ዳታ ፕሮቴክሽን” በሚባለው መዋቅር ውስጥ በመግባት እና የማለፊያ ኮድ በማስገባት እንዲሰራ ማድረግ ይቻላል። በዊንዶውስ ፕሮ ለሚሰሩ ኮምፒውተሮች “ቢት ሎከር” በመባል ይታወቃል።  ንብረትዎ የዊንዶውስ መደበኛ ስሪት ከኾነ ደግሞ ዲስክክሪፕተር የተሰኘውን ነጻ ፕሮግራም መጠቀም ይችላሉ ("የዊንዶውስ መሳሪያዎን ማመስጠር" የሚለውን መመሪያችንን ይመልከቱ)። በማክ ኮምፒውተሮች ላይ ደግሞ “ፋይልቮልት” ይባላል። ሊኒክስ በሚባለው የአገልግሎት ስርጭት ውስጥ ደግሞ በመጀመሪያ አገልግሎቱን መጠቀም ሲጀምሩ የሚሰጣችሁ ምርጫ ላይ በመግባት ዲስካችሁን ሙሉ በሙሉ ማመስጠር ትችላላችሁ።

    BitLocker የአምላክ ኮድ ውጫዊ ገምጋሚዎች ነው በትክክል ምን ያህል አስተማማኝ ታውቁ ዘንድ ለእናንተ ከባድ ነው, ይህም ማለት የባለቤትነት ተዘግቶ እና ነው. BitLocker በመጠቀም በ Microsoft የተደበቀ ተጋላጭነት ያለ አስተማማኝ ማከማቻ ስርዓት ይሰጣል ተስፋ አደርጋለሁ ይጠይቃል. አስቀድመው በ Windows እየተጠቀሙ ከሆነ በሌላ በኩል ደግሞ, ከዚህ ቀደም ተመሳሳይ መጠን ወደ Microsoft በመተማመን ነው. እናንተ ታውቃላችሁ ወይም Windows ወይም BitLocker በሁለቱም ላይ በር ጥቅም ማግኘት የምትችለው ማን ጥቃት ዓይነት ከ ክትትል የምትጨነቁ ከሆነ, እንደ ለጂኤንዩ / ሊኑክስ ወይም ቢኤስዲ, በተለይ ስሪት እንደ አንድ አማራጭ የክፍት ምንጭ ስርዓተ ክወና ከግምት የሚፈልጉ ዘንድ የደህንነት ጥቃት, እንደ ጊንጥም ወይም Qubes ክወና ላይ ደንዝዞ ነበር.

    አፕል አብሮ ውስጥ ሙሉ ዲስክ ምስጠራ ባህሪ macOS ላይ ተብሎ FileVault ይሰጣል. ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ እርስዎ ሥርዓት ለማዋቀር ጊዜ ሊኑክስ ላይ, ሙሉ-የዲስክ ምስጠራ አብዛኛውን ጊዜ አቀረበ ነው. በዚህ መመሪያ ዘምኗል በነበረበት ወቅት, እኛ እንመክራለን የሚችሉ BitLocker አያካትቱም ይህ የ Windows ስሪቶች ሙሉ ዲስክ ኢንክሪፕሽን መሣሪያ የለዎትም.

    መሣሪያዎ ምንም ይበለው ምን የዳታዎ ምስጢራዊነት የሚለካው በማለፊያ ቃልዎ ጥንካሬ ልክ ነው። መሣሪያዎ በአጥቂዎ ቁጥጥር ስር ቢገባ አጥቂዎ የተለያዩ ዘዴዎችን በመጠቀም የማለፊያ ቃልዎን ሊያገኝ ይችላል። ፎርኒሲክ የሚባለው ሶፍትዌር በአንድ ሰከንድ ውስጥ ከሚሊዮን የሚልቁ የይለፍ ቃሎችን መሞከር ይችላል። ይህ ማለት በአራት አሃዞች የግል ኮድ የተዘጋ ዳታ ሚስጥራነቱ ረዘም ላለ ጊዜ አይጠበቅም። እንዲሁም በረዥም የማለፊያ ቃል የተዘጋ ዳታ አጥቂዎን ትንሽ ቢያዘገየው ነው እንጂ መከፈቱ አይቀርም። በዚህ ኹኔታ የማለፊያ ቃልዎ በጣም ጠንካራ ነው ሚባለው ከአስራ አምስት በላይ የኾኑ ምልክቶች የያዘ እንደኾነ ነው።

    አብዛኞቻችን ለስልክ እና ለተንቀሳቃሽ መሳሪያዎቻችን እንደዚህ በጣም ዘለግ ያሉ የማለፊያ ቃሎችን ማስገባት እና ማስታወስ ይስቸግረናል። በመኾኑም ምንም እንኳ ሚስጥራዊነትን መጠቀም በአጋጣሚ ከሚከሰት የውሂብ ሊከላከልልን ቢችልም እጅግ በጣም ከባድ የኾኑ ሚስጥሮችን አጥቂዎቻችን ሊያገኙት በማይችሉበት ሥፍራ ወይም ደህንነቱ በደንብ በተረጋገጠ ማሽን ውስጥ በማስቀመጥ እራሳችንን መከላከል ይኖርብናል።

    ደህንነቱ የተረጋገጠ ማሽን መፍጠር Anchor link

    ደህንነቱ የተረጋገጠ የሥራ ኮምፒውተር ወይም ስልክ መፍጠር ከባድ ሊኾን ይችላል። ይህ ማለት የማለፊያ ቃል ወይም ሃረግዎትን ቶሎ ቶሎ የመቀየር ባህልን ማዳበር ከዚህም ባሻገር በዋና ኮምፒውተርዎ ወይም መሣሪያዎ የሚገኙ ሶፍትዌሮችን በየጊዜው መቀየር ይኖርብዎታል። ይህንን ማድረግ ካልቻሉ ሚስጥራዊ የኾኑ መረጃዎችን ሳያውቁ ለአጥቂዎ አሳልፈው እንዳልሰጡና ለአደጋ የሚዳርግዎ ምንም ዓይነት ተግባር እንዳልፈጸሙ በተደጋጋሚ መመርመር ይጠበቅብዎታል። አልፎ አልፎም ችግሩ ምን እንደኾነ ቢያውቁም እንኳ መከላከል የማይችሉበት ጊዜ ሊያጋጥም ይችላል። አንዳንድ ሰዎች የተጋረጠብዎትን አደጋ ቢግልጹላቸውም ደህንነቱ ያልተጠበቀ የዲጂታል ልምምድ ተግባርን እንዲቀጥሉ ይፈልጉ ይኾናል። ለምሳሌ ምንም እንኳን አጥቂዎ የሥራ ባልደረባዎን መስሎ እርስዎን ኾን ብሎ ለማጥቃት የተዘጋጀ ሸረኛ ሶፍትዌርን በኢሜል እንደ አባሪ አድርጎ ሊልክልዎት እንደሚችሉ ቢያውቁም የሥራ ባልደረባዎ ግን ይህንን ኢሜል እንዲከፍቱ ግፊት ያደርግብዎ ይኾናል። ወይም ዋናው ኮምፒውተርዎ በሌሎች ሰዎች ቁጥጥር ስር እንደዋለ አስበው ስጋት ሊገባዎት ይችላል።

    ጠቃሚ የኾኑ የመስመር ላይ ግንኙነትዎን እና ዳታዎን ደህንነቱ በተጠበቀ ኮምፒውተር ብቻ ላይ ማስቀመጥን እንደ እቅድ ከግምት ውስጥ ሊያስገቡት ይገባል። ይህንንም ኮምፒውተር አልፎ አልፎ መጠቀም እና በሚጠቀሙበት ወቅት እያንዳንዱን ድርጊትዎን በጥንቃቄ ማድረግ ይኖርብዎታል። በኢሜልዎ የተላከ አባሪ መልዕክትን መክፈት ወይም ደህንነቱ ያልተረጋገጠ ሶፍትዌር መጠቀም ቢያስፈልግዎ ይህን ተግባር በሌላ ኮምፒውተር ያከናውኑ።

    ደህንነቱ የተረጋገጠ ማሽን እያዋቀሩ ከኾነ ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲኾነ ምን ተጨማሪ እርምጃዎችን ሊወስዱ ይገባል?

    ማሽንዎትን ደህንነቱ በደንብ በተረጋገጠ ሥፍራ ለምሳሌ የተቆለፈ ካዝና ውስጥ ማስቀመጥ ይኖርብዎታል። ይህም ማሽንዎት ከተነካካ በቀላሉ ማወቅ እንዲችሉ እድል ይሰጥዎታል።

    ሌላው እንደ ቴልስ ያሉ ግላዊነትን እና ደህንነትን ያረጋገጡ ስርዓተ ክወናዎችን ወይም ሶፍትዌሮችን መጫን ይችላሉ። ሁልጊዜም በምንጠቀመው የሥራ ኮምፒውተራችን ላይ በነጻ የሚገኙ ስርዓተ ክወናዎችን መጠቀም ላንችል (ወይም ላንፈልግ) እንችል ይኾናል። ነገር ግን ሚስጥራዊ የኾነ ኢሚልን ወይም ፈጣን የጽሁፍ መልዕክትን መጻፍ፣ ማስቀመጥ ወይም ማረት ቢያስፈልገን ቴልስ ይህን በማከናወን ማሽናችንን ደህንነቱ ከፍተኛ ወደኾነ መዋቅር ይቀይረዋ።

    ደህንነቱ የተጠበቀ ኮምፒውተር እንደሚያስቡት ውድ የኾነ አማራጭ አይደለም። አንዳንድ ጊዜ የሚጠቀሙት እና በርካታ ያልኾኑ ሶፍትዌሮች ብቻ የተጫነበት ኮምፒውተር ፈጣን እና አዲስ መኾን የለበትም። ከዘመናዊ ላፕቶፕ ወይም ስልክ እጅግ በጣም ርካሽ በኾነ ዋጋ ደህና ደረጃ ላይ የሚገኙ አሮጌ ኮምፒውተሮችን መግዛት ይቻላሉ። እንደ ቴልስ ያሉ ደህንነታቸው የተጠበቀ ሶፍትዌሮች ከአዲስ ሞዴል ኮምፒውተር በተሻለ ኹኔታ በአሮጌ ኮምፒውተሮች ላይ የመሥራት አቅም አላቸው።

    ደህንነቱ የተረጋገጠ ማሽን የመጀመሪያ ቅጂ ሚስጥራዊ መረጃን ለማስቀመጥ አገልግሎት ሊውል ይችላል። በእዚህ መንገድ ደህንነቱ የተረጋገጠ ማሽን የእርስዎን የግል መረጃ ከጥቃት የሚከላከል ቢኾንም ከእዚህ ጋር ተያይዘው ሊከሰቱ የሚችሉ አንዳንድ ችግሮችን ማሰብ ግን ተገቢ ነው። የተለያዩ ውድ የኾኑ እና ሊተኩ የማይችሉ ውሂብዎን በእዚህ አንድ ኮምፒውተር ብቻ በማስቀመጥ ይህንን ማሽን የበለጠ ለአደጋ እንዲጋለጥ በማድረግ የከፋ አደጋ ሊያስከትል ይችላል። ስለዚህ ይህን ኮምፒውተር በደንብ መደበቅ፣ ስለ አስቀመጡበት ቦታ ከማንም ጋር አለመወያየት እና ኮምፒውተሩ ቢሰረቅ እንኳን በውስጡ ያለው ውሂብ እንዳይነበብ ጠንካራ በኾነ የማለፊያ ቃል ዲስኩን ማመስጠር ይኖርብዎታል።

    ሌላኛው ስጋት ደግሞ ይህ አንድ ማሽን ቢጠፋ ወይም ቢወገድ የእርሶዎን ብቸኛ የኾነ የዳታ ቅጂን አብሮ ይዞ መጥፋቱ ነው።

    ምንም ያህል ደህንነቱ የተረጋገጠ ቢኾንም እንኳ አጥቂዎ የእርስዎን ውሂብ ማጥፋት የሚያስገኝለት ጥቅም ካለ ውሂብዎን በአንድ ቦታ ብቻ ማስቀመጥ የለብዎትም። ተጨማሪ የውሂቦን ቅጂ ሚስጥራዊ በማድረግ የተለየ ቦታ ያስቀምጡ።

    ከበይነ መረብ ጋር ጭራሹኑ ባለማገናኘት ውድ የኾኑ እና ሊተኩ የማይችሉ ሚስጥራዊ መረጃዎችዎን ከበይነ መረብ ጥቃት ወይም ከመስመር ላይ ስለላ በከፍተኛ ደረጃ ጥበቃ ማድረግ ይችላሉ። ደህንነቱ የተጠበቀ ኮምፒውተርዎን ከአካባቢ አውታረ መረብ (በይነ መረብ) ወይም WiFi ጋር በጭራሽ አለመገናኘቱን እና የመረጃዎትን ቅጂ በዚህ ኮምፒውተር ላይ ሲያስቀምጡ የኮምፒውተሩን ፊዚካል ሚዲያ ማለትም DVD ወይም ፍላሽ ዲስክ በመጠቀም መኾኑን ማረጋገጥ አለብዎት። በአውታረ መረብ ደህንነት (በመረጃ ደህንነት) ቋንቋ ይህ በኮምፒውተርዎ እና በተቀረው ዓለም ያለው ክፍተት “የአየር ክፍተት” ወይም በእንግሊዝኛው “ኤር ጋፕ” በመባል ይታወቃል። ምንም እንኳን ብዙ ሰዎች እዚህ ደረጃ የሚደርስ የዳታ ደህንነት ጥበቃ ባያደርጉም፤ አንዳንዴ ብቻ የሚጠቀሙትን እና ማጣት የማይፈልጉትን ዳታ ለመጠበቅ አማራጭ ነው። ለምሳሌ በጣም አስፈላጊ መልዕክትዎትን ለማመስጠር የሚጠቀሙበት ቁልፍ፣ እርሶ በማይገኙበት ሰዓት ሌሎች ታማኝ ወዳጆችዎ እንዲያገኙት የማለፊያ ቁልፍ ዝርዝር ወይም ሌሎች ሰዎች በአደራ የሰጥዎትን የግል ዳታቸውን መጠባበቂያ ቅጂ ሊኾን ይችላል። በዚህ ጊዜ አንድን ኮምፒውተር ሙሉ በሙሉ ለእዚህ አገልግሎት ከማዋል ይልቅ ለዳታ ማስቀመጫነት የሚያገለግሉ የዳታ ቋቶችን መጠቀም ይችላሉ። የዳታ ደህንነትን ከመጠበቅ አንጻር በማለፊያ ቃል የታሸገ የፍላሽ ዲስክ ከበይነ መረብ ጋር ከማይገናኝ ኮምፒውተር ጋር ያለው ጠቀሜታ እኩል ነው።

    ይህ ደህንነቱ የተጠበቀን ማሽን ከበይነ መረብ ጋር የሚያገናኙ ከኾነ የተለምዶ የኢሜል መለያዎት ውስጥ አለመግባት ወይም አለመጠቀም አለብዎት። በዚህ ማሽን ላይ ግንኙነት ለማድረግ የሚጠቀሙበት የተለየ የድር ወይም የኢሜል መለያ ማውጣት እና የግንኙነትዎን የIP አድራሻ የሚያመሰጥረውን ቶር የተባለውን መተግበሪያ መጠቀም አለብዎት። ይህም አጥቂዎ ማንነትዎን በመጠቀም በሸረኛ ሶፍትዌር ሊያጠቃዎት ወይም የሚያደርጉትን ግንኙነት መሰለል ቢፈልግ የተለየው መለያዎ እና ቶር በእርስዎ ትክክለኛ ማንነት እና በዚህ ማሽን መሃል ያለውን ግንኙነት ይሰብረዋል።

    ደህንነቱ የተረጋገጠ ማሽን ግልባጭ ሃሳቡ ደህንነቱ ያልተረጋገጠ ማሽን ማለት ነው። ማሽኑ የተለያዩ ለአደጋ የሚያጋልጡ ቦታዎች ሲሄዱ ወይም አደጋ ሊያመጡ የሚችሉ ሥራዎችን መሥራት ሲፈልጉ ብቻ የሚጠቀሙት መሣሪያ ነው። ጋዜጠኞች እና የተለያዩ አራማጆች ለዘገባ እና የተለያዩ ስበሰባዎችን ወይም ቅስቀሳዎችን ለመሥራት በሚንቀሳቀሱበት ወቅት መሠረታዊ ሥራን ብቻ ሊሰራ የሚችል ማሽን ይዘው በመውጣት ራሳቸውን መከላከል ይችላሉ። ይህም ማሽን ምንም አይነት ሰነድን፣ አድራሻን ወይም የኢሜል መረጃን ያልያዘ ስለኾነ ቢወሰድ ወይም ቢበረበር የሚያመጣው ጉዳት እምብዛም ነው። ይህን ስትራቴጂ በተንቀሳቃሽ ስልኮች ላይ በተመሳሳይ ኹኔታ መጠቀም ይችላሉ። ስልክዎ ስማርት ፎን ከኾነ ለሥራ በሚንቀሳቀሱበት ወይም እንዳንድ ለአደጋ የሚያጋልጡ ግንኙነቶችን በሚያደረጉበት ወቅት ቢጠፋ እንኳ የማይጎዳዎ ወአጋው ኪስ የማይጎዳ ስልክ እንዲጠቀሙ ይመከራል።

    Last reviewed: 
    2016-12-01
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • ጠንካራ የማለፊያ ቃሎችን መፍጠር

    ብዙ የተለያዩ የማለፊያ ቃሎችን ማስታወስ ከባድ ስለኾነ አብዛኛውን ጊዜ ሰዎች ትንሽ የማለፊያ ቃሎችን በብዙ የተለያዩ መለያዎች፣ ድረ ገጾች፣ እና አገልግሎቶች ደግመው ይጠቀማሉ። ዛሬ ተጠቃሚዎች አዳዲስ የማለፊያ ቃሎችን እንዲፈጥሩ በየቀኑ ያለማቋረጥ ይጠየቃሉ። ብዙ ሰዎች ተመሳሳይ የማለፊያ ቃሎችን ብዙ ጊዜ ደጋግመው ሲጠቀሙ ይገኛሉ።

    የማለፊያ ቃልን ደጋግሞ መጠቀም ወደር የሌለው አደገኛ የደህንነት ልምምድ ነው። ምክኒያቱም አጥቂው አንድ የማለፊያ ቃልን ካገኘ የማለፊያ ቃሉ ባለቤት በኾነው ሰው ይዞታ የሚገኙ የተለያዩ መለያዎች ላይ የማለፊያ ቃሉ ሊጠቀመው ስለሚችል ነው። ይህ ሰው ተመሳሳይ የማለፊያ ቃልን ብዙ ጊዜ ደጋግሞ ተጠቅሞ ከኾነ አጥቂው በርከት ያሉ መለያዎችን መጠቀም ይችላል። ይህ ማለት የአንድ ማለፊያ ቃል የደህንነት ጥበቃ መጠኑ በጥቅም ላይ ከዋለባቸው አገልግሎቶች በጣም ትንሽ የደህንነት ጥበቃ ካለው አገልግሎት ጋር እኩል ነው።

    የማለፊያ ቃልን ደግሞ አለመጠቀም ጠቃሚ የደህንነት ቅድመ ጥንቃቄ ነው። ይኹንና ሁሉም የማለፊያ ቃሎች የተለያዩ ከኾኑ ሊያስታውሱ አይችሉም። እንደ መታደል ኾኖ በዚህ ጉዳይ ሊረዳዎት የሚችሉ ሶፍትዌሮች አሉ። ፓስወርድ ማናጀር (ፓስወርድ ሴፍ በአማርኛ የማለፊያ ቃል ካዝና ይባላል) ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ብዙ የማለፊያ ቃሎችን ማጠራቀም የሚያስችል መተግበሪያ ነው። ይህም በተለያዩ አውዶች ውስጥ ተመሳሳይ የማለፊያ ቃል አለመጠቀምን ተግባራዊ ያደርጋል። ፓስወርድ ማናጀር ሁሉንም የማለፊያ ቃሎችዎን በአንድ ዋና የማለፊያ ቃል (ወይም የማለፊያ ሐረግ —ከታች ያለውን ጽሑፍ ይመልከቱ) ከአደጋ ይጠብቃል። ስለዚህ ማስታወስ የሚያስፈልግዎ አንድ ነገርን ብቻ ነው። ፓስወርድ ማናጀርን የሚጠቀሙ ሰዎች ከዚህ በኋላ ለተለያዩ መለያዎቻቸው የሚጠቀሟቸውን የማለፊያ ቃሎች ማወቅ አይጠበቅባቸውም። ፓስወርድ ማናጀሩ የማለፊያ ቃል የመፍጠሩን እና የማስታወሱን ሙሉ ተግባር ይፈጽምላቸዋል።

    ለምሳሌ ኪፓስኤክስ በዴስክቶፖ ላይ የሚያስቀምጡት ምንጨ ክፍት እና ነጻ የማለፊያ ቃል ካዝና ነው። ኪፓስኤክስን የሚጠቀሙ ከኾነ ለውጦችን እና ጭማሪዎችን በራስ አወቅ እንደማያስቀምጥ ማወቅ አስፈላጊ ነው። ይህ ማለት አንዳንድ የማለፊያ ቃሎችን ከጨመሩ በኋላ አገልግሎት ቢያቆም ለዘላለሙ ሊያጧቸው ይችላሉይህንን በማዋቀሪያው ላይ መቀየር ይችላሉ።

    በተጨማሪም ፓስወርድ ማናጀርን መጠቀም በአጥቂዎች መገመት የሚከብድ ጠንካራ የማለፊያ ቃልን እንዲመርጡ ሊረዳዎት ይችላል። ይህ እጅግ ጠቃሚ ነው። አብዛኛውን ጊዜ የኮምፒውተር ተጠቃሚዎች በአጥቂዎች ለመገመት ቀላል የኾኑ አጭር እና የማያስቸግሩ እንደ “ፓስወር1”፣ “12345”፣ የልደት ቀን፣ ወይም የጓደኛን፣ የትዳር ጓደኛን፣ ወይም የቤት እንሰሳን ስም ይጠቀማሉ። ፓስወርድ ማናጀር ሊገመት የማይችል ንድፍ እና መዋቅር የሌለው የማለፊያ ቃልን እንዲፈጥሩ እና እንዲጠቀሙ ለምሳሌ ያህልም የሰው ልጅ ሊያስታውሰው እና ሊገምተው የማይችል እንደዚህ ያለ "vAeJZ!Q3p$Kdkz/CRHzj0v7,” የማለፊያ ቃልን ሊመርጥ ይችላል። ሀሳብ አይግባዎት ይህንን ፓስወርድ ማናጀር ለእርስዎ ያስታውስልዎታል!

    የማለፊያ ቃሎችዎን በርካታ መሣሪያዎች ላይ እንዲሰሩ ማስማማት Anchor link

    የማለፊያ ቃሎችዎን ከአንድ በላይ ለኾነ መሣሪያ ሊጠቀሙት ይችላሉ። ለምሳሌ ለኮምፒውተርዎ እና ለስማርት ስልክዎ። ብዙዎቹ ፓስወርድ ማናጀሮች አብሮ ገነብ የኾነ የማለፊያ ቃል ማስማሚያ ገጽታ አላቸው። የማለፊያ ቃል ሰነድዎን ሲያስማሙ በሁሉም መሳሪያዎችዎ ላይ የዘመነ ይኾናል። ስለዚህ አዲስ መለያን በኮምፒውተርዎ ላይ ሲጨምሩ ስልክዎን በመጠቀም እዛ መለያ ላይ መግባት ይችላሉ። ሌሎች ፓስወርድ ማናጀሮች የማለፊያ ቃሎችዎን “በክላውድ ላይ” የማጠራቀም አገልግሎትን ይሰጣሉ። ይህ ማለት የማለፊያ ቃሎችዎን በርቀት ባለ አገልጋይ ላይ አመስጥረው ያጠራቅሙታል። እናም በላፕቶፕዎ ወይም በተንቀሳቃሽ ስልክዎ ላይ ሲፈልጉት የማለፊያ ቃሎችዎን በቀጥታ ደግመው ያወጡትና ይፈቱላችኋል። የማለፊያ ቃልዎትን ለማስማማት ወይም ለማጠራቀም የራሳቸው የኾነ አገልጋይ የሚጠቀሙ የፓስወርድ ማናጀሮች ለአጠቃቀም አመቺ ናቸው። ይኹንና በጥቂቱም ቢኾን ለጥቃት የተጋለጡ ናቸው። የማለፊያ ቃሎችዎን በኮምፒውተርዎ ላይ ካስቀመጡ ኮምፒውተርዎን በቁጥጥሩ ስር ማዋል የሚችል ማንኛውም ሰው የማለፊያ ቃሎችዎን ሊያገኝ ይችላል። በክላውድ ላይ ካስቀመጡ ደግሞ አጥቂዎ እሱ ላይ ሊያነጣጥር ይችላል። አጥቂዎ የፓስወርድ ማናጀር ኩባንያው ላይ የሕግ ስልጣን ከሌለው ወይም የአጥቂዎ የጥቃት ዒላማ ኩባንያዎች እና የኢንተርኔት ትራፊክ እስካልኾነ ድረስ ይሄ ሊያስጨንቆት አይገባም። የክላውድ አገልግሎትን የሚጠቀሙ ከኾነ የፓስወርድ ማናጀር ኩባንያው የቱን አገልግሎት፣ መቼ፣ እና ከየት ኾነው እንደተጠቀሙ ሊያውቅ ይችላል።

    ጠንካራ የማለፊያ ቃሎችን መምረጥ Anchor link

    በቃል መታወስ እና በጣም ጠንካራ መኾን የሚያስፈልጋቸው ትንሽ የማለፊያ ቃሎች አሉ። እነዚህም ቢያንስ ለመሳሪያዎ ፣ ለምስጠራ (ልክ እንደ ሙሉ ዲስክ)፣ እና ለፓስወርድ ማናጀር (ዋና የማለፊያ ቃል) የሚጠቀሟቸውን የማለፊያ ቃሎች ይጨምራል።

    ዘመናዊ ኮምፒውተሮች አስር እና ከዛ በታች የኾኑ ምልክቶችን የያዙ የማለፊያ ቃሎችን በጣም በፍጥነት ለመገመት ፈጣን ናቸው። ይህ ማለት በዘፈቀደ የተፈጠሩ የትኞችንም ዓይነት አጭር የማለፊያ ቃሎችን (እንደነዚህ nQ\m=8*x ወይም !s7e&nUY ወይም gaG5^bG ዓይነቶቹን እንኳ) ለምስጠራ መጠቀም በበቂ ኹኔታ ጠንካራ አይደሉም።

    ጠንካራ እና ሊታወስ የሚችል የማለፊያ ሃረጎችን መፍጠር የሚያስችሉ የተለያዩ መንገዶች አሉ። በጣም ቀጥተኛው እና እንደሚሠራ የተረጋገጠው ዘዴ የአርኖልድ ሬንሆልድ የኾነው "ዳይስዌር ነው።"

    የሬንሆልድ ዘዴ ከቃላት ዝርዝር ውስጥ በርካታ ቃላትን በዘፈቀደ ለመምረጥ ቁስአካላዊ ዳይስ መወርወርን ያካትታል። እነዚህም ቃላት በአንድ ላይ የማለፊያ ሐረዎን ይፈጥራሉ። ለሙሉ የዲስክ ምስጠራ (እና ለሚያስተማምን የማለፊያ ቃል) በትንሹ ስድስት ቃሎችን እንዲመርጡ እናሳስባለን።

    የሬንሆልድ “ዳይስዌር” ዘዴን በመጠቀም የማለፊያ ቃልን ለመፍጠር ይሞክሩ።

    ፓስወርድ ማናጀርን በሚጠቀሙበት ወቅት የማለፊያ ቃሎችዎ እና የዋና ማለፊያ ቃልዎ ደህንነት የጥንካሬ መጠኑ ፓስወርድ ማናጀሩን ከጫኑበት እና ከሚጠቀሙበት ኮምፒውተር ደህንነት መጠን ጋር እኩል ነው። ኮምፒውተርዎ ወይም መሣሪያዎ ከተጠለፈ (በሌሎች ቁጥጥር ስር ከዋለ) እና ስፓይዌር (የስለላ ሶፍትዌር) ከተጫነበት ስፓይዌሩ ዋና የማለፊያ ቃልዎን ሲጽፉ ማየት እና የማለፊያ ቃል ካዝናዎን ይዘት ሊሰርቅ ይችላል። ስለዚህ ፓስወርድ ማናጀርን ሲጠቀሙ ኮምፒውተርዎን እና ሌሎች መሣሪያዎችዎን ከሸረኛ ሶፍትዌር በጥንቃቄ መጠበቅ በጣም አስፈላጊ ነው።

    ጥቂት ስለ “ደህንነት ጥያቄዎች” Anchor link

    ድረ ገጾች የማለፊያ ቃልዎትን ከረሱ ማንነትዎን ለማጣራት የሚጠቀሟቸው “የደህንነት ጥያቄዎች” (ልክ እንደ “የእናትህ የመኻል ስም ማን ነው?” ወይም "የመጀመሪያ የቤት እንሰሳህ ስም ማን ነበር?" የሚሉ) በተመለከተ ጥንቃቄ ያድርጉ። ለብዙ የደህንነት ጥያቄዎች በአደባባይ ሊጣሩ የሚችሉ ሀቀኛ መልሶች እና እውነቶች መስጠት ቆርጦ በተነሳ አጥቂ በቀላሉ ሊገኙ እና የማለፊያ ቃልዎን ሙሉ በሙሉ ለማለፍ ያስችላል። ለምሳሌ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት እጩ ተወዳዳሪ ወ/ሮ ሴራ ፓሊን የያሁ! አካውንቷን በዚህ መንገድ ተመዝብሮባት ነበር። በምትኩ ልክ እንደ ማለፊያ ቃልዎ ማንም የማያውቀው እና እርስዎ ብቻ የሚያውቁት የፈጠራ መልሶችን ይስጡ። ለምሳሌ የማለፊያ ቃል ጥያቄው የቤት እንሰሳዎን ስም የሚጠይቅዎ ከሆነ በፎቶ ማካፈያ ድረ ገጽ ላይ “ውርዬ! የቆንጆዋ ድመቴ ፎቶ” የሚል መግለጫ የያዘ ፎቶ ለጥፈው ሊሆን ይችላል። የማለፊያ ቃልዎ ማገገሚያ መልስ አድርገው “ውርዬ”ን በመጠቀም ፈንታ “ቡቺዬ” የሚል መምረጥ ይችላሉ። ተመሳሳይ የማለፊያ ቃል ወይም የደህንነት ጥያቄ በተለያዩ ድረ ገጾች እና አገልግሎቶች ለሚጠቀሟቸው ብዙ መለያዎች እንዳይጠቀሙ። በተጨማሪም የፈጠራ መልሶችዎን በማለፊያ ቃል ካዝናዎ ማስቀምጥ ይኖርብዎታል።

    ምን አይነት የደህንነት ጥያቄዎችን በየትኞቹ ድረ ገጾችን እንደተጠቀሙ ያስታውሱ። ማዋቀሪያዎን ማጣራት እና መልስዎን መቀየርን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።

    ለማለፊያ ቃል ካዝናዎ ተተኪን ማስቀመጥዎን ያስታውሱ! የማለፊያ ቃል ካዝናዎት አገልግሎት መስጠት ቢያቆም (ወይም መሣሪያ ከእርሶ ከተወሰደብዎት) የማለፊያ ቃልዎትን መልሶ ማግኘት ከባድ ሊኾን ይችላል። አብዛኛውን ጊዜ የማለፊያ ቃል ካዝና ፕሮግራሞች የተለየ ተተኪ የሚያስቀምጡበት መንገድ አላቸው ወይም ቋሚ የተተኪ ፕሮግራሞችዎን መጠቀም ይችላሉ።

    አብዛኛውን ጊዜ ባስመዘገቡት የኢሜል አድራሻ አገልግሎቶቹ የማለፊያ ቃል ማገገሚያ ኢሜልን እንዲልክልዎት በመጠየቅ የማለፊያ ቃልዎትን እንደገና ማዋቀር ይችላሉ። በዚህ ምክንያት የእዚህ ኢሜል መለያ የማለፊያ ሐረግን በተጨማሪ ማስታወስ ሊያስፈልግዎት ይችላል። ይህንን ማድረግ ከቻሉ ከማለፊያ ቃል ካዝናዎ ውጪ የማለፊያ ቃልዎችዎን እንደገና የሚያዋቅሩበት መንገድ ይኖርዎታል።

    ባለ ብዙ ማጥሪያ ማመሳከሪያ እና የአንድ ጊዜ የማለፊያ ቃሎች Anchor link

    ብዙ አግልግሎቶች እና ሶፍትዌሮች ባለ ሁለት ማጥሪያ ማመሳከሪያን (በተጨማሪም ሁለት ደረጃ ማመሳከሪያ ወይም ሁለት ደረጃ መግቢያ) መጠቀም ያስችላሉ። እዚህ ላይ ዋናው ሃሳቡ ወደ መለያዎ ለመግባት የኾነ ቁሳዊ አካል ይዘው ሊገኙ ይገባል። ይህ ቁሳዊ አካል አብዛኛውን ጊዜ ተንቀሳቃሽ ስልክ ሲኾን በአንዳንድ ስሪቶች ግን የደህንነት ኩፖን (ወይም ሴኪዩሪቲ ቶክን) የተባለ ልዩ መሣሪያ ነው። ባለ ሁለት ማጥሪያ ማመሳከሪያን መጠቀም ምንም እንኳን አገልግሎቱ የማለፊያ ቃልዎ ቢመዘበር ወይም ቢሰረቅ ሌባው ሁለተኛው መሣሪያ እና መሣሪያው ብቻ የሚፈጥረው ልዩ ኮድ በይዞታው ወይም በቁጥጥሩ ስር እስካልኾነ ድረስ ወደ መለያዎ መግባት እንደማይችል ያረጋገጣል።

    ይህ ማለት ሌባው ወይም መዝባሪው የመለያዎችዎን ሙሉ ቁጥጥር ከማግኘቱ በፊት ላፕቶፖን እና ስልክዎን በቁጥጥሩ ስር ማዋል አለበት ማለት ነው።

    ይህን ማዋቀር የሚቻለው ከአገልግሎት ሰጪው በሚደረግ ትብብር ብቻ በመኾኑ የሚጠቀሙት አገልግሎት ይህንን ግልጋሎት የማይሰጥ ከኾነ ይህን በራስዎ ማድረግ የሚችሉበት ምንም ዓይነት መንገድ የለም።

    የተንቀሳቃሽ ስልክን በመጠቀም ባለ ሁለት ማጥሪያ ማረጋገጫን በሁለት መንገድ ማድረግ ይቻላል። ይህም ወደ መለያዎ መግባት ሲሞክሩ አገልግሎቱ አጭር የጽሁፍ መልዕክትን ስልክዎ ላይ እንዲልክልዎት በማድረግ (የሚያስገቡት ተጨማሪ የደህነት ኮድ ይሰጥዎታል) ወይም ከስልኩ ውስጥ የደህንነት ኮዶችን የሚያመነጭ የማረጋገጫ መተግበሪያን በስልክዎ ላይ በማስኬድ ሊኾን ይችላል። ይህም የማለፊያ ቃልዎ በአጥቂው ቁጥጥር ሥር ኾኖ ነገር ግን የተንቀሳቃሽ ስልክዎ ቁጥጥርን በማያገኝበት ወቅት መለያዎን ከአደጋ ለመከላከል ይረዳዎታል።

    አንዳንድ አገልግሎቶች ለምሳሌ ጎግል የአንድ ጊዜ የማለፊያ ቃሎችን ወይም ለአንድ ጊዜ ብቻ የሚያገለግሉ የማለፊያ ቃሎች የሚባሉትን እንዲያመነጩ ይፈቅዳሉ። እነዚህ ታትመው ወይም በወረቀት ተጽፈው ሊያዙ የተገቡ ናቸው (ምንም እንኳን በአንዳንድ ኹኔታዎች ጥቂቶቹን ማስታወስ ቢቻልም)። እነዚህ የማለፊያ ቃሎች እያንዳንዳቸው አንድ ጊዜ ብቻ የሚሠሩ ናቸው። ስለዚህ ከእነዚህ መካከል አንዱ በሚያስገቡበት ወቅት በስፓይዌር ቢሰረቅ ሌባው ወደፊት የማለፊያ ቃሉን ለምንም መጠቀም አይችልም።

    እርስዎ ወይም መሥሪያ ቤትዎ የመገናኛ መሠረተ ልማቱን የሚያንቀሳቅሱ ከኾነ ስርዓትዎን ለመጠቀም ባለ ሁለት ማጥሪያ ማመሳከሪያን ለማስቻል ሊጠቀሟቸው የሚችሉ በነጻ የሚገኙ ሶፍትዌሮች አሉ። የስርዓት አስተዳዳሪዎን ማንም ሰው ሊጠቀምበት የሚችል “ታይም-ቤዝድ ዋን-ታይም ፓስወርድስ” በተግባር ላይ ማዋል የሚያስችል ሶፍትዌር እንዲፈልግልዎት ወይም RFC 6238 ይጠይቁ።

    የአካላዊ ጉዳት ወይም የእስር ስጋቶች Anchor link

    በመጨረሻም ሁልጊዜ አጥቂዎች የማለፊያ ቃልዎትን የሚያገኙበት አንድ መንገድ አለ። ይህም በአካላዊ ጉዳት ወይም በእስር በማቆየት በቀጥታ በማስፈራራት ነው። ይህ ሊከሰት እንደሚችል ከፈሩ በማለፊያ ቃል የሚጠብቁት ውሂብ ወይም መሣሪያ የማለፊያ ቃልዎን መቼም አሳልፈው እንደማይሰጡ ከማሰብ ይልቅ ውሂቡ ወይም መሣሪያው መኖሩን መደበቅ የሚያስችልዎትን ሌላ መንገድ ያስቡ። አላስፈላጊ የኾኑ መረጃዎችን የሚይዙበት እና የማለፊያ ቃሉን በቀላሉ አሳልፈው የሚሰጡት እንድ መለያ መፍጠር በተጨማሪ ሊያደርጉት የሚችሉት ነገር ነው።

    አንድ ሰው በማለፊያ ቃልዎ ምክንያት ሊያስፈራራዎት እንደሚችል ለማመን ጥሩ ምክንያት ካለዎት፤ በመግለጥ ላይ ያሉት መለያ “እውነተኛው” መለያዎ አለመኾኑን በግልጽ እንዳያሳይ አድርገው መሣሪያዎችዎ መዋቀራቸውን እርግጠኛ መኾን ጥሩ ነው። እውነተኛው መለያዎ በኮምፒውተርዎ መግቢያ ስክሪን ላይ ወይም የድር መዳሰሻን በሚከፍቱበት ወቅት በቀጥታ ይታያል? ይህ ከኾነ የመለያዎን ግልጽነት ለመቀነስ አንዳንድ ነገሮችን ማዋቀር ይኖርብዎታል።

    በአንዳንድ እንደ ዩናይትድ ስቴትስ ወይም ቤልጂየም ባሉ የሕገ ስርዓቶች በማለፊያ ቃልዎ ላይ የሚቀርብ ጥያቄን በሕግ ሊከራከሩ ይችላሉ። እንደ ዩናይትድ ኪንግደም ወይም ሕንድ ባሉ የሕግ ሥርዓቶች መንግሥት በሚያቀርበው ጥያቄ የማለፊያ ቃሉ እንዲገለጥ የአካባቢ ሕግ ይፈቅዳል። EFF የአሜሪካን ድንበርን ለሚሻገር ማንኛውም ሰው የሚጠቅም በዲጂታል መሳሪያዎቻቸው ላይ ያለውን ውሂብ ከአደጋ ለመከላከል ለሚፈልጉ ዲፌንዲንግ ፕራይቬሲ አት ዘ ዩ.ኤስ. ቦርደር በሚለው መመሪያው ጥልቀት ያለው መረጃ አለው።

    ሆን ብሎ ማስረጃን ማጥፋት ወይም ምርመራን ማሰናከል በተለየ ወንጀለኝነት አስጠይቆ አብዛኛውን ጊዜ የከፋ አደጋ ሊያመጣ እንደሚችል ይገንዘቡ። በአንዳንድ ኹኔታዎች ደግሞ መንግሥታት ዜጎቻቸው በመጀመሪያ ከተከሰሱበትን ወንጀል የከፋ ቅጣት ለማስቀጣት ይጠቀሙበታል።

    Last reviewed: 
    2016-01-13
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • የተቃውሞ ሰልፎች ላይ መሳተፍ (ዓለም አቀፍ)

    የግል የመገናኛ ቴክኖሎጂዎች እየተስፋፉ በመምጣታቸው ምክንያት የተቃውሞ ሰልፎች ላይ የሚሳተፉ የሁሉም ዓይነት የፓለቲካ መስመር አቀንቃኞች የተቃውሞ ሰልፎችን እየቀረጹ ማስቀረት ከጀመሩ ሰንብተዋል። የተቃውሞ ሰልፍ ተሳታፊዎች የዲጅታል ካሜራ እና የተንቀሳቃሽ ስልኮችን በመጠቀም ከፓሊስ ጋር ያላቸውን ገጠመኞች ይቀርጻሉ። በተለይም በኾነ አጋጣሚ አድማ በታኝ ፖሊስ ወደ እርስዎ ሲመጣ የሚያሳይ አንድ ፎቶ ግራፍ ወይም ቪዲዮ ቀርጸው ቢያስቀሩ እርስዎ አምነውበት በአደባባይ የተቃውሞ ሰልፍ የወጡበት ጉዳይ የሌሎች ሰዎችን ትኩረት በቀላሉ እንዲያገኝ ሰበብ እንዲሁም እጅግ ኃያል ምልክት ሊኾን ይችላል። በተቃውሞ ሰልፎች ላይ ራስዎን ቢያገኙት እና በአጋጣሚ በፓሊስ ቁጥጥር ስር ቢውሉ ወይም በፖሊስ ቢጠየቁ እና የኤልክትሮኒክ ማሳሪያዎቾን መከላከል ቢያስስፈልግዎት የሚከተሉትን ምክሮች ማስታውስ ጠቃሚ ነው። እነዚህ ምክሮች እንደ አጠቃላይ መመሪያ የሚያገለግሉ መኾናቸውን ማስታውሱ ተገቢ ነው። ነገር ግን እርስዎን በተለየ የሚያሳስብዎት ነገር ካለ እባክዎትን ጠበቃዎትን ያነጋግሩ።

    ተንቀሳቃሽ መሣሪያዎን ለተቃውሞ ሰልፍ ማዘጋጀት Anchor link

    የተንቀሳቃሽ ስልክዎትን ወደ ተቃውሞ ሰልፍ ይዘው ከመሄድዎ በፊት በስልክዎ ላይ ምን ምን እንዳለ በጥንቃቄ ይመርምሩ። የተንቀሳቃሽ ስልክዎ በርካታ የግል ውሂቦችን ይይዛል። ይህም የእውቂያ ዝርዝሮችን፣ የቅርብ ጊዜ የስልክ ጥሪ ስም ዝርዝርን፣ አጭር የጽሁፍ መልዕክቶችን እና የኢሜል መልዕክት ልውውጦችን፣ ፎቶግራፎች እና ቪዲዮዎችን፣ የGPS የሥፍራ ውሂብን፣ የድረ መረብ አሰሳ ታሪኮችን እና የማለፊያ ቃሎችን እንዲሁም የማህበራዊ ሚዲያ መለያ ይዘቶችን ሊጨምር ይችላል። በተንቀሳቃሽ ስልክ ላይ የተቀመጡ የማለፊያ ቃሎችን ወይም ንቁ መግቢያዎችን በመጠቀም የኾነ ሰው ራቅ ካለ ሥፍራ ከጠቀመጠ አገልጋይ ኮምፒውተር ወደ ማህባራዊ ድረ ገጽ መለያው መግባት እና ተጨማሪ መረጃዎችን ማግኘት ይችላል:: (ከእነዚህ አገልግሎቶች ዘግተው መውጣት ይችላሉ)።

    በብዙ አገራት ዜጎች የተንቀሳቃሽ ስልክ በሚገዙበት ወቅት የሲም ካርዳችውን የማስመዝገብ ግዴታ አለባችው። ይህም የተቃውሞ ሰልፍ ወደሚደረግበት ሥፍራ ስልክዎን ከወሰዱ የመንግስት አካላት እርስዎ በዛ ስፍራ መኖርዎን ለማወቅ በቀላሉ ይረዳችዋል። በተቃውሞ ሰልፎች ላይ መገኝትዎን ምስጢር ማድረግ እና የመንግሥት ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላት እንዳያውቁ የሚፈልጉ ከኾነ በፎቶዎች ላይ ማንነትዎ እንዳይታወቅ ለማድረግ ፊትዎን ይሸፍኑ። ነገር ግን በአንዳንድ አካባቢዎች ባለው የጸረ ጭምብል ሕግ መሠረት ጭምብል ማጥለቅ ሌላ ችግር ሊያስከትል እንደሚችል ይገንዘቡ። በተጨማሪም የተንቀሳቃሽ ስልክዎን ይዘው አይሂዱ። የተቃውሞ ሰልፉ ላይ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይዞ መገኘት ግድ ከኾነብዎ በስምዎ ያልተመዘገበ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይዘው ለመሄድ ይሞክሩ።

    መብትዎን ለማስጠበቅ በእጅዎ ላይ ያለውን ስልክ ጠበቅ አድርገው በመያዝ ከፍለጋ መከላከል ይቻላል። በተጨማሪም ወደ ተቃውሞ ሰልፍ በሚወጡበት ወቅት አማራጭ ስልክ ይዘው ለመምጣት ማሰብ ይኖርብዎታል። ይህ አማራጭ ስልክ እጅግ አንገብጋቢ የኾኑ ውሂቦችን ያልያዘ እና የማህበራዊ ሚዲያ መለያዎችዎን በፍጹም ያልተጠቀሙበት እና ቢጠፋ ወይም ለተወሰነ ጊዜ ከእርስዎ ቢርቅ ምንም ጉዳት የማያደርስ መኾኑን ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በርካታ ወይም አንገብጋቢ የኾነ መረጃን የያዘ ስልክ ይዞ ከመውጣት ይልቅ አማራጭ ስልክ ይዞ መውጣት የተሻለ ነው።

    የማለፊያ ቃል መከላከያ እና የማመስጠሪያ አማራጮች፦ ሁልጊዜም ስልክዎትን በማለፊያ ቃል ይዝጉት። ነገር ግን ስልክዎን በማለፊያ ቃል መዝጋት ወይም መቆለፍ ከአባዲና ሞያዊ ትንተና ሊከላከል እንደማይችል ማወቅ ያስፈልግል። ምንም እንኳ ደህንነቱ የተረጋገጠው አማራጭ ስልክዎን ሌላ ቦታ መተው ቢኾንም አንድሮይድ እና አይፎን ሁለቱም በስርዓተ ክወናቸው ሙሉ በሙሉ የዲስክ ማመስጠር አገልግሎትን ስለሚሰጡ መጠቀም ይኖርብዎታል።

    በአንድሮይድ ላይ የተንቀሳቃሽ ስልክን ማመስጠር ዋንኛ ችግር ዲስኩን ለማመስጠር እና ስክሪኑን ዘግቶ ለመክፈት የሚጠቀሙት ተመሳሳይ የማለፊያ ቃል መኾኑ ነው። ይህ የዲዛይን ችግር ነው ምክንያቱም ተጠቃሚዎች ለማመስጠር እጅግ ደካማ የኾነ የማለፊያ ቃል ወይም ለስክሪናቸው እጅግ የረዘመ እና አመቺ ያልኾነ የማለፊያ ቃል እንዲመርጡ ስለሚያስገድድ ነው። የተሻለው አማራጭ የሚኾነው በመሣሪያዎት ላይ በቀላሉ ለማስገባት አመቺ የኾኑ ከ8-12 ርዝመት ያለው የዘልማድ ምልክቶችን የያዘ የማለፊያ ቃል መጠቀም ነው። በተጨማሪም የአንድሮይድ ስልክዎ የሥር ግንኙነት ካለው እና ሼልን መጠቀም የሚያውቁ ከኾነ ለሙሉ ዲስክ ምስጠራ የተለየ (ረዥም) የማለፊያ ቃል ማዋቀር እንዴት እንደሚቻል ለበለጠ መመሪያ ይህንን ያንብቡ። (በተጨማሪም የጹሑፍ መልእክቶችን እና የድምጽ ጥሪዎችን እንዴት ማመስጠር እንደሚችሉ ጥልቀት ላለው መረጃ "ከሌሎች ጋር ስለሚደረግ ግንኙነት” የሚለውን ሞጁል ይመልከቱ።)

    የውሂብዎትን መጠባበቂያ ማስቀመጥ፦ የኤሌክትሮኒክስ መሣሪያዎት በፖሊስ ቁጥጥር ስር ምናልባት ሊውል ስለሚችል በስልክዎ ላይ ያለን ውሂብ መጠባበቂያ ማስቀመጥ እጅግ አስፈላጊ ነው። የእዚህም ጥቅም የተንቀሳቃሽ ስልክዎትን ለተወሰነ ጊዜ ላያገኙት ስለሚችሉ እና አውቀውም ኾነ ሳያውቁ በተንቀሻቃሽ ስልክዎት ውስጥ ያለ ይዘት ሊሰረዝ ወይም ሊያጠፋ ስለሚችል ነው።

    በተመሳሳይ ምክንያት ስልክዎ ሊጠፋብዎት ስለሚችል እና ስልክ መደወል ሊፈጉ ስለሚችሉ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነገር ግን የማያስወነጅል የስልክ ቁጥርን በማይጠፋ ማርከር ገላዎት ላይ መጻፍን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።

    የስልክ የሥፍራ መረጃ፦ የተንቀሳቃሽ ስልክዎትን የተቃውሞ ሰልፍ በሚካሄድበት ስፍራ ይዘው ቢሄዱ መንግሥት የት ሥፍራ እንዳሉ ለማወቅ ከአገልግሎት ሰጪው መረጃ በመጠየቅ ሊደርስብዎት ይችላል። (የሥፍራ መረጃን ለመውሰድ መንግሥትን የፍርድ ቤት ማዘዣ ማግኘት እንዳለበት ብናምንም አብዛኛውን ጊዜ መንግሥት በዚህ ጉዳይ አይስማማም)። በተቃውሞ ሰልፍ ላይ እንደተሳተፉ መንግሥት እንዲያውቅብዎት ካልፈለጉ ስልክዎትን የተቃውሞ ሰልፍ ላይ ይዘው መሄድ የለብዎትም። የተቃውሞ ሰልፉ ላይ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይዞ መገኘት የግድ የሚኾን ከኾነ በስምዎ ያልተመዘገበ የተንቀሳቃሽ ስልክ ይጠቀሙ።

    በሰላማዊ ሰልፍ ሂደት ውስጥ በመንግሥት ቁጥጥር ስር የመዋል አደጋ ሊያጋጥምዎት እንደሚችል ፍርሃት ከገባዎት ደህንነቱ በተጠበቀ ቦታ ላለ ለቅርብ ወዳጅዎ የሚልኩት መልዕክት ቀድሞ ማዘጋጀት ጥሩ ልምምድ ነው። የጽሑፍ መልእክቱን ቀድመው ይጻፉ እና መታሰርዎትን እንዲያውቁ አደጋ በሚያጋጥምዎት ወቅት ቶሎ መላክ እንዲመችዎት አድርገው ያስቀምጡት። በተመሳሳይ ኹኔታ ከሰላማዊ ሰልፍ በኋላ ቀድመው ያቀዱትን የስልክ ጥሪ ለጓደኛዎ ማድረግ ይፈልጉ ይኾናል። ይህንን ሳያደርጉ ቢቀሩ የሥራ ባልደረባዎ እና ጓደኛዎ በፖሊስ ቁጥጥር ስር እንደዋሉ ሊያስቡ ይችላሉ።

    የተንቀሳቃሽ ስልክዎ እንደተወሰደ እና እርስዎ የታሰሩ እንደኾነ ከማሳወቅዎ በተጨማሪ ይህ ታማኝ ጓደኛዎት የኢሜልዎትን እና የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጽ መለያዎትን የማለፊያ ቃል ሊቀይር ይችላል። ይህም ምናልባት የመንግሥት አካላት የይለፍ ቃልዎን አሳልፈው እንዲሰጡ በጉልበት የሚያስገድድዎት ከኾነ ሊጠቅም ይችላል።

    እባክዎን፤ በአንዳንድ የሕግ ስርዓቶች ኾን ብሎ ማስረጃን መደበቅ ወይም ማጥፋት በራሱ ሕገ ወጥ ድርጊት ኾኖ ሊወሰድ እንደሚችል ይወቁ (ይህ የተለያዩ ሶሻል ዲሞክራሲ አገሮችን ይጨምራል)።

    እርስዎ እና ጓደኛዎ እንደዚህ ባለው እቅድ ውስጥ ከመሳተፋችሁ በፊት የአገሪቱን ሕግ እና ሊያስከትል የሚችለውን አደጋ መረዳታችሁን ማረጋገጥ አለባችሁ። ለምሳሌ የተቃውሞ ሰልፍ እያደረጉ ያሉት ዲሞክራሲ እና የሕግ የበላይነት በሚከበርበት እና የተቃውሞ ሰልፍ ማድረግ እንደ ወንጀል በማይቆጠርበት አገር ላይ ከኾነ የሕግ አስፈጻሚ አካላት መለያዎችዎን እንዳያገኟቸው መደበቅ ሕግ እንደጣሱ ሊያስቆጥርብዎት ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ የሕግ የበላይነት በሌለባቸው አገራት ውስጥ የተቃውሞ ሰልፍ ማድረግ እንደ ወንጀል የሚቆጠርባቸው ኹኔታዎች ስለሚኖሩ ወዳጆችዎን እና የሚቀርቡትን የስራ አጋርዎትን ሊደርስባቸው ከሚችል አካላዊ ጥቃት መጠበቅ ቀዳሚ አላማዎ ሊኾን ይገባል።

    አሁን በተቃውሞ ሰልፍ ቦታ ላይ ነዎት ምን ማድረግ ይኖርብዎታል? Anchor link

    አንዴ የተቃውሞ ሰልፍ ላይ ከኾኑ የሕግ አስፈጻሚ አካላት በአካባቢው ያለውን ግንኙነት እየተቆጣጠሩ ሊኾን እንደሚችል ከግምት ውስጥ ማስገባት አለብዎት። ስለዚህ ቴክስት ሴኪዩርን በመጠቀም የጽሑፍ መልዕክትዎን ቻት ሴኪዩርን በመጠቀም የጽሁፍ ውይይትዎን ፣ ወይም ሬድ ፎንን፣ ወይም ሲግናልን በመጠቀም የስልክ ንግግርዎን ማመስጠር ይችላሉ።

    እዚህ ጋር ልብ ይሉት ዘንድ የሚገባው የግንኙነት መስመርዎ የተመሰጠረ ቢኾንም እንኳን የመረጃ መረጃዎ ወይም ሜታ ዳታዎ የተመሰጠረ አይደለም። ይህም ማለት የተንቀሳቃሽ ስልክዎ ያሉበትን የሥፍራ አድራሻ እና የግንኙነትዎን ሜታ ዳታ ማለትም ከማን ጋር እና ለምን ያህል ሰዓት እንደተነጋገሩ የመሳሰሉትን መረጃዎች አሳልፈው ይሰጣሉ።

    ማንነትዎን እና የስፍራ አድራሻዎን መደበቅ የሚፈልጉ ከኾነ ፎቶዎችን ከመለጠፍዎ በፊት ሜታ ዳታውን ከፎቶዎቹ ላይ ሙሉ በሙሉ ማጥፋትዎን ያረጋግጡ።

    በሌላ ኹኔታዎች ውስጥ ደግሞ ሜታ ዳታዎች በተቃውሞ ሰልፉ ላይ ስለመሳተፍዎ እውነተኛነት ለማረገጋጥ እንደ ማስረጃ ሊጠቅሙ ይችላሉ። የዘ ጋርዲያን ፕሮጀክት ኢንፎርማካም የተሰኘ ሜታ ዳታዎችን ከተጠቃሚዎች መረጃ ማለትም የGPS ኮርድኔትን፣ ከፍታን፣ የኮምፓስ አቅጣጫን፣ የብርሃን መጠን ንባብን፣ በአካባቢው የነበሩ ሌሎች መሳሪያዎች ምልክትን፣ የተንቀሳቃሽ ስልክ ምሶሶዎችን፣ እና የWiFi መረቦችን መመዝገብ የሚችል መሳሪያ ሰርቷል። ይህም የዲጂታል ፎቶው የተቀረጸበትን ኹኔታ እና አውድ በገሀድ ያሳያል።

    Last reviewed: 
    2015-11-19
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • የመስመር ላይ ቅድመ ምርመራን ማለፍ

    ይህ እጅግ በጣም አጭር የኾነ የመስመር ላይ ቅድመ ምርመራ እንዴት እንደሚታለፍ የሚያሳይ መመሪያ ነው። ይሁንና መመሪያው ሙሉ የሚባል አይደለም። በጣም ጥልቀት ባለው መንገድ የመስመር ላይ ቅድመ ምርመራን ማለፍ እንዴት እንደሚቻል ለማወቅ የFLOSS ቅድመ ምርመራን ማለፍ የሚለውን መመሪያ ይመልከቱ።

    የመስመር ላይ ቅድመ ምርመራ ምንድን ነው? መንግስታት፣ ኩባንያዎች፣ ትምህርት ቤቶች እንዲሁም የቴሌኮሚዩኒኬሽን አገልግሎት ሰጪዎች ሶፍትዌርን በመጠቀም ተጠቃሚዎች የተለያዩ ድረ ገጾችን እና የኢንተርኔት አገልግሎቶችን መጎብኘት እንዳይችሉ የሚያደርግ ስርዓት ነው። የተለያዩ ድረ ገጾች፣ ወይም ጦማሮች እንዳይታዩ ማገድ ኢንተርኔትን ብሎክ ማድረግ ወይም ማጥለል ተብሎ የሚጠራው አንዱ የቅድመ ምርመራ ዓይነት ነው። የተለያየ ዓይነት የኢንተርኔት ማጥለል አለ። አንዳንድ ጊዜ ድረ ገጹ ሙሉ በሙሉ ሲታገድ፣ ሌላ ጊዜ የድረ ገጹ የተወሰነ ገጽታዎች ወይም ይዘቶች ብቻ ይታገዳል። አልፎ አልፎ ደግሞ የተወሰኑ ቃላትን የያዙ ድረ ገጾች ብቻ ተመርጠው ሊታገዱ ይችላሉ። ለምሳሌ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ አገራት ፌስቡክ ሙሉ በሙሉ ወይም የተለያዩ የፌስቡክ ገጾች ሊታገዱ ይችላሉ ወይም “ኢትዮጵያውዊ ጋዜጠኛ አበበ ገላው ጠቅላይ ሚኒስቴሩን ተቃወማቸው” የሚል ይዘት ያለው ማንኛውም የዩቲዩብ ቪዲዮ ወይም ድረ ገጽ ሊታገድ ይችላል። በአገራችን ኢትዮጵያ የቴሌኮሚዩኒኬሽን አገልግሎት ሰጪ ኩባንያ የመንግስት ንብረት ከመኾኑ አንጻር እንዲሁም ተጠያቂነት በሌለው ኹኔታ የተለያዩ ድረ ገጾች በአገር ውስጥ እንዳይነበቡ ስለሚታገዱ ይህ መመሪያ እጅግ አስፈላጊ ነው።

    አብዛኛውን ጊዜ በየትኛውም መንገድ የሚደረግ የኢንተርኔት ማጥለልን ወይም የይዘት እገዳን የተለያዩ የቆረጣ ሶፍትዌሮችን በመጠቀም የታገደውን ይዘት ማግኘት ይቻላል። እነኚህ የኢንተርኔት ማጥለልን ማለፍ የሚችሉ ሶፍትዌሮች የሚሠሩት ድርዎ የሚጠቀምበትን መስመር እንዲቀይር ወይም የተለየ የትራፊክ መንገድን እንዲጠቀም በማድረግ የኢንተርኔት ማጥለሉን የሚያካሂደውን መሳሪያ በማለፍ ነው። በእዚህ ሂደት ግንኙነቱን የሚያደርጉበት ብልሃት አገልግሎት ውከላ ወይም በእንግሊዘኛው ፕሮክሲ ይባላል።

    እዚህ ላይ ዜጎች እንዲያውቁ የሚገባው ነገር የቆረጣ ወይም የማለፊያ ሶፍትዌሮች፤ ግለኝነትን እና ደህንነትን እንደሚሰጡ ቃል የሚገቡት እና በስማቸው ላይ “ማንነት ሰዋሪ” የሚል ቃል የያዙት እንኳን፤ ተጨማሪ ደህንነት ወይም ማንነት መደበቅ እንደማይችሉ ነው። በመኾኑም የእርስዎን ማንነት ሊደብቅልዎት የሚችል ሌላ ማንነትዎን የሚደብቅ ሶፍትዌር መጠቀም ይኖርብዎታል።

    የኢንተርኔት ማጥለልን ወይም ክልከላን ማለፍ የሚያስችሉ የተለያዩ መንገዶች አሉ። ከእነዚህም አንዳዶቹ ተጨማሪ የደህንነት ድርብ ከለላን የሚሰጡ ናቸው። ለእርስዎ ተገቢ የኾነው ሶፍትዌር በስጋት ሞዴልዎ ላይ የተመሠረተ ነው።

    የስጋት ሞዴልዎ ምን እንደኾነ እርግጠኛ ካልኾኑ ከዚህ መጀመር ይችላሉ።

    መሠረታዊ ቴክኒኮች Anchor link

    HTTPS የHTTP የሚባለው የድረ ገጽ መዳሰሻ ስነስርዓት ደህንነቱ የተረጋገጠው ስሪት ነው። ይህም የተለያዩ ድረ ገጾችን ለመጎብኘት ያስችላል። አንዳንድ ጊዜ ቅድመ ምርመራ የሚያከናውነው አካል ደህንነቱ ያልተረጋገጠን ወይም HTTP የኾነን ድረ ገጽ ብቻ ሊዘጉ ይችላሉ። ይህ በሚኾንበት ወቅት የድረ ገጹን አድራሻ በHTTPS እንዲጀምር አድርጎ በመቀየር በቀላሉ ድረ ገጹን መጎብኘት ይችላሉ። ይህ እጅግ በጣም ጠቃሚ የሚኾነው ያጋጠምዎት እቀባ አንዳንድ ቃላትን መሠረት በማድረግ ወይም የተወሰነ የድረ ገጽ ገጽታዎች ላይ የተደረገ እንደኾነ ብቻ ነው። HTTPS የሚባለው ስነስርዓት እቀባውን የሚጥለው አካል የድር ትራፊክዎን መከታተል እንዳይችሉ ሲያደርግ የትኞቹን ቃላትን እንደተጠቀሙ ወይም የትኛውን ነፍስ ወከፍ ድረ ገጽ እንደጎበኙ ማወቅ እንዳይችሉ ያደርጋቸዋል (ይኹንና እቀባውን የሚጥለው አካል የጎበኟቸውን የሁሉንም ድረ ገጾች የጎራ ስም ማየት ይችላሉ)።

    ይህን ዓይነት ቀላል ክልከላ እንደተደረገ ከጠረጠሩ በድረ ገጹ ስም በፊት ያለውን http:// የሚለውን https:// ብለው በመተካት ይሞክሩ።

    በEFF የተዘጋጀውን HTTPS በሁሉም ቦታ የሚለውን ተሰኪ በመጠቀም አገልግሎቱ በሚደግፉ ድረ ገጾች ላይ HTTPSን በቀጥታ ማስቻል ይቻላል።

    ሌላው የተለያዩ መሠረታዊ እቀባዎችን ወይም የመስመር ላይ ቅድመ ምርመራዎችን ማለፍ የሚያስችልዎ መንገድ ሌሎች አማራጭ የጎራ ስምን ወይም URLን በመቀያየር መጠቀም ነው። ለምሳሌ ቲዊተር የተሰኘወን ድረ ገጽ ለመጎብኘት http://twitter.com በመጠቀም ፈንታ የተንቀሳቃሽ ስልክ ብጅት የሆነውን http://m.twitter.com የሚለውን ይጠቀሙ። የመስመር ላይ እቀባ አድራጊዎች እገዳውን የሚያከናውኑት እቀባ የጣሉባቸውን ድረ ገጾች ወይም ገጾችን ዝርዝር በጥቁር መዝገብ በመመዝገብ ሲኾን በጥቁር መዝገቡ ውስጥ የሌሉ ማናቸውንም ገጾች ማግኘት ይችላሉ። የአንዳንድ ድረ ገጾች ወይም ጦማሮች በተለይም ገጻቸው እንዳይነበብ ከዚህ በፊት የታገደባቸው እገዳውን ለመከላከል ሌላ አማራጭ የዶሜን ስም ያስመዘግባሉ። ስለዚህ ድረ ገጽ ዝርዝር ውስጥ የሌሉ የአማራጭ የዶሜን ስሞችን በመጠቀም እገዳውን ማለፍ ይቻላል።

    በድር ላይ የተመሰረቱ የውከላ ዘዴዎች Anchor link

    ይህ በእንግሊዝኛው ዌብ ቤዝድ ፕሮክሲ በመባል ይታወቃል (ለምሳሌ http://proxy.org/)። ይህም ቀላል ኢንተርኔት ላይ የሚደረጉ እገዳዎችን ማለፍ የሚያስችል ድር ላይ የተመሠረተ የውከላ ስነስርዓት ነው። በድር ላይ የተመሠረተ ውከላን ጥቅም ላይ ለማዋል የሚጠበቅብዎ የታገደውን ድረ ገጽ አድራሻ በድር ላይ በተመሠረተ የውከላ ስነስርዓት ላይ ማስገባት ሲኾን ወካዩ የታገደውን ይዘት ያሳይዎታል።

    በድር ላይ የተመሠረተ ውከላ እጅግ በጣም ፈጣን እና ቀላል የኾነ የታገዱ ድረ ገጾችን የመጠቀሚያ ዘዴ ሲኾን ነገር ግን አብዛኛውን ጊዜ ማንኛውንም ዓይነት ደህንነት የማይሰጥ እና የስጋት ሞዴልዎ የእርስዎ የኢንተርኔት ግንኙነት የሚከታተል አካል እንዳለ የሚጨምር ከኾነ ደካማ ምርጫ ነው። በተጨማሪም ሌሎች የታገዱ እና በድር ላይ ያልተመሠረቱ እንደ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎት ያሉትን ስርዓቶችን መጠቀም አያስችልም። በመጨረሻም የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ ወካዩ እርስዎ መስመር ላይ የሚያደርጉት ሙሉ መረጃ ቅጂ ስለሚኖረው ግላዊነትዎ ላይ የተጋረጠ አደጋ ሊያስከትል ይችላል።

    የተመሰጠረ ውከላ Anchor link

    ለደህንነት ተጨማሪ ድርብ ዋስትናን የሚሰጡ እና እገዳን ማለፍ የሚያስችሉ ሚስጥራዊነትን የሚጠቀሙ ብዙ የውከላ መሳሪያዎች አሉ። ምንም እንኳ ግንኙነቱ የተደበቀ እና ሚስጥራዊ ቢኾንም የመሣሪያው አገልግሎት ሰጪዎች የእርስዎ የግል መረጃ ሊኖራቸው ይችላል። ይህ ማለት እነኚህ መሣሪያዎች ማንነትዎን ላይደብቅልዎት ይችላሉ ማለት ነው። ይህ ቢኾንም ግን መሠረታቸውን ድር ላይ ካደረጉ የውከላ መሣሪያዎች የተሻለ ዋስትና ይሰጣሉ።

    ቀላሉ ዓይነት ሚስጥራዊ ድር ላይ የተመሰረተ ውከላ “https” በሚል የሚጀምር ሲኾን ይህም አብዛኛው ጊዜ ደህንነታቸው በተጠበቀ ድረ ገጾች የሚሰጥ ሚስጥራዊነትን የሚጠቀም ነው። ይኹንና የዚህ ውከላ መሣሪያ ባለቤቶች የሚልኩትን እና ከሌሎች ደህንነታቸው ከተረጋገጠ ድረ ገጾች የሚቀበሉትን ውሂብ ማየት ስለሚችሉ ጥንቃቄ መውሰድ ያስፈልግዎታል።

    ሌሎች መሣሪያዎች ሁለቱንም ማለትም በድር ላይ የተመሰረቱ ውከላዎችን እና ሚስጥራዊ ውከላዎችን አደባልቀው የሚጠቀሙ ናቸው። የሚሠሩት እንደ ውከላ ሲኾኑ ነገር ግን ከታች የተዘረዘሩትን የማመስጠር አገልግሎቶችን አካትተዋል። እነኚህ ለምሳሌ አልትራሰርፍ እና ሳይፈን የሚባሉትን ያካትታል።

    ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክ ወይም VPN Anchor link

    ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክ ወይም VPN በኮምፒውተርዎ እና በሌላ ኮምፒውተር የሚደረገውን የበይነ መረብ የውሂብ ልውውጥ አመስጥሮ የሚልክ ነው። ይህ VPN የንግድ ወይም ለትርፍ ያልተቋቋመ ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክ አገልግሎት፣ የኩባንያዎ ወይም የታማኝ ወዳጆ ሊኾን ይችላል። የVPN አገልግሎት አንዴ በትክክለኛ መንገድ ኮምፒውተርዎ ላይ ከተዋቀረ የተለያዩ ድረ ገጾችን ለመጎብኘት፣ ለኢሜል፣ ለፈጣን የመልዕክት አገልግሎት፣ IPን ተጠቅሞ ለሚደረግ የድምጽ ግንኙነት አገልግሎት (VoIP) እና ሌሎች የኢንተርኔት አገልግሎቶችን ለማግኘ ሊጠቀሙበት ይችላሉ። የግል ሚስጥራዊ ኔትዎርክ ወይም VPN ትራፊክዎ በሌላ በሦስተኛ ወገን እንዳይሰለል ቢከላከልም፤ የVPN አገልግሎት ሰጪው የትራፊክዎ መረጃ (የጎበኛቸውን የድረ ገጾች እና መቼ እንደጎበኛቸው የሚያሳይ) ማስቀመጥ ወይም የሚያደርጉትን የድር ዳሰሳ ሶስተኛ አካል በቀጥታ መሰለል እንዲችል ሊያደርጉ ግን ይችላሉ። የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ የተለያዩ የመንግስት አካላት በVPN የሚያደርጉትን ግንኙነቶች መስማታቸው ወይም የግንኙነትዎን ዝርዝር ማግኘታቸው ከባድ አደጋ ሊያስከትል የሚችል ሲኾን ለአንዳንድ የVPN ተጠቃሚዎች ግን ከሚያስከትለው ጉዳት ይልቅ VPNን ለጥቂት ጊዜ በመጠቀማቸው የሚያገኙት ጥቅም በልጦ ሊገኝ ይችላል።

    ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክን ወይም የVPN አገልግሎትን በተመለከተ ለተጨማሪ መረጃ ይህንን ጠቅ ያድርጉ። ማሳሰቢያ፦ አንዳንድ እንደ አርአያ ሊጠቀስ የሚችል የግላዊነት ፖሊሲ ያላቸው የVPN አገልግሎቶች በአታላዮች የሚመሩ ሊኾኑ ይችላሉ። የማያምኑትን የVPN አገልግሎት አይጠቀሙ።

    ቶር Anchor link

    በእንግሊዝኛው ቶር እየተባለ የሚጠራው ነጻ እና ክፍተ ምንጨ ኮድ የኾነው ሶፍትዌር የተሰራበት ዋናው አላማ የግለሰቦችን ማንነት ለመደበቅ ቢኾንም ቅድመ ምርመራን ለማለፍ ወይም ለመቁረጥ አግልግሎት ሊውል ይቻላል። ቶርን በሚጠቀሙበት ወቅት የሚያስተላልፉት መረጃ ደህንነት የተጠበቀ ነው ምክኒያቱም ቶር የመረጃ ትራፊክ ስርጭትዎን በእንግሊዝኛው ኦንየን ራውተርስ በሚባሉ በተለያየ ስፍራ የተበታተኑ የአገልጋይዎች ኔትወርክ (ዲስትሪቢዩትድ ኔትወርክ) እንዲተላለፍ በማድረጉ ነው። ይህ ስርዓት ግንኙነት እያደረጉት ያለው ኮምፒውተር የእርስዎን የIP አድራሻ በምንም አይነት ኹኔታ ማየት ስለማይችል እናም በእርሱ ፋንታ የግንኙነት ትራፊክዎ የተጓዘበትን የመጨረሻውን የቶር ራውተር IP አድራሻ ስለሚያይ ማንነትዎ እንዳይታወቅ ይረዳዎታል።

    ቶር ማንኛውም ዓይነት ብሔራዊ የመንግሥት እቀባን ስለሚያልፍ ከተጨማሪ አማራጭ ገጽታዎች ጋር ግልጋሎት ላይ ከዋለ (ብሪጅስ እና obfsproxy) ወርቃማ ደረጃ ያለው ደህንነቱ የተጠበቀ የቅድመ ምርመራን የማለፊያ መሳሪያ ነው።በተጨማሪም በትክክል ከተዋቀረ በሀገሪቱ ኔትዎርክ ላይ ስለላን ከሚያካሂድ ማንኛውም አጥቂ የእርስዎን ማንነት ይከላከላል። ነገር ግን እጅግ በጣም ዝገምተኛ እና ለአጠቃቀም ከባድ ሊኾን ይችላል። በተለይ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ እጅግ ቀርፋፋ የኔትወርክ አገልግሎት ባላቸው አገራት ቶርን መጠቀም በጣም ከባድ ነው።

    ስለ ቶር አጠቃቀም የበለጠ ለማወቅ ይህንን ይጫኑ።

    Last reviewed: 
    2015-05-16
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • ለእርስዎ ትክክለኛ የሆነ VPNን መምረጥ

    VPN ምንድን ነው? በእንግሊዝኛው ምህፃረ ቃል VPN ማለት “ቨርቿል ፕራይቬት ኔትወርክ” ወይም ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክ ማለት ነው። በቀጥታ ከግል ኔትወርክ ጋር እንዲገናኝ በማድረግ ኮምፒውተርን በጋራ ወይም በህዝብ ኔትወርክ አማካኝነት ውሂብ መላክን እና መቀበልን የሚያስችል ነው። VPN የግል ኔትወርክ ገጽታ የኾኑትን አሠራር፣ ደህንነት እና የአስተዳደር ፖሊሲ ጥቅምን ያገኛል።

    VPNን መጠቀም ጥሩነቱ ምኑ ላይ ነው? Anchor link

    በውጪ ሀገር ጉዞ ላይ ሳሉ፣ በቤትዎ ሳሉ፣ ወይም ከቢሮ ውጪ በማንኛውም ሰዓት VPNን በመጠቀም ከኮፖሬቶች ከሚሰጡት የቢሮዎት የኢንተርኔት አገልግሎቶች ጋር ግንኙነት መፍጠር ይችላሉ።

    በተጨማሪም የንግድ VPNን በመጠቀም ውሂብዎ በህዝብ ኔትወርክ (ማለትም በኢንተርኔት ካፌ ወይም ሆቴል በሚገኝ Wi-Fi አማካኝነት) ሲጓጓዝ ማመስጠር ይችላሉ።

    የንግድ VPNን ተጠቅመው በተወሰኑ ድረ ገጾች እና አገልግሎቶች ላይ የሚደረግ የኢንተርኔት እገዳን ለመከላከልም ጥቅም ላይ ሊውል ይቻላል። ለምሳሌ አንድንድ ቻይናዊያን የንግድ VPNን ተጠቅመው በታላቁ ፋየርዎል የታገዱ ድረ ገጾችን ማግኘት ችለዋል።

    ልክ እንደ OpenVPN ያሉ ምንጨ ክፍት የኾኑ ሶፍትዌሮችን በመጠቀም እርስዎም በቤትዎ ኔትዎርክ የራስዎን የVPN አገልግሎት መጠቀም ይችላሉ።

    VPN ማድረግ የማይችላቸው ነገሮች ምንድን ናቸው? Anchor link

    VPN በጋራ/ሕዝብ ኔትወርክ ላይ ከሚደረጉ የኢንተርኔት ስለላዎች ሊከላከልልዎት ቢችልም እርስዎ የሚጠቀሙትን የግል ኔትወርክ ከሚጠቀሙ ሰዎች ግን ውሂብዎትን አይሸሽግም። የኮርፖሬት VPN የሚጠቀሙ ከኾነ የኮርፖሬት VPNኑን የሚያስተዳድረው ማንኛውም ሰው የእርስዎን ውሂብ ማየት ይችላል። የንግድ VPNን የሚጠቀሙ ከኾነ የንግድ VPNኑን የሚያስተዳድረው ማንኛውም ሰው የእርስዎን ውሂብ ማየት ይችላል።

    የኮርፖሬት ወይም የንግድ VPN አስተዳዳሪ የእርስዎን ውሂብ ለመንግሥት ወይም ለሕግ አስፈጻሚ አካላት እንዲያስረክብ ተፅዕኖ ውስጥ ሊወድቅ ይችላል። የVPN አገልግሎት አቅራቢው ውሂብዎን ለመንግሥት ወይም ለሕግ አስፈጻሚ አካላት በምን ዓይነት ኹኔታ ሊያስረክብ እንደሚችል የግላዊነት ፖሊሲውን ማየት ይኖርብዎታል።

    የVPN አቅራቢው በየትኞቹ አገራት ውስጥ አገልግሎት እንደሚሰጥ ማወቅ ይኖርብዎታል። አገልግሎት አቅራቢው አገልግሎት በሚሰጥባቸው አገራት ሕግ ሊገዛ ይችላል። ይህም የእርስዎን ውሂብ በተመለከተ ከመንግሥት የሚቀርብ ጥያቄን እና ከአገራቱ ጋር የሚኖርን የሕግ ዕርዳታ ስምምነት ይጨምራል። በአንዳንድ አጋጣሚዎች ህጉ የሚፈቅደው ጥያቄዎቹ የሚቀርቡት ለእርስዎ ሳያሳውቁ ወይም ጥያቄው ተገባራዊ እንዳይኾን የመከላከል ዕድል ሳይሰጥዎት ነው።

    አብዛኛዎቹ የንግድ VPN አቅራቢዎች የክሬዲት ካርድ መረጃዎን ተጠቅመው እንዲከፍሉ ይፈልጋሉ። ነገር ግን እርስዎ ደግሞ ይህን መረጃዎን ለVPN አገልግሎት ሰጪው ማሳወቅ ላይፈልጉ ይችላሉ። የክሬዲት ካርድ መረጃዎን ለንግድ የVPN አገልግሎት አቅራቢ መስጠት ባይፈልጉ Bitcoinን የሚቀበል የVPN አገልግሎት አቅራቢን መጠቀም ወይም ጊዜያዊ የክሬዲት ካርድ ቁጥሮችን መጠቀም ይችላሉ። በተጨማሪም ምንም እንኳን አማራጭ የክፍያ ስርዓት ቢጠቀሙም የVPN አቅራቢው አገልግሎታቸውን በሚጠቀሙበት ወቅት የእርስዎን የIP አድሬስ ሊወስዱ እንደሚችሉ እና የዕርስዎን ማንንነት ለማውቅ ሊጠቀሙበት እንደሚችሉ ይገንዘቡ። የIP አድሬስዎን ከVPN አቅራቢዎ መደበቅ ቢፈልጉ ከእርስዎ VPN ጋር ሲገናኙ ቶርን መጠቀም ይችላሉ።

    Last reviewed: 
    2016-06-09
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • የአሜሪካን ድንበር ሲሻገሩ ልብ ሊሏቸው የሚገቡ ነገሮች

    በቅርቡ ወደ አሜሪካ ለመምጣት ያስባሉ? መንግሥት ያለ ምንም የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ወደ አሜሪካ የሚጓዙ መንገደኛች አለም አቀፍ አውሮፕላ ጣቢያዎችን ጨምሮ በማንኛውም የአሜሪካ ድንበር ሲደርሱ የመፈተሽ ስልጣን እንዳለው ያውቃሉ? ይህ የመንግስት በዝውውር ላይ ያሉ ነገሮችን የመቆጣጣር ተለምዷዊ የስልጣኑ አካል ነው። (ማስታወሻ፦ ምንም እንኳ ሕጉ መንገደኞች ከአሜሪካ ወደ ሌላ አገር ሲሻገሩም በመውጫዎች ላይ እንደሚፈተሹ ቢደነግግም መንገደኞች ግን በብዛት አይፈተሹም።)

    ይህንን ጉዳይ በተመለከተ በጥልቀት ለመረዳት ከፈለጉ የEFFን መመሪያ የኾነውን በአሜሪካ ድንበር ላይ ግላዊነትን መከላከል ይመልከቱ

    ይህንን እስኪያደርጉ ድረስ ግን የአሜሪካን ድንበር ሲሻገሩ ልብ ሊሏቸው የሚገቡ ነገሮችን እዚህ ይመልከቱ፦ Anchor link

    • ለመሣሪያዎችዎ መጠባበቂያ አድርገውላቸዋል? ከመሣሪያዎችዎ አንዱ ወይም ከዛ በላይ በቁጥጥር ስር ቢውል መጠባበቂያ መያዝ ይጠቅማል። መጠባበቂያ ለመያዝ የመስመር ላይ አገልግሎቶችን ወይም የውሂብ አንጻፊ ዲስኮችን መጠቀም ይችላሉ። ነገር ግን ላፕቶፕዎን እና የውሂብ አንጻፊ ዲስኮችዎን በአንድ ላይ እንዲይዙት አንመክርም።

    • በርካታ ውሂብ መያዝ አለብዎት? የሚይዙትን የውሂብ ብዛት መጠነኛ እንዲኾን እንመክራለን። ባዶ የኾነን ላፕቶፕ ይዘው መንቀሳቀስ እንዳለብዎት ማሰብ ይኖርብዎታል። 'ዴሊት' የሚለውን ቁልፍ መጫን ወይም የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ ጎትቶ መጨመር ሰነድዎችዎን እንደማያጠፋ ማወቅ ይኖርብዎታል። ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ሰነድዎችዎን ማጥፋትዎን ማረጋገጥ ይኖርብዎታል።

    • መሳሪያዎችዎ ተመስጥረዋልን? ሁሉንም መሣሪያዎቾ ( ላፕቶፖች፣ ተንቀሳቃች ስልኮች እና የመሳሰሉት) እንዲያመሰጥሩ እና ደህንነቱ የተጠበቀ የማለፊያ ሐረግ እንዲጠቀሙ እንመክራለን። በድንበር ላይ የሚሠራ የመንግስት አካል የማለፊያ ቃልዎትን ቢጠይቅ መስጠት የለብዎትም። የማለፊያ ሐረግን በማስገደድ መቀበል የሚችለው ዳኛ ብቻ ነው። ነገር ግን በድንበር ላይ ለሚሰራ የመንግስት አካል የማለፊያ ቃልዎትን አለመስጠት ሊያስከትል የሚችለው ችግር ሊኖር ይችላል። የአሜሪካ ዜግነት የሌላችሁ ወደ አሜሪካ እንዳትገቡ ልትከለከሉ ትችላላችሁ፣ የድንበር ተቆጣጣሪው በላፕቶፕዎ፣ በስልክዎ ወይም በፍላሽ ዲስክዎ ውስጥ ምን እንዳለ እስኪወስን ድረስ በቁጥጥር ስር ልትውሉ ትችላላችሁ።

    • ወደ አዲስ አገር ሲገቡ ጊዚያዊ የተንቀሳቃሽ ስልክ እንዲኖርዎት ማሰብ ይኖርብዎታ። ሲም ካርድዎትን ወይም አዲስ ሲም ካርድዎትን ወደ ጊዚያዊ የተንቀሳቃሽ ስልክዎት ማስገባት ይኖርብዎታል። ከዋናው ስልክዎት ይልቅ ጊዚያዊ የተንቀሳቃሽ ስልክዎት እጅግ አነሰተኛ ውሂብ ይኖረዋል።

    • በድንበር ላይ ከሚሠራ የመንግሥት አካል ጋር ሲገናኙ እነዚህን ሦስት ዋና ዋና ነገሮችን ያስታውሱ፦ በትህትና ማናገር፣ አለመዋሸት እና የመንግሥት አካላት ፍተሻ በሚካሄድበት ወቅት ጣልቃ አለመግባት ናቸው።

    Last reviewed: 
    2014-10-18
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • ከማክ OS X ላይ ውሂብዎን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    አብዛኛዎቻችን አንድ ኮምፒውተራችን ላይ ያለ ፋይልን ወደ ኮምፒውተራችን ቆሻሻ አቃፊ ካስገባነው እና ቆሻሻውን ባዶ ካደረግነው ፋይሉ እናደተሰረዘ እናስባለን ። በተጨባጭ ግን ፋይሉን መሰረዝ ሙሉ በሙሉ አያጠፋውም። አንድ ሰው ይህን በሚያደርግበት ወቅት ኮምፒውተሩ ፋይሉን ለተጠቃሚው የማይታይ ያደርገው እና ፋይሉ የተጠራቀመበትን የዲስክ ክፍል “አቬለብል” ብሎ ‘ባዶ’ ያደርገዋል:: ይህ ማለት ስርአተ ክወናው በፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብን መጻፍ ይችላል ማለት ነው። ስለዚህ ፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብ ከመጻፉ በፊት ሳምንታት፣ ወራት ወይም አመታት ሊወስድ ይችላል። ይህ እስኪሆን ድረስ ”የተሰረዘው“ ፋይል ለተለመደው ተግባር እንዳይታይ ሆኖ በዲስኮዎት ላይ ይቆያል። እናም በትንሽ ስራ እና በትክክለኛው መሳሪያ (እንደ “ጠፊ መላሽ” ሶፍትዌር ወይም ፎርንሲክ ዘዴ ያሉ) “የተሰረዘውን” ፋይል መልሶ ማውጣት ይችላሉ። እዚህ ጋር የምናየው ነገር በመደበኛው ኮምፒውተሮች ፋይሎችን ሳይሰርዙ ፋይሎቹ የያዙትን ቦታ አንድ ቀን በሌላ ነገር እንዲተካ ይፈቅዳሉ።

    ፋይልን ለዘለአለሙ ለመሰረዝ ምርጡ መንገድ ወዲያውኑ በሌላ ነገር መተካቱን ማረጋገጥ ነው። ይህም በፋይሉ ላይ ተጽፎ የነበረውን መልሶ ማውጣትን አዳጋች ያደርገዋል። ስርአተ ክወናዎት ለእርስዎ ይህንን ማድረግ የሚችል ሶፍትዌር ሊኖረው ይችላል። ይህ ሶፍትዌር በኮምፒውተርዎ ዲስክ ላይ ያለውን “ባዶ” ቦታ በሌሎች ትርጉም አልባ በሆኑ ውሂቦች ይተካል በዚህም የተነሳ የተሰረዘው ውሂብ ሚስጥራዊነት ይጠብቃል።

    ያስተውሉ ውሂብን ከሶሊድ ስቴት ድራይቭስ (SSDስ) ማለትም ከዩኤስቢ ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ኤስዲ ካርዶች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ በጣም ከባድ ነው! ከዚህ በታች የተዘረዘረው መመሪያ በተለምዶ ለዲስክ አንጻፊዎች ብቻ የሚሰራ ሲሆን ነገር ግን በዘመናዊ ላፕቶፖች ላይ በመደበኛነት እየመጡ ላሉት ለSSDዎች፣ ለUSB ቁልፎች / USB ታምብ ድራይቮች፣ ወይም ለSD ካርዶች/ የፍላሽ ሚሞሪ ካርዶች ላይ አይሰራም

    ይህም የሆነበት ምክኒያት እነዚህ አይነቶች ወይም አንጻፊዎች ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴ በመጠቀማቸው ነው። (ደህንነቱ ለተጠበቀ ስረዛ ይህ ለምን ችግርን እንደሚፈጥር ከዚህ ማንበብ ይችላሉ።)

    SSDን ወይም USB ፋላሽ ድራይቭን የሚጠቀሙ ከሆነ እታች ወደሚገኘው ክፍል በቀጥታ መሄድ ይችላሉ።

    ማክ OS X ላይ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛን ማድረግ Anchor link

    የ OS X 10.4 10.10 ወደ ላይ ደህንነቱ በተጠበቀ መልኩ ፈላጊ ወደ መጣያ ማንቀሳቀስ እና ከዚያ በመምረጥ ፋይሎችን መሰረዝ ይችላሉ> ባዶ መጣያ ደህንነቱን ይጠብቁ.

    አፕል ዘመናዊ ሞዴሎች መካከል አብዛኞቹ ለመጠቀም መሆኑን የሚነዳ ይህ ፈጣን ፍላሽ (ኤስኤስዲ) ላይ አስተማማኝ የመደምሰሻ ዋስትና እንደማልችል ይሰማኝ ነበር ምክንያቱም አስተማማኝ መጣያ ባዶ ባህሪ, OS X 10,11 ውስጥ ተወግዷል.

    አንድ ባህላዊ ሐርድ ድራይቭ መጠቀም, እና ከትዕዛዝ መስመሩ ጋር ምቾት ከሆነ, አሁንም ፋይል ላይ ደርቦ የማክ የሰጠው srm ትእዛዝ መጠቀም ይችላሉ. (በእንግሊዘኛ) የተሟላ መመሪያዎች እዚህ ይገኛሉ.

    ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ውስንነቶች ማስጠንቀቂያ Anchor link

    መጀመሪያ ከላይ የተሰጠው ምክር የሚሰርዘው በሚጠቀሙት ኮምፒውተር ዲስክ ላይ ያሉ ፋይሎችን ብቻ መሆኑን ያስታውሱ። ማንኛውም ከላይ የተጠቀሱት መሳሪያዎች በኮምፒውተርዎት ሌላ ቦታ፣ ሌላ ዲስክ ወይም USB ድራይቭ፣ “ታይም ማሽን”፣ የኢሜል አገልጋይ፣ ወይም የክላውድ አገልግሎት ላይ በመጠባበቂያነት የተቀመጡ ፋይሎችን አይሰርዙም። ፋይልን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለመሰረዝ የፋይሉ እያንዳንዱ ቅጂን በተጠራቀመበት ወይም በተላከበት ሁሉም ቦታ መሰረዝ አለብዎት። በተጨማሪም ፋይል አንዴ በክላውድ ላይ ከተጠራቀመ (ለምሳሌ በድሮፕቦክስ ወይም ሌላ ፋይል የማጋሪያ አገልግሎት አማካኝነት) አብዛኛውን ጊዜ ፋይሉ ለዘላለሙ ስለመሰረዙ ዋስትና የሚያገኙበት መንገድ የለም።

    ያለመታደል ሆኖ ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ተጨማሪ ሌላ ውስንነቶች አላቸው። ከላይ የተሰጠውን ምክር የተከተሉ እና ሁሉንም የፋይል ቅጂ የሰረዙ ቢሆኑ እንኳን የተሰረዘው ፋይል አንዳንድ ምልክት በኮምፒውተርዎት ላይ የመታየት እድል ሊኖረው ይችላል። ይህ የሆነበት ምክኒያት ፋይሎቹ በተገቢው መንገድ ስላልተሰረዙ ሳይሆን አንዳንድ የስርአተ ክወናው ክፍል ወይም ሌላ ፕሮግራም ሆን ብሎ የፋይሉን መረጃ ሲለሚያስቀምጡ ነው።

    ይህ ሊከሰት የሚችልበት ብዙ መንገዶች አሉ ነገር ግን ሁለት ምሳሌዎች የመከሰት እድሉን ለማሳየት በቂ ናቸው። በዊንዶውስ ወይም ማክ OS በ“ሪሰንት ዶክመንትስ” ምናሌ ውስጥ የማይክሮሶፍት ኦፊስ ምንም እንኳን ፋይሉ የተሰረዘ (ኦፊስ አንዳንዴ የፋይሉን ይዘት የያዘ ጊዜያዊ ፋይሎችን ሊያስቀምጥ ይችላል) ቢሆንም የፋይል ስሙን ማጣቀሻ ይዞ ሊቆይ ይችላል። በሊኒክስ ወይም ሌላ *nix ስርአት ኦፕን ኦፊስ እንደ ማይክሮሶፍት ኦፊስ ብዙ መዝገባዎችን ሊይዝ ይችላል። እንዲሁም የተጠቃሚዎች ሼል ሂስትሪ ፋይል ምንም እንኳን ፋይሉ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም የፋይል ስሙን የሚጨምር ትእዛዞችን ሊይዝ ይችላል። በተግባር እንደዚህ ሊያደርጉ የሚችሉ ብዙ ፕሮግራሞች ሊኖሩ ይችላሉ።

    ለዚህ ችግር እንዴት መመለስ እንዳለብን ማወቅ ከባድ ነው። ፋይል ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም እንኳን ምናልባት በኮምፒውተርዎት ላይ ስሙ ለተወሰነ ጊዜ ሊኖር እንደሚችል መገመቱ የማይጎዳ ነው። ሙሉ ዲስኩን መተካት ስሙ 100 ፐርሰንት እንደጠፍ ማረጋገጥ የሚችሉበት ብቸኛው መንገድ ነው። አንዳንዶቻችሁ ምናልባት “በዲስኩ ላይ የውሂቡ ቅጂዎች የሆነ ቦታ ሊኖር ይችል እንደሆነ ጥሬ ውሂቡን ልፈልግ እንዴ?” ብላችሁ ልታስቡ ትችሉ ይሆናል። መልሱ አዎ እና አይደለም ነው። ዲስኩን መፈለግ (ለምሳሌ በሊኑክስ እንደዚህ grep -ab /dev/ አይነት ትእዛዝን በመጠቀም) ውሂቡ በልሙጥ ጽሁፍ የሚገኝ ከሆነ መገኘቱን ይነግራችኋል ነገር ግን አንዳንድ ፕሮግራም አምቆ መያዙን ወይም በኮድ የተጻፈ ማጣቀሻ እንዳደረገው አይነግሮትም። በተጨማሪም መፈለጊያው እራሱ መረጃ አለመተውንም መጠንቀቅ አለብዎት! የፋይሉ ይዘት የመገኘት እድሉ በጣም አነስተኛ ቢሆንም ነገር ግን ሊከሰት የማይችል ነገር አይደለም። ዲስኩን ሙሉ በሙሉ መተካት እና አዲስ ስርአተ ክወና መጫን 100 ፐርሰንት የፋይሉ ማንኛውም መረጃ መጥፋቱን እርግጠኛ የሚሆኑበት ብቸኛው መንገድ ነው።

    አሮጌ ሀርድዌር በሚያስወግዱበት ጊዜ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ Anchor link

    አንድን ሀርድዌር መጣል ወይም መሸጥ ቢፈልጉ ማንም ሰው ከእርሱ ላይ ውሂብዎን መልሶ ማውጣት እንደማይችል ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በተደጋጋሚ በተደረጉ ጥናቶች አብዛኛውን ጊዜ የኮምፒውተር ባለቤቶች ይህንን ማድረግ እንደማይችሉ ታውቋል። ስለዚህ ግልጋሎት ላይ የዋለ ኮምፒውተር ከመሸጡ ወይም ለሌላ ሰው ከመስጠቱ በፊት መጀመሪያ የማጠራቀሚያ ማህደረ መረጃው ፍሬ ፈርስኪ በሆኑ ነገሮች መተካቱ መረጋገጥ አለበት። ወዲያውኑ የሚያስወግዱት ባይሆንም እንኳን የእድሜ ዘመኑ ወደማብቃቱ የደረሰ እና ወደፊት ጥቅም የማይሰጥ ኮምፒውተር ካለዎት ማሽኑን ከማስወገድዎት በፊት ሀርድ ድራይቩን መጥረግ ለደህንነትዎ መልካም ነው። ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ለዚህ አላማ የተሰራ መሳሪያ ሲሆን እንዴት እንደሚጠቀሙት የሚያሳይ የተለያዩ ቱቶሪያሎች በድር ላይ (ይህንን ጨምሮ) ይገኛል።

    አንዳንድ ሙሉ ዲስክ ማመስጠሪያ ሶፍትዌሮች ዋና የማለፊያ ቁልፉን የማጥፋት አቅም አላቸው በመሆኑም የተመሰጠረውን የሃርድ ድራይቭ ይዘት በቋሚነት የማይገባ ይሆናል። ቁልፍ በጣም ትንሽ መጠን ያለው ውሂብ ስለሆነ እና ወዲያውኑ ማጥፋት ስለሚቻል ለትላልቅ አንጻፊዎች በጣም ጊዜ የሚፈጁ እንደ ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ያሉ ሶፍትዌር በመጠቀም ፋይሉን ከመተካት ይልቅ ይህ በጣም ፈጣን የሆነ አማራጭ ነው። ነገር ግን ይህ አማራጭ ሊሳካ የሚችለው ሀርድ ድራይቩ ሁልጊዜ የተመሰጠረ ከሆነ ብቻ ነው። ከአሁን በፊት ሙሉ የዲስክ ምስጠራን የሚጠቀሙ ካልሆነ ከማስወገድዎ በፊት አንጻፊውን ሙሉ በሙሉ መተካት አለብዎት።

    CD-ROMS ማስወገድ Anchor link

    CD-ROMS ሲያስወግዱ ማድረግ ያለብዎት ወረቀትን ሲያስወግዱ የሚያደርጉትን ተመሳሳይ ነገርን ነው። እርሱም ተመልሶ እንዳይገጣጠም አድርጎ መተልተል ነው። ውድ ያልሆኑ CD-ROMSን የሚያደቁ ተልታዮች አሉ። ምንም አንገብጋቢ እና ስሱ የሆነ ነገር እንደሌላው ፍጹም እርግጠኛ ካልሆኑ በስተቀር መቼም ቢሆን CD-ROMSን አውጥቶ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ መወርወር የለብዎትም።

    ከሶሊድ ስቴት ዲስኮች (SSDs)፣ ከUSB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ከSD ካርዶች ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ Anchor link

    ያለመታደል ሆኖ SSDs፣ USB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና SD ካርዶች በሚሰሩበት መንገድ ምክኒያት የተነሳ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እያንዳንዱ ፋይልንም ሆነ ባዶ ቦታን መሰረዝ ከባድ ሲሆን የማይቻልም ሆኖ ሊገኝ ይችላል። በዚህም ምክኒያት ጥበቃን በተመለከተ ያሎት ጥሩ አማራጭ ምስጠራን መጠቀም ነው። በዚህ መንገድ ምንም እንኳን ፋይሉ በዲስኩ ላይ ቢገኝም ለሚያገኘው ማንኛውም ሰው ፍሬ ፈርስኪ መስሎ ይታያል እናም እንዲፈቱት የሚያስገድድዎት ማንም የለም። በዚህ ጊዜ ከSSD ላይ ውሂብዎን በእርገጠኝነት ማስወገድ የሚያስችል አጠቃላይ የሆነ ጥሩ ቅደም ተከተል መስጠት አንችልም። ለምን እንደሆነ ማወቅ ከፈለጉ ውሂብን መሰረዝ በጣም ከባድ ነው የሚለውን ያንብቡ።

    ከላይ እንደጠቀስነው SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴን ይጠቀማሉ። ዌር ሌቭሊንግ የተሰኘው የሚሰራው እንደዚህ ነው:: በእያንዳንዱ ዲስክ የሚገኘው ቦታ ልክ በመጽሃፍ ላይ እንዳሉ ገጾች በአንቀጽ ወይም በብሎክ የተከፋፈለ ነው። ፋይል በዲስኩ ላይ በሚጻፍበት ወቅት በተወሰነ ብሎክ ወይም የብሎኮች ስብስብ (ገጾች) ይመደባል። ፋይሉን ለመተካት ከፈለጉ እርስዎ ማድረግ የሚጠበቅብዎት እነዚህን ብሎኮች እንዲተካ ለዲስኩ መንገር ነው። ነገር ግን በSSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭች አንድ ብሎክን ማጥፋት እና እንደገና መጻፍ ከጥቅም ውጪ ሊያደርገው ይችላል። ብሎኩ መስራት ከማቆሙ በፊት (በተመሳሳይ ሁኔታ በእርሳስ ወረቀት ለይ መጻፍን እና ማጥፋትን ከቀጠሉ ውሎ አድሮ ወረቀቱ ሲቀደድ ከጥቅም ውጪ ሊሆን ይችላል) እያንዳንዱ ብሎክን ማጥፍት እና እንደገና መጻፍ የሚቻለው ለተወሰነ ጊዜያት ብቻ ነው። ይህንን ለመከላከል SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ እያንዳንዱ ብሎክ የሚጠፋበት እና እንደገና የሚጻፍበትን ጊዜ አንድ አይነት መሆኑን ለማረገገጥ ይሞክራሉ ስለዚህ ድራይቩ መቆየት እስከሚችለው ይቆይ ። እንደ ጎንዮሽ ጉዳት አንዳንዴ ፋይል በመጀመሪያ የተጠራቀመበትን ብሎክ በማጥፋት እና በመጻፍ ፈንታ ድራይቩ ያንን ብሎኩን ትቶ ዋጋ ቢስ ብሎ ምልክት ያደርግበት እና የተሻሻለውን ፋይል ሌላ ብሎክ ላይ ይጽፈዋል። ይህ ልክ የመጸሃፍ ገጽን ሳይለውጥ ትቶ፣ የተሻሻለውን ፋይል በተለየ ገጽ ላይ መጻፍ፣ እና አዲሱን ገጽ ለማሳየት የመጽሃፉን ማውጫ እንደ ማሻሻል አይነት ነው። ይህ ሁሉ የሚከሰተው በዲስኩ የኤሌክትሮኒክስ በጣም ትንሹ ደረጃ ስለሆነ ስርአተ ክወናው ይህ መከሰቱን እንኳን ሊያውቅ አይችልም። ይህ ማለት ስርአተ ክወናው ምንም እንኳን ፋይሉን ለመተካት ቢሞክርም ድራይቩ ፋይሉን ስለመተካቱ ምንም አይነት ማረጋገጫ የለም። ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ በSSDs ላይ በጣም ከባድ የሚሆነው በዚህ ምክኒያት ነው።

    Last reviewed: 
    2016-09-08
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • ከዊንዶውስ ላይ ውሂብዎን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    አብዛኛዎቻችን አንድ ኮምፒውተራችን ላይ ያለ ፋይልን ወደ ኮምፒውተራችን ቆሻሻ አቃፊ ካስገባነው እና ቆሻሻውን ባዶ ካደረግነው ፋይሉ እናደተሰረዘ እናስባለን ። በተጨባጭ ግን ፋይሉን መሰረዝ ሙሉ በሙሉ አያጠፋውም። አንድ ሰው ይህን በሚያደርግበት ወቅት ኮምፒውተሩ ፋይሉን ለተጠቃሚው የማይታይ ያደርገው እና ፋይሉ የተጠራቀመበትን የዲስክ ክፍል “አቬለብል” ብሎ ‘ባዶ’ ያደርገዋል:: ይህ ማለት ስርአተ ክወናው በፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብን መጻፍ ይችላል ማለት ነው። ስለዚህ ፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብ ከመጻፉ በፊት ሳምንታት፣ ወራት ወይም አመታት ሊወስድ ይችላል። ይህ እስኪሆን ድረስ ”የተሰረዘው“ ፋይል ለተለመደው ተግባር እንዳይታይ ሆኖ በዲስኮዎት ላይ ይቆያል። እናም በትንሽ ስራ እና በትክክለኛው መሳሪያ (እንደ “ጠፊ መላሽ” ሶፍትዌር ወይም ፎርንሲክ ዘዴ ያሉ) “የተሰረዘውን” ፋይል መልሶ ማውጣት ይችላሉ። እዚህ ጋር የምናየው ነገር በመደበኛው ኮምፒውተሮች ፋይሎችን ሳይሰርዙ ፋይሎቹ የያዙትን ቦታ አንድ ቀን በሌላ ነገር እንዲተካ ይፈቅዳሉ።

    ፋይልን ለዘለአለሙ ለመሰረዝ ምርጡ መንገድ ወዲያውኑ በሌላ ነገር መተካቱን ማረጋገጥ ነው። ይህም በፋይሉ ላይ ተጽፎ የነበረውን መልሶ ማውጣትን አዳጋች ያደርገዋል። ስርአተ ክወናዎት ለእርስዎ ይህንን ማድረግ የሚችል ሶፍትዌር ሊኖረው ይችላል። ይህ ሶፍትዌር በኮምፒውተርዎ ዲስክ ላይ ያለውን “ባዶ” ቦታ በሌሎች ትርጉም አልባ በሆኑ ውሂቦች ይተካል በዚህም የተነሳ የተሰረዘው ውሂብ ሚስጥራዊነት ይጠብቃል።

    ያስተውሉ ውሂብን ከሶሊድ ስቴት ድራይቭስ (SSDስ) ማለትም ከዩኤስቢ ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ኤስዲ ካርዶች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ በጣም ከባድ ነው! ከዚህ በታች የተዘረዘረው መመሪያ በተለምዶ ለዲስክ አንጻፊዎች ብቻ የሚሰራ ሲሆን ነገር ግን በዘመናዊ ላፕቶፖች ላይ በመደበኛነት እየመጡ ላሉት ለSSDዎች፣ ለUSB ቁልፎች / USB ታምብ ድራይቮች፣ ወይም ለSD ካርዶች/ የፍላሽ ሚሞሪ ካርዶች ላይ አይሰራም

    ይህም የሆነበት ምክኒያት እነዚህ አይነቶች ወይም አንጻፊዎች ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴ በመጠቀማቸው ነው። (ደህንነቱ ለተጠበቀ ስረዛ ይህ ለምን ችግርን እንደሚፈጥር ከዚህ ማንበብ ይችላሉ።)

    SSDን ወይም USB ፋላሽ ድራይቭን የሚጠቀሙ ከሆነ እታች ወደሚገኘው ክፍል በቀጥታ መሄድ ይችላሉ።

    በዊንዶውስ ላይ በአሁኑ ጊዜ ብሊችቢትን እንዲጠቀሙ እናሳስባለን። ብሊችቢት ለዊንዶውስ እና ለሊኒክስ የተዘጋጀ ነጻ እና ክፍት ምንጨ ኮድ የሆነ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ መሳሪያ ሲሆን አብሮ ገነብ ከሆነው Cipher.exe በጣም የተወሳሰበ ነው።

    ብሊችቢት በፍጥነት እና በቀላሉ እያንዳንዱ ፋይል ላይ ያነጣጠረ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛን ለማድረግ ወይም በየጊዜው የሚደረግ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ ፖሊሲን በተግባር ለማዋል ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል። በተጨማሪም ብጁ የፋይል መሰረዣ ትዛዞችን መጻፍ ይቻላል። ለተጨማሪ መረጃ እባክዎን ይህንን መረጃ ይመልከቱ።

    ብሊችቢትን ማግኘት Anchor link

    መጫኛውን ከብሊችቢት የማውረጃ ገጽ በማውረድ ብሊችቢትን በውንዶውስ ላይ ማግኘት ይችላሉ።

    በብሊችቢት መጫኛ .exe ትይይዝ ላይ ጠቅ ያድረጉ። ወደ ማውረጃ ገጹ ይወስድዎታል።

    አብዛኞቹ የድር ማሰሻዎች ይህንን ሰነድ ማውረድ እንደሚፈልጉ ማረጋገጫ ይጠይቅዎታል። የኢንተርኔት ኤክስፕሎረር 11ኛው ብጅት በድር መዳሰሻው ገጽ የታችኛው ክፍል ላይ ብርቱካናማ ክፈፍ ያለው አሞሌ ያሳያል።

    ለማንኛውም የድረ ገጽ ማሰሻ እጅግ በጣም ተመራጭ የሚሆነው ያወረዱትን ሰነድ ወደሚቀጥለው እንቅስቃሴ ከመግባትዎ በፊት ማስቀመጥ ነው። ስለዚህ “ሴቭ” የሚለው አዝራር ላይ ጠቅ ያድርጉ። በነባሪ አብዛኞቹ የድር ማሰሻዎች የወረደውን ሰነድ በማውረጃ ማህደር ውስጥ ያስቀምጣሉ።

    ብሊችቢትን መጫን Anchor link

    የዊንዶውስ ኤክስፕሎረር መስኮትን ክፍት ያድርጉ እና BleachBit-1.6-setup የሚለው ፋይል ላይ ሁለቴ ጠቅ ያድርጉ። በመቀጠልም ይህ ፕሮግራም እንዲጫን እንደሚፈቅዱ ይጠየቃሉ። ከዚያም “የስ” የሚለውን አዝራራ ጠቅ ያድርጉ።

    አዲስ መስኮት ይከፈትና የመጫኛ ቋንቋን እንዲመርጡ ይጠይቅዎታል። የሚፈልጉትን ቋንቋ ይምረጡ እና “ኦኬ” የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    የሚቀጥለው መስኮት GNU General Public License ያሳዮታል። የመቀበያ ሳጥኑን ያመልክቱ እና ኔክስት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    በሚቀጥለው መስኮት ብሊችቢት አንዳንድ የማበጃ ምርጫዎችን ያሳያል። ምርጫዎቹን እንዳሉ መተው ይችላሉ። ከዴስክቶፕ ምርጫ ላይ የራይት ምልክቱን እንዲያጠፉ እንመክራለን። ኔክስት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት መጫን እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ በድጋሚ ይጠይቅዎታል። ኢንስቶል የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    በመጨረሻ የብሊችቢት መጫኛ ፕሮግራሙን መጫን እንደጨረሰ የሚነግሮትን መስኮት ያሳይዎታል። ኔክስት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    የመጫኛው የመጨረሻ መስኮት ብሊችቢትን ማስኬድ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ይጠይቅዎታል። ራን ብሊችቢት ምርጫ ላይ ያለውን የራይት ምልክት ያጥፉት። ፊኒሽ የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    የብሊችቢት በይነ ገጽ

    ወደ ስታርት ምናሌ ይሂዱና የዊንዶውስ አዶን ጠቅ ያድርጉ እና ከምናሌው ብሊችቢትን ይምረጡ።

    ትንሽ መስኮት ይከፈት እና ብሊችቢትን መክፈት መፈለግዎትን ያረጋግጣል።

    ዋናው የብሊችቢት መስኮት ይከፈታል። ብሊችቢት የተለያዩ በተለምዶ የተጫኑ ፕሮግራሞችን ይመረምር እና ለእያንዳንዱ ፕሮጋራም የተለየ ምርጫን ያሳያል። ብሊችቢት የሚመጣው ከአራት ነባሪ መዋቅሮች ጋር ነው።

    ቅድመ ቅምጥን መጠቀም

    ብሊችቢት የኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ቅድመ ቅምጥን (ነገር ግን ብሊችቢት የሌላ መዳሰሻዎች ምልክትን መጥረግ አይችልም) በመጠቀም ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ጥሎ የሚያልፈውን ምልክቶች መጥረግ ይችላል። ከኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ጎን ያለውን ሳጥን ያመልክቱ። ለኩኪዎች፣ ፍሮም ሂስትሪ፣ ሂስትሪ፣ እና ቴምፖረሪ ፋይልስ የሚሉት ምርጫዎች የተመደቡ ሳጥኖት መመልከታቸውን ያስተውሉ። እንደአስፈላጊነቱ እነዚህን ሳጥኖች አለማመልከት ይችላሉ። ክሊን የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት አንዳንድ ሰነዶችን ያጸዳ እና የሂደቱን ሂደት ያሳይዎታል.

    ማህደርን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌ ላይ ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፎልደርስን ይምረጡ።

    ትንሽ መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጉትን ማህደር ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት የሰረዟቸውን ሰነዶች ያሳይዎታል። ብሊችቢት በማህደሩ ውስጥ ያሉ እያንዳንዱን ሰነድ በመቀጠልም ማህደሩን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እንደሚሰርዝ ይወቁ።

    ሰነድን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌውን ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፋይልስ የሚለውን ይምረጡ።

    ሰነድ የመምረጫው መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጓቸውን ሰነዶች ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    ብሊችቢት ብዙ ሌሎች ገጽታዎች አሉት። ምናልባት “ዋይፕ ፍሪ እስፔስ” በጣም ጠቃሚው ነው። ይህም ቀድመው የሰረዟቸው ፋይሎች ማንኛውንም አይነት ምልክት ለማስወገድ ይሞክራል። አብዛኛውን ጊዜ ዊንዶውስ የተሰረዘውን ውሂብ ሙሉ ወይም የተወሰነ ክፍሉን በሃርድ ድራይቩ ቀሪ ባዶ ቦታ ላይ ያስቀምጣል።  “ዋይፕ ፍሪ እስፔስ” እነዚህ ባዶ ናቸው ተብለው የሚገመቱ የሀርድ ድራይቩ ክፍሎችን በዘፈቀደ በተሰራ ውሂብ ይተካዋል። ድራይቭዎ ባለው ትርፍ ባዶ ቦታ መሰረት ባዶ ቦታውን መጥረግ ብዙ ጊዜን ሊወስድ ይችላል።

    ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ውስንነቶች ማስጠንቀቂያ Anchor link

    መጀመሪያ ከላይ የተሰጠው ምክር የሚሰርዘው በሚጠቀሙት ኮምፒውተር ዲስክ ላይ ያሉ ፋይሎችን ብቻ መሆኑን ያስታውሱ። ማንኛውም ከላይ የተጠቀሱት መሳሪያዎች በኮምፒውተርዎት ሌላ ቦታ፣ ሌላ ዲስክ ወይም USB ድራይቭ፣ “ታይም ማሽን”፣ የኢሜል አገልጋይ፣ ወይም የክላውድ አገልግሎት ላይ በመጠባበቂያነት የተቀመጡ ፋይሎችን አይሰርዙም። ፋይልን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለመሰረዝ የፋይሉ እያንዳንዱ ቅጂን በተጠራቀመበት ወይም በተላከበት ሁሉም ቦታ መሰረዝ አለብዎት። በተጨማሪም ፋይል አንዴ በክላውድ ላይ ከተጠራቀመ (ለምሳሌ በድሮፕቦክስ ወይም ሌላ ፋይል የማጋሪያ አገልግሎት አማካኝነት) አብዛኛውን ጊዜ ፋይሉ ለዘላለሙ ስለመሰረዙ ዋስትና የሚያገኙበት መንገድ የለም።

    ያለመታደል ሆኖ ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ተጨማሪ ሌላ ውስንነቶች አላቸው። ከላይ የተሰጠውን ምክር የተከተሉ እና ሁሉንም የፋይል ቅጂ የሰረዙ ቢሆኑ እንኳን የተሰረዘው ፋይል አንዳንድ ምልክት በኮምፒውተርዎት ላይ የመታየት እድል ሊኖረው ይችላል። ይህ የሆነበት ምክኒያት ፋይሎቹ በተገቢው መንገድ ስላልተሰረዙ ሳይሆን አንዳንድ የስርአተ ክወናው ክፍል ወይም ሌላ ፕሮግራም ሆን ብሎ የፋይሉን መረጃ ሲለሚያስቀምጡ ነው።

    ይህ ሊከሰት የሚችልበት ብዙ መንገዶች አሉ ነገር ግን ሁለት ምሳሌዎች የመከሰት እድሉን ለማሳየት በቂ ናቸው። በዊንዶውስ ወይም ማክ OS በ“ሪሰንት ዶክመንትስ” ምናሌ ውስጥ የማይክሮሶፍት ኦፊስ ምንም እንኳን ፋይሉ የተሰረዘ (ኦፊስ አንዳንዴ የፋይሉን ይዘት የያዘ ጊዜያዊ ፋይሎችን ሊያስቀምጥ ይችላል) ቢሆንም የፋይል ስሙን ማጣቀሻ ይዞ ሊቆይ ይችላል። በሊኒክስ ወይም ሌላ *nix ስርአት ኦፕን ኦፊስ እንደ ማይክሮሶፍት ኦፊስ ብዙ መዝገባዎችን ሊይዝ ይችላል። እንዲሁም የተጠቃሚዎች ሼል ሂስትሪ ፋይል ምንም እንኳን ፋይሉ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም የፋይል ስሙን የሚጨምር ትእዛዞችን ሊይዝ ይችላል። በተግባር እንደዚህ ሊያደርጉ የሚችሉ ብዙ ፕሮግራሞች ሊኖሩ ይችላሉ።

    ለዚህ ችግር እንዴት መመለስ እንዳለብን ማወቅ ከባድ ነው። ፋይል ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም እንኳን ምናልባት በኮምፒውተርዎት ላይ ስሙ ለተወሰነ ጊዜ ሊኖር እንደሚችል መገመቱ የማይጎዳ ነው። ሙሉ ዲስኩን መተካት ስሙ 100 ፐርሰንት እንደጠፍ ማረጋገጥ የሚችሉበት ብቸኛው መንገድ ነው። አንዳንዶቻችሁ ምናልባት “በዲስኩ ላይ የውሂቡ ቅጂዎች የሆነ ቦታ ሊኖር ይችል እንደሆነ ጥሬ ውሂቡን ልፈልግ እንዴ?” ብላችሁ ልታስቡ ትችሉ ይሆናል። መልሱ አዎ እና አይደለም ነው። ዲስኩን መፈለግ (ለምሳሌ በሊኑክስ እንደዚህ grep -ab /dev/ አይነት ትእዛዝን በመጠቀም) ውሂቡ በልሙጥ ጽሁፍ የሚገኝ ከሆነ መገኘቱን ይነግራችኋል ነገር ግን አንዳንድ ፕሮግራም አምቆ መያዙን ወይም በኮድ የተጻፈ ማጣቀሻ እንዳደረገው አይነግሮትም። በተጨማሪም መፈለጊያው እራሱ መረጃ አለመተውንም መጠንቀቅ አለብዎት! የፋይሉ ይዘት የመገኘት እድሉ በጣም አነስተኛ ቢሆንም ነገር ግን ሊከሰት የማይችል ነገር አይደለም። ዲስኩን ሙሉ በሙሉ መተካት እና አዲስ ስርአተ ክወና መጫን 100 ፐርሰንት የፋይሉ ማንኛውም መረጃ መጥፋቱን እርግጠኛ የሚሆኑበት ብቸኛው መንገድ ነው።

    አሮጌ ሀርድዌር በሚያስወግዱበት ጊዜ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ Anchor link

    አንድን ሀርድዌር መጣል ወይም መሸጥ ቢፈልጉ ማንም ሰው ከእርሱ ላይ ውሂብዎን መልሶ ማውጣት እንደማይችል ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በተደጋጋሚ በተደረጉ ጥናቶች አብዛኛውን ጊዜ የኮምፒውተር ባለቤቶች ይህንን ማድረግ እንደማይችሉ ታውቋል። ስለዚህ ግልጋሎት ላይ የዋለ ኮምፒውተር ከመሸጡ ወይም ለሌላ ሰው ከመስጠቱ በፊት መጀመሪያ የማጠራቀሚያ ማህደረ መረጃው ፍሬ ፈርስኪ በሆኑ ነገሮች መተካቱ መረጋገጥ አለበት። ወዲያውኑ የሚያስወግዱት ባይሆንም እንኳን የእድሜ ዘመኑ ወደማብቃቱ የደረሰ እና ወደፊት ጥቅም የማይሰጥ ኮምፒውተር ካለዎት ማሽኑን ከማስወገድዎት በፊት ሀርድ ድራይቩን መጥረግ ለደህንነትዎ መልካም ነው። ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ለዚህ አላማ የተሰራ መሳሪያ ሲሆን እንዴት እንደሚጠቀሙት የሚያሳይ የተለያዩ ቱቶሪያሎች በድር ላይ (ይህንን ጨምሮ) ይገኛል።

    አንዳንድ ሙሉ ዲስክ ማመስጠሪያ ሶፍትዌሮች ዋና የማለፊያ ቁልፉን የማጥፋት አቅም አላቸው በመሆኑም የተመሰጠረውን የሃርድ ድራይቭ ይዘት በቋሚነት የማይገባ ይሆናል። ቁልፍ በጣም ትንሽ መጠን ያለው ውሂብ ስለሆነ እና ወዲያውኑ ማጥፋት ስለሚቻል ለትላልቅ አንጻፊዎች በጣም ጊዜ የሚፈጁ እንደ ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ያሉ ሶፍትዌር በመጠቀም ፋይሉን ከመተካት ይልቅ ይህ በጣም ፈጣን የሆነ አማራጭ ነው። ነገር ግን ይህ አማራጭ ሊሳካ የሚችለው ሀርድ ድራይቩ ሁልጊዜ የተመሰጠረ ከሆነ ብቻ ነው። ከአሁን በፊት ሙሉ የዲስክ ምስጠራን የሚጠቀሙ ካልሆነ ከማስወገድዎ በፊት አንጻፊውን ሙሉ በሙሉ መተካት አለብዎት።

    CD-ROMS ማስወገድ Anchor link

    CD-ROMS ሲያስወግዱ ማድረግ ያለብዎት ወረቀትን ሲያስወግዱ የሚያደርጉትን ተመሳሳይ ነገርን ነው። እርሱም ተመልሶ እንዳይገጣጠም አድርጎ መተልተል ነው። ውድ ያልሆኑ CD-ROMSን የሚያደቁ ተልታዮች አሉ። ምንም አንገብጋቢ እና ስሱ የሆነ ነገር እንደሌላው ፍጹም እርግጠኛ ካልሆኑ በስተቀር መቼም ቢሆን CD-ROMSን አውጥቶ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ መወርወር የለብዎትም።

    ከሶሊድ ስቴት ዲስኮች (SSDs)፣ ከUSB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ከSD ካርዶች ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ Anchor link

    ያለመታደል ሆኖ SSDs፣ USB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና SD ካርዶች በሚሰሩበት መንገድ ምክኒያት የተነሳ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እያንዳንዱ ፋይልንም ሆነ ባዶ ቦታን መሰረዝ ከባድ ሲሆን የማይቻልም ሆኖ ሊገኝ ይችላል። በዚህም ምክኒያት ጥበቃን በተመለከተ ያሎት ጥሩ አማራጭ ምስጠራን መጠቀም ነው። በዚህ መንገድ ምንም እንኳን ፋይሉ በዲስኩ ላይ ቢገኝም ለሚያገኘው ማንኛውም ሰው ፍሬ ፈርስኪ መስሎ ይታያል እናም እንዲፈቱት የሚያስገድድዎት ማንም የለም። በዚህ ጊዜ ከSSD ላይ ውሂብዎን በእርገጠኝነት ማስወገድ የሚያስችል አጠቃላይ የሆነ ጥሩ ቅደም ተከተል መስጠት አንችልም። ለምን እንደሆነ ማወቅ ከፈለጉ ውሂብን መሰረዝ በጣም ከባድ ነው የሚለውን ያንብቡ።

    ከላይ እንደጠቀስነው SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴን ይጠቀማሉ። ዌር ሌቭሊንግ የተሰኘው የሚሰራው እንደዚህ ነው:: በእያንዳንዱ ዲስክ የሚገኘው ቦታ ልክ በመጽሃፍ ላይ እንዳሉ ገጾች በአንቀጽ ወይም በብሎክ የተከፋፈለ ነው። ፋይል በዲስኩ ላይ በሚጻፍበት ወቅት በተወሰነ ብሎክ ወይም የብሎኮች ስብስብ (ገጾች) ይመደባል። ፋይሉን ለመተካት ከፈለጉ እርስዎ ማድረግ የሚጠበቅብዎት እነዚህን ብሎኮች እንዲተካ ለዲስኩ መንገር ነው። ነገር ግን በSSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭች አንድ ብሎክን ማጥፋት እና እንደገና መጻፍ ከጥቅም ውጪ ሊያደርገው ይችላል። ብሎኩ መስራት ከማቆሙ በፊት (በተመሳሳይ ሁኔታ በእርሳስ ወረቀት ለይ መጻፍን እና ማጥፋትን ከቀጠሉ ውሎ አድሮ ወረቀቱ ሲቀደድ ከጥቅም ውጪ ሊሆን ይችላል) እያንዳንዱ ብሎክን ማጥፍት እና እንደገና መጻፍ የሚቻለው ለተወሰነ ጊዜያት ብቻ ነው። ይህንን ለመከላከል SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ እያንዳንዱ ብሎክ የሚጠፋበት እና እንደገና የሚጻፍበትን ጊዜ አንድ አይነት መሆኑን ለማረገገጥ ይሞክራሉ ስለዚህ ድራይቩ መቆየት እስከሚችለው ይቆይ ። እንደ ጎንዮሽ ጉዳት አንዳንዴ ፋይል በመጀመሪያ የተጠራቀመበትን ብሎክ በማጥፋት እና በመጻፍ ፈንታ ድራይቩ ያንን ብሎኩን ትቶ ዋጋ ቢስ ብሎ ምልክት ያደርግበት እና የተሻሻለውን ፋይል ሌላ ብሎክ ላይ ይጽፈዋል። ይህ ልክ የመጸሃፍ ገጽን ሳይለውጥ ትቶ፣ የተሻሻለውን ፋይል በተለየ ገጽ ላይ መጻፍ፣ እና አዲሱን ገጽ ለማሳየት የመጽሃፉን ማውጫ እንደ ማሻሻል አይነት ነው። ይህ ሁሉ የሚከሰተው በዲስኩ የኤሌክትሮኒክስ በጣም ትንሹ ደረጃ ስለሆነ ስርአተ ክወናው ይህ መከሰቱን እንኳን ሊያውቅ አይችልም። ይህ ማለት ስርአተ ክወናው ምንም እንኳን ፋይሉን ለመተካት ቢሞክርም ድራይቩ ፋይሉን ስለመተካቱ ምንም አይነት ማረጋገጫ የለም። ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ በSSDs ላይ በጣም ከባድ የሚሆነው በዚህ ምክኒያት ነው።

     

    Last reviewed: 
    2015-03-05
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
  • ከሊኒክስ ላይ ውሂብዎን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    አብዛኛዎቻችን አንድ ኮምፒውተራችን ላይ ያለ ፋይልን ወደ ኮምፒውተራችን ቆሻሻ አቃፊ ካስገባነው እና ቆሻሻውን ባዶ ካደረግነው ፋይሉ እናደተሰረዘ እናስባለን ። በተጨባጭ ግን ፋይሉን መሰረዝ ሙሉ በሙሉ አያጠፋውም። አንድ ሰው ይህን በሚያደርግበት ወቅት ኮምፒውተሩ ፋይሉን ለተጠቃሚው የማይታይ ያደርገው እና ፋይሉ የተጠራቀመበትን የዲስክ ክፍል “አቬለብል” ብሎ ‘ባዶ’ ያደርገዋል:: ይህ ማለት ስርአተ ክወናው በፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብን መጻፍ ይችላል ማለት ነው። ስለዚህ ፋይሉ ላይ አዲስ ውሂብ ከመጻፉ በፊት ሳምንታት፣ ወራት ወይም አመታት ሊወስድ ይችላል። ይህ እስኪሆን ድረስ ”የተሰረዘው“ ፋይል ለተለመደው ተግባር እንዳይታይ ሆኖ በዲስኮዎት ላይ ይቆያል። እናም በትንሽ ስራ እና በትክክለኛው መሳሪያ (እንደ “ጠፊ መላሽ” ሶፍትዌር ወይም ፎርንሲክ ዘዴ ያሉ) “የተሰረዘውን” ፋይል መልሶ ማውጣት ይችላሉ። እዚህ ጋር የምናየው ነገር በመደበኛው ኮምፒውተሮች ፋይሎችን ሳይሰርዙ ፋይሎቹ የያዙትን ቦታ አንድ ቀን በሌላ ነገር እንዲተካ ይፈቅዳሉ።

    ፋይልን ለዘለአለሙ ለመሰረዝ ምርጡ መንገድ ወዲያውኑ በሌላ ነገር መተካቱን ማረጋገጥ ነው። ይህም በፋይሉ ላይ ተጽፎ የነበረውን መልሶ ማውጣትን አዳጋች ያደርገዋል። ስርአተ ክወናዎት ለእርስዎ ይህንን ማድረግ የሚችል ሶፍትዌር ሊኖረው ይችላል። ይህ ሶፍትዌር በኮምፒውተርዎ ዲስክ ላይ ያለውን “ባዶ” ቦታ በሌሎች ትርጉም አልባ በሆኑ ውሂቦች ይተካል በዚህም የተነሳ የተሰረዘው ውሂብ ሚስጥራዊነት ይጠብቃል።

    ያስተውሉ ውሂብን ከሶሊድ ስቴት ድራይቭስ (ከSSDስ) ማለትም ከዩኤስቢ ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ኤስዲ ካርዶች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ በጣም ከባድ ነው! ከዚህ በታች የተዘረዘረው መመሪያ በተለምዶ ለዲስክ አንጻፊዎች ብቻ የሚሰራ ሲሆን ነገር ግን በዘመናዊ ላፕቶፖች ላይ በመደበኛነት እየመጡ ላሉት ለSSDዎች፣ ለUSB ቁልፎች / USB ታምብ ድራይቮች፣ ወይም ለSD ካርዶች/ የፍላሽ ሚሞሪ ካርዶች ላይ አይሰራም

    ይህም የሆነበት ምክኒያት እነዚህ አይነቶች ወይም አንጻፊዎች ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴ በመጠቀማቸው ነው። (ደህንነቱ ለጠበቀ ስረዛ ይህ ለምን ችግርን እንደሚፈጥር ከዚህ ማንበብ ይችላሉ።)

    SSDን ወይም USB ፋላሽ ድራይቭን የሚጠቀሙ ከሆነ እታች ወደሚገኘው ክፍል በቀጥታ መሄድ ይችላሉ።

    በአሁኑ ጊዜ በሊኒክስ ላይ ብሊችቢትን እንዲጠቀሙ እናሳስባለን። ብሊችቢት ለዊንዶውስ እና ለሊኒክስ የተዘጋጀ ነጻ እና ክፍት ምንጨ ኮድ የሆነ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ መሳሪያ ሲሆን አብሮ ገነብ ከሆነው “ሽሬድ” በጣም የተወሳሰበ ነው።

    ብሊችቢት በፍጥነት እና በቀላሉ እያንዳንዱ ፋይል ላይ ያነጣጠረ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛን ለማድረግ ወይም በየጊዜው የሚደረግ ደህንነቱ የተጠበቀ የስረዛ ፖሊሲን በተግባር ለማዋል ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል። በተጨማሪም ብጁ የፋይል መሰረዣ ትዛዞችን መጻፍ ይቻላል። ለተጨማሪ መረጃ እባክዎን ይህንን መረጃ ይመልከቱ።

    ብሊችቢትን መጫን Anchor link

    የኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተርን በመጠቀም መጫን

    የኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተርን በመጠቀም ብሊችቢትን በኡቡንቱ ሊኒክስ ላይ ማግኘት ይችላሉ። ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ።

    በመፈለጊያ መስኩ ላይ “ሶፍትዌር” ብለው ይጻፉ እና የኡቡንቱ ሶፍትዌር አዶን ጠቅ ያድርጉ።

    የኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተር ከሚያመጣልዎት የሶፍትዌሮች ዝርዝር ውስጥ ብሊችቢትን መፈለግ ይችላሉ ነገር ግን መፈለጉ ፈጣን ስለሆነ የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ።

    በመፈለጊያ መስኩ ላይ “ብሊችቢት” ብለው ያስገቡ እና አስገቢ (ኢንተርን) ቁልፉን ይጫኑ እና ብሊችቢት የፍለጋዎ ውጤት ሆኖ ይገለጻል።

    ብሊችቢት ላይ ጠቅ ያድርጉ እና ኢንስቶል አዝራርን ጠቅ ያድርጉ።

    ለፈቃድዎ ኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተር የማለፊያ ቃልዎትን ይጠይቃል። የማለፊያ ቃልዎትን ያስገቡ እና አውተንቲኬት የሚለው አዝራርን ጠቅ ያድርጉ።

    ኡቡንቱ ሶፍትዌር ሴንተር ብሊችቢትን መጫን ይጀምር እና ትንሽ የሂደት አሞሌ ያሳይዎታል። የአጫጫን ሂደቱ ሲያበቃ ሪሙቭ የሚል አዝራር ያያሉ።

    ከተርሚናል መጫን Anchor link

    ብሊችቢትን ኡቡንቱ ሊኒክስ ላይ ተርሚናልን በመጠቀም ማግኘት ይችላሉ። ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ። 

    “sudo apt-get install bleachbit” ይጻፉ እና ኢንተርን (የማስገቢያ ቁልፍን) ይጫኑ።

    ብሊችቢትን መጫን እንደሚፈልጉ ለማረጋገጥ የማለፊያ ቃልዎን እንዲያስገቡ ይጠየቃሉ። የማለፊያ ቃልዎትን ያስገቡ እና ኢንተርን (የማስገቢያ ቁልፍን) ይጫኑ።

    አሁን የብሊችቢት የአጫጫን ሂደትን ያያሉ እና ተጭኖ ሲያበቃ ወደ ጀመሩበት የማዘዣያ መስመር ሊመልሶት ይገባል።

    ብሊችቢትን የጎን አሞሌ ላይ መጨመር Anchor link

    ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን የሚለውን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና የመፈለጊያ መስኩን ይጠቀሙ።

    በመፈለጊያ መስኩ ላይ “ብሊች” ብለው ይጻፉ እና ብሊችቢት እና ብሊችቢት (አስ ሩት) የሚሉ ሁለት ምርጫዎች ይመጣሉ። ብሊችቢት (አስ ሩት) የሚለውን ምርጫ መጠቀም ያለብዎት የሚያደርጉትን የሚያውቁ እንደሆነ ብቻ ሲሆን ስርአተ ክወናው የሚጠቀማቸውን ሰነዶች ለመሰረዝ ከተጠቀሙት ሊጠገን የማይችል ጉዳት ሊያስከትል ይችላል።

    ብሊችቢት ላይ ቀኝ ጠቅ ያድርጉ እና “አድ ቱ ፌቨራይት”ን ይምረጡ።

    ብሊችቢትን መጠቀም Anchor link

    ከላይኛው ግራ ምናሌ አፕሊኬሽን አዝራርን ጠቅ ያድርጉ እና ከፌቨራይትስ ብሊችቢት ላይ ጠቅ ያድርጉ።

    ዋናው የብሊችቢት መስኮት ይከፈታል።

    በመጀመሪያ ብሊችቢት ስላሉት አማራጮች ምልከታን ይሰጠናል። “ኦቨርራይት ፋይልስ ቱ ሃይድ ኮንቴንት” የሚለውን አማራጭ እንዲያመለክቱ እናሳስባለን።

    ክሎዝ የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    ብሊችቢት የተለያዩ በተለምዶ የተጫኑ ፕሮግራሞችን ይመረምር እና ለእያንዳንዱ ፕሮግራም የተለየ ምርጫን ያሳያል። ብሊችቢት የሚመጣው ከአራት ነባሪ መዋቅሮች ጋር ነው።

    ቅድመ ቅምጥን መጠቀም

    አንዳንድ ሶፍትዌሮች መቼ እና እንዴት ጥቅም ላይ እንደዋሉ የሚያሳይ መረጃን ጥለው ያልፋሉ። ይህንን ሰፋ ያለ ጉዳይ በትንሹም ቢሆን ሊያብራሩልን የሚችሉ በጣም አስፈላጊ የሆኑ ሁለት ምሳሌዎች የቅርብ ሰነዶች (ሪሰንት ዶክመንትስ) እና የድር ዳሰሳ ታሪክ ናቸው። በቅርቡ የታረቱ ሰነዶችን የሚከታተል ሶፍትዌር ምንም እንኳን ሰነዶቹ የተሰረዙ ቢሆንም እየሰሩበት የነበረውን የሰነዶች ስምን የያዘ መረጃን ጥለው ያልፋሉ። የድር መዳሰሻዎች አብዛኛውን ጊዜ የትኞቹን ድረ ገጾች በቅርቡ እንደጎበኙ የሚያሳይ ዝርዝር መረጃን፣ እና በሚቀጥለው ጊዜ ሲጎበኟቸው በፍጥነት እንዲጫኑ ከእነዚህ ድረ ገጾች ላይ የገጾቹን እና ምስሎች ቅጂን ይዘው ይቆያሉ።

    ብሊችቢትን በጻፉ ሰዎች ምርምር መስረት ብሊችቢት በኮምፒውተርዎ ላይ የቀድሞ እንቅስቃሴዎን የመግለጽ አዝማሚያ ካላቸው የስፍራ መዝገቦች መካከል አንዳንዶቹን የሚያስወግድ “ቅድመ ቅምጥ”ን ይሰጣል። እንዴት እንደሚሰሩ ሃሳቡ እንዲኖራችሁ እነዚህን ሁለቱን ቅድመ ቅምጦች በመጠቀም እንገልጻለን።

    ከሲስተም ቀጥሎ ያለውን ሳጥን ያመልክቱ። ይህ በሲስተም ፈርጅ ውስጥ ያሉ ሁሉንም የማመልከቻ ሳጥኖች እንደሚያመልክት ያስተውሉ። የሲስተም ሳጥን ላይ ሳያመለክቱ የሚከተሉትን ሳጥኖች ያመልክቱ፦ሪሰንት ዶኪመንት ሊስት እና ትራሽ። ክሊን የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት ማረጋገጫን ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት አንዳንድ ሰነዶችን ያጸዳ እና ሂደቱን ያሳይዎታል።

    ማህደርን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌን ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፎልደርስን ይምረጡ።

    ትንሽ መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጉትን ማህደር ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    አሁን ብሊችቢት የሰረዟቸውን ሰነዶች ያሳይዎታል። ብሊችቢት በማህደሩ ውስጥ ያሉ እያንዳንዱን ሰነድ በመቀጠልም ማህደሩን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እንደሚሰርዝ ይወቁ።

    ሰነድን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ መሰረዝ

    ፋይል ምናሌን ጠቅ ያድርጉ እና ሽሬድ ፋይልስን ይምረጡ።

    ሰነድ የመምረጫው መስኮት ይከፈታል። መተልተል የሚፈልጓቸውን ሰነዶች ይምረጡ።

    ብሊችቢት የመረጧቸውን ፋይሎች በቋሚነት መሰረዝ እንደሚፈልጉ እና እንደማይፈልጉ ለማረጋገጥ ይጠይቅዎታል። ዴሊት የሚለውን አዝራር ጠቅ ያድርጉ።

    ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ውስንነቶች ማስጠንቀቂያ Anchor link

    መጀመሪያ ከላይ የተሰጠው ምክር የሚሰርዘው በሚጠቀሙት ኮምፒውተር ዲስክ ላይ ያሉ ፋይሎችን ብቻ መሆኑን ያስታውሱ። ማንኛውም ከላይ የተጠቀሱት መሳሪያዎች በኮምፒውተርዎት ሌላ ቦታ፣ ሌላ ዲስክ ወይም USB ድራይቭ፣ “ታይም ማሽን”፣ የኢሜል አገልጋይ፣ ወይም የክላውድ አገልግሎት ላይ በመጠባበቂያነት የተቀመጡ ፋይሎችን አይሰርዙም። ፋይልን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለመሰረዝ የፋይሉ እያንዳንዱ ቅጂን በተጠራቀመበት ወይም በተላከበት ሁሉም ቦታ መሰረዝ አለብዎት። በተጨማሪም ፋይል አንዴ በክላውድ ላይ ከተጠራቀመ (ለምሳሌ በድሮፕቦክስ ወይም ሌላ ፋይል የማጋሪያ አገልግሎት አማካኝነት) አብዛኛውን ጊዜ ፋይሉ ለዘላለሙ ስለመሰረዙ ዋስትና የሚያገኙበት መንገድ የለም።

    ያለመታደል ሆኖ ደህንነቱ የተጠበቀ መሰረዣ መሳሪያዎች ተጨማሪ ሌላ ውስንነቶች አላቸው። ከላይ የተሰጠውን ምክር የተከተሉ እና ሁሉንም የፋይል ቅጂ የሰረዙ ቢሆኑ እንኳን የተሰረዘው ፋይል አንዳንድ ምልክት በኮምፒውተርዎት ላይ የመታየት እድል ሊኖረው ይችላል። ይህ የሆነበት ምክኒያት ፋይሎቹ በተገቢው መንገድ ስላልተሰረዙ ሳይሆን አንዳንድ የስርአተ ክወናው ክፍል ወይም ሌላ ፕሮግራም ሆን ብሎ የፋይሉን መረጃ ሲለሚያስቀምጡ ነው።

    ይህ ሊከሰት የሚችልበት ብዙ መንገዶች አሉ ነገር ግን ሁለት ምሳሌዎች የመከሰት እድሉን ለማሳየት በቂ ናቸው። በዊንዶውስ ወይም ማክ OS በ“ሪሰንት ዶክመንትስ” ምናሌ ውስጥ የማይክሮሶፍት ኦፊስ ምንም እንኳን ፋይሉ የተሰረዘ (ኦፊስ አንዳንዴ የፋይሉን ይዘት የያዘ ጊዜያዊ ፋይሎችን ሊያስቀምጥ ይችላል) ቢሆንም የፋይል ስሙን ማጣቀሻ ይዞ ሊቆይ ይችላል። በሊኒክስ ወይም ሌላ *nix ስርአት ኦፕን ኦፊስ እንደ ማይክሮሶፍት ኦፊስ ብዙ መዝገባዎችን ሊይዝ ይችላል። እንዲሁም የተጠቃሚዎች ሼል ሂስትሪ ፋይል ምንም እንኳን ፋይሉ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም የፋይል ስሙን የሚጨምር ትእዛዞችን ሊይዝ ይችላል። በተግባር እንደዚህ ሊያደርጉ የሚችሉ ብዙ ፕሮግራሞች ሊኖሩ ይችላሉ።

    ለዚህ ችግር እንዴት መመለስ እንዳለብን ማወቅ ከባድ ነው። ፋይል ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ቢሰረዝም እንኳን ምናልባት በኮምፒውተርዎት ላይ ስሙ ለተወሰነ ጊዜ ሊኖር እንደሚችል መገመቱ የማይጎዳ ነው። ሙሉ ዲስኩን መተካት ስሙ 100 ፐርሰንት እንደጠፍ ማረጋገጥ የሚችሉበት ብቸኛው መንገድ ነው። አንዳንዶቻችሁ ምናልባት “በዲስኩ ላይ የውሂቡ ቅጂዎች የሆነ ቦታ ሊኖር ይችል እንደሆነ ጥሬ ውሂቡን ልፈልግ እንዴ?” ብላችሁ ልታስቡ ትችሉ ይሆናል። መልሱ አዎ እና አይደለም ነው። ዲስኩን መፈለግ (ለምሳሌ በሊኑክስ እንደዚህ grep -ab /dev/ አይነት ትእዛዝን በመጠቀም) ውሂቡ በልሙጥ ጽሁፍ የሚገኝ ከሆነ መገኘቱን ይነግራችኋል ነገር ግን አንዳንድ ፕሮግራም አምቆ መያዙን ወይም በኮድ የተጻፈ ማጣቀሻ እንዳደረገው አይነግሮትም። በተጨማሪም መፈለጊያው እራሱ መረጃ አለመተውንም መጠንቀቅ አለብዎት! የፋይሉ ይዘት የመገኘት እድሉ በጣም አነስተኛ ቢሆንም ነገር ግን ሊከሰት የማይችል ነገር አይደለም። ዲስኩን ሙሉ በሙሉ መተካት እና አዲስ ስርአተ ክወና መጫን 100 ፐርሰንት የፋይሉ ማንኛውም መረጃ መጥፋቱን እርግጠኛ የሚሆኑበት ብቸኛው መንገድ ነው።

    አሮጌ ሀርድዌር በሚያስወግዱበት ጊዜ ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ Anchor link

    አንድን ሀርድዌር መጣል ወይም መሸጥ ቢፈልጉ ማንም ሰው ከእርሱ ላይ ውሂብዎን መልሶ ማውጣት እንደማይችል ማረጋገጥ ይኖርብዎታል። በተደጋጋሚ በተደረጉ ጥናቶች አብዛኛውን ጊዜ የኮምፒውተር ባለቤቶች ይህንን ማድረግ እንደማይችሉ ታውቋል። ስለዚህ ግልጋሎት ላይ የዋለ ኮምፒውተር ከመሸጡ ወይም ለሌላ ሰው ከመስጠቱ በፊት መጀመሪያ የማጠራቀሚያ ማህደረ መረጃው ፍሬ ፈርስኪ በሆኑ ነገሮች መተካቱ መረጋገጥ አለበት። ወዲያውኑ የሚያስወግዱት ባይሆንም እንኳን የእድሜ ዘመኑ ወደማብቃቱ የደረሰ እና ወደፊት ጥቅም የማይሰጥ ኮምፒውተር ካለዎት ማሽኑን ከማስወገድዎት በፊት ሀርድ ድራይቩን መጥረግ ለደህንነትዎ መልካም ነው። ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ለዚህ አላማ የተሰራ መሳሪያ ሲሆን እንዴት እንደሚጠቀሙት የሚያሳይ የተለያዩ ቱቶሪያሎች በድር ላይ (ይህንን ጨምሮ) ይገኛል።

    አንዳንድ ሙሉ ዲስክ ማመስጠሪያ ሶፍትዌሮች ዋና የማለፊያ ቁልፉን የማጥፋት አቅም አላቸው በመሆኑም የተመሰጠረውን የሃርድ ድራይቭ ይዘት በቋሚነት የማይገባ ይሆናል። ቁልፍ በጣም ትንሽ መጠን ያለው ውሂብ ስለሆነ እና ወዲያውኑ ማጥፋት ስለሚቻል ለትላልቅ አንጻፊዎች በጣም ጊዜ የሚፈጁ እንደ ዳሪክስ ቡት እና ኑኬ ያሉ ሶፍትዌር በመጠቀም ፋይሉን ከመተካት ይልቅ ይህ በጣም ፈጣን የሆነ አማራጭ ነው። ነገር ግን ይህ አማራጭ ሊሳካ የሚችለው ሀርድ ድራይቩ ሁልጊዜ የተመሰጠረ ከሆነ ብቻ ነው። ከአሁን በፊት ሙሉ የዲስክ ምስጠራን የሚጠቀሙ ካልሆነ ከማስወገድዎ በፊት አንጻፊውን ሙሉ በሙሉ መተካት አለብዎት።

    CD-ROMS ማስወገድ Anchor link

    CD-ROMS ሲያስወግዱ ማድረግ ያለብዎት ወረቀትን ሲያስወግዱ የሚያደርጉትን ተመሳሳይ ነገርን ነው። እርሱም ተመልሶ እንዳይገጣጠም አድርጎ መተልተል ነው። ውድ ያልሆኑ CD-ROMSን የሚያደቁ ተልታዮች አሉ። ምንም አንገብጋቢ እና ስሱ የሆነ ነገር እንደሌላው ፍጹም እርግጠኛ ካልሆኑ በስተቀር መቼም ቢሆን CD-ROMSን አውጥቶ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ መወርወር የለብዎትም።

    ከሶሊድ ስቴት ዲስኮች (SSDs)፣ ከUSB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና ከSD ካርዶች ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ Anchor link

    ያለመታደል ሆኖ SSDs፣ USB ፍላሽ ድራይቮች፣ እና SD ካርዶች በሚሰሩበት መንገድ ምክኒያት የተነሳ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እያንዳንዱ ፋይልንም ሆነ ባዶ ቦታን መሰረዝ ከባድ ሲሆን የማይቻልም ሆኖ ሊገኝ ይችላል። በዚህም ምክኒያት ጥበቃን በተመለከተ ያሎት ጥሩ አማራጭ ምስጠራን መጠቀም ነው። በዚህ መንገድ ምንም እንኳን ፋይሉ በዲስኩ ላይ ቢገኝም ለሚያገኘው ማንኛውም ሰው ፍሬ ፈርስኪ መስሎ ይታያል እናም እንዲፈቱት የሚያስገድድዎት ማንም የለም። በዚህ ጊዜ ከSSD ላይ ውሂብዎን በእርገጠኝነት ማስወገድ የሚያስችል አጠቃላይ የሆነ ጥሩ ቅደም ተከተል መስጠት አንችልም። ለምን እንደሆነ ማወቅ ከፈለጉ ውሂብን መሰረዝ በጣም ከባድ ነው የሚለውን ያንብቡ።

    ከላይ እንደጠቀስነው SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ ዊር ሌቭሊንግ የሚባል ዘዴን ይጠቀማሉ። ዌር ሌቭሊንግ የተሰኘው የሚሰራው እንደዚህ ነው:: በእያንዳንዱ ዲስክ የሚገኘው ቦታ ልክ በመጽሃፍ ላይ እንዳሉ ገጾች በአንቀጽ ወይም በብሎክ የተከፋፈለ ነው። ፋይል በዲስኩ ላይ በሚጻፍበት ወቅት በተወሰነ ብሎክ ወይም የብሎኮች ስብስብ (ገጾች) ይመደባል። ፋይሉን ለመተካት ከፈለጉ እርስዎ ማድረግ የሚጠበቅብዎት እነዚህን ብሎኮች እንዲተካ ለዲስኩ መንገር ነው። ነገር ግን በSSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭች አንድ ብሎክን ማጥፋት እና እንደገና መጻፍ ከጥቅም ውጪ ሊያደርገው ይችላል። ብሎኩ መስራት ከማቆሙ በፊት (በተመሳሳይ ሁኔታ በእርሳስ ወረቀት ለይ መጻፍን እና ማጥፋትን ከቀጠሉ ውሎ አድሮ ወረቀቱ ሲቀደድ ከጥቅም ውጪ ሊሆን ይችላል) እያንዳንዱ ብሎክን ማጥፍት እና እንደገና መጻፍ የሚቻለው ለተወሰነ ጊዜያት ብቻ ነው። ይህንን ለመከላከል SSDs እና USB ፍላሽ ድራይቭ እያንዳንዱ ብሎክ የሚጠፋበት እና እንደገና የሚጻፍበትን ጊዜ አንድ አይነት መሆኑን ለማረገገጥ ይሞክራሉ ስለዚህ ድራይቩ መቆየት እስከሚችለው ይቆይ ። እንደ ጎንዮሽ ጉዳት አንዳንዴ ፋይል በመጀመሪያ የተጠራቀመበትን ብሎክ በማጥፋት እና በመጻፍ ፈንታ ድራይቩ ያንን ብሎኩን ትቶ ዋጋ ቢስ ብሎ ምልክት ያደርግበት እና የተሻሻለውን ፋይል ሌላ ብሎክ ላይ ይጽፈዋል። ይህ ልክ የመጸሃፍ ገጽን ሳይለውጥ ትቶ፣ የተሻሻለውን ፋይል በተለየ ገጽ ላይ መጻፍ፣ እና አዲሱን ገጽ ለማሳየት የመጽሃፉን ማውጫ እንደ ማሻሻል አይነት ነው። ይህ ሁሉ የሚከሰተው በዲስኩ የኤሌክትሮኒክስ በጣም ትንሹ ደረጃ ስለሆነ ስርአተ ክወናው ይህ መከሰቱን እንኳን ሊያውቅ አይችልም። ይህ ማለት ስርአተ ክወናው ምንም እንኳን ፋይሉን ለመተካት ቢሞክርም ድራይቩ ፋይሉን ስለመተካቱ ምንም አይነት ማረጋገጫ የለም። ደህንነቱ የተጠበቀ ስረዛ በSSDs ላይ በጣም ከባድ የሚሆነው በዚህ ምክኒያት ነው።

    Last reviewed: 
    2015-03-06
    ይህ ገጽ ከእንግሊዘኛው ቅጂ የተተረጎመ ነው፡፡ የእንግሊዘኛው ቅጂ ምን አልባት የበለጠ የዘመነ ይሆናል፡፡
JavaScript license information