Surveillance
Self-Defense

የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪ ወይም ዜጋ የኾኑ ወጣቶች

  • የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪ ወይም ዜጋ የኾኑ ወጣቶች

    ለተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪ ወይም ዜጋ ለሆኑ ሰዎች የተዘጋጁ ጠቃሚ መረጃዎች (LGBTQ resources)፤ ደህንነቱ በተጠበቀ ኹኔታ እንዲጠቀሙ፣ ማህበራዊ ደረ ገጾችን እና ሚዲያን እንዲጎበኙ እና የሰላዮች ጥቃትን እንዲያስወግዱ የሚረዱ ምክሮች እና መሳሪያዎች።

    ለተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪ ወይም ዜጋ ለኾኑ ሰዎች የተዘጋጁ ጠቃሚ መረጃዎች (LGBTQ resources) ለማግኘት አስፈላጊ ድጋፍ ከሌለዎት ይህ መመሪያ መረጃዎችን ደህንንቱን በጠበቀ መንገድ እንዴት መጠቀም እንዳለብዎት፣ ባልታሰበ ኹኔታ በጓደኞችዎ እና በቤተሰብዎ አባላት እንዳይጋለጡ፤ አዳጋ ለመከላከል እና ከተለያዩ አሳዳጆች እንዴት ራስዎን መጠብቅ እንዳለብዎት ያስተምራል።

  • መሣሪያዎችን መምረጥ

    ሁሉም ዓይነት የዲጂታል መሳሪያዎች ሀርድዌሮች ይኹኑ ሶፍትዌሮች ደህንነታቸው የተጠበቀ መኾን አለባቸው። ይህ ማለት ከስለላ ሊከላከል እና በሌሎች ሰዎች ቁጥጥር ስር መዋል የለበትም ማለት ነው። የሚያሳዝነው ግን ያለንበት ኹኔታ እንደዚህ አይደለም። ለበርካታ የዲጂታል እንቅስቃሴዎች ለእያንዳንዱ መሣሪያ ወይም ሶፍትዌር የደህንነት ጥበቃ አገልግሎት የሚሰጥ መሣሪያ ወይም ፕሮግራም ያስፈልጋል። ለምሳሌነት በዚህ መመሪያ ያካተትናቸው እንደ PGP ያሉ ሶፍትዌሮች መልዕክትን ወይም ፋይሎችን ለማመስጠር የምንጠቀምባቸው ናቸው።

    ደህንነታቸው የተጠበቀ የሶፍትዌር እና የሀርድዌር አገልግሎቶችን የሚያቀርቡ ኩባንያዎች እና ድረ ገጾች እጅግ በርካታ ከመኾናቸው አንጻር ለእርሶ ትክክለኛ የኾኑትን መሣሪያዎች እንዴት ይመርጣሉ?

    ደህንነት ሂደት እንጂ በግዢ የሚገኝ አይደለም

    አንድ የሚጠቀሙትን ሶፍትዌር ከመቀየርዎ ወይም አዲስ ከመግዛትዎ በፊት ማስታወስ የሚገባዎት የመጀመሪያው ነገር የትኛውም መሣሪያ በሁሉም ኹኔታዎች ውስጥ ከስለላ ሙሉ በሙሉ የኾነ ጥበቃን እንደማይሰጥ ነው። የምስጠራ ሶፍትዌርን መጠቀም ሌሎች ግንኙነትዎትን እንዳያነቡ እና በኮምፒውተርዎ ውስጥ የሚገኙ ሰነዶችን በቀላሉ እንዳያገኙ ያደርጋቸዋል። የዲጂታል ጥቃት የሚሰነዘረው ድክመት ባለባቸው የዲጂታል ደህንነት ልምምዶች ነው። አዲስ ደህንነቱ የተጠበቀ መሣሪያ ሲጠቀሙ ማሰብ ያለብዎት መሳሪያውን በመጠቀሞ እንዴት ሌሎች ባልታሰበ መንገድ የጥቃት ኢላማ ሊያደርግዎት እንደሚችሉ ነው። ለምሳሌ ስልክዎ እንደተጠለፈ የሚጠረጥሩ ከኾነ ደህንነቱ የተረጋገጠ አጭር የጽሑፍ ማስተላለፊያን ተጠቅመው ከወዳጅዎ ጋር ለመነጋገር ቢወስኑ ይህን ፕሮግራም መጠቀምዎ በራሱ አጥቂዎ ላይ ጥርጣሬ ሊያጭር ይችላል?

    በሁለተኛ ደረጃ የስጋት ሞዴልዎን ያስታውሱ። ትልቁ ስጋትዎት የኢንተርኔት አገልግሎት የሌላቸው ተራ እግር በእግር የሚከታተሉ ሰላዮች ከኾኑ ከስለላ ሙሉ በሙሉ የሚከላከል (ኢንሳ የማይሰልለው) እጅግ ውድ የኾነ የማመስጠሪያ ስርዓት ያለው ስልክ መግዛት አይጠበቅብዎትም። በሌላ በኩል ያለብዎት ስጋት የማመስጠሪያ መሳሪያዎችን በመጠቀማቸው ምክንያት ተቃዋሚዎች በየግዜው የሚያስር መንግሥት ከኾነ ቀለል ያሉ የማደናገሪያ ዘዴዎችን ማለትም አስቀድሞ የተዘጋጁ ኮዶችን መጠቀም እና የማመስጠሪያ ሶፍትዌሮችን በላፕቶፕዎ ላይ ስለመጠቀምዎ ምንም ዓይነት መረጃ አለማሳየቱ ተገቢ ነው።

    እነኚህን ሁሉ በማገናዘብ አንድን መሣሪያ ከመግዛትዎ፣ ከማውረድዎ ወይም ከመጠቀምዎ በፊት የሚከተሉት ጥያቄዎች ሊጠይቋቸው የሚገቡ ናቸው።

    ምን ያህል ግልጽ ነው?

    ምንም እንኳን የዲጂታል ደህንነት ተግባር ሚስጥርን መጠበቅ ቢኾንም በደህንነት ጥናት ተመራማሪዎች ዘንድ ግልጽነት እና ታማኝነት ደህንነታቸው የተሻለ የኾነ መሣሪያዎችን ለመሥራት በር ይከፍታል ብለው ያምናሉ።

    በዲጂታል ማኅበረሰብ አባላት እንድንጠቀማቸው አስተያየት የተሰጠባቸው አብዛኞቹ ሶፍትዌሮች ነጻ እና ምንጨ ክፍት ናቸው። ይህ ማለት ሶፍትዌሩ እንዴት እንሚሰራ የሚበይነውን ኮድ ሌሎች እንዲመረምሩት፣ እንዲያሻሽሉት እና እንዲያካፍሉት በአደባባይ ይገኛል ማለት ነው። እነኚህ ሶፍትዌሮች እንዴት እንደሚሰሩ ግልጽ በመኾን የመሳሪያዎቹ ፈጣሪዎች በሶፍትዌሩ ላይ ያሉ የደህንነት እንከኖችን እንዲያዩ እና እንዲያሻሽሉት ሌሎች ሰዎችን ይጋብዛሉ።

    ምንጨ ክፍት የኾኑ ሶፍትዌሮች የተሻለ ደህንነት ቢስጡም ሙሉ በሙሉ አያረጋገጡም። የምንጨ ክፍት ሶፍትዌሮች ትልቁ ጥቅማቸው የቴክኖሎጂ ባለሞያ ማኅበረሰብ አባላት ኮዱን በየግዜው ማጣራታቸው ነው። ይህም እንደዚህ ባሉ በትናንሽ ፕሮጀችቶች (በታዋቂ እና ውስብስብ በኾኑት እንኳን) ላይ ማሳካት ሊከብድ ይችላል። አንድ መሳሪያን ለመጠቀም ሲያስቡ የኮዱ ምንጭ የሚገኝ መኾኑን ማየት እና የደህንነቱን ጥራት የሚያረጋግጥ ነጻ የኾነ የደህንነት ኦዲት ያለው መኾን ወይም አለመኾኑን ማየት አለብዎት። ሌሎች ባለሞያዎች እንዲያዩት በጣም በትንሹ አንድ ሶፍትዌር ወይም ሀርድዌር እንዴት እንደሚሰራ እጅግ ጥልቀት ያለው ቴክኒካዊ ማብራሪያ ሊኖረው ይገባል።

    ስለ ጥቅም እና ጉዳቱ ፈጣሪዎቹ ምን ያህል ግልጽ ናቸው?

    የትኛውም ሶፍትዌር ወይም ሀርድዌር ሙሉ በሙሉ ደህንነት የለውም። ስለ መሣሪያው ውስንነቶች ታማኝ የኾኑ ፈጣሪዎች ወይም ሻጮች መሣሪያው ለእርስዎ ተገቢ መኾን አለመኾኑን በተመለከተ ጠንካራ ሃሳብ ይሰጥዎታል።

    በጣም አጠቃላይ ስለ መሣሪያው የሚሰጡ እንደ “ሚሊተሪ ግሬድ” ወይም “ኢንሳ ፕሩፍ” ነው የሚሉ አስተያየቶችን አይመኑ። እንደዚህ ዓይነት አስተያየቶች ብዙም ትርጉም የሌላቸው ሲኾን ስለ ፈጣሪዎቹ ከልክ ያለፈ በራስ መተማመን ወይም በስራቸው ላይ ሊያጋጥሙ የሚችሉ እንከኖችን ለማወቅ እንኳን ፈቃድኛ አለመኾናቸውን የሚያሳይ ማስጠንቀቂያ ነው።

    ጥቃት ሰንዛሪዎች ሁልጊዜም በአንድ የደህንነት መሳሪያ ላይ ሊገኝ የሚችል እንከንን ለማግኘት ስለሚታትሩ መሣሪያዎች አዲስ ተጋላጭነቶችን ለመጠገን ሁልጊዜም መዘመን አለባቸው። የመሣሪያው ፈጣሪዎች ይህንን ለማድረግ ፈቃደኛ ካልኾኑ፤ ስማቸው እንዳይጠፋ ፈርተው ወይም የሚያጋጥሙ ችግሮችን ለመጠገን የሚያስችል መሰረተ ልማት ባለመዘርጋታቸው ምክንያት ሊኾን ይችላል፤ ይህ በጣም ከባድ ችግር ነው።

    የወደፊቱን ለመተንበይ አስተቻሪ ቢኾንም የመሳሪያ ሰሪዎች ያለፈ ባህሪያቸውን በማየት ወደፊት ምን ዓይነት ባህሪ ሊያሳዩ እንደሚችሉ ጥሩ አመልካች ነው። የመሣሪያው ድረ ገጽ ከዚህ በፊት ያጋጠሟቸውን ችግሮች የሚዘረዝር እና መደበኛ የማዘመኛ ትይይዞችን እና መረጃዎችን (ለማሳሌ ሶፍትዌሩ በመጨረሻ የዘመነው መቼ እንደኾነ የተለየ መረጃ) የሚሰጡ ከኾነ ለወደፊቱ ይህንን አገልግሎት መስጠታቸውን እንደሚቀጥሉ ሊተማመኑባቸው ይችላሉ።

    የመሣሪያው ፈጣሪዎች ደህንነት የተጠለፈ ቢኾን ምን ይፈጠራል?

    የደህንነት መሳሪያ አምራቾች ሶፍትዌር እና ሀርድዌር ሲሰሩ እነርሱም ልክ እንደ እርስዎ ሁሉ ግልጽ የስጋት ሞዴል ሊኖራቸው ይገባል። ምርጦቹ ፈጣሪዎች ከምን ዓይነት ጥቃት ሰንዛሪዎች ሊከላከሏችሁ እንደሚችሉ በጥናት ሰነዳቸው በግልጽ ማስቀመጥ አለባቸው።

    ነገር ግን አምራቾች ሁሉ ማሰብ የማይፈልጉት አንድ ጥቃት ሰንዛሪ አለ። ይህም ራሳቸው አምራቾቹ የተጠለፉ ቢኾንስ ወይም ራሳቸው አምራቾቹ ተጠቃሚዎቻቸውን ለማጥቃት ቢወስኑስ። ለምሳሌ መንግስት ወይም ፍርድ ቤት አንድን ኩባንያ የተጠቃሚዎችን የግል ውሂብ አሳልፎ እንዲሰጥ ወይም መሣሪያቸው የሚሰጠውን ጥበቃ የሚያስወግድ ማሾለኪያ “የጓሮ በር” እንዲፈጥሩ ሊያስገድድ ይችላል። ይህንን ሲያስቡ ፈጣሪዎቹ ያሉበትን የሕግ ስርዓት ከግምት ውስጥ ማስገባት ይኖርብዎታል። ለምሳሌ የስጋትዎ ምንጭ የኢትዮጵያ መንግስት ቢኾን በአሜሪካ የሚገኝ ኩባንያ በኢትዮጵያ ፍርድ ቤት ትእዛዝ ላይገዛ ይችላል። በአሜሪካ ሕግ ግን ይገዛል።

    ፈጣሪው የመንግሥትን ተፅዕኖ መቋቋም ቢችል እንኳ ጥቃት ሰንዛሪው የመሣሪያ አምራቾች ስርዓትን ሰብሮ በመግባት ደምበኞቹ ላይ ጥቃት ሊሰነዝር ይችላል።

    እጅግ ጠንካራ መሣሪያ የሚባሉት እንዲህ ዓይነቱን ጥቃት ለመከላከል ታቅደው የተሰሩ ሲኾኑ ነው። ፈጣሪው ውሂብዎን አላገኝም ብሎ ቃል ከሚገባ ይልቅ ፈጣሪው የግል ውሂቦን አያገኝም ብሎ የሚያረጋገጥልዎት ቋንቋን ይፈልጉ። የግል ውሂብን በተመለከተ የፍርድ ቤት ትእዛዝን በመታገል ጥሩ ዝና ያላቸው ተቋማትን ይፈልጉ።

    መልሰው ከገበያ የተጠሩ መሣሪያዎችን እና የመስመር ላይ ትችቶቾን ይመልከቱ

    ምርቶቻቸውን የሚሸጡ ኩባንያዎች እና እጅግ ዘመናዊ የኾኑ ሶፍትዌሮቻቸውን የሚያስተዋውቁ አስተዋዋቂዎች ሊሳሳቱ፣ ሰዎችን ሊያሳስቱ፣ ወይም አንዳንዴ ሊዋሹ ይችላሉ። በመጀመሪያ እጅግ ጠንካራ ደህንነት እንዳለው የተነገረለት ምርት እጅግ ከባድ እንከን እንዳለበት ሊታይ ይችላል። በመኾኑም በሚጠቀሟቸው መሣሪያዎች ዙሪያ የሚወጡ ዜናዎችን በመከታተል ራስዎትን ያዘምኑ።

    ተመሳሳይ መሳሪያዎችን የሚጠቀሙ ሌሎች ሰዎችን ያውቃሉ?

    ለአንድ ሰው በአንድ መሣሪያ ዙሪያ ዜናዎችን መከታተል ሊከብድ ይችላል። በመኾኑም ተመሳሳይ ምርት እና አገልግሎቶችን የሚጠቀም የሞያ አጋር ጋር በመነጋገር ምን እየተካሄደ እንደኾነ በመስማት ከጊዜው ጋር አብረው ይሂዱ።

    በዚህ መመሪያ ላይ የተጠቀሱ ምርቶች

    በዚህ መመሪያ ላይ የተካተቱት ሶፍትዌሮች እና ሀርድዌሮች ከላይ የተዘረዘሩትን መስፍረቶች እንደሚያሟሉ ለማረጋገጥ ሞክረናል። በተጨማሪም በአሁኑ ጊዜ በዲጂታል ደህንነት መልካም ስም እና ጠንካራ መሠረት ያላቸውን ምርቶች ለመምረጥ በቅን ልቦና ሞክረናል። እነዚህም በአጠቃላይ ስለ አሠራራቸው (ስለ እንከናቸውም ጭምር) ግልጽ የኾኑ፣ ፈጣሪዎቹ እራሳቸው ሊጠለፉ እንደሚችሉ በማወቅ መከላከያ ያላቸው እና በአሁኑ ወቅት በርከት ባሉ የቴክኒካዊ እውቀታቸው ከፍተኛ በኾነ ተጠቃሚዎች በደንብ የተያዙ ናቸው። ይህ መመሪያ በተጻፈበት ወቅት የተለያዩ እንከኖችን የሚመረምር እና ስጋቱን በአደባባይ በቶሎ የሚገልጽ ንቁ የኾነ ዓይን ያለው ታዳሚ እንዳላቸው እናምናለን። እባክዎ ስለ እያንዳንዱ መሣሪያ ደህንነት መርምሮ ነጻ ማረጋገጫ መስጠት የሚያስችል አቅም እንደሌለን ይገንዘቡ። ስለዚህ ስለ እነኚህ ምርቶች ሙሉ የኾነ የደህንነት ማረጋገጫ እና ዋስትና መስጠት አንችልም።

    መግዛት ያለብኝ የትኛውን ስልክ ነው? የትኛውንስ ኮምፒውተር?

    ለዲጂታል ደህንነት አሰልጣኞች በብዛት ተደጋግሞ የሚጠየቅ ዋና ጥያቄ “መግዛት ያለብኝ የአንድሮይድ ስልክ ነው ወይስ አይፎን?” ወይም “መጠቀም ያለብኝ ማክ ነው ወይም PC?” ወይስ “የትኛውን ስርዓተ ክወና ልጠቀም?”። ለእነዚህ ጥያቄዎች ቀላል መልስ የለም። አንጻራዊ የሶፍትዌሮች እና የመሣሪያዎች ደህንነት አዳዲስ እንከኖች በተገኙ እና አሮጌ ህጸጾች በተስተካከሉ ቁጥር ሁልግዜም ይቀያየራል። ኩባንያዎች ለእርስዎ የተሻለ የደህንነት አገልግሎት ለማቅረብ እርስ በእርስ ይወዳደራሉ ወይም ደህንነታቸውን ሊያዳክም በሚችል የመንግስት ተፅዕኖ ውስጥ ሊኾኑ ይችላሉ።

    አንዳንድ አጠቃላይ ምክሮች ሁልጊዜም ትክክል ናቸው። አንድ መሣሪያ ወይም ስርዓተ ክወና ሲገዙ ሶፍትዌሮቻቸው የዘመኑ መኾናቸውን ያረጋግጡ። አብዛኛውን ጊዜ ቆየት ያለ ኮድን በመጠቀም በአጥቂዎች ሊሰነዘሩ የሚችሉ የደህንነት ችግሮችን ሶፍትዌሮችን በማዘመን ሊፈቱ ይችላሉ። በተለይ የማይክሮሶፍት ኩባንያ በዊንዶውስ XP እና ቀድመው በነበሩ የዊንዶውስ ሥሪቶች እጅግ ከባድ ለኾኑ የደህንነት ችግሮች እንኳ ምንም ዓይነት ማስተካከያዎች እንደማይቀበል ግልጽ አድርጓል። XPን የሚጠቀሙ ከኾነ ደህንነቱ ከአጥቂዎች የተጠበቀ እንዳልኾነ ማወቅ ይኖርብዎታል። (ይህ ሥሪታቸው ከ10.7.5 በፊት ወይም "ላየን" ለሆኑ OS X መሳሪያዎችም እውነት ነው)።

    Last reviewed: 
    2014-11-04
  • በማህበራዊ ሚዲያ አውታሮች ላይ ራስን መከላከል

    በኢንተርኔት ላይ ከምንጠቀማቸው እጅግ በጣም ዝነኛ ከሆኑ ድረ ገጾች እና መሳሪያዎች መካከል የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጾች ይገኙበታል። ፌስቡክ፣ ጎግል+ እና ትዊተር እያንዳንዳቸው በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ተጠቃሚዎች አሏቸው።

    ማህበራዊ ሚዲያ አውታሮች ፎቶግራፎችን፣ የግል መረጃን እና የተለያዩ ሃሳቦችን በማካፈል መርህ ላይ መሠረት አድርገው የተገነቡት። ይሁንና በተጨማሪ ብዙዎቹ በግላዊነት እና በሀሰት ስም ላይ ተመርኩዘው የንግግር ማቅረቢያ እና መድረኮችን ማደራጃ ሆነዋል። ። በመሆኑም ማህበራዊ ሚዲያን በሚጠቀሙበት ወቅት የሚከተሉትን ጥያቄዎች ከግምት ውስጥ ማስገባት በጣም ጠቃሚ ነው። እራሴን እየተከላከልኩኝ በእነዚህ የማህበራዊ ድረ ገጾች መልዕክት እንዴት መለዋወጥ እችላለሁ? መሠረታዊ ደህንነቴ ምን ይመስላል? ማንነቴስ? እውቂያዎቼ እና ግንኙነቶቼስ? የትኛውን መረጃ በግል መያዝ ይጠበቅብኛል እና ከማንስ መደበቅ ይኖርብኛል?

    ያሉበትን ሁኔታ መሰረት በማድረግ ከማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጾች፣ ከሌሎች የድረ ገጹ ተጠቃሚዎች፣ ወይም ከሁለቱም እራስዎን መከላከል ይኖርብዎታል።

    የማህበራዊ ሚዲያ መለያዎን ሲከፍቱ የሚከተሉትን ምክሮች ሊያስቡባቸው የሚገቡ ናቸው፦

    በማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጽ መመዝገብ

    • እውነተኛ ስምዎን መጠቀም ይፈልጋሉን? አንዳንድ የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጾች ሰዎች እውነተኛ ስማቸውን እንዲጠቀሙ የሚያስገድድ “የእውነተኛ ስም አጠቃቀም ፖሊሲ” አላቸው። ነገር ግን ይህ ፖሊሲያቸው በጊዜ ሂደት እየላላ መጥቷል። በማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጽ በሚመዘገቡበት ወቅት እውነተኛ ስምዎን መጠቀም ካልፈለጉ እይጠቀሙ።
    • በሚመዘገቡበት ወቅት ከሚያስፈልገው በላይ መረጃን አይስጡ። ማንነትዎን መደበቅ የሚፈልጉ ከሆነ የተለየ የኢሜል አድራሻን ይጠቀሙ። ነገር ግን የIP አድራሻዎ ለመመዝገብ ሲገቡ እንደሚመዘገብ ይወቁ።
    • ጠንካራ የማለፊያ ቃል ይምረጡ እና ከተቻለ ባለ ሁለት ማጥሪያ ማመሳከሪያን ያስችሉ።
    • ያስተውሉ! የማለፊያ ቃልዎት ቢጠፋብዎት የማለፊያ ቃልዎትን ማገገሚያ ጥያቄ መልሶች ከማህበራዊ ሚዲያ ማግኘት እንደሚቻል ይወቁ። ለምሳሌ፦ “የት ከተማ ነው የተወለዱት?” ወይም “የመጀመሪያ የቤት እንስሳዎ ስም ማን ይባላል?” አንዳንድ ጊዜ የማለፊያ ቃል ማስመለሻ መልሳችሁ ሀሰት እንዲሆን ማድረግ ይኖርብዎታል። ለተጨማሪ ደህንነት የሀሰት የሆኑ መልሶችን ከተጠቀሙ የማለፊያ ቃል ማገገሚያ ጥያቄ መልሶችዎን ለማስታወስ አንድ ጥሩው መንገድ በማለፊያ ቃል ካዝና ውስጥ የመረጧቸውን መልሶች ማስቀመጥ ነው

    የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጾች የግላዊነት ፖሊሲን አስተውለው ይመልከቱ

    በሶስተኛ ወገን የተቀመጠ መረጃ የሚቃኘው በራሳቸው ፖሊሲ መሰረት እንደሆነ ያስታውሱ። ይህም ለንግድ አላማ ወይም ለሌላ ለሶስተኛ ኩባንያ በመስጠት ጥቅም ላይ ማዋልን ይጨምራል። የደህንነት ፖሊሲን በደንብ አንብቦ መረዳት የሚቻል ተግባር እንዳልሆነ እንረዳለን። ነገር ግን የእርስዎ ውሂብ እንዴት ጥቅም ላይ እንደሚውል፣ መቼ ለሶስተኛ አካል ሊሰጥ እንደሚችል፣ እና ማህበራዊ አገልግሎቱ ከሕግ አስፈጻሚ አካላት ለሚቀርብ ጥያቄ መልስ የሚሰጠው እንዴት እንደሆነ የሚያትተውን ክፍል መቃኘት ግን ሊያስፈልግ ይችላል።

    የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጾች በብዛት ለትርፍ የተቋቋሙ የንግድ ተቋማት ናቸው። በአብዛኛውን ጊዜ እርስዎ በግልጽ ከሚያስቀምጡት በላይ እጅግ ስሱ የሆኑ መረጃዎችን ይስበስባሉ፦ የት እንዳሉ፣ ምን ፍላጎት እንዳለዎት እና የትኛው ማስታወቂያ እንደሚስብዎት፣ የትኞቹን ድረ ገጾች እንደጎበኙ (ለምሳሌ “በላይክ” በሚለው አዝራር)። አንዳንድ ጊዜ ሶስተኛ አካላት የሚያስቀምጧቸውን ኩኪዎች ማገድ ጥሩ ሊሆን ይችላል። በተጨማሪም እግር በእግር የሚከታተልን የመዳሰሻ ተጨማሪዎችን በማገድ ለሶስተኛ አካላት መረጃን እርስዎ ሳያውቁት እንዳያስተላልፉ ማድረግ ይቻላል።

    አንዳንድ የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገጾች ለምሳሌ ፌስቡክ እና ቲዊተር ማስታወቂያን ውጤታማ በሆነ መንገድ ለመጠቀም ውሂብ ከሚሰበስቡ ደላሎች ጋር ልዩ የቢዝነስ ግንኙነት አላቸው። EFF ይሄንን በተገቢው ደረጃ የሚያስቀምጥ እና ከዚህ አገልግሎት ውጪ መሆን እንዴት እንደሚቻል የሚያሳይ መመሪያ አለው፦

    የግላዊነት ቅንብርዎን መቀየር

    በነባሪ ያለውን ቅንብር ይቀይሩ። ለምሳሌ የሚለጥፏቸውን ነገሮች በአደባባይ ለሁሉም ሰው ወይስ ለተወሰኑ ሰዎች ብቻ ነው ማካፈል የሚፈልጉት? ሰዎች የኢሜል አድራሻዎን ወይም የስልክ ቁጥርዎን ተጠቅመው እርስዎን ማግኘት እንዲችሉ ይፈልጋሉ? ያሉበት አድራሻ በቀጥታ እንዲታወቅ ይፈልጋሉ?

    ያስታውሱ የግላዊነት ቅንብሮች ሊቀየሩ የሚችሉ ነገሮች ናቸው። አንዳንድ ጊዜ እነኚህ የግላዊነት ቅንብሮች ጠንካራ እና የማይመቹ ሊሆኑ ይችላሉ። ማንኛውም በግል የነበረ መረጃ በአደባባይ ሊወጣ ወይም ሊካፈል እንደሚችል፣ ወይም ማንኛውም ተጨማሪ ቅንብሮች ለግላዊነትዎ የተሻለ ቁጥጥር እንደሚሰጥዎት ለማየት በእነኚህ ቅንብሮች ላይ የሚያካሂዷቸውን ለውጦች በንቃት ይከታተሉ።

    ማህበራዊ ግራፍ

    ያስታውሱ ስለ እርስዎ ስሱ የሆኑ እምቅ ውሂቦችን አሳልፈው የሚሰጡት እርሶ ብቻ አይደሉም። ጓደኞችዎ በፎቶዎች ላይ ታግ ሊያደርግዎት፣ ያሉበትን ስፍራ፣ ወይም ከእርስዎ ጋር ያላቸውን ግንኙነት በተለያየ መንገድ በአደባባይ ሊያወጡት ይችላሉ። እርስዎ ከዚህ ነገር ውስጥ እራስዎን "አንታግ" ማድረግ ይችሉ ይሆናል ነገር ግን ግላዊነት ወደኋላ ሄዶ አይሰራም። ለጓደኞችዎ ስለሚሰሩት ነገር ሊያወሩ ይችላሉ ነገር ግን ይህ በአደባባይ ቢወጣ ደስተኛ እንደማይሆኑ ቀድመው ማሳውቅ ይኖርብዎታል።

    Last reviewed: 
    2018-07-02
  • የሚያጋጥምዎ አደጋዎችን መገምገም

    ጠቅላላ ውሂብዎን ሁልጊዜ ከሁሉም ሰው ለመጠበቅ መሞከር እጅግ አድካሚ እና የማይቻል ነው፡፡ ነገር ግን መፍራት የለብዎትም! ደኅንነት በጥንቃቄ በሚነደፍ ዕድቅ የሚመራ እና ለእርሶ ትክክለኛ የሆነውን እየተጠቀሙ የሚያዳብሩት ሂደት ነው፡፡ ደኅንነት ማለት እንዳንድ መሳሪያዎች መጠቀም ወይም ሶፍትዌር ማውረድ ማለት አይደለም፡፡ እርስዎ በተለየ የተጋረጠብዎን የደኅንነት ስጋት ከመረዳት እና እነዚህን ስጋቶች እንዴት መመከት እንደሚቻል ከማወቅ የሚጀምር ነው፡፡.

    በኮምፒተር ደኅንነት ስጋት የሚባለው ውሂብዎን ከጥቃት ለመከላከል የሚያደርጉትን ጥረት የማሳነስ አቅም ያለው ክስተት ነው፡፡ ምን መከላከል እንደሚፈልጉ እና ከማን መከላከል እንደሚፈልጉ በመለየት ያጋጠመዎትን ስጋት መጋፈጥ ይችላሉ፡፡ ይህ ሂደት “የስጋት ሞዴል” ይባላል፡፡

    ይህ መመሪያ የስጋት ሞዴልዎን እንዴት መቅረጽ እንዳለብዎ ወይም የዲጂታል መረጃዎችዎ የሚያጋጥማቸውን አደጋ እንዴት መገምገም እንደሚችሉ እና የትኞቹ መፍትሔዎች ለእርስዎ የተሻለ እንደሆኑ ያስተምራል፡፡

    የስጋት ሞዴል እንዴት ያለ ነገር ነው? ቤትዎ እና ንብረትዎን እንዳይዘረፉ ይፈልጋሉ እንበል፡፡ ከዚያም የሚከተሉትን ጥያቀዎች ይጠይቃሉ፡

    በቤቴ ውስጥ ያለ ጥበቃ የሚያስፈልገው ነገር ምንድን ነው?

    • የንብረትዎ ዝርዝር ጌጣጌጦች፣ ኤሌክትሮኒክሶች፣ የባንክ ሰነዶች፣ የመጓጓዣ ሰነዶች ወይም ፎቶግራፎችን ሊጨምሩ ይቻላሉ፡፡

    ከማን ነው ራሴን መከላከል የምፈልገው?

    • የባለጋራዎችዎ ዝርዝር፡- ዘራፊዎችን፣ ደባልዎችዎን ወይም እንግዳዎችን ሊጨምር ይቻላል፡፡

    መከላከል ምን ያህል አስፈላጊ ነው?

    • ጎረቤቶቼ ከዚህ በፊት ተዘርፈው ያውቃሉ? ደባሎቼ ወይም እንግዶቼ ምን ያህል ታማኝ ናቸው? ባለጋራዎቼ እኔን ማጥቃት የሚያስችል ምን አቅም አላቸው? ግምት ውስጥ የማስገባቸው አደጋዎች ምንድን ናቸው?

    ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?

    • በቤቴ ያለ ልተካዉ የማልችለው ነገር ምን ምንድን ነው? እነዚህን ነገሮች መተካት የሚያስችል ገንዘብ እና ጊዜ አለኝ? የገባኹት የመድኅን ዋስትና ከቤቴ የተዘረፉ ንብረቶችን ይጨምራል?

    ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    • ለአደጋ የተጋለጡ ሰነዶችን ማሰቀመጫ የሚሆን ካዝና ለመግዛት ፍቃደኛ ነኝ? እጅግ አስተማማኝ ቁልፎችን የመግዛት አቅም አለኝ? በአቅራቢያዬ የሚገኝ ባንክ የደኅንነት ሳጥን ተከራይቼ ውድ ንብረቶቼን ለማስቀመጥ ጊዜ አለኝ?

    እነዚህን ጥያቄዎች ለራስዎ ካቀረቡ በኋላ ማድረግ የሚችሉትን ነገር ለመገምገም ዝግጁ ነዎት፡፡ ንብረትዎችዎ ትልቅ ዋጋ ያላቸው ሆነው ነገር ግን የመዘረፍ እድላቸው ዝቅተኛ ከሆነ ካዝና በመግዛት ብዙ ገንዘብ ማውጣት አይኖርብዎት ይሆናል፡፡ ነገር ግን አደጋው ከፍተኛ ከሆነ ገበያ ላይ የሚገኝ ምርጥ ካዝና መግዛት ይኖርብዎታልም፤ ደኅንነት ስርዓት ለመጨመርን ማሰብ ይኖርብዎታል፡፡

    የደኅንነት ስጋት ሞዴል መገንባት የሚያጋጥምዎን የተለየ አደጋ ፣ ንብረትዎችዎን፣ ባለጋራዎችዎን፣ የባላጋራዎችዎን አቅም እና የተጋረጠብዎ አደጋ የመፈጸም ዕድል ምን ያህል እንደሆነ እንዲገነዘቡ ይረዳዎታል፡፡

    የስጋት ሞዴል ምንድን ነው? ከየትስ ነው የሚጀምረው?

    የስጋት ሞዴል ዋጋ በሚሰጧቸው ነገሮች ላይ ጉዳት የሚያስከትሉ ነገሮች እንዲለዩ እና ከማን መጠበቅ እንደሚገባዎ እንዲያውቁ ይረዳዎታል፡፡ የስጋት ሞዴልዎን ሲቀርጹ ለእነዚህ አምስት ጥያቄዎች መልስ ያዘጋጁ:

    1. ምንድን ነው መከላከል የምፈልገው?
    2. ራሴን መከላከል የምፈልገው ከማን ነው?
    3. ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?
    4. ራሴን መከላከል ምን ያህል ነው የሚያስፈልገኝ?
    5. ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    እያንዳንዱን ጥያቄ በዝርዝር እንመልከት፡፡

    ምንድን ነው መከላከል የምፈልገው?

    ንብረት ዋጋ የሚሰጡት እና እንዳይጠፋብዎ የሚጠብቁት ነገር ነው፡፡ ስለ ዲጂታል ደህንነት በምንነጋገርበት ወቅት እሴት ወይም ንብረት የምንለው ነገር መረጃን እንደኾነ መታወቅ ይኖርበታል። ለምሳሌ የኢሜል አድራሻዎ፣ የወዳጆችዎ ዝርዝር፣ የፈጣን መልዕክት ልውውጥዎ፣ ቦታዎች እና የተለያዩ ሰነድዎችዎ በሙሉ ንብረትዎችዎ ናቸው። በተጨማሪም ኮምፒውተርዎ፣ ስልክዎ እና የመሳሰሉትም ንብረትዎችዎ ናቸው።

    የንብረትዎን ዝርዝር፣ ውሂብዎ የት እንደተቀመጠ፣ እነማን መጠቀም እንደሚችሉ እና ሌሎች እንዳይጠቀሙት የሚከለክላቸው ምን እንደኾነ ይጻፉ።.

    ራሴን መከላከል የምፈልገው ከማን ነው?

    ይህንን ጥያቄ ለመመለስ ማን እርስዎን አና መረጃዎችዎን ዒላማ ውስጥ ማስገባት ይፈልጋል የሚለውን ማወቅ ጠቃሚ ነው፡፡ ግለሰብ ወይም ሌላ አካል ንብረቶችዎ ላይ ስጋት የሚጥል ሁሉ “ባለጋራዎ” ነው፡፡ አለቃዎ፣ የቀድሞ ባልደረባዎ፣ የቢዝነስ ተፎካካሪዎ፣ የሀገርዎ መንግስት ወይም በህዝባዊ ትይይዝት ላይ ያለ የመረጃ ጠላፊ አቅም ያላቸው የባለጋራዎች ምሳሌዎች ናቸው፡፡

    የእርስዎን ውሂብ ወይም የግንኙነት መረጃዎን ማግኘት የሚፈልግ ማን ሊኾን እንደሚችል ጥርጣሬ ውስጥ በማስገባት የባለጋራዎችዎን ዝርዝር ያውጡ። እነርሱም ግለሰቦች፣ የመንግስት አካላት ወይም ተቋማት ሊኾኑ ይችላሉ፡፡

    የስጋት ሞዴልዎን ካዘጋጁ በኋላ እንደባለጋራዎችዎ ማንነት፣ በተወሰኑ ሁኔታዎች ውስጥ ይህንን ዝርዝር ማስወገድ ይኖርብዎ ይሆናል፡፡

    ይሄንን መከላከል ባልችል ሊደርስብኝ የሚችለው አደጋ መጠኑ ምን ያህል ነው?

    ባለጋራዎ በመረጃዎ ላይ ጉዳት ወይም አደጋ ሊያደርስ የሚችልባቸው በርካታ መንገዶች አሉ። ለምሳሌ ግንኙነትዎ በኔትወርክ በሚተላለፍበት ወቅት ባለጋራዎ የግንኙነትዎን ይዘት ሊያዳምጥ ወይም ሊያነብ፤ ወይም የግል ውሂብዎን ሊሰረዝ ወይም ሊያበላሽ ይችላል።

    ባለጋራዎች የሚያደርሱት ጥቃት የተለያየ እንደኾነ ሁሉ ጥቃት ለመሰንዘር የሚነሱበት አላማም እንዲሁ የተለያየ ነው። ለምሳሌ ፖሊስ ወይም የተለያዩ የሕግ አስፈጻሚ አካላት የፈጸሙትን የሰብዓዊ መብት ጥሰት የሚያሳይ ቪዲዮ ቢኖርዎት መንግስት የዚህን ቪዲዮ ስርጭት ለመቀነስ በማሰብ ቪዲዮውን ለማጥፋት ወይም ተደራሽነቱን ለመቀነስ ሊሞክር ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ ፖለቲካዊ ባላንጣዎችዎ እንዲህ ዓይነቱን ድብቅ መረጃ ያለ እርስዎ ዕውቀት በእጃቸው ማስገባት እና ማተም ይፈልጉ ይሆናል።

    የስጋት ሞዴል ባለጋራዎ ከንብረትዎ በአንዱ ላይ ጥቃት ለመፈጸም ቢሳካለት የሚያስከትለውን ጉዳት መጠን በመረዳት ዙሪያ ያጠነጥናል፡፡ ይህን ለማድረግ የባለጋራዎን አቀም ከግምት ውሰጥ ማስገባት ይገባል፡፡ ለምሳሌ የስልክ አገልግሎት አቅራቢ በስልክዎ የሚያደርጉትን ግንኙነት በሙሉ ማግኘት ስለሚችል የራስዎን መረጃ በመጠቀም ሊጎዳዎት ይችላል። ክፍት የኾኑ የዋይፋይ ኔትወርኮችን በሚጠቀሙበት ወቅት መረጃ ጠላፊዎች ያልተመሰጠሩ ግንኙነትዎትን ሊያገኙ ይችላሉ። መንግስታት ደግሞ የበለጠ አቅም ይኖራቸዋል፡፡

    በመኾኑም ባለጋራዎ በግል ውሂብዎ ማድረግ የሚፈልገው ምን ሊኾን እንደሚችል ይዘርዝሩ።

    መከላከል ምን ያህል አስፈላጊ ነው?

    አደጋ የሚባለው የደኅንነት ስጋት የተወሰነ ንብረትዎን የምር መጠቃት አዝማሚያ ነው፡፡ ይህም ከአቅም ጋር ጎን ለጎን አብሮ የሚሄድ ነው። ምንም እንኳን የተንቀሳቃሽ ስልክ አገልግሎት አቅራቢ የእርስዎን ውሂብ ሙሉ በሙሉ የማግኘት አቅም ቢኖረውም የእርስዎን መልካም ስም ለማጉደፍ ኾን ብለው የግል ውሂብዎን በአደባባይ ላይ የመለጠፍ አዝማሚያው አናሳ ነው።

    በስጋት እና በአደጋው የመከሰት አዝማሚያ መካከል ያለውን ልዩነት ማወቅ ጠቃሚ ነው። ስጋት ሊከሰት የሚችለው ጉዳት ሲኾን አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም ሪስክ የሚባለው ደግሞ ይህ ስጋት ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ነው። ለምሳሌ የህንጻ መደርመስ ስጋት ቢኖር ይህ ስጋት ግን ለስምጥ ሸለቆ ቅርብ በሆኑ ከተሞች ሊከሰት የሚችልበት አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል በርቀት ከሚገኙት በጣም ከፍ ያለ ነው።

    አደጋው የመከሰቱ አዝማሚያ ወይም የመኾን ዕድል ትንተናን ማካሄድ ግለሰባዊ እና በግለሰቡ አመለካከት የተቃኘ ሂደት ነው። ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ስጋትን የሚያይበት እና ቅድሚያ የሚሰጥበት መንገድ ተመሳሳይ አይደለም። በርካታ ሰዎች የተወሰኑ ስጋቶች የመከሰት አዝማሚያቸው ምንም ይሁን ምን ለመጋፈጥ ፈቃደኛ አይደሉም። ምክንያቱም የስጋቱ መኖር ብቻ ከሚያስፈልጋቸው ዋጋ ጋር ሲወዳደር ሚዛን አይደፋም ብለው ስለሚያምኑ ነው። በሌሎች ሁኔታዎች ደግሞ ግለሰቦች አደጋው የመከሰት እድሉ ከፍተኛ ቢኾንም እንኳን ስጋቱን እንደ ችግር አያዩትም።

    በከፍተኛ ትኩረት ሊመለከቷቸው የሚገቡ ስጋቶችዎን በዝርዝር ይጻፉ፤ እንደገናም የመከሰት ዕድላቸው አናሳ የሆኑ ወይም ጉዳት የለሽ በመሆናቸው (ወይም ለመከላከል አዳጋች የሆኑትን) የሚያስጨንቅዎን ያስፍሩ፡፡

    ሊደርስብኝ ከሚችል አደጋ ራሴን ለመከላከል ምን ያህል ርቀት ለመሄድ ፈቃደኛ ነኝ?

    ይህንን ጥያቄ ለመመለስ የጉዳት አዝማሚያ ትንታኔ መስራት ያስፈልጋል፡፡ ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ቅድሚያ የሚሰጣቸው ነገሮች አይኖሩትም ወይም ስጋቶችን በተመሳሳይ መንገድ አይመለከትም፡፡

    ለምሳሌ በብሔራዊ ደኅነነት ጉዳይ ውስጥ የሚገኝ ደንበኛውን የሚወክል የህግ አማካሪ/ጠበቃ ከአንድ ለልጅዋ አስቂኝ የድመት ቪዲዮዎችን ከምትልክ እናት በበለጠ የተመሰጠሩ ኢሜሎችን ለመጠቀም እና ግንኙነቶቹን ለመጠበቅ ብዙ ርቀት ይጓዛል፡፡

    ልዩ ስጋቶችዎ የሚያደርሱብዎን ጉዳት ለመቀነስ ያልዎትን አማራጮች በሙሉ ይዘርዝሩ፤ የገንዘብ እጥረት፣ የቴክኒክ ጉድለት ወይም ማኀበራዊ እንቅፋት ካለብዎም ያስፍሯቸው፡፡

    ስጋት ሞዴል እንደ የዘወትር ተግባር

    የስጋት ሞዴልዎ እርስዎ ያሉበት ሁኔታ ሲቀየር አብሮ እንደሚቀየር በአእምሮዎ ይመዝግቡ፡፡ በዚህ ምክንያት በየጊዜው የስጋት ሞዴልን መገምገም ጥሩ ልምድ ነው፡፡

    በራስዎ ልዩ ሆኔታ ላይ የተመሰረተ የራስዎን የስጋት ሞዴል ይፍጠሩ፡፡ለወደፊት በቀን መቁጠሪያዎ ላይ ምልክት ያድርጉ፡፡ ይህም የስጋት ሞዴልዎን እንዲከልሱ እና አሁን ለሚገኙበት ሁኔታ ተገቢ መሆኑን እንዲፈትሹ ይረዳዎታል፡፡

    Last reviewed: 
    2017-09-07
  • አጠቃላይ የመስመር ላይ ግንኙነት ስለማድረግ

    የቴሌኮሚኒኬሽን ኔትወርኮች እና ኢንተርኔት ከሌሎች ሰዎች ጋር የምናደርገውን ግንኙነት ከምንጊዜውም በተሻለ እጅግ ፈጣን እንዲኾን ቢያደርጉም በዛው ልክ የእርስ በእርስ ግንኙነታችን በጣም በተስፋፋ ኹኔታ በሦስተኛ ወገን እንዲሰለል፣ እንዲቀዳ እና እንዲሰማ እድልን ከፍተዋል። ግላዊነትዎን ለመጠበቅ ተጨማሪ እርምጃዎችን ካልወሰዱ እያንዳንዱ የስልክ ጥሪ፣ አጭር የጽሑፍ መልዕክቾች፣ ኢሜል ምልልሶች፣ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎቶች፣ IPን ተጠቅሞ ሚደረጉ የድምጽ (VoIP) ጥሪዎች፣ የቪዲዎ ውይይቶች እና በማህበራዊ ድረ ገጽ የሚደረጉ የመልዕክት ልውውጦች በሙሉ በሦስተኛ ወገን የመደመጥ፣ የመታየት እንዲሁም እንደ ዶክመንት የመያዝ አደጋ አለባቸው።

    አብዛኛውን ጊዜ ከሌሎች ሰዎች ጋር ደህንነቱ የተጠበቀ ግንኙነት የማድረጊያው መንገድ የመገናኛ አውታሮችን፣ ኮምፒውተሮችን ወይም ሰልኮችን ሳይጠቀሙ በአካል መገናኘት ነው። በአካል መገናኘት ሁልጊዜም የማይቻል ነገር ስለሆነ በኔትዎርክ አማካኝነት ግንኙነት በሚፈጽሙበት ወቅት የግንኙነትዎን ይዘት መደበቅ የሚፈልጉ ከኾነ በአካል ከመገናኘት ቀጥሎ ያለው ጥሩ አማራጭ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራን መጠቀም ነው።

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ እንዴት ይሰራል?

    ሁለት ግለሰቦች ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ኢንተርኔትን ተጠቅመው መገናኘት ሲፈልጉ (ለምሳሌ አበበ እና ጫልቱ) እያንዳንዳቸው የመልዕክት መሰወሪያ ቁልፎችን ማመንጨት አለባቸው። አበበ ለጫልቱ መልዕክትን ከመላኩ በፊት ጫልቱ ብቻ መልዕክቱን መፍታት እንድትችል በእርሷ ቁልፍ መልዕክቱን ያመሰጥረዋል። የተመሰጠረውን መልዕክትም በኢንተርኔት ይልከዋል። ማንኛውም ግለሰብ የአበበ እና የጫልቱን ግንኙነት ቢሰልል እና አበበ መልዕክቱን ለመላክ የተጠቀመውን አገልግሎት (ለምሳሌ የአበበን የኢሜል መለያ) መጠቀም ቢችል እንኳን ሰላዩ የሚያየው የተደበቀውን መልዕክት እንጂ የመልዕክቱን ይዘት አይደለም። ጫልቱ መልዕክቱን በምትቀበልበት ወቅት የራሷን ቁልፍ በመጠቀም ይዘቱን ወደ ሚነበብ መልዕክት መፍታት አለባት።

    ከዚህ በተጨማሪ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ከፍ ያለ ጥረትን የሚፈልግ ቢኾንም ሁለቱም ተጠቃሚዎች እየተገለገሉት ያለውን የመሣሪያ ስርዓት ማመን ሳያስፈልጋቸው የግንኙነታቸውን ደህንነት የሚያጣሩበት ብቸኛው መንገድ ነው። እንደ ስካይፕ ያሉ አንዳንድ አገልግሎቶች ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ አገልግሎት እንደሚሰጡ ቢያስረግጡም በተደጋጋሚ እንደታየው ግንኙነታቸው ድብቅ አይደለም። ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲኾን ተጠቃሚዎቹ የሚልኩትን መልዕክት የሚያመሰጥሩበት የመሰወሪያ ቁልፍ መልዕክቱን የሚላክለት ሰው መኾኑን ማረጋገጥ አለባቸው። የግንኙነት ሶፍትዌሩ ይህን አገልግሎት መስጠት የሚያስችል አቅም ከሌለው ወይም በውስጡ ያልተካተተ ካልኾነ የሚጠቀመው ማንኛውም ምስጠራ በአገልግሎት ሰጪው መጠለፍ ይችላል (ለምሳሌ መንግስት ይህን እንዲያደርጉ ካስገደደ)።

    ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያን በመጠቀም ፈጣን የጽሑፍ መልዕክቶችን እና ኢሜልን ከጥቃት ለመከላከል በዚህ ዙሪያ ላይ ፍሪደም ኦፍ ዘ ፕረስ ፋውንዴሽን ያወጣውን እንክሪፕሽን ወርክስ የሚለውን ጽሑፍ ያንብቡ። በተጨማሪም የሚከተሉትን የSSD ሞጁሎችን ማንበብ አይዘንጉ፦

    የድምጽ ጥሪዎች

    የቤት ወይም የተንቀሳቃሽ ስልክ ተጠቅመው ለወዳጅዎ ሲደውሉ የሚያደርጉት ጥሪ ከዳር እስከ ዳር የተመሰጠረ አይደለም። በተንቀሳቃሽ ስልክ የሚጠቀሙ ከኾነ ምናልባት ከስልክ ቀፎዎ እስከ ስልኩ ማማ ድረስ ያለው የስልክ ጥሪዎ ክፍል ሊመሰጥር ይችላል። ነገር ግን መልዕክትዎ ከስልክ ማማ ባሻገር ባለው የስልክ ኔትወርክ በሚተላለፍበት ወቅት የስልክ አገልግሎቱን በሚሰጠው ኩባንያ የመሰለል ዕድሉ ከፍ ያለ ነው። ስለዚህም በስልክ አገልግሎት ሰጪው ላይ ስልጣን ያለው ማንኛውም መንግሥት ወይም ድርጅት ይህንን መረጃ ማግኘት ይችላል ማለት ነው። በመኾኑም የድምጽ ግንኙነት በሚያደርጉበት ጊዜ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ እንዳልዎት ለማረጋገጥ ቀላሉ መንገድ IPን ተጠቅመው የድምጽ ግንኙነትን (VoIP) ማድረግ የሚያስችሉ ሶፍትዌሮችን መጠቀም ነው።

    በጣም የታወቁት IPን ተጠቅመው የድምጽ ግንኙነት አገልግሎት ሰጪዎች እንደ እስካይፕ እና ጎግል ሃንግአውትስ ያሉት ሰላዮች የግንኙነትዎን ይዘት እንዳይሰሙ የዝውውር ላይ ምስጠራ የሚሰጡ ቢኾንም እራሳቸው አገልግሎት ሰጪዎቹ መልዕክቱን የመስማት አቅም ስለሚኖራቸው ይጠንቀቁ። የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ ይህ ችግር ሊኾን ወይም ላይኾን ይችላል።

    IPን ተጠቅመው ከዳር እስከ ዳር ምስጠራን የሚሰጡ የድምጽ ግንኙነት (VoIP) አገልግሎት ሰጪዎች የሚከተሉትን ይጨምራል፦

    ከዳር እስከ ዳር የተመሰጠረ የVoIP ውይይት ለማድረግ ሁለቱም የግንኙነት አካላት ተመሳሳይ (ወይም ተኳኋኝ) የኾነ ሶፍትዌርን መጠቀም ይኖርባቸዋል።

    አጭር የጽሑፍ መልዕክት

    መደበኛ አጭር የጽሑፍ መልዕክት (SMS) የዳር እስከ ዳር ምስጠራ አገልግሎት የለውም። የተመሰጠረ መልዕክትን ከስልክዎ ላይ መላክ ከፈለጉ በአጭር የጽሑፍ መልዕክት ፈንታ የተመሰጠረ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎት ሶፍትዌር መጠቀምን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።

    አንዳንድ ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎቶች የራሳቸውን ስርዓት ይጠቀማሉ። ለምሳሌ በአንድሮይድ እና በiOS ላይ እና የሲግናል ተጠቃሚዎች እነዚህን ፕሮግራሞች ከሚጠቀሙ ከሌሎች ሰዎች ጋር ምስጢራዊ ውይይት ማካሄድ ይችላሉ። ቻት ሴኪዩር XMPPን በሚጠቀም ማንኛውም ኔትወርክ ላይ ውይይትን የሚያመሰጥር የተንቀሳቃሽ ስልክ መተግበሪያ ነው። ይህ ማለት ከብዙ ፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎቶች መካከል መምረጥ ይችላሉ ማለት ነው።

    ፈጣን የጽሑፍ መልዕክቶች

    ከምዝገባ ውጪ ወይም ኦፍ ዘ ሪከርድ (OTR) የሚባለው የጽሑፍ መልዕክት ውይይቶችን ከዳር እስከ ዳር የማመስጠር ስነስርዓት ሲኾን በተለያዩ አገልግሎቶች ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል።

    OTRን ከፈጣን የጽሑፍ መልዕክት አገልግሎት ጋር አጠቃለው የያዙ መሣሪያዎች የሚከተሉትን ይጨምራል፦

    ኢሜል

    አብዛኞቹ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች እንደ ፋየርፎክስ ወይም ክሮም ያሉ የድረ ገጽ ማሰሻዎችን ተጠቅመው ኢሜልዎን እንዲያነቡ ያስችልዎታል። ከእነዚህ አገልግሎት ሰጪዎች ብዙዎቹ የHTTPS ወይም ትራንስፖርት ለየር ኢንክሪፕሽን ድጋፍን ይሰጣሉ። ኢሜልዎን በሚጠቀሙበት ሰዓት በድር ማሰሻው የላይኛው ክፍል ላይ ያለው URL በHTTP ፋንታ HTTPS (ለምሳሌ፦ https://mail.google.com) በሚል የሚጀምር ከኾነ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ ይህን አግልግሎት እንደሚሰጥ እና የኢሜል ልውውጥዎ ከሦስተኛ ወገን ጥቃት የተጠበቀ መኾኑን ማረጋገጥ ይቻላሉ።

    የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ የHTTPS ድጋፍ ያለው ኾኖ ይህንን አገልግሎት በነባሪ የማይሰጡ ከኾነ ግን በኢሜልዎ የድር ማሰሻው URL ላይ HTTP የሚለውን HTTPS በሚል ይቀይሩት እና ገጹን ያድሱት። የHTTPS አገልግሎትን በሚሰጡ ሁሉም ገጾች ላይ HTTPSን ሁልጊዜ እንደሚጠቀሙ ማረጋገጥ ከፈለጉ HTTPS በሁሉም ቦታ የተሰኘውን ለፋየርፎክስ ወይም ለክሮም የድር ማሰሻ ተጨማሪ አውርደው ይጫኑ።

    የሚከተሉትን የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች በነባሪው HTTPSን ይጠቀማሉ ፦

    • ጂሜል
    • ራይዝአፕ
    • ያሁ

    አንዳንድ የኢሜል አገልግሎቶች መቼት ውስጥ በመግባት በነባሪው HTTPSን መጠቀምን እንዲመርጡ ምርጫን ይሰጣሉ። እስካሁን ድረስ ይህንን በማድረግ በጣም ታዋቂው ሆትሜል ነው።

    የትራንስፖርት ለየር ምስጠራ የሚሠራው ምንድን ነው ለምንስ ያስፈልግዎታል? በእንግሊዝኛው ምህጻረ ቃል HTTPS አልፎ አልፎም SSL ወይም TLS በመባል የሚታወቀው የመስመር ላይ ግንኙነትዎ እርስዎ የሚጠቀሙትን ኔትወርክ በሚጠቀሙ ሌሎች ሰዎች እንዳይነበብ የሚያመሰጥር ስርዓት ነው። ይህም በኤርፖርት ውስጥ የሚገኝን ተመሳሳይ Wi-Fiን የሚጠቀሙ ሰዎች፣ በትምህርት ቤትዎ ወይም በመስሪያ ቤትዎ ያሉ ሰዎች፣ የኢንተርኔት አግልግሎት ሰጪ አስተዳዳሪዎች፣ ሸረኛ መዝባሪዎች፣ መንግሥታት፣ ወይም ሕግ አስፈጻሚ አካላትን ሊጨምር ይችላል። በHTTPS ፋንታ HTTPን በሚጠቀሙበት ወቅት በድር መዳሰሻዎ የሚያደጓቸው የትኞቹም ዓይነት ግንኙነቶች ማለትም የጎበኟቸው ገጾች እና የኢሜል ይዘቶች፣ የጦማር ፖስቶች፣ እና መልዕክቶች በአጥቂዎች ለመጠለፍ እና ለመነበብ የተጋለጡ ናቸው።

    HTTPS የድር ዳሰሳ በሚያካሂዱበት ወቅት ለሁሉም ሰው እንዲጠቀመው የምንመክረው በጣም መሠረታዊው የምስጠራ ደረጃ ነው። በመኾኑም ልክ መኪና ሲነዱ መታጠቂያ ቀበቶዎን እንደሚያስሩ ሁሉ ማንኛውም የኢንተርኔት ተጠቃሚ ሊጠቀመው የተገባ ነው።

    ኾኖም HTTPS የሚከተሉትን ግልጋሎቶች አይሰጥም። በHTTPS የኢሜል ልውውጥ ወቅት የኢሜል አገልግሎት የሚሰጠው ድርጅት የኢሜሎትን ይዘት ሊያነብ ይችላል። መንግስት ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላት ኢሜሎትን ያለ ፈቃዶ ሊያነቡ ይችላሉ። በአሜሪካን ሀገር አብዛኞቹ የኢሜል አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች ደምበኞቻቸውን በተመለከተ መንግስት ጥያቄ ቢያቀርብላቸው ጥያቄው እንደቀረበላቸው ለተጠቃሚዎቻቸው እንደሚያሳውቁ የሚገልጽ ፖሊሲ አላቸው። ነገር ግን እነዚህ ፖሊሲዎች በድርጅቶቹ መልካም ፈቃድ ላይ የተመሰረቱ ናቸው። አንዳንድ የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎች ለምሳሌ ጎግል፣ ያሁ፣ ማይክሮሶፍት እና ሌሎችም በየአመቱ መንግሥት የሚጠይቃቸውን የተጠቃሚዎችን ዳታ ዝርዝር፣ የትኞቹ አገር ጥያቄውን እንዳቀረቡ እና ለምን ያህሉ ጥያቄ ድርጅቱ መልስ እንደሰጠ የግልጽነት ሪፖርቶች ያወጣሉ።

    የደህንነት ሞዴልዎ የመንግስት አካላትን ወይም የሕግ አስፈጻሚ አካላትን የሚጨምር ከኾነ፣ ወይም የኢሜል አገልግሎት ሰጪዎ የኢሜል ግንኙነትዎ ይዘትን ለሶስተኛ ወገን አሳልፈው መስጠት እንደማይችሉ ማረጋገጥ የሚፈልጉበት ምክንያት ቢኖርዎት የኢሜል ግንኙነት በሚያደርጉበት ወቅት ከዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያን መጠቀምን ከግምት ውስጥ ማስገባት አለብዎት።

    እጅግ መልካም የኾነ ግላዊነት ወይም ፕሪቲ ጉድ ፕራይቬሲ (PGP) የሚባለው ዋናው የኢሜል የዳር እስከ ዳር ማመስጠሪያ ዘዴ ነው። በትክክል ጥቅም ላይ ከዋለ የሚያደርጉትን ማንኛውም የመስመር ላይ ግንኙነት በከፍተኛ ኹኔታ የተጠበቀ ያደርጋል። ለኢሜልዎ የPGP ምስጠራ እንዴት እንደሚጭኑ እና እንደሚጠቀሙ ለበለጠ ማብራሪያ የሚከተሉትን ይመልከቱ፦

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ማድረግ የማይችለው

    ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ የመስመር ላይ ግንኙነት ይዘትን ብቻ መደበቅ ይችላል። ነገር ግን ግንኙነት መፈጠሩን ወይም ግንኙነቱ ከማን ጋር እንደተደረገ መደበቅ አይችልም። ይህ ማለት የግንኙነቱን የመረጃ መረጃን ወይም ሜታ ዳታን አይከላከልም ማለት ነው። የመረጃ መረጃ ማለት ከግንኙነቱ ይዘቱ ውጪ ያሉ እንደ የኢሜል ርዕሰ ጉዳይ፣ ወይም ከማን ጋር ግንኙነት እያደረጉ እንዳሉ እና ግንኙነቱን መቼ እንደደረጉ የመሳሰሉትን ያጠቃልላል።

    የግንኙነትዎ ይዘት ሚስጥር በኾነበት ወቅት እንኳን ሜታ ዳታ ወይም የመረጃ መረጃዎች ስለ እርስዎ እጅግ በጣም ገላጭ መረጃን ሊሰጡ ይችላሉ።

    የስልክ ጥሪዎ ሜታ ዳታ ወይም የመረጃ መረጃ አንዳንድ በጣም ሚስጥራዊ እና ስሱ የኾኑ መረጃዎችን አሳልፈው ሊሰጡ ይችላሉ። ለምሳሌ፦

    • ከሌሊቱ 8:24 ላይ በድብቅ እንደደወሉ እና ለ18 ደቂቃ እንዳወሩ ያውቃሉ ነገር ግን ስለ ምን እንዳወሩ አያውቁም።
    • ከጎልደን ጌት ድልድይ ለእራስ ማጥፋት መከላከያ አገልግሎት መደወልዎን ያውቃሉ ነገር ግን የደወሉበት የመነጋገሪያ ርዕስ ሚስጥር እንደኾነ ይቆያል።
    • ከHIV ምርመራ አገልግሎት ጋር፣ በመቀጠልም ከዶክተርዎ ጋር በተመሳሳይ ሰዓት እንደተነጋገሩ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንደተወያዩ አያውቁም።
    • የማህጸን ስፔሻሊስት ጋር ደውለው ለግማሽ ሰዓት እንዳወሩ እና በመቀጠልም በአካባቢዎ የሚገኝ የቤተሰብ ምጣኔ አገልግሎት ጋር እንደደወሉ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንዳወሩ ማንም አያውቅም።

    ስልክ የሚደውሉት ከተንቀሳቃሽ ስልክዎ ከኾነ ስላሉበት ስፍራ ያለው መረጃ ሜታ ዳታ ነው። በ2002 ዓ.ም. ማልቴ ስፒትስ የተባለው የግሪን ፓርቲ ፖለቲከኛ ከስድስት ወር በላይ የኾነ የስልክ ውሂቡን እንዲሰጡት ለማስገደድ የDeutsche ቴሌኮምን ከሶ ውሂቡ በጀርመን ጋዜጣ ላይ እንዲገኝ አድርጓል። የዚህ ውጤትም የሚከተሉት ስዕሎች የስፒትስን ንቅናቄ ታሪክ በጥልቀት ያሳያሉ።

    የመረጃ መረጃዎን ከጥቃት ለመከላከል ሌሎች ተጨማሪ መሳሪያዎችን መጠቀም ያስፈልግዎታል። ለምሳሌ ከዳር እስከ ዳር ምስጠራ ጎን ለጎን ቶር መጠቀም ይችላሉ።

    ለምሳሌ የግንኙነትዎን ይዘት እና የመረጃ መረጃዎን ከተለያዩ አቅም ካላቸው አጥቂዎች ለመከላከል፣ ቶር እና HTTPS እንዴት አብረው እንደሚሰሩ ለማየት ይህን ገለጻ መመልከት ይችላሉ።

    Last reviewed: 
    2017-01-12
  • ጠንካራ የይለፍ ቃሎችን መፍጠር

    የይለፍ ቃል አቀናባሪዎችን በመጠቀም ጠንካራ የይለፍ ቃል መፍጠር

    የይለፍ ቃላትን ደጋግሞ መጠቀም በጣም መጥፎ የሚባል ደኅንነት ልማድ ነው። ምክንያቱም አጥቂው የተለያዩ አገልግሎቶች ላይ ደጋግመው የተጠቀሙትን አንድ የይለፍ ቃልን ካገኘ ብዙ መለያዎችዎን ሊያዳርስ ይችላል፡፡ ለዚህ ነው ብዙ፣ ጠንካራ፣ ልዩ የይለፍ ቃላትን ማግኘት በጣም አስፈላጊ የሆነው፡፡

    እንደ መታደል ሆኖ የይለፍ ቃል አቀናባሪ ሊረዳዎ ይችላል፡ የይለፍ ቃል አቀናባሪ ለእርስዎ የይለፍ ቃላትን መፍጠር እና ማከማቸት የሚችል መሣሪያ ነው፡፡ ስለዚህ በርካታ የተለያዩ የይለፍ ቃላትን ማስታወስ ሳይጠበቅብዎ በተለያዩ መካነ ድሮች እና አገልግሎቶች መጠቀም ይችላሉ:

    • የሰው ልጅ ሊገምተው የማይችል ጠንካራ የይለፍ ቃል ያመንጩ፡፡
    • በርካታ የይለፍ ቃላትን (እና ለደህንነት ጥያቄዎች የሰጡትን ምላሾች) በጥንቃቄ ያከማቹ፡፡

    • ሁሉንም የይለፍ ቃላትዎን በአንድ ዐብይ የይለፍ ቃል (ወይም የይለፍ ሐረግ) ይጠብቁ፡፡

    ኪፓስኤክስሲ ክፍት ምንጭ እና ነፃ የሆነ የይለፍ ቃል አቀናባሪ ምሳሌ ነው፡፡ ይህን መሣሪያ በዴስክቶፕዎ ላይ ማስቀመጥ ወይም በድር አሳሽዎ ውስጥ ሊያዋህዱት ይችላሉ፡፡ ኪፓስኤክስሲ ሲጠቀሙ የሚወስዷቸውን ለውጦች በቀጥታ አያስቀምጥም፡፡ ስለዚህ አንዳንድ የይለፍ ቃሎችን ካከሉ በኋላ አገልግሎቱን ካቋረጠ ለዘለቄታው ሊያጧቸው ይችላሉ፡፡ ይህንን በቅንብሮች ውስጥ መቀየር ይችላሉ፡፡

    የይለፍ ቃል አቀናባሪ ለእርስዎ ትክክለኛ መሣሪያ ስለመሆኑ ጥርጣሬ ያድርብዎታል? እንደ መንግስት ኃይለኛ የሆነ ባለጋራ እርስዎን ለማጥቃት ካቀደ ምናልባት ላይሆን ይችላል፡፡

    ያስታውሱ:

    • የይለፍ ቃል ማቀናበሪያን መጠቀም አንድ ክፍተትን ይፈጥራል::

    • የይለፍ ቃል ማቀናበሪያዎች የባለጋራዎች ግልጽ የሆኑ ኢላማዎች ናቸው.

    • ምርምሮች የይለፍ ቃል ማቀናበሪያዎች ለአደጋ የተጋለጡ መሆናቸውን ይጠቁማሉ፡፡

    ውድ ስለሆኑ የዲጂታል ጥቃቶች ከተጨነቁ በቴክኒክ ብዙም ያልረቀቁ ነገሮች ለመጠቀም አብልጠው ያስቡ፡፡ በቀላሉ (ከታች << ዳይስን በመጠቀም ጠንካራ የይለፍ ቃላትን በመፍጠር >> የሚለውን ይመልከቱ) ጠንካራ የይለፍ ቃል መፍጠር ይችላሉ፡ ይፃፉት እና ደኀንነቱ የተጠበቀ ቦታ ላይ ያስቀምጧቸው፡፡

    ይቆዩ፣ የይለፍ ቃላት በአእምሮ ብቻ የሚታወሱ ነገር ግን የማይጻፉ ናቸው ብለን እናስባለን? እርግጥ ነው በጽሑፍ ማኖር እና እንደ ኪስ ቦርሳዎ ያለ ቦታ ውስጥ ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው፡፡ ቢያንስ የጻፉት የይለፍ ቃላት የጠፉ ወይም የተሰረቁ እንደሆነ ማወቅ ይቻላሉ፡፡

    ዳይስን በመጠቀም ጠንካራ የይለፍ ቃላትን መፍጠር

    በጣም ጠንካራ መሆን የሚያስፈልጋቸው እና ማስታወስ የሚገባዎ ጥቂት የይለፍ ቃላት አሉ፡፡ እነዚህም:

    ሰዎች የይለፍ ቃላትን ሲመርጡ ከሚያጋጥሟቸው ችግሮች ውስጥ አንዱ ሊተነበቡ የማይችሉ ምርጫዎች በማድረግ በጣም ጥሩ አለመሆናቸው ነው፡፡ ጠንካራ እና የማይረሳ የይለፍ ቃል ለመፍጠር ውጤታማ መንገድ ዳይስን እና በዘፈቀደ የተመረጡ የቃላት ዝርዝርን መጠቀም ናቸው፡፡ እነዚህ ቃላት አንድ ላይ በመሆን "የይለፍ ሐረግ"ዎን ይመሰርታሉ፡፡ "የይለፍ ሐረግ" ለተጨማሪ ደህንነት ሲባል ረጅም የሚደረግ የይለፍ ቃል አይነት ነው፡፡ ለዲስክ ምስጠራ እና የይለፍ ቃል ማቀናበሪያዎ ቢያንስ ስድስት ቃላትን እንዲመርጡ እንመክራለን፡፡

    ለምን በትንሹ ስድስት ቃላት እንዲጠቀሙ ይመከራሉ? በሀረግ ውስጥ ያሉትን ቃላት በዘፈቀደ ለመምረጥ ለምን ዳይስ እንጠቀማለን? የይለፍ ቃሉ የበለጠ በረዘመ ቁጥር እና በዘፈቀደ ሲመረጥ ለሰዎችም ሆነ ለኮምፕዮተሮች ለመገመት የበለጠ አስቸጋሪ ይሆናሉ፡፡ ለምን ለመገመት አስቸጋሪ የይለፍ ቃል እንሚያስፈልግዎ ለመረዳት የቪዲዮ ማብራሪያ rእዚህ ይገኛል፡፡

    ከኢኤፍኤፍ የቃላት ዝርዝርመካከል የይለፍ ሀረግ ለመመስረት ይሞክሩ፡፡

    ኮምፒውተርዎ ወይም መሣሪያዎ ጥቃት ከደረሰባቸው እና የስለላ ሶፍትዌር ከተጫነባቸው፣ የስለላ ሶፍትዌሩ የእርስዎን ዐብይ የይለፍ ቃል ሊመለከት እና የይለፍ ቃል ማቀናበሪያውን ይዘት ሊሰርቅ ይችላል፡፡ ስለዚህ የይለፍ ቃል ማቀናበሪያን ሲጠቀሙ ኮምፒውተርዎን እና ሌሎች መሣሪያዎችዎን ከሸረኛ ሶፍትዌር በጥንቃቄ መጠበቅ በጣም አስፈላጊ ነው።

    ጥቂት ስለ “ደህንነት ጥያቄዎች”

    መካነ ድሮች ማንነትዎን ለማረጋገጥ የሚጠቀሙባቸው "የደህንነት ጥያቄዎች" ሲመልሱ ጥንቃቄ ያድርጉ:: ለእነዚህ ጥያቄዎች በቅንነት የሚሰጡ ምላሾች ብዙዉን ጊዜ በይፋ ሊታወቁ የሚችሉ እውነታዎች ሲሆኑ የቆረጠ ባለጋራ በቀላሉ ሊያገኛቸው እና የይለፍ ቃልዎን ሰብሮ በመግባት ሊጠቀምባቸው ይችላል ፡፡

    ይልቁንስ ከእርሶ በቀር ማንም የሚያውቀው የውሸት መልሶች ይስጡ፡፡ ለምሳሌ የደህንነት ጥያቄው እንዲህ ከሆነ:

    “የመጀመሪያው የቤት እንስሳዎ ስም ማን ነበር?”

    የእርስዎ መልስ በይለፍ ቃል አቀናባሪዎ አማካኝነት በዘፈቀደ የተፈጠረ የይለፍ ቃል ሊሆን ይችላል፡፡ እነዚህን ሚስጥራዊ መልሶች በይለፍ ቃል አቀናባሪዎ ውስጥ ማከማቸት ይችላሉ፡፡

    የደህንነት ጥያቄዎችን የተጠቀሙባቸው መካነ ድሮች እና የሰጡትን ምላሾች ያስቡ፡፡ በተለያዩ መካነ ድሮች ወይም አገልግሎቶች ላይ ለበርካታ መለያዎች የተመሳሳይ የይለፍ ቃሎች ወይም የደህንነት ጥያቄዎችን አይጠቀሙ፡፡

    የይለፍ ቃላትዎን በበርካታ መሳሪያዎችዎ ላይ ማመሳሰል

    ብዙዎቹ የይለፍ ቃላት አቀናባሪዎች የይለፍ ቃላትዎን በመሳሪያዎች በኩል በይለፍ ቃል ማመሳሰል አገልግሎት አማካኝነት እንዲደርሱባቸው ያስችላሉ፡፡ ይሄ ማለት አንድ የይለፍ ቃልዎን በአንድ መሣሪያ ላይ ሲያሻሽሉ በሁሉም መሣሪያዎችዎ ላይ ይመሳሰላል፡፡

    የይለፍ ቃል አቀናባሪዎች የይለፍ ቃልዎን «በደመና ውስጥ» ይህም ማለት በርቀት ሰርቨር ላይ አመስጥረው ሊያከማቹ ይችላሉ፡፡ የይለፍ ቃላትዎን ሲፈልጉ እነዚህ አቀናባሪዎች ወዲያውኑ የይለፍ ቃሉን መልሶ በማውጣት ምስጠራውን ፈተው ያቀርባሉ፡፡ የይለፍ ቃላትን ማመሳሰል እና ለማከማቸት የራሳቸውን ሰርቨር የሚጠቀሙ የይለፍ ቃል አቀናባሪዎች የበለጠ ምቹ ናቸው፡፡ ነገር ግን በዚያው መጠን ለጥቃቶች የተጋለጡ ናቸው፡፡የይለፍ ቃላትዎ በኮምፒተርዎ እና በደመና ውስጥ ከተከማቹ አንድ አጥቂ የይለፍ ቃላትዎን ለማግኘት ኮምፒተርዎን መውሰድ አይኖርበትም፡፡(ነገር ግን የይለፍ ቃል አቀናባሪዎን የይለፍ ሐረግ ሰብረው ማግባት አለባቸው፡፡)

    ይሄ የሚያሳስብዎ ከሆነ የይለፍ ቃላትዎን ደመና ላይ እንዲከማች(እንዲመሰሳሰል) አይፍቀዱ፤ በእርስዎ መሣሪያዎች ላይ ማከማቸትን ይምረጡ፡፡

    ለማንኛውም የይለፍ ቃል ውሂብዎን ምትክ ፋይል ያስቀምጡት፡፡ የመጠባበቂያ ቅጂው ጠቃሚ የሚሆነው የይለፍ ቃል ማጠራቀሚያው ቢበላሽ ወይም ምናልባት መሣሪያዎ ቢሰረቅ ነው፡፡ አብዛኛውን ጊዜ የይለፍ ቃል አቀናባሪዎች ምትክ ፋይል የሚያስቀምጡበት መንገድ አላቸው፤ ወይም መደበኛ የመጠባበቂያ ፕሮግራምዎን መጠቀም ይችላሉ፡፡

    ባለ ብዙ-ደረጃ ማረጋገጫ እና የአንድ ጊዜ የይለፍ ቃላት

    ጠንካራ እና ልዩ የይለፍ ቃላት እኩይ አካላት የእርስዎን መለያዎች ጋር ለመድረስ የሚያረጉትን ጥረት ይበልጥ ከባድ ያደርጋሉ፡፡ መለያዎችዎን የበለጠ ለመከላከል ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫ ይጠቀሙ፡፡

    አንዳንድ አገልግሎቶች ተጠቃሚዎች ወደ መለያቸው መግባት እንዲችሉ ሁለት ደረጃ ያለው (የይለፍ ቃል እና ሁለተኛ ደረጃ) እንዲኖራቸው የሚያስችላቸው ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫን (ሁለት እሴት፣ ባለብዙ-ማረጋገጫን ማረጋገጥ ወይም ባለ ሁለት ደረጃ ማረጋገጫን) ያቀርባሉ፡፡ ሁለተኛው ነገር በሞባይል መሳሪያ በሚንቀሳቀስ ፕሮግራም አማካኝነት የመነጨ የአንድ ጊዜ ብቻ የሆነ ሚስጢራዊ ኮድ ወይም ቁጥር ሊሆን ይችላል፡፡

    ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫ በሞባይል ስልክ አማካኝነት በሁለት መንገድ ሊከናወን ይችላል:

    • በስልክዎ የደህንነት ኮዶችን የሚፈጥሩ (እንደ ጎግል አውተንቲከተር ወይም አዉቲ ) ያሉ ማረጋገጫ መተግበሪያዎችን መጠቀም ይችላሉ ወይም ለብቻቸው ያሉ እንደ ዩቢኪይ ያሉ መሳሪያዎችን መጠቀም ይችላሉ፤ ወይም
    • አገልግሎቱ ወደመለያዎ መግባት በሚፈልጉበት ጊዜ የሚተይቡት ተጨማሪ የደህንነት ኮድ የያዘ አጭር የጽሑፍ መልዕክት ሊልክልዎ ይችላል፡፡

    የመምረጥ ዕድል ካልዎት ባለጋራ ወደስልኩ ሊያስተላለፈው ከሚችለው ከአጭር የጽሑፍ መልዕክት ይልቅ አልፎ ለመግባት አስቸጋሪ የሆነውን የማረጋገጫ መተግበሪያ ወይም ብቻውን ያለ መሣሪያን ይምረጡ፡፡

    እንደ ጎግል ያሉ አንዳንድ አገልግሎቶች የአንድ-ጊዜ የይለፍ ቃላት መፍጠር ይፈቅዳሉ፡፡ እነዚህም በወረቀት ላይ አትመው ወይም ወይም ጽፈው ይዘዋቸው ሊሄዱ ይችላሉ፡፡ እነዚህ የይለፍ ቃሎት አንድ ጊዜ ብቻ ይሰራሉ፡፡ ስለዚህ ሰላይ ሶፍትዌሮችን ተጠቅሞ መስረቅ ቢችል እንኳን ሌባው ለወደፊቱ ሊጠቀምበት አይችልም፡፡

    እርስዎ ወይም ድርጅትዎ የግልዎ የግንኙነት መስጫ መሠረተ ልማትን የሚያስተዳድሩ ከሆነ ወደ ስርዓትዎ ለመግባት ባለሁለት-ደረጃ ማረጋገጫን ማድረግ የሚያስችሎት ነፃ ሶፍትዌር አለ፡፡ በ”ጊዜ የተገደበ የአንድ ጊዜ የይለፍ ቃል”ን ትገበራዎችን የሚያቀርብ ሶፍትዌር ወይም RFC 6238 ይመልከቱ::

    አንዳንድ ጊዜ የይለፍ ቃልዎን መግለጥ ይኖርብዎታል

    የይለፍ ቃላትን ለመግለጽ የተደነገጉ ሕጎች ከቦታ ቦታ ይለያያሉ፡፡ በአንዳንድ አገሮች ይለፍ ቃልን አልሰጥም ብለው በህግ መከራከር ይችሉ ይሆናል፡፡ በአንዳንድ አከባቢያዊ ህጎች ደግሞ መንግስት የይለፍ ቃልን የመጠየቅ መብት ይሰጣ፡፡ እንዲውም ቁልፍ ወይም የይለፍ ቃል እንደሚያውቁ ከጠረጠረ መንግስት እርስዎን ማሰር እንዲችል ይፈቅዳሉ፡፡ አካላዊ የማሰቃየት ተግባር እንደሰው የይለፍ ቃሉን እንዲሰጥ ጥቅም ላይ ይውላል፡፡ ወይም እራስዎን ድንበር አቋርጠው ሲያልፉ የይለፍ ቃልዎን አልሰጥም በማለትዎ ባለስልጣናት መሣሪያዎን ሊወርሱ ወይም ሊያዘገዩ የሚችሉበት ሁኔታ ውስጥ ሊገኙት ይቻላሉ፡፡

    ወደ አሜሪካ ሲጓዙ ወይም ከአሜሪካ ሲወጡ ማሣሪያዎን ከፍቶ ለመግባት የሚቀርብ ጥያቄን እንዴት ማስተናግድ እንደሚገባዎ የሚገልጽ የተለየ የዩናይትድ ስቴትስ ድንበሮችን ለሚያያቋርጡ መመሪያ አዘጋጅተናል፡፡ በሌሎች ሁኔታዎች አንድ ሰው እርስዎ ወይም ሌሎች ሰዎችን እንዴት የይለፍ ቃላትን እንዲሰጡ ያስገድዳል የሚለውን ማስብ እና መልሱን ተክትሎ የሚመጣውን ውጤት ማሰብ አለብዎት፡፡

    Last reviewed: 
    2017-10-15
  • የመስመር ላይ ሳንሱርን እንዴት ማለፍ እንደሚቻል

    ይህ አጠር ያለ የመስመር ላይ ሳንሱር እንዴት እንደሚታለፍ የሚያሳይ መመሪያ ነው። ይሁንና መመሪያው ምሉዕ የሚባል አይደለም።

    መንግስታት፣ ኩባንያዎች፣ ትምህርት ቤቶች እንዲሁም የቴሌኮሚዩኒኬሽን አገልግሎት ሰጪዎች ተጠቃሚዎች የተለያዩ ድረ ገጾችን እና የኢንተርኔት አገልግሎቶችን መጠቀም እንዳይችሉ ለማድረግ ሶፍትዌር ይጠቀማሉ፡፡ ይህ ኢንተርኔትን ማገድ ማድረግ ወይም ማጥለል ተብሎ የሚጠራ አንዱ የሳንሱር ዓይነት ነው። ኢንተርኔን ማጥለል በተለያየ መንገድ ይደረጋል። አንዳንድ ጊዜ ድረ ገጹ ሙሉ በሙሉ ሲታገድ፣ ሌላ ጊዜ የድረ ገጹ የተወሰነ ገጽታዎች ወይም ይዘቶች ብቻ ይታገዳሉ። አልፎ አልፎ ደግሞ የተወሰኑ ቃላትን የያዙ ድረ ገጾች ብቻ ተመርጠው ሊታገዱ ይችላሉ።

    የኢንተርኔት እገዳን ማለፍ የሚያስችሉ በርካታ መንገዶች አሉ፡፡ አንዳንዶቹ ከስለላ ይጠብቅዎታል ነገር ግን ብዙዎቹ ያን አያደርጉም፡፡ የሆነ አካል የኢንተርኔት ግንኙነትዎን ሲቆጣጠር ወይም ድረ ገጽ ሲያግድ የሚፈልጉትን መረጃ ለማግኘት የቆረጣ መሣሪያዎችን መጠቀም እንደሚችሉ የታወቀ ነው፡፡ ማስታወሻ፣ ግለኝነትን ወይም ደኅንነት ለመጠበቅ ቃል የሚገቡ የቆረጣ መሣሪያዎች ሁሉም ግላዊ እና ደኀንነታቸው የተጠበቀ ነው ማለት ይከብዳል፡፡ “anonymizer” የመሳሰሉ ስሞች የያዙ መሣሪያዎች ሁልጊዜም ማንነትዎን ሙሉ በሙሉ ምስጢራዊ አድርገው ይይዛሉ ለማለት አይቻልም፡፡

    ለእርስዎ ተገቢ የኾነው የቆረጣ መሣሪያ ደኀንነት በስጋትዎ ሞዴል ላይ የተመሠረተ ነው። የስጋት ሞዴልዎ ምን እንደኾነ እርግጠኛ ካልኾኑ ከዚህ መጀመር ይችላሉ።

    በዚህ ጽሑፍ ሳንሱርን ቆርጠው ማለት ስለሚያስችሉ አራት መንገዶች እንነጋገራለን

    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት ተኪ ድረ ገጽ መጎብኘት
    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት የተመሰጠረ ተኪ ድረ ገጽን መጎብኘት
    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት ምናባዊ የግል ትይይዝት(ቪፒኤን) መጠቀም
    • የታገደ ድረ ገጽን ለማየት ወይም ማንነትን ለመደበቅ ቶር ብሮወዘርን መጠቀም

    መሠረታዊ ስልቶች

    የቆረጣ መሣሪያዎች በአብዛኛው የሚሠሩት ድርዎ የሚጠቀምበትን መስመር በመቀየር ሳንሱር የሚያደርገውን መኪና እገዳ ወይም ማጥለልን በማለፍ ነው፡፡ የኢንተርኔት ግንኑነትዎን እነዚህን እገዳዎች እንዲያልፍ የሚያደርገው አገልግሎት ተኪ ወይም በእንግሊዘኛው ፕሮክሲ ይባላል።

    HTTPS የHTTP ለሚባለው የድረ ገጽ መዳሰሻ ስነስርዓት ደህንነቱ የተረጋገጠው ስሪት ነው። ይህም የተለያዩ ድረ ገጾችን ለመጎብኘት ያስችላል። አንዳንድ ጊዜ ሳንሱር የሚያከናውነው አካል ደህንነቱ ያልተረጋገጠን ወይም HTTP የኾነን ድረ ገጽ ብቻ ሊዘጉ ይችላሉ። ይህ በሚኾንበት ወቅት የድረ ገጹን አድራሻ በHTTPS እንዲጀምር አድርጎ በመቀየር በቀላሉ ድረ ገጹን መጎብኘት ይችላሉ።

    ይህ እጅግ በጣም ጠቃሚ የሚኾነው ያጋጠምዎት እቀባ አንዳንድ ቃላትን መሠረት በማድረግ ወይም የተወሰነ የድረ ገጽ ገጽታዎች ላይ የተደረገ እንደኾነ ብቻ ነው። HTTPS የሚባለው ስነስርዓት እቀባውን የሚጥለው አካል የድር ትራፊክዎን መከታተል እንዳይችሉ ሲያደርግ የትኞቹን ቃላትን እንደተጠቀሙ ወይም የትኛውን ነፍስ ወከፍ ድረ ገጽ እንደጎበኙ ማወቅ እንዳይችሉ ያደርጋቸዋል፡፡

    አሁንም ሳንሱር አድራጊዎች የጎብኛቸውን ድረ ገጽች የጋራ ስሞች በሙሉ ማየት ይችላሉ፡፡ እንደ ምሳሌ eff.org/https-everywhere” የሚለውን ከጎበኙ ሳንሱር አድራጊዎች “eff.org” ገጽን እንደጎበኙ ማየት ሲችሉ ነገር ግን “https-everywhere” የሚለውን ገጽ ማየትዎን መመልከት አይችሉም፡፡

    ይህን ዓይነት ቀላል ክልከላ እንደተደረገ ከጠረጠሩ በድረ ገጹ ስም በፊት ያለውን http:// የሚለውን https:// ብለው በመተካት ይሞክሩ።

    በEFF የተዘጋጀውን HTTPS በሁሉም ቦታ የሚለውን ተሰኪ በመጠቀም አገልግሎቱ በሚደግፉ ድረ ገጾች ላይ HTTPSን በቀጥታ ማስቻል ይቻላል።

    ሌላው የተለያዩ መሠረታዊ እቀባዎችን ወይም የመስመር ላይ ሳንሱርዎችን ማለፍ የሚያስችልዎ መንገድ ሌሎች አማራጭ የጎራ ስምን ወይም URLን በመቀያየር መጠቀም ነው። ለምሳሌ ቲዊተር የተሰኘወን ድረ ገጽ ለመጎብኘት http://twitter.com በመጠቀም ፈንታ ለተንቀሳቃሽ ስልክ የተዘጋጀውንhttp://m.twitter.com የሚለውን ይጠቀሙ። የመስመር ላይ እቀባ አድራጊዎች እገዳውን የሚያከናውኑት እቀባ የጣሉባቸውን ድረ ገጾች ወይም ገጾችን ዝርዝር በጥቁር መዝገብ በመመዝገብ ሲኾን በጥቁር መዝገቡ ውስጥ የሌሉ ማናቸውንም ገጾች ማግኘት ይችላሉ። የአንዳንድ ድረ ገጾች ወይም ጦማሮች በተለይም ገጻቸው እንዳይነበብ ከዚህ በፊት የታገደባቸው እገዳውን ለመከላከል ሌላ አማራጭ የዶሜዬን ስም ያስመዘግባሉ። ስለዚህ ድረ ገጽ ዝርዝር ውስጥ የሌሉ የአማራጭ የዶሜዬን ስሞችን በመጠቀም እገዳውን ማለፍ ይቻላል።

    በድር ላይ የተመሰረቱ የውከላ ዘዴዎች

    ይህ በእንግሊዝኛው ዌብ ቤዝድ ፕሮክሲ በመባል ይታወቃል (ለምሳሌ http://proxy.org/)። ይህም ቀላል ኢንተርኔት ላይ የሚደረጉ እገዳዎችን ማለፍ የሚያስችል ድር ላይ የተመሠረተ የውከላ ስነስርዓት ነው። በድር ላይ የተመሠረተ ውከላን ጥቅም ላይ ለማዋል የሚጠበቅብዎ የታገደውን ድረ ገጽ አድራሻ በድር ላይ በተመሠረተ የውከላ ስነስርዓት ላይ ማስገባት ሲኾን ወካዩ የታገደውን ይዘት ያሳይዎታል።

    በድር ላይ የተመሠረተ ውከላ እጅግ በጣም ፈጣን እና ቀላል የኾነ የታገዱ ድረ ገጾችን የመጠቀሚያ ዘዴ ሲኾን ነገር ግን አብዛኛውን ጊዜ ማንኛውንም ዓይነት ደህንነት የማይሰጥ እና የስጋት ሞዴልዎ የእርስዎ የኢንተርኔት ግንኙነት የሚከታተል አካል እንዳለ የሚጨምር ከኾነ ደካማ ምርጫ ነው። በተጨማሪም ሌሎች የታገዱ እና በድር ላይ ያልተመሠረቱ እንደ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎት ያሉትን ስርዓቶችን መጠቀም አያስችልም። በመጨረሻም የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ ወካዩ እርስዎ መስመር ላይ የሚያደርጉት ሙሉ መረጃ ቅጂ ስለሚኖረው ግላዊነትዎ ላይ የተጋረጠ አደጋ ሊያስከትል ይችላል።

    የተመሰጠረ ውከላ

    በርካታ የውከላ መሣሪያዎች ማጥለልን አልፎ ለመግባት ከማስቻላቸው በተጨማሪ የደኅንነት ገበር ለመፍጠር ምስጠራን ይጠቀማሉ፡፡ ግንኙነቱ ስለተመሰጠረ ሌሎች ምን እንደጎበኙ ማየት አይችሉም፡፡ የተመሰጠተሩ የውከላ ገጾች ካልተመሰጠሩ አገልግሎቶች ደኅንታቸው የተጠበቀ ቢሆንም መሣሪያውን ያቀረበው ስለእርስዎ መረጃ ሊኖረው ይችላል፡፡ ለምሳሌ ስምዎ እና የኢሜይል አድራሻዎ በመዝገባቸው ሊኖር ይችላል፡፡ በዚህ ምክንያት እነዚህ መሣሪያዎች ሙሉ ስምየለሽነትን አይሰጡም፡፡

    ቀላሉ ዓይነት ሚስጥራዊ ድር ላይ የተመሰረተ ውከላ “https” በሚል የሚጀምር ሲኾን ይህም አብዛኛው ጊዜ ደህንነታቸው በተጠበቀ ድረ ገጾች የሚሰጥ ሚስጥራዊነትን የሚጠቀም ነው። ይኹንና የዚህ ውከላ መሣሪያ ባለቤቶች የሚልኩትን እና ከሌሎች ደኅንነታቸው ከተረጋገጠ ድረ ገጾች የሚቀበሉትን ውሂብ ማየት ስለሚችሉ ጥንቃቄ መውሰድ ያስፈልግዎታል። አልትራሰርፍ እና ሳይፈን የእነዚህ መሣሪያዎች ምሳሌ ናቸው።

    ምናባዊ የግል ኔትዎርክ ወይም VPN

    ምናባዊ የግል ኔትዎርክ ወይም VPN በኮምፒውተርዎ እና በሌላ ኮምፒውተር የሚደረገውን የበይነ መረብ የውሂብ ልውውጥ አመስጥሮ የሚልክ ነው። ይህ VPN የንግድ ወይም ለትርፍ ያልተቋቋመ ሃሳባዊ የግል ኔትዎርክ አገልግሎት፣ የኩባንያዎ ወይም የታማኝ ወዳጆ ሊኾን ይችላል። የVPN አገልግሎት አንዴ በትክክለኛ መንገድ ኮምፒውተርዎ ላይ ከተዋቀረ የተለያዩ ድረ ገጾችን ለመጎብኘት፣ ለኢሜል፣ ለፈጣን የመልዕክት አገልግሎት፣ IPን ተጠቅሞ ለሚደረግ የድምጽ ግንኙነት አገልግሎት (VoIP) እና ሌሎች የኢንተርኔት አገልግሎቶችን ለማግኘት ሊጠቀሙበት ይችላሉ። የግል ሚስጥራዊ ኔትዎርክ ወይም VPN ትራፊክዎ በሌላ በሦስተኛ ወገን እንዳይሰለል ቢከላከልም፤ የVPN አገልግሎት ሰጪው የትራፊክዎ መረጃ (የጎበኛቸውን የድረ ገጾች እና መቼ እንደጎበኛቸው የሚያሳይ) ማስቀመጥ ወይም የሚያደርጉትን የድር ዳሰሳ ሶስተኛ አካል በቀጥታ መሰለል እንዲችል ሊያደርጉ ግን ይችላሉ። የስጋት ሞዴልዎን መሠረት በማድረግ የተለያዩ የመንግስት አካላት በVPN የሚያደርጉትን ግንኙነቶች መስማታቸው ወይም የግንኙነትዎን ዝርዝር ማግኘታቸው ከባድ አደጋ ሊያስከትል የሚችል ሲኾን ለአንዳንድ የVPN ተጠቃሚዎች ግን ከሚያስከትለው ጉዳት ይልቅ VPNን ለጥቂት ጊዜ በመጠቀማቸው የሚያገኙት ጥቅም በልጦ ሊገኝ ይችላል።

    ምናባዊ የግል ኔትዎርክን ወይም የVPN አገልግሎትን በተመለከተ ለተጨማሪ መረጃ ይህንን ጠቅ ያድርጉ።

    እኛ በኢኤፍኤፍ ያለን ሰዎች ስለቪፒኤኖች ደረጃ ማረጋገጫ መስጠት አንችልም፡፡ አንዳንድ እንደ አርአያ ሊጠቀስ የሚችል የግላዊነት ፖሊሲ ያላቸው የVPN አገልግሎቶች በአታላዮች የሚመሩ ሊኾኑ ይችላሉ። የማያምኑትን የVPN አገልግሎት አይጠቀሙ።

    ቶር

    ቶር በድር ላይ ማንነትዎ እንዳይታወቅ እንዲያደርግ ታስቦ የተሠራ ክፍት ምንጭ ሶፍትዌር ነው፡፡ ቶር ማሰሻ በቶር አኖኒሚቲ ኔትዎርክ የበላይነት የተሰራ የድር ማሰሻ ነው፡፡ ቶር ድር አሰሳዎን ሰብሮ ስለሚገባ ሳንሱርን ማለፍ ያስችሎታል፡፡ (ለሊነክስማክ ኦኤስ እና ዊንዶውስ ያዘጋጀናቸውን የቶር አጠቃቀም መመሪያዎችቻንን  ይመልከቱ)፡፡

    ቶር ማሰሻን ሲከፍቱ ሳንሱር በሚደረግ ትይይዝት ላይ እንዳሉ ለይተው አማራጩን መምረጥ ይችላሉ:

    ቶር ማንኛውም ዓይነት ብሔራዊ የመንግሥት እቀባን ማለፍ ብቻ አይደለም በስርዓት ከተሰናዳ ማንነትዎን በሀገርዎ ትይይዝት ከሚመጣ አደገኛ ስላላ ይጠብቅሎታል፡፡ነገር ግን እጅግ በጣም ዘገምተኛ እና ለአጠቃቀም ከባድ ሊኾን ይችላል። በተለይ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ እጅግ ቀርፋፋ የኔትወርክ አገልግሎት ባላቸው አገራት ቶርን መጠቀም በጣም ከባድ ነው።

    በዴስክቶፕ የቶርን አጠቃቀም ለማወቅ ለሊነክስ እዚህ ይጫኑ፣ ለማክ ኦኤስ እዚህ ይጫኑ፣ ለዊንዶወስ እዚህ ይጫኑ፤  ነገር ግን ከላይ በታየው ሰሌዳ ላይ በ“Connect” ፈንታ “Configure” የሚለውን መንካትዎን እርግጠኛ ይሁኑ፡፡

     

    Last reviewed: 
    2017-08-10
  • አይፎንዎን ማመስጠር

    አይፎን 3GS ወይም ከዛ በላይ፣ አይፓድ ተች 3rd ሊኒክስ ion ወይም ከዛ በላይ፣ ወይም ማንኛውም አይፓድ ካለዎት ምስጠራን በመጠቀም የመሣሪያዎትን ይዘት ከአደጋ መከላከል ይችላሉ። ይህም ማለት አንድ ሰው የመሣሪያዎትን ቁሳዊ ይዞታ ማግኘት ቢችል እንኳ በውስጡ የተጠራቀመውን ውሂብ ማለትም ዕውቂያዎችዎን፣ አጭር የጽሑፍ መልዕክትዎትን ወይም ጽሐፍዎችዎን፣ የስልክ ጥሪ ምዝገባዎን እና ኢሜልዎን ለመፍታት የይለፍ ኮድ ያስፈልገዋል ማለት ነው።

    በእውነቱ ከኾነ አብዛኛዎቹ ዘመናዊ የአፕል መሣሪያዎች በተለያየ የደህንነት ደረጃ በነባሪው ይዘታቸው ማመስጠር ይችላሉ። ነገር ግን አንድ ሰው መሣሪያዎን በመስረቅ ከሚያደርገው የውሂብ ስርቆት ራስዎን ለመከላከል ይህን ምስጠራ እርስዎ ብቻ በሚያውቁት የማለፊያ ሐረግ ወይም ኮድ መዝጋት ያስፈልግዎታል።

    ከአይኦኤስ 4- አስከ አይኦኤስ 7 ለሚጠቀሙ ኮምፕዩተር ነክ መሣሪያዎች:

    1.    General settings ይክፈቱ እና Passcode (ወይም iTouch እና Passcode) የሚለውን ይምረጡ፡፡
    2.    የይለፍ ኮድ ለመፍጠር ያሉትን መጠየቂያዎች ይከተሉ፡፡

    ከአይኦኤስ 8 እስከ አይኦኤስ 11 ለሚጠቀሙ ኮምፕዩተር ነክ መሣሪያዎች:

    1.     የመተግበሪያውን  Settings ይክፈቱ
    2.     የንክኪ መታወቂያ እና Passcode መታ ያድርጉ
    3.     የይለፍ ኮድ ለመፍጠር ያሉትን መጠየቂያዎች ይከተሉ፡፡

    የእርስዎ መሣሪያ አይኦኤስ 8 የሚጠቀም ከሆነ ከአራት አኃዝ በላይ ያለው ኮድ ለመፍጠር Simple Passcode  እንዳይሰራ ያድርጉ፡፡ አፕል አይኦኤስ 9ን ሰርቶ ለገበያ ካዋለ በኋላ ባለ 6 አኃዝ የየይለፍ ቃልን በመደበኛነት መጠቀምን አስገዳጅ አድርጓል፡፡

    ሁሉም ቁጥሮች ብቻ የሆነ የይለፍ ቃል ከመረጡ ስልክዎን ለመክፈት በሚፈልጉ ሰዓት የቁጥሮች መተየብያ ሰሌዳ ያገኛሉ፤ ይህም ምናአልባት በትንሽ ስክሪኖች ፊደላት እና ምልክቶችን ከመተየብ ይበልጥ ቀላል ይሆናል፡፡ ይሁን እንጂ ቁጥሮች እና ፊደላትን የያዘ እና ከስድስት በላይ አኃዝ ያለው የይለፍ ኮድ እንዲጠቀሙ እንመክራለን፡፡ ምንም እንኳን የአፕል ሃርዴዌር የይለፍ ቃል ሰባሪ መሣሪያዎችን እንዲያዘገይ ተደርጎ ቢሰራም ስብሮ ለመግባት የበለጠ አስቸጋሪ ማድረጉ ጥሩ ነው፡፡

    የይለፍ ኮድዎን ለማበጀት "Passcode Options" የሚለውን ከዚያም "Custom Alphanumeric Code." የሚለውን ይምረጡ፡፡ ከዚህ በፊት ይገለገሉበት የነበረውን የይለፍ ኮድ ለማስተካከል ከፈለጉ “Change Passcode” የሚለውን ከዚያም “Passcode Options.”ን ይምረጡ፡፡ “Require passcode” የሚለውን ወደ “Immediately” ይቀይሩ፡፡ ይህም በማይጠቀሙበት ወቅት መሣሪያዎ ክፍት ሆኖ እንዳይቆይ ያርጋል፡፡

    አንዴ የማለፊያ ኮዱን ካስገቡ በኋላ ወደታችኛው የይለፍ ቃል ቅንብር ገጽ ይውረዱ። እዚህ ጋር ሲደርሱ “Data protection is enabled” የሚል መልዕክት ሊያዩ ይገባል። ይህ ማለት የመሣሪያው ማመስጠሪያ ከይለፍ ኮድዎ ጋር ተያይዟል ማለት ነው፡፡ በመኾኑም በስልክዎት ላይ የሚገኙ አብዛኞቹን ውሂቦች ለመክፈት ኮዱ ያስፈልጋል ማለት ነው።

    How to Encrypt Your iPhone 1

    የግል ውሂብን በጥቅም ላይ ለማዋል ሊያስቧቸው የሚገቡ ሌሎች የiOS ገጽታዎች እዚህ ቀርበዋል፦

    • አይቲዩን የመሳሪያዎን ይዘት በኮምፒውተርዎ ላይ መጠባበቂያ ማስቀመጥ የሚያስችል ምርጫ አለው። አይቱንስ  የመጠባበቂያ ቅጂዎችን በመደበኛነት አያመሰጥርም፡፡በመሳሪያዎ በአይትዩን “ሰመሪ” ትር ላይ “ኢንክሪፕት ባክአፕ” የሚለውን ከመረጡ አይትዩን በጣም ሚስጥራዊ የኾኑ መረጃዎችን (ልክ እንደ የWi-Fi የይለፍ ቃል እና ኢሜል የይለፍ ቃል) መጠባበቂያ ያስቀምጣል። በኮምፒውተርዎ ላይ ከማስቀመጡ በፊት ግን ያመሰጥረዋል። እዚህ ጋር የተጠቀሙትን የማለፊያ ቃል በደንብ ማስቀመጥዎን ያረጋግጡ። ውሂብዎን ከመጠባበቂያ መልስዎ ማግኘት አብዛኛውን ጊዜ የማይከሰት ኹኔታ ቢኾንም በድንገተኛ ጊዜ መጠባበቂያውን የሚከፍትልዎ የይለፍ ቃልን ማስታወስ ካልቻሉ በጣም አድካሚ ነው።

    • በአፕል አይክላውድ ላይ መጠባበቂያን ካስቀመጡ ውሂቡን ከአደጋ ለመጠበቅ ረዥም የማለፊያ ሃረግ መጠቀም እና የማለፊያ ሃረጉን በሚያስተማምን ቦታ ማስቀመጥ አለብዎት። አፕል ብዙውን ውሂብ በመጠባበቂያዎቹ ላይ ቢያመሰጥርም ኩባንያው ውሂብዎትን ለሕግ አስፈጻሚ አካላት አሳልፎ ሊሰጥ ይችላል (በተለይም በሚጻፉበት ወቅት ሳይመሰጠሩ የተጠራቀሙ ኢሜል እና ማስታወሻዎች)።

    • ከላይ በተጠቀሰው መሰረት የውሂብ ጥበቃን ካስቻሉ በመሳሪያዎ ላይ ያለ ውሂብን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ እና በፍጥነት መሰረዝ ይችላሉ። በፓስኮድ ማዋቀሪያ ውስጥ ከአስር የተሳሳተ የማለፊያ ሃረጎዎት ሙከራ በኋላ በመሳሪያዎ ላይ የሚገኘውን ውሂብ ሙሉ በሙሉ እንዲያጠፋ አድርገው ማዋቀር ይችላሉ። ይህን ካደረጉ  ማንም ሰው የእርስዎን  የይለፍ ኮድ ሆን ብሎ በተሳሳተ መንገድ ካስገባ የስልክዎ ምትክ ፋይል እንደተቀመጠ እርግጠኛ ይሁኑ፡፡

    • በአፕል ቆየት ያለ የሕግ ማስፈጸም መመሪያ መሠረት “አፕል በማለፊያ ኮድ ከተቆለፉ ስልኮች በተወሰነ ክፍል (ካታጎሪ) ውስጥ የሚገኙ ውሂቦችን ማውጣት ይችላል። በተለይም በiOS መሣሪያ ላይ በተጠቃሚው የተመረቱ በአፕል መተግበሪያዎች ውስጥ ያሉ ንቁ ፋይሎች እናም ውሂቦች (“በተጠቃሚው የተመረቱ ንቁ ፋይሎች”) የይለፍ ኮድን በመጠቀም የተመሰጠሩ ስላልኾነ ከስልኩ ላይ ማውጣት እና በውጭ ማህደረ መረጃ ለሕግ አስፈጻሚ አካላት ሊሰጥ ይችላል። iOS 4 ወይም ከዚያ ቅርብ በሆኑ የiOS ስሪቶች ላይ አፕል ይህንን የውሂብ ማውጣት ሂደትን ማከናወን ይችላል። እባክዎን፣ ለሕግ አስፈጻሚ አካላት ሊሰጡ የሚችሉት በተወሰነ ክፍል ውስጥ ያሉ በተጠቃሚው የተመረቱ እንደ አጭር የጽሁፍ መልዕክቶች፣ ፎቶዎች፣ ቪዲዮዎች፣ እውቂያዎች፣ የድምጽ ቅጂዎች፣ እና የጥሪ ታሪክ ያሉ ንቁ ፋይሎች ብቻ መኾናቸውን ይገንዘቡ። አፕል እንደ ኢሜል፣ የቀን መቁጠሪያ ምዝገባዎች፣ ወይም የሦስተኛ አካል መተግበሪያ ውሂብን መስጠት አይችልም።”

    ከላይ የተጠቀሰው መረጃ የሚሰራው ከiOS 8.0 በፊት ያሉ ስሪቶችን በሚጠቀሙ የiOS መሣሪዎች ብቻ ላይ ነው።

    ያስታውሱ፦ አፕል ከስልክዎት በቀጥታ ውሂብ ማውጣት የማይችል ቢኾንም መሳሪያው ከአይክላውድ ጋር በጥምረት እንዲሰራ ተደርጎ ከተዋቀረ፣ ወይም በኮምፒውተርዎ ላይ በተጠባባቂነት የተቀመጠ ከኾነ አብዛኛው ተመሳሳይ ውሂብ ለሕግ አስከባሪ አካላት በእርግጥ ሊገኝ ይችል ይኾናል። ብዙውን ጊዜ የiOS ምስጠራ ውጤታማ የሚኾነው መሣሪያው ሙሉውን ከጠፋ (ወይም ክፍቱን ሳይተው እንደ አዲስ ዳግም ከተነሳ) ብቻ ነው። አንዳንድ አጥቂዎች መሳሪያዎ ክፍት ኾኖ ሳለ ጠቃሚ ውሂብን ከማህደረ ትውስታ ውስጥ ሊውሰዱ ይችላሉ። (መሣሪያው ጠፍቶ እያለ እንኳን ውሂብን ሊውስዱ ይችላሉ)። ይህንን አውቀው ከተቻለ መሣሪያዎ በሌሎች ሰዎች ሊያዝብዎ ወይም ሊሰረቅ እንደሚችል በሚያስቡበት ወቅት መሣሪያዎ መጥፋቱን (ወይም ዳግም የተነሳ እና ክፍት እንዳልኾነ) ለማረጋገጥ ይሞክሩ። ይህ መመሪያ ሲወጣ ጥቂት ኩባንያዎች የአይፎኖች የይለፍ ኮዶችን ለህግ አስፈጻሚዎች መስበር እንደቻሉ ተናግረዋል፡፡ ነገር ግን  ከዚህ መረጃ ጋር የተያያዙ ዝርዝሮች ግልጽ አይደሉም፡፡

    • መሣሪያዎ እንዳይጠፋ ወይም እንዳይሰረቅ የሚሰጉ ከኾነ“Find My iPhone” የሚባለውን ገጽታ በመጠቀም ከሩቅ ሥፍራ ኾነው ማጥፋት እንዲችሉ አድርገው የአፕል መሣሪያዎን ማዋቀር ይችላሉ። ይህ አፕል ከሩቅ ኾኖ በማንኛውም ሰዓት መሣሪያዎት ያለበት ሥፍራ የት እንደኾነ መጠየቅን እንደሚፈቅዱለት ይገንዘቡ። መሳሪያዎት ከቁጥጥርዎት ውጪ ቢኾን ውሂብን መሰረዝ ያለው ጥቅምን እና ያሉበትን ቦታ በመግለጽ የሚከተለውን ተጋላጭነት ማወዳደር አለብዎት። (የተንቀሳቃሽ ስልኮች ይህንን መረጃ ለአገልግሎት ሰጪ ኩባንያዎች ሲያስተላልፉ እንደ አይፓድ እና አይፖድ ተች ያሉ የWi-Fi መሳሪያዎች ግን አያስተላልፉም።)

    Last reviewed: 
    2018-03-26
  • የሲግናል አጠቃቀም ለአይ ኦ ኤስ

    ሲግናል መጫን- በአይፎን ስልክዎ ሲግናል መጫን

    ቅደም ተከተል 1: ሲግናል-ፕራይቬት ሜሰንጀርን በማውረድ ስልክዎ ላይ መጫን

    በአይ ኦ ኤስ መገልገያዎ ወደ አፕ ስቶር ፕለይ ግምጃ በመግባት “Signal”ን ይፈልጉ፡፡ መተግበሪያውን ይምረጡ ሲግናል ፕራይቬት ሜሰንጀር በኦፕን ዊስፐር ሲስተምስ መተግበሪያን ይምረጡ፡፡

    መተግበሪያውን ለማውረድ "GET" የሚለውን ከዚያም "INSTALL."ን ይንኩ፡፡ ምናልባት የአፕል የመታወቂያ ማረጋገጫዎን እንዲያስገቡ ይጠየቁ ይሆናል፡፡ ከወረደ በኋላ መተግበሪያውን ለማሰጀመር “OPEN” የሚለውን ይጫኑ፡፡

    ቅደም ተከተል 2: ስልክ ቁጥርዎን ያስመዝግቡ እና ትክክለኛ መሆኑን ያረጋግጡ

    አሁን የሚከተለውን ሠሌዳ ይመለከታሉ፡፡ የተንቀሳቃሽ ስልክ ቁጥርዎን ያስገቡና“Verify This Device.” የሚለውን ይንኩ

     

    ስልክ ቁጥሩ የራስዎ መሆኑን ለማረጋገጥ ስድስት አሃዝ ያለው ኮድ በአጭር የጽሑፍ መልዕክት ይደርስዎታል፡፡ አሁን ኮዱን ያስገቡና "Submit Verification Code." የሚለውን ይጫኑ፡፡

    ይህ ሂደት እንደተጠናቀቀ ሲግናል በስልክዎ የተመዘገቡ ወዳጆችዎን የስልክ ቁጥር መረጃ ለማግኘት ይጠይቅዎታል፡፡"Continue." የሚለውን ይጫኑ፡፡

    በመቀጠል ሲግናል ማሳወቂያዎችን ለመላክ ፍቃድ ይጠይቅዎታል፡፡ "OK." የሚለውን ይጫኑ፡፡

    ሲግናልን መጠቀም

    ሲግናልን በመጠቀም የሚደውሉለት ሰው የግድ በስልኩ ላይ ሲግናል መጫን ይኖርበታል፡፡ ሲግናልን ተጠቅመው የሲግናል መተግበሪያን ወዳልጫነ ሰው ለመደወል ወይም መልዕክት ለመላክ ቢሞክሩ መተግበሪያው በአጭር የጽሑፍ መልዕክት ሲግናልን እንዲጠቀሙ መጋበዝ እንደሚፈልጉ ይጠይቅዎታል፡፡ ነገር ግን መተግበሪያው ውስጥ ሆነው መደወል ወይም መልዕክት እንዲልኩ መተግበሪያው አይፈቅድልዎትም፡፡

    ሲግናል በስልክዎ ከተመዘገቡ ወዳጆችዎ መካከል ሲግናል ተጠቃሚ የሆኑትን ዝርዝር ያቀርብሎታል፡፡ ምንም እንኳን ወዲያው ሊባል በሚችል ፍጥነት እንዲጠፋ ቢደረግም ይህንን ለማድረግ ሲባል የወዳጆችዎን ስልክ ቁጥር ዝርዝር የሚወክለው መረጃ ወደ ሲግናል ሰርቨሮች ይጫናል፡፡

    የተመሰጠረ መልዕክት እንዴት መላክ እንደሚቻል

    ሲግናልን የሰራው ኦፕን ዊስፐር ሲሰተምስ ተጠቃሚዎቹ አዲስ መልዕክት ሲቀበሉ ማንቂያ መልዕክቶችን ወደ እነርሱ ለመላክ የሌሎች ኩባንያዎችን ቴክኖሎጂዎችን እንደሚጠቀም ይገንዘቡ፡፡ ለአንድሮይድ ጎግልን ሲጠቀም ለአይፎን ደግሞ አፕልን ይጠቀማል፡፡ ይህም ማለት መልዕክቱን የተቀበለው ሰው ማን እንደሆነ የሚገልጽ መረጃ ወደ እነዚህ ኩባንያዎች ሊሾልክ ይችል ይሆናል ማለት ነው፡፡

    ለማስጀመር በስክሪኑ በላይኛው ቀኝ ማዕዘን ላይ የሚገኘውን የጽሑፍ ማዘጋጃ ምልክቱን ይንኩ፡፡

    ሲግናልን የሚጠቀሙ በስልክዎ የተመዘገቡ ወዳጆችዎን በሙሉ የሚያሳይ ዝርዝር ይመለከታሉ፡፡

    ከዝርዘሩ ሊገናኙት የሚፈልጉትን ወዳጅ መርጠው ሲነኩ የጽሑፍ መልዕክት ወደ ወዳጅዎ መላክ ወደሚችሉበት ሠሌዳ ላይ ይወስድዎታል፡፡ ከዚህ ሠሌዳ ከጥግ እስከ ጥግ የተመሰጠረ ጽሑፍ፣ ምስል እና የቪዲዮ መልዕክቶችን መላክ ይችላሉ፡፡

    የተመሰጠረ የስልክ ጥሪ እንዴት እንደሚጀመር

    የተመሰጠረ የስልክ ጥሪ ለማስጀመር ወዳጅዎን ይምረጡና የስልክ ምልክቱን ይጫኑ፡፡

    በዚህ ሰዓት ሲግናል የስልኩንም ድምጽ መቀበያ ለመጠቀም ሊጠይቅ ይችላል፡፡ "OK." የሚለውን ይጫኑ፡፡

    ስልኩ መጥራት ከጀመረ የሚያደርጉት ጥሪ የተመሰጠረ ነው፡፡

    የተመሰጠረ የቪዲዮ ጥሪ እንዴት እንደሚደረግ

    የተመሰጠረ የቪድዮ ጥሪ ለማድረግ ከላይ እንደተገለጸው በቀላሉ ወደ አንድ ሰው ይደውሉ:

    በመቀጠልም የቪዲዮ ካሜራ ምልክቱን ይንኩ፤ በዚህም ሲግናል በስልክዎ ያለውን የቪዲዮ ካሜራ እንዲጠቀም ይፈቅዳሉ፡፡ ይህ የእርስዎን ቪዲዮ ለወዳጅዎ ያጋራል(ወዳጅዎም በተመሳሳይ እንዲሁ ማድረግ ይችላል):

    የተመሰጠረ የቡድን ውይይት እንዴት እንደሚጀመር

    የጽሑፍ ማዘጋጃ ምልክቱን(አራት ማዕዘን እና ወደ መሃል የተቀሰረ እርሳስ) በመንካት እና በተመሳሳይ ቦታ የሚገኘውን ምልክት በሦስት ጣት በመጫን የተመሰጠረ የቡድን መልዕክት መላክ ይችላሉ፡፡

    በሚቀጥለው ሠሌዳ ለቡድኑ ስም መስጠት እና ተሳታፊዎችን ወደ ውስጥ መጨመር ይችላሉ፡፡ ተሳታፊዎችን ከጨመሩ በኋላ በላይኛው ቀኝ ማዕዘን ላይ የሚገኘውን ይህንን "+" ምልክት ይንኩ፡፡

    ይህ የቡድን ውይይቱን ያስጀምራል፡፡

    የቡድን ስም መቀየር፣ ተሳታፊ መቀነስ ወይም መጨመር ከፈለጉ የመትረፍረፍ ምልክቱን(ከላይ ቀኝ ማዕዘን የሚገኙ ሦስት ነጥቦች) በመጫን እና “Edit group.” የሚለውን በመምረጥ የሚፈልጉትን ማድረግ ይችላሉ፡፡

    እንዴት እውቂያዎችዎን እንደሚያረጋግጡ

    ይህ የመመስጠሪያ ቁልፍ መተግበሪያው ሲያወርደው ( ቁልፍ ማረጋገጫ የተባለ ሂደት) እንዳልተቀየጠ ወይም ከሌላ ሰው ቁልፍ ጋር እንዳልተቀያየረ በመረዳት እየተነጋገሩት ያለው ሰው በትክክል ራሱ መሆኑን የሚያረጋግጡበት ክፍል ነው፡፡ማረጋገጫው እየተነጋገሩ ያለው ሰው በአካል ሲኖር የሚደረግ የማረጋገጥ ሂደት ነው፡፡

    በመጀመሪያ ለወዳጅዎ መልዕክት መጻፍ የሚያስችልዎን ሠሌዳ ከላይ እንደተገለጸው ይክፈቱ፡፡ እዚኹ ሠሌዳ ላይ እንዳሉ በሠሌዳው አናት የሚገኘውን የወዳጅዎን ስም ይጫኑ፡፡

    እዚህ ሠሌዳ ላይ "Verify safety numbers." የሚለውን ይንኩ፡፡

    ኪውአር ኮድ እና የ“ደኅንነት ቁጥሮች" ዝርዝር ወደሚያሳይ ሠሌዳ ይመጣሉ፡፡ ይህ ኮድ ለሚያነጋግሩት እንያዳንዱ ሰው ለብቻ ለብቻ የተለየ ነው፡፡ ወዳጅዎም በተመሳሳይ መልኩ ተጓዳኝ ሠሌዳ ቢፈልጉ በሠሌዳቸው ላይ ኪውአር ኮድ ይመለከታሉ፡፡

    ወደ እርስዎ የስልክ ቀፎ ይመለሱና "Scan Code." የሚለውን ይንኩ፡፡ በዚህ ሰዓት ሲግናል ካሜራውን ለመጠቀም ፍቃድ ሊጠይቅ ይችል ይሆናል፡፡"OK." የሚለውን ይንኩ፡፡

    አሁን በካሜራዎ የእርስዎ ወዳጅ ሠሌዳ ላይ የሚታየውን ኪውአር ኮድ መቅረጽ ይችላሉ፡፡ ካሜራውን በኪውአር ኮድ ትክክል ያድርጉ:

    ካሜራዎ ኮዱን ይቀርጽና እንዲህ ያለ "Safety Numbers Verified!" የሚል ገጽ ያሳያል የሚል ብለን ተስፋ እናድርጋለን:

    ይህ የወዳጅዎን ትክከለኛነት የማረጋገጥ ሂደት መሳካቱን ያመለክታል፡፡ሠሌዳዎ እንዲህ የሚመስል ነገር ካሳየ ግን የሆነ ስህተት ተፈጥሯል ማለት ነው:

    የሰውየውን ቁልፎች ትክክለኛነት እስኪያረጋግጡ ድረስ ሚስጢራዊ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ ከመወያየት መቆጠብ ያስፈልግዎታል፡፡

    ማስታወሻ ለፓዎር ተጠቃሚዎች: ኪውአር ኮድዎን የሚያሳየው ሠሌዳ የደኅህንነት ቁጥርዎን መጋራት የሚያስችል ምልክት በላይኛው ቀኝ ማዕዘን ጋር አለው፡፡ በግለሰብ ደረጃ የሚደረግ ማረጋገጥ ቢመረጥም ፐጂፒን በመሳሰሉ ደኅንነታቸው የተጠበቀ መተግበሪያዎች ወዳጅዎችን ከዚህ በፊት አረጋግጠው ሊሆን ይችላል፡፡የወዳጅዎን ትክክለኛነት ስላረጋገጡ ቀድሞ የተዘረጋውን መተማመን በመጠቀም የሲግናልን ደኅንነት ቁጥሮች ወዳጅዎን በአካል ማግኘት ሳያስፈልግዎ ማረጋገጥ ይችላሉ፡፡ በዚህ ጊዜ የ"share" ምልክቱን በመጫን ከዚያ መተግበሪያ ጋር የደኅንነት ቁጥሮችን ማጋራት እና የወዳጅዎን የደኅንነት ቁጥር መላክ ይችላሉ፡፡

    የሚደመሰሱ መልዕክቶች

    ሲግናል “የሚደመሰሱ መልዕክቶች” የሚባል ከእርስዎ እና ወዳጅዎ የስልክ ቀፎዎች መልዕክቶች ከታዩ በኋላ በተወሰነለት የጊዜ ገደብ ውስጥ የሚደመስስ አገልግሎት አለው፡፡ ለንግግር “የሚደመሰሱ መልዕክቶች” አገልግሎትን ለማስጀመር ለወዳጅዎ መልዕክት ማስፈር የሚያስችሎትን ሠሌዳ ይክፈቱ፡፡ ከዚህ ሠሌዳ አናት ላይ የሚገኘውን የወዳጅዎን ስም ይጫኑ ከዚያም "Disappearing Messages." ከሚለው ቀጥሎ ያለውን አንሸራታች ይንኩ፡፡

    በምን ያህል ፍጥነት መልዕክቱ እንደሚደመሰስ ለመምረጥ የሚያስችል አንሸራታች ይመጣል:

    ይህንን አማራጭ ከመረጡ በኋላ በሠሌዳው በላይኛው ቀኝ ማዕዘን የሚገኘው "<" ምልክት ሲነኩ “የሚደመሰሱ መልዕክቶች” እየሰራ እንደሆነ የሚያሳይ መረጃ ይመለከታሉ፡፡

    አሁን መልዕክቱ ከመረጡት ጊዜ ቆይታ በኋላ እንደሚደመሰስ እርግጠኛ ሆነው መልዕክቶችን መላክ ይችላሉ፡፡

    Last reviewed: 
    2016-03-17
Next:
JavaScript license information